Download to read offline
More Related Content
Similar to Τα πρώτα ελληνικά κόμματα
Τα πρώτα ελληνικά κόμματα
- 1. ΙΣΟΡΙΑ ΠΡΟΑΝΑΣΟΛΙΜΟΤ ΓΛΤΚΕΙΟΤ Επιμέλεια: Ε. Πατέρα Σελίδα 1 Σα πξώηα ειιεληθά θόκκαηα α. Σν αγγιηθό θόκκα Με ην αγγιηθό θόκκα ζπκπαξαηάρζεθαλ πξόθξηηνη, ζηξαηησηηθνί, ιόγηνη θαη έκπνξνη πνπ είραλ ζπνπδάζεη ή δηακείλεη ζηε Γπηηθή Επξώπε, κε θύξην ραξαθηεξηζηηθό ηνπο ηηο εζληθηζηηθέο θαη δεκνθξαηηθέο ηδέεο. Αηζζάλνληαλ ηελ αλάγθε ελόο θξάηνπο δηθαίνπ, ην νπνίν ζα ηνπο εμαζθάιηδε ηελ πεξηνπζία θαη ηηο επαγγεικαηηθέο ηνπο δξαζηεξηόηεηεο. Οη εγέηεο θαη νη νπαδνί ηνπ αγγιηθνύ θόκκαηνο μεθηλνύζαλ από ηε ζθέςε πνπ είρε σξηκάζεη από ηηο αξρέο ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1820, όηη έλα ειιεληθό θξάηνο ζα κπνξνύζε λα ηδξπζεί θαη λα έρεη αζθαιή ζύλνξα κόλν κε ηελ ππνζηήξημε ηεο Αγγιίαο. Όηαλ κάιηζηα ζα θαηέξξεε ε Οζσκαληθή απηνθξαηνξία, ζα κπνξνύζε λα δηεπξύλεη ηα εδαθηθά ηνπ όξηα. Ο Αιέμαλδξνο Μαπξνθνξδάηνο, εγέηεο ηνπ αγγιηθνύ θόκκαηνο, πεξίκελε ηελ ππνζηήξημε ηεο Βξεηαλίαο ζηηο εδαθηθέο δηεθδηθήζεηο ηεο Διιάδαο, ελώ ε Βξεηαλία έπαηξλε ζαθή ζέζε ππέξ ηεο αθεξαηόηεηαο ηεο Οζσκαληθήο απηνθξαηνξίαο. Ο Έιιελαο πνιηηηθόο πίζηεπε όηη ε πξντνύζα δηάιπζε ηεο Οζσκαληθήο απηνθξαηνξίαο ζα αλάγθαδε ηελ Αγγιία λα επηιέμεη ηε ζπκκαρία ηεο Διιάδαο ζηελ πεξηνρή, σο θξαγκό ζηα επεθηαηηθά ζρέδηα ηεο Ρσζίαο. Σν αγγιηθό θόκκα, ινηπόλ, ζεσξνύζε όηη νη Έιιελεο έπξεπε λα ζπγθξνηήζνπλ έλαλ ηζρπξό θξαηηθό νξγαληζκό θαη λα αλακέλνπλ ηηο εμειίμεηο ζηελ Οζσκαληθή απηνθξαηνξία. Μαπξνθνξδάηνο είλαη κηα απφ ηηο πεξηζζφηεξν ακθηιεγφκελεο γηα ηελ θνηλή γλψκε πξνζσπηθφηεηεο ηεο Δπαλάζηαζεο. Καλείο δελ δέρηεθε ηφζεο επηθξίζεηο φζεο απηφο, θαλελφο νη ηθαλφηεηεο δελ επαηλέζεθαλ φζν νη δηθέο ηνπ αθφκα θαη απφ ηνπο αληηπάινπο. Γελλήζεθε ζηηο 3 Φεβξνπαξίνπ ηνπ 1791 ζην Μέγα Ρεχκα (λπλ Αξλανχηθηντ, Arnavutköy ζηα ηνχξθηθα ), πξνάζηην ηεο Κσλζηαληηλνχπνιεο, θαη ήηαλ γηνο ηνπ ινγίνπ θαη αμησκαηνχρνπ (πνζηέιληθνπ) ζηηο Παξαδνπλάβηεο εγεκνλίεο Νηθνιάνπ Μαπξνθνξδάηνπ (1744 – 1818) θαη ηεο