Download as PDF, PPTX
หินอัคนี หินแปร หินตะกอน
- 1. LOGO โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ กาญจนบุรีโรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ กาญจนบุรี กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ รายวิชาวิทยาศาสตร์ 3 ( ว 22101) เรื)อง หินอัคนี หินตะกอน หินแปร โดยครูสุกัญญา นาคอ้น
- 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. อธิบายกระบวนการเกิดและลักษณะ ของเนื4อหิน 2. ทดสอบและสังเกต องค์ประกอบของ หิน และนําความรู้ไปใช้ประโยชน์ 2. ทดสอบ และสังเกต องค์ประกอบของ หิน และนําความรู้ไปใช้ประโยชน์ 2
- 3. ประเภทของหิน นักธรณีวิทยาแบ่งหินออกเป็น 3 ประเภท ตามลักษณะการเกิดคือ หิน(Rock) คือ อนินทรีย์สารที)เกิดจาก การรวมตัวของแร่ตั4งแต่ 2 ชนิด ขึ4นไป หิน (Rock) นักธรณีวิทยาแบ่งหินออกเป็น 3 ประเภท ตามลักษณะการเกิดคือ หินอัคนี หินตะกอน หินแปร
- 4. หินอัคนี (Igneous rocks) หินอัคนีเป็นหินที)เกิดจากการแข็งตัวของหินหนืดหินอัคนี เป็นหินที)เกิดจากการแข็งตัวของหินหนืด (Magma) จากชั4นแมนเทิลที)โผล่ขึ4นมา แบ่งหินอัคนี ตามแหล่งที)มาออกเป็น 2 ประเภท คือ 4
- 5. หินอัคนีแทรกซอน (Intrusive igneous rocks)เป็นหินทีเกิด จากหินหนืดทีเย็นตัวลง ภายในเปลือกโลกอย่างช้าๆ หินอัคนี (Igneous rocks) 5 ภายในเปลือกโลกอย่างช้าๆ ทําให้ผลึกแร่มีขนาดใหญ่ และเนือหยาบ เช่น หินแกรนิต หินไดออไรต์ และหินแกบโบร
- 6. หินอัคนีพุ (Extrusive ingneous rocks)บางทีเรียกว่า หินภูเขาไฟ เป็นหินหนืดทีเกิด จากลาวาบนพื)นผิวโลกเย็น หินอัคนี (Igneous rocks) 6 จากลาวาบนพื)นผิวโลกเย็น ตัวอย่างรวดเร็ว ทําให้ผลึกมี ขนาดเล็ก และเนือละเอียด เช่น หินบะซอลต์ หินไรออไรต์ และหินออบซิเดียน
- 7.
- 8. ชนิดของหินอัคนี อัคนีแทรกซอน เย็นตัวช้าผลึกใหญ่ หินแกรนิต หินไดออไรต์ หินสคอเรียหินออบซิเดียน 8 อัคนีพุ เย็นตัวเร็วผลึกเล็ก หินไรโอไลต์ หินแอนดีไซต์ หินบะซอลต์ หินพัมมิช
- 9. ชนิดของหินอัคนี 1. หินแกรนิต - เกิดจากการแข็งตัวช้าๆของแมกมา - เนื)อหินเป็นผลึกขนาดใหญ่ แข็ง ทนผุพัง มันวาว -พบมากทีระยอง จันทบุรี ชลบุรี 9 ภาพผลึกแร่ในหินแกรนิต (ควอรตซ์ - เทาใส, เฟลด์สปาร์ – ขาว, ฮอร์นเบลนด์ – ดํา) -พบมากทีระยอง จันทบุรี ชลบุรี นราธิวาส - ประโยชน์ ใช้ก่อสร้าง ประดับ อาคาร ปูพืน ทําอนุสาวรีย์ ทําครก
- 10. ชนิดของหินอัคนี 2.หินไดออไรต์ -มีส่วนประกอบอยู่ระหว่าง หินแกรนิตกับหินแกบโบรผลึกแร่ ส่วนใหญ่มีขนาดเดียวและสมําเสมอ - พบทีจังหวัดสระบุรี เลย 10 -พบทีจังหวัดสระบุรี เลย เพชรบูรณ์ ลพบุรี นครราชสีมา - ประโยชน์ ใช้ทําครกหิน ใช้ใน งานก่อสร้าง ใช้เป็นหินประดับ และ ใช้ตกแต่งอาคารสถานที+
- 11. ชนิดของหินอัคนี 3. หินสคอเรีย -เกิดจากการเย็นตัวทีรวดเร็ว ของลาวา แต่เนืองจากมีแกสละลาย อยู่ในลาวาจึงทําให้มีรูพรุนไปทัว เนื)อหิน ลักษณะสากเหมือนกระดาษ 11 เนื)อหิน ลักษณะสากเหมือนกระดาษ ทราย แข็งแต่เปราะเบา ลอยนํ)าได้ - พบได้ตามชายฝังทะเล - ประโยชน์ ใช้ทําหินขัด วัสดุขัดถู
- 12. ชนิดของหินอัคนี 4. หินออบซิเดียน - เกิดจากการเย็นตัวอย่าง รวดเร็วของลาวา -เนื)อละเอียดคล้ายแก้ว มี สีดํา รอยแตกคมเหมือนแก้วแตก 12 สีดํา รอยแตกคมเหมือนแก้วแตก - ใช้ทําอาวุธโบราณ เช่น หัวหอก หัวธนู ใบมีด - ไม่พบในประเทศไทย
- 13. ชนิดของหินอัคนี 5. หินไรโอไลต์ - เป็นหินอัคนีพุหรือหิน ภูเขาไฟ - พบที สระบุรี เพชรบูรณ์ - เนื)อละเอียดกว่า 13 - เนื)อละเอียดกว่า หินแกรนิต - ใช้ก่อสร้าง
- 14. ชนิดของหินอัคนี 6. หินแอนดีไซด์ - เป็นหินอัคนีพุหรือหินภูเขา ไฟ - พบทีจังหวัด ลําปาง แพร่ สระบุรี และเพชรบูรณ์ 14 ลําปาง แพร่ สระบุรี และเพชรบูรณ์ - เป็นหินอัคนีพุมีสีเขียว และมี เนื)อละเอียด แร่พื)นมีขนาดเล็กจนไม่ สามารถศึกษารายละเอียดได้ด้วยตาเปล่า - ใช้ประโยชน์ ในการทํา ถนน ทําทางรถไฟ และทําหิน เกร็ด เพื=อใช้ในการก่อสร้าง
- 15. ชนิดของหินอัคนี 7. หินบะซอลต์ - เกิดจากการเย็นตัวอย่าง รวดเร็วของลาวา -ผลึกขนาดเล็ก สีคลํ)า ไม่วาว แข็ง ทนสึกกร่อน 15 ไม่วาว แข็ง ทนสึกกร่อน - พบมากที กาญจนบุรี จันทบุรี บุรีรัมย์ ศรีสะเกษ ลําปาง - ใช้ประโยชน์ในการ ก่อสร้าง ทําถนน
- 16. ชนิดของหินอัคนี 8. หินพัมมิช - ลักษณะคล้ายสคอเรีย แต่รูพรุนเล็กกว่าลอยนํCาได้ ชาวบ้านเรียกว่า หินลอยนํ)า หรือ หินส้ม 16 หินส้ม - มีฟองก๊าซเล็กๆ อยู่ใน เนื)อมากมายจนโพรกคล้าย ฟองนํ)า - พบได้ตามชายฝังทะเล - ใช้ทําวัสดุขัดถู
- 17.