καξάγδαο Καξαηδά. Απφ ηελ πιεπξά ηνπ παηέξα ηνπ θαηαγφηαλ απφ ηελ ηζρπξή θαλαξηψηηθε νηθνγέλεηα Μαπξνθνξδάηνπ, ήηαλ δε ηξηζέγγνλνο ηνπ πεξίθεκνπ Αιέμαλδξνπ Μαπξνθνξδάηνπ ηνπ «Δμ Απνξξήησλ» ελψ απφ ηελ πιεπξά ηεο κεηέξαο ηνπ απφ ηελ θαλαξηψηηθε Οηθνγέλεηα Καξαηδά. Γηδάρηεθε ηα πξψηα ηνπ γξάκκαηα απφ νηθνδηδάζθαιν θαη έκαζε απφ λσξίο λα κηιά κε εμαηξεηηθή επρέξεηα ηελ ηνπξθηθή θαη ηε γαιιηθή. Σελ πεξίνδν 1807-1811 ζπνχδαδε ζηε Μεγάιε ηνπ Γέλνπο ρνιή. Τπνζηεξηθηέο –εγέηεο – πνιηηηθό πξόγξακκα – ηδέεο αληηιήςεηο Πξνζδνθίεο γηα ην ξόιν ηεο Αγγιίαο Ηγέηεο: Αιέμαλδξνο Μαπξνθνξδάηνο
- 2. ΙΣΟΡΙΑ ΠΡΟΑΝΑΣΟΛΙΜΟΤ ΓΛΤΚΕΙΟΤ Επιμέλεια: Ε. Πατέρα Σελίδα 2 Οη επηινγέο ηνπ αγγιηθνύ θόκκαηνο επεξεάδνληαλ θαη από ηελ αληίιεςε όηη ε Βξεηαλία απνηεινύζε πξόηππν γηα ηελ εμέιημε ηεο εζσηεξηθήο θαηάζηαζεο ηεο ρώξαο. Ωο ζεκειηώδεηο αξρέο ηνπ πνιηηηθνύ ζπζηήκαηνο, ην αγγιηθό θόκκα ζεσξνύζε ην θνηλνβνπιεπηηθό αληηπξνζσπεπηηθό ζύζηεκα θαη ηε δηάθξηζε ησλ εμνπζηώλ, αξρέο ηηο νπνίεο ππνζηήξημε ζε όιε ηε δηάξθεηα ηνπ απειεπζεξσηηθνύ αγώλα. Ο Μαπξνθνξδάηνο ζηελ αξρή ήζειε λα νξηζηεί ε θξαηηθή νξγάλσζε κε γξαπηό ζύληαγκα, αξγόηεξα όκσο ηξνπνπνίεζε ηε ζέζε ηνπ θαη έβιεπε ην ζύληαγκα σο ηελ ηειηθή πξάμε κηαο ζεηξάο εζσηεξηθώλ κεηαξξπζκίζεσλ· εθινγή ησλ θνηλνηηθώλ ζπκβνπιίσλ, αλεμαξηεζία ηεο δηθαηνζύλεο, ειεπζεξία ηνπ ηύπνπ θαη ζπγθξόηεζε εζληθνύ ζηξαηνύ. Επίζεο επηδεηνύζε ηνλ πεξηνξηζκό ηεο θξαηηθήο εμνπζίαο, αηνκηθέο ειεπζεξίεο θαη απηνθέθαιε ειιεληθή εθθιεζία, ρσξίο δεζκεύζεηο από ην Παηξηαξρείν. ’ έλα δεύηεξν ζηάδην επηδεηνύζε γξαπηό ζύληαγκα, θξάηνο δηθαίνπ θαη θνηλνβνπιεπηηθό έιεγρν ησλ πξάμεσλ ηεο θπβέξλεζεο. Γεληθόηεξα, ην αγγιηθό θόκκα ππνζηήξηδε ηελ άζθεζε κεηξηνπαζνύο πνιηηηθήο, ηόζν σο πξνο ηνπο ζηόρνπο όζν θαη σο πξνο ηα κέζα. β. Σν γαιιηθό θόκκα Ο Ισάλλεο Κσιέηηεο, αξρεγόο ηνπ γαιιηθνύ θόκκαηνο, πξνζεηαηξίζηεθε ζηελ αξρή αξκαηνινύο θαη θιέθηεο ηεο ηεξεάο. Κνηλά ραξαθηεξηζηηθά ησλ ζηειερώλ ηνπ θόκκαηνο ππήξμαλ ε πνιεκηθή δηάζεζε, ε έιιεηςε θαηαλόεζεο γηα ηα δηπισκαηηθά παηγλίδηα θαη ε ππεξεθηίκεζε ησλ δηθώλ ηνπο δπλάκεσλ. Απαηηνύζαλ δηθαηνζύλε γηα ηνπο αγσληζηέο ηεο ειεπζεξίαο, ηελ νπνία ελλννύζαλ σο ηελ πιηθή απνθαηάζηαζή ηνπο κεηά ην πέξαο ηνπ πνιέκνπ. Ησάλλεο Κσιέηηεο (πξξάθν Ησαλλίλσλ - 1847, Αζήλα). Ζπεηξψηεο γηαηξφο ηνπ Αιή Παζά (Tepedelenli Ali Paşa) ππήξμε κεγάιε αιιά ακθηιεγφκελε κνξθή ηνπ αγψλα. Ζγέηεο ησλ πξνεζηψλ ηεο Ρνχκειεο, ζηάζεθε αληίπαινο ηνπ Οδπζζέα Αλδξνχηζνπ θαη ηνπ Καξατζθάθε. Πνιηηηθφηαηνο σο αξρεγφο ηνπ Γαιιηθνχ θφκκαηνο σθέιεζε θαη έβιαςε ηνλ Αγψλα. Ωο πξσζππνπξγφο θαη αληίπαινο ηνλ ηέσο ζπκκάρνπ ηνπ Μαπξνθνξδάηνπ ζηε κεηεπαλαζηαηηθή πνιηηηθή αξέλα πξνψζεζε πξψηνο ηε κεγάιε ηδέα. Βξεηαλία: πξόηππν Εζσηεξηθή πνιηηηθή Αξρέο πνιηηηθνύ ζπζηήκαηνο ηάδηα εζσηεξηθήο νξγάλσζεο Κνηλά ραξαθηεξηζηη θά Αξρεγόο Ισάλλεο Κσιέηηεο
- 3. ΙΣΟΡΙΑ ΠΡΟΑΝΑΣΟΛΙΜΟΤ ΓΛΤΚΕΙΟΤ Επιμέλεια: Ε. Πατέρα Σελίδα 3 Μεηά ηε δνινθνλία ηνπ Καπνδίζηξηα, ην γαιιηθό θόκκα θέξδηζε νπαδνύο ζηα λεζηά θαη ζρεδόλ ζε νιόθιεξε ηελ Πεινπόλλεζν. Σα κεζαία ζηειέρε ήηαλ ζπληαγκαηηθνί νη νπνίνη δελ πηνζεηνύζαλ ηηο ζέζεηο ηνπ αγγιηθνύ θόκκαηνο ζε ζέκαηα εζσηεξηθήο ή εμσηεξηθήο πνιηηηθήο. Οη νπαδνί ηνπ θόκκαηνο ήηαλ αθηήκνλεο ή κηθξντδηνθηήηεο γεο θαη απινί αγσληζηέο. ε αληίζεζε κε ην αγγιηθό, ζην γαιιηθό θόκκα ήηαλ επξέσο δηαδεδνκέλε ε άπνςε γηα απειεπζέξσζε ηνπ αιύηξσηνπ ειιεληζκνύ κε πνιεκηθέο ελέξγεηεο, ην ζπληνκόηεξν δπλαηόλ. Σν 1844 ν Κσιέηηεο δηαηύπσζε κε ζαθήλεηα ζηελ Εζλνζπλέιεπζε ηε «Μεγάιε Ιδέα»: Σν βαζίιεην απνηεινύζε κόλν έλα κηθξό θησρό κέξνο ηεο Ειιάδαο. Σν ζεκαληηθόηεξν βξηζθόηαλ ππό νζσκαληθή θαηνρή θαη ζα έπξεπε όιεο νη δπλάκεηο ηνπ έζλνπο λα δηαηεζνύλ γηα ηελ απειεπζέξσζε απηνύ ηνπ ηκήκαηνο. Σν πξόγξακκα ηνπ γαιιηθνύ θόκκαηνο, σο πξνο ηελ εζσηεξηθή πνιηηηθή, ήηαλ αζαθέο. Η ηθαλνπνίεζε ησλ αηηεκάησλ ησλ απνκάρσλ ηνπ πνιέκνπ ήηαλ ε κόλε ζαθήο δηεθδίθεζε. Βαζηθή πνιηηηθή επηδίσμε ηνπ θόκκαηνο ήηαλ ε θαηνρύξσζε ησλ δηθαησκάησλ ηνπ ιανύ απέλαληη ζηε κνλαξρηθή εμνπζία, κε ηελ παξαρώξεζε ζπληάγκαηνο, θαη ε θαζηέξσζε κηαο ηζρπξήο εθηειεζηηθήο εμνπζίαο. Καηά ηελ πεξίνδν ηεο βαπαξνθξαηίαο