- 18. หินตะกอน (Sedimentary rocks) หินตะกอนหรือ หินชั)น (Sedimentary rocks) คือ หินทีถูกแสงแดด ลมฟ้าอากาศ และนํ)า หรือ ถูกกระแทก แล้วแตกเป็นก้อนเล็กๆ หรือผุ กร่อน เสือมสภาพลง เศษหินทีผุพังทั)งอนุภาคใหญ่ 18 ความกดดันและปฏิกิริยาเคมีจนกลับกลายเป็นหิน กร่อน เสือมสภาพลง เศษหินทีผุพังทั)งอนุภาคใหญ่ และเล็กถูกพัดพาไปสะสมอัดตัวกัน เป็นชั)นๆ เกิด ความกดดันและปฏิกิริยาเคมีจนกลับกลายเป็นหิน
- 19. ตะกอนคืออะไร? ตะกอน คือ เศษดินหิน แร่ และ อินทรียวัตถุที)ผุกกร่อนสลายตัว โดยวัสดุ ดังกล่าวถูกกระแสนํ4า กระแสลม หรือ 19 ดังกล่าวถูกกระแสนํ4า กระแสลม หรือ ธารนํ4าแข็งพัดพามาสะสมกัน
- 20. กระบวนการเกิดหินตะกอน 1.การกัดกร่อน ชะล้าง พังทลายการผุพัง 2.การพัดพา 3.การทับถม 4.การอัดตัว 20 4.การอัดตัว
- 21. ปัจจัยที)ทําให้เกิดหินตะกอนหรือหินชั4น 1. การกร่อน (Erosion) หมายถึงกระบวนการทีทําให้ สารเปลือกโลกหลุด ละลายไป หรือ กร่อนไป (โดยมีการเคลือนทีกระจัดกร่อนไป (โดยมีการเคลือนทีกระจัด กระจายไปจากทีเดิม) โดยมีต้นเหตุคือ ตัวการธรรมชาติ ซึงได้แก่ ลมฟ้า อากาศ กระแสนํ)า ธารนํ)าแข็ง การครูด ถู ภายใต้อิทธิพลของแรงโน้มถ่วง ภาพการกร่อนด้วยกระแสลม 21
- 22. ปัจจัยที)ทําให้เกิดหินตะกอนหรือหินชั4น การผุพัง (Weathering) คือ การทีหินผุพังทําลายลง ด้วยกรรมวิธีต่างๆจากลมฟ้า อากาศ สารละลาย และรวมทั)งอากาศ สารละลาย และรวมทั)ง การกระทําของต้นไม้แบคทีเรีย ตลอดจนการแตกตัวทาง กลศาสตร์ มีการเพิมอุณหภูมิและ ลดอุณหภูมิสลับกันเป็นต้น 22
- 23. ปัจจัยที)ทําให้เกิดหินตะกอนหรือหินชั4น 2. การพัดพา (Transportation)หมายถึง การเคลือนที ของมวลหิน ดิน ทราย โดยกระแสนํ)า กระแสลม หรือธาร นํ)าแข็ง ภายใต้แรงดึงดูดของโลก อนุภาคขนาดเล็กจะถูกพัด พาให้เคลือนทีไปได้ไกลกว่าอนุภาคขนาดใหญ่ ภาพการคัดขนาดตะกอนด้วยการพัดพาของนํ4า 23
- 24. ขนาดอนุภาค (มิลลิเมตร) ชือเรียก ประเภทของ ตะกอน ชนิดของหิน ตะกอน >256 ก้อนหินใหญ่ กรวด หินกรวดมน หินกรวดเหลียม <256 ก้อนหินเล็ก ตารางขนาดของอนุภาคตะกอน กรวด หินกรวดเหลียม <256ก้อนหินเล็ก <64 กรวดมน <2 อนุภาคทราย ทราย หินทราย <0.02 อนุภาคทรายแป้ง โคลน หินดินดาน หินโคลน<0.002 อนุภาคดินเหนียว 24
- 25. ปัจจัยที)ทําให้เกิดหินตะกอนหรือหินชั4น 3. การทับถม (Deposit)เกิดขึ)นเมือตัวกลางซึงทําให้เกิด การพัดพา เช่น กระแสนํ)า กระแสลม หรือธารนํ)าแข็ง อ่อนกําลัง ลงและยุติลง ตะกอนทีถูกพัดพาจะสะสมตัวทับถมกัน ทําให้เกิด การเปลียนแปลงทางอุณหภูมิ ความกดดัน ปฏิกิริยาเคมี และเกิดการเปลียนแปลงทางอุณหภูมิ ความกดดัน ปฏิกิริยาเคมี และเกิด การตกผลึก หินตะกอนทีอยู่ชั)นล่างจะมีความหนาแน่นสูงและมี เนื)อละเอียดกว่าชั)นบน เนืองจากแรงกดดันซึงเกิดขึ)นจากนํ)าหนัก ตัวทับถมกันเป็นชั)นๆ 25
- 26. ปัจจัยที)ทําให้เกิดหินตะกอนหรือหินชั4น 4. การอัดตัว หรือการกลับคืนเป็นหิน(Lithification) เมือเศษ ตะกอนทับถมกันจะเกิดโพรงขึ)นประมาณ 20 – 40% ของเนื)อตะกอน นํ)า พาสารละลายเข้ามาแทนทีอากาศในโพรง เมือเกิดการทับถมกันจนมี นํ)าหนักมากขึ)น เนื)อตะกอนจะถูกทําให้เรียงชิดติดกันทําให้โพรงจะมี ขนาดเล็กลง จนนํ)าทีเคยมีอยู่ถูกขับไล่ออกไป สารทีตกค้างอยู่ทําหน้าที เป็นซีเมนต์เชือมตะกอนเข้าด้วยกันกลับเป็นหินอีกครั)ง ขนาดเล็กลง จนนํ)าทีเคยมีอยู่ถูกขับไล่ออกไป สารทีตกค้างอยู่ทําหน้าที เป็นซีเมนต์เชือมตะกอนเข้าด้วยกันกลับเป็นหินอีกครั)ง ภาพขั4นตอนที)ตะกอนกลับคืนเป็นหิน26
- 27.
- 28. ชนิดของหินตะกอน 1. หินกรวดมน - เกิดจากตะกอนทีเป็นกรวดเนื)อหิน ประกอบด้วยเศษหินขนาดใหญ่ มีลักษณะ กลมมน เพราะถูกขัดสีจาก การพัดพา 28 การพัดพา - วัตถุเชือมประสาน ซิลิกา เหล็ก ออกไซด์ หรือแคลเซียมคาร์บอเนต - ประโยชน์ ใช้โรยถนนเข้าบ้าน ก่อสร้าง - พบมากทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทุกจังหวัด และบางแห่งทางภาคใต้ หินกรวดมน
- 29. ชนิดของหินตะกอน 2. หินปูน - เกิดจาการทับถมของ อินทรียวัตถุหรือซากพืชซากสัตว์ แคลเซียมคาร์บอเนต - วัตถุเชือมประสานแร่แคลเซียม 29 - วัตถุเชือมประสานแร่แคลเซียม คาร์บอเนต หรือ แร่ แคลไซต์ - ประโยชน์ใช้ทําเป็น ปูนซิเมนต์ และใช้ในการก่อสร้าง - พบมากแถบสระบุรี กาญจนบุรี ประจวบคีรีขันธ์ พังงา และชุมพร หินปูน
- 30. ชนิดของหินตะกอน 3. หินดินดาน - เกิดจากดินเหนียวและโคลนทับ ถมกันเนื)อละเอียด กะเทาะหลุดเป็น แผ่นได้ง่าย - ไม่มีวัตถุเชือมประสาน 30 - ไม่มีวัตถุเชือมประสาน - ประโยชน์ใช้ทําเป็น ปูนซิเมนต์ปูทางเดิน - พบมากทีสงขลา เลย หินดินดาน
- 31. ชนิดของหินตะกอน 4. หินทราย - เกิดจากตะกอนของทรายเมือ มองดูจะเห็นเป็นเนื)อทรายล้วน มีความ แข็งมาก สามารถขูดขีดเหล็กเป็นรอย ได้ 31 ได้ - วัตถุเชือมประสาน ซิลิกา เหล็ก ออกไซด์ และแคลเซียมคาร์บอเนต - ประโยชน์ ใช้ทําหินลับมีด แกะสลัก ก่อสร้าง - พบมากใน ราชบุรี เพชรบุรี กาญจนบุรี หินทราย
- 32. ชนิดของหินตะกอน 5. หินศิลา - เกิดจากการยุบสลายตัวของหิน อัคนีเนื)อหินประกอบด้วยตะกอนเป็น เม็ดสีนํ)าตาลดําแดง เนื)อหยาบ ขรุขระ 32 เม็ดสีนํ)าตาลดําแดง เนื)อหยาบ ขรุขระ - วัตถุเชือมประสาน เหล็กออกไซด์ อลูมิเนียมออกไซด์ - ประโยชน์ใช้ทํากําแพง ปูทางเดิน รองพื)นถนน - พบมากทีศรีสะเกษ บุรีรัมย์ หินศิลา
- 33.
- 34.
- 35. หินแปร คืออะไร ??? หินแปรคือ หินที)แปรเปลี=ยน มาจากหินอัคนี หรือ หินตะกอน 35 มาจากหินอัคนี หรือ หินตะกอน เนื)องมาจากความกดดันสูง อุณหภูมิ สูง ทําให้การจัดเรียงตัวแร่ โครงสร้าง ของเนื4อหินเปลี)ยนแปลงไป
- 36. ลักษณะสําคัญของหินแปร 1. แรงอัดทําให้หินแปร เรียงตัวเป็นแนวขนาน เช่นหินไนส์ หินชนวน หินซีสต์ หินฟิลไลต์ หินแปรที)ไม่เรียงตัวขนาน เช่น หินอ่อน 2. แรงอัดทําให้ 36 2. แรงอัดทําให้ - มีความแข็งขึ4น เนื4อแน่นขึ4น - สีของหินจะเข้มกว่าเดิม
- 37. หินชนวน แปรสภาพมาจากหินดินดาน มีรอยขนาน เนื)อละเอียด แซะ ออกเป็นแผ่นๆตามรอยแยกได้ ชนิดของหินแปร ออกเป็นแผ่นๆ ตามรอยแยกได้ ประโยชน์ มุงหลังคา ทํา กระดานชนวน แผ่นปูทางเดินสวน แผ่นกันความร้อน พบตามเส้นทางบนถนน มิตรภาพก่อนถึงปากช่อง 37 หินชนวน
- 38. ชนิดของหินแปร หินอ่อน แปรสภาพมาจากหินปูน เป็นหินแปรแบบทีไม่มีรอย ขนาน มีทั)งเนื)อละเอียดและเนื)อหยาบ เนื)อหินแวววาว หินอ่อนบริสุทธิมีสีขาว แต่สารทีเป็นมลทินทําให้หินอ่อนมีสี 38 หินอ่อน แต่สารทีเป็นมลทินทําให้หินอ่อนมีสี ต่างๆ ประโยชน์ทําหินขัดมันประดับ อาคารบ้านเรือน แกะสลักเป็นรูปต่างๆ พบมากที สระบุรี นครนายก ยะลา
- 39.
- 40. หินควอร์ตไซต์ แปรสภาพมาจากหินทราย หรือหินกรวด ไม่มีรอยขนาน เนื)อแน่น ชนิดของหินแปร ไม่มีรอยขนาน เนื)อแน่น แข็งแกร่งแต่เมือแตกจะมีแตกเว้าโค้ง แบบก้นหอย ประโยชน์ รองพื)นถนน ทําหิน อัดเม็ด ทําวัสดุทนไฟ พบมากที ชลบุรี ราชบุรี 40 หินควอร์ตไซต์
- 41.
- 42. วัฏจักรของหิน วัฏจักรหิน ทั)งหินอัคนี หินตะกอนและหินแปร สามารถเปลียน 42 หินตะกอนและหินแปรสามารถเปลียน จากหินชนิดหนึงเป็นหินอีกชนิดหนึงได้ โดย อาศัยการหลอมเหลว การเย็นตัว การสึกกร่อน การทับทม ความร้อน แรงดัน
- 43. วัฏจักรของหิน 1. หินหนืด เย็นลงกลายเป็นหินอัคนี 2. หินอัคนี สึกกร่อน กลายเป็นตะกอน หลัก 43 2. หินอัคนี สึกกร่อน กลายเป็นตะกอน 3. หินอัคนี หินตะกอน ได้รับความร้อน และแรงกดดัน กลายเป็นหินแปร 4. หินแปร ถูกแรงอัดให้ลึกลงไปใต้โลก จะหลอมเหลวเป็นหินหนืด
- 44.
- 45.
- 46. สรุปเรื)อง..หิน 1) หินแบ่งออกเป็น 3ชนิด ตามการเกิด คือ หินอัคนี หินตะกอน และ หินแปร 2) หินอัคนีเกิดจากการเย็บตัวตกผลึกและแข็งตัวจากหินหนืด แบ่ง ออกเป็น 2 ชนิดตามอัตราในการเย็นตัวคือหินอัคนีแทรกซอนและหินพุ แต่ ละชนิดแบ่งย่อยออกตามชนิดแร่ทีปรากฏละชนิดแบ่งย่อยออกตามชนิดแร่ทีปรากฏ 3) หินตะกอนเกิดจากการผุพัง กัดกร่อน พัดพามาสะสมตัวโดยตะกอน และแข็งตัวจากตะกอนแบ่งย่อยออกเป็น 2 ชนิด ตามสภาพการตกตะกอน เช่น หินตะกอนเนื)อประสม และหินตะกอนเนื)อประสาน 4) หินแปรเกิดจากการเปลียนแปลงสภาพหิน ณ ทีอุณหภูมิและความ ดันสูงแบ่งย่อยออกเป็น 2 ชนิด คือ หินแปรทีมีริ)วลายและหินแปรไร้ริ)วลาย 46
- 47. ประโยชน์ของหิน 1. ในหินมีสินแร่ชนิดต่างๆ ทั)งโลหะและอโลหะ 2.ถ่านหินใช้เป็นเชื)อเพลิง นิยมใช้ในการผลิตกระแสไฟฟ้า 3. หินแกรนิตใช้ทําพื)นหรือผนังบ้านและอาคาร รวมทั)งนํามาแกะ เป็นครกหิน เพราะมีความแข็งมากเป็นครกหิน เพราะมีความแข็งมาก 4. หินอ่อนใช้ทําพื)น ผนังบ้าน โต๊ะหินอ่อน หินประดับ กรอบรูป เป็นต้น 5. หินปูนใช้เป็นส่วนผสมในซีเมนต์ทีใช้สร้างตึก ทําถนนและ สิงก่อสร้างต่างๆ 47
- 48. ประโยชน์ของหิน 6. หินทรายนํามาแกะสลักเป็นรูปต่างๆ ได้ง่าย 7.ก้อนหิน กรวดและทรายใช้ทําถนนหนทาง 8. ทรายใช้ผลิตแก้ว 9. หินหลายชนิดเป็นอัญมณีมีค่าใช้ทําเครืองประดับ9. หินหลายชนิดเป็นอัญมณีมีค่าใช้ทําเครืองประดับ 10. โครงสร้างหรือลักษณะและส่วนประกอบในหินตะกอนช่วย บอกให้เราทราบถึงสภาวะแวดล้อมหรือประวัติทางธรณีวิทยา ในขณะทีเกิดหิน เช่น สามารถบอกได้ว่าบริเวณนั)นๆ เป็น บริเวณนํ)าตื)นจะพบริ)วคลืนบนผิวทราย 48
- 49.
- 50.
- 51. หินมีกี)ประเภทอะไรบ้าง ก. 3 ประเภทคือ หินอัคนี ข. 3 ประเภท คือ หินตะกอนก. 3 ประเภท คือ หินอัคนี หินอ่อน หินแปร ข. 3 ประเภท คือ หินตะกอน หินแปร หินชั4น ค. 3 ประเภท คือ หินตะกอน หินแปร หินอัคนี ง. 3 ประเภท คือ หินอัคนี หินตะกอน หินชั4น