ην γαιιηθό θόκκα αγσλίζηεθε ελαληίνλ ηεο μελνθξαηίαο ζην ζηξάηεπκα θαη ηε δηνίθεζε θαη απαηηνύζε ηελ επάλδξσζή ηνπο κε ειιεληθά ζηειέρε. Σν γαιιηθό θόκκα ππνζηήξηδε ηελ πνιηηηθή δηεύξπλζεο ησλ εδαθηθώλ νξίσλ ηνπ θξάηνπο, εθθξάδνληαο θαηά θύξην ιόγν ηα ζπκθέξνληα ησλ αηάθησλ, νη νπνίνη κπνξνύζαλ λα θεξδίζνπλ ηε δσή ηνπο κόλν από ηνλ πόιεκν. Αζθαιώο, κέιεκα ησλ πξνζθύγσλ από αιύηξσηεο πεξηνρέο ήηαλ ε απειεπζέξσζε ηεο ηδηαίηεξεο παηξίδαο ηνπο. Εμαηηίαο απηήο ηεο πνιηηηθήο νλνκάζηεθε θαη «εζληθό θόκκα». Σα κέιε ηνπ έβιεπαλ ηε Γαιιία σο ην θπζηθό ζύκκαρν, πξνπάλησλ επεηδή πίζηεπαλ όηη κόλν ε Γαιιία, ε νπνία ήηαλ αλακεκεηγκέλε ιηγόηεξν από όιεο ηηο μέλεο δπλάκεηο ζηηο ππνζέζεηο ηεο αλαηνιηθήο Μεζνγείνπ, ζα βνεζνύζε ηελ Ειιάδα, ρσξίο λα ζέιεη λα επεξεάδεη ηηο επηινγέο ηεο. Πνιινί νπαδνί ηνπ θόκκαηνο είραλ κηα ηδεαηή εηθόλα γηα ηε Γαιιία, ηελ νπνία ζεσξνύζαλ σο πξόηππό ηνπο. Εμσηεξηθή πνιηηηθή Μεγάιε Ιδέα 1844 Εζσηεξηθή πνιηηηθή Βαζηθέο επηδηώμεηο Γαιιία σο πξόηππό ηνπο.
- 4. ΙΣΟΡΙΑ ΠΡΟΑΝΑΣΟΛΙΜΟΤ ΓΛΤΚΕΙΟΤ Επιμέλεια: Ε. Πατέρα Σελίδα 4 γ. Σν ξσζηθό θόκκα ε αληίζεζε κε ηηο ζρεηηθά αζαθείο ζέζεηο θαη ηε ζπγθερπκέλε ηδενινγία ηνπ γαιιηθνύ θόκκαηνο, ην ξσζηθό ραξαθηεξηδόηαλ από ζηαζεξέο πνιηηηθέο ζέζεηο. Η νκνηόηεηα κε ηα δύν άιια θόκκαηα βξηζθόηαλ ζην γεγνλόο όηη ζηε Μεγάιε Γύλακε, ζηελ νπνία ζηήξηδαλ ηηο ειπίδεο ηνπο γηα ηελ εμσηεξηθή πνιηηηθή, αλαγλώξηδαλ θαη έλα πξόηππν γηα ηελ εζσηεξηθή νξγάλσζε ηεο ρώξαο. Η Ρσζία κπνξνύζε λα βξεη απνδνρή από κεγάιν ηκήκα ηνπ πιεζπζκνύ, επεηδή ήηαλ ε κνλαδηθή Μεγάιε Γύλακε κε νξζόδνμν ρξηζηηαληθό δόγκα. Υαξαθηεξηζηηθό ηνπ ξσζηθνύ θόκκαηνο ήηαλ ε άθξσο ζπληεξεηηθή ζηάζε ζε όιεο ηηο επηινγέο ηνπ. Σν ζεκέιην ηεο θνηλσληθήο ηάμεο ήηαλ γη’ απηό ε ζξεζθεία. ’ απηήλ βαζηδόηαλ θαη ε λνκηκόηεηα ηεο εμνπζίαο. Έβιεπε ηελ Δθθιεζία ζε δηαξθή θίλδπλν θαη θαηαπνιεκνύζε ηνλ θνζκνπνιηηηζκό θαη ηελ νπνηαδήπνηε απνζηαζηνπνίεζε από ηηο παξαδόζεηο. Η μελνθνβία, όπσο επίζεο ε άξλεζε ηνπ δηαθσηηζκνύ θαη ηεο δπηηθήο παηδείαο απνηεινύζαλ θπξίαξρεο αληηιήςεηο ησλ κειώλ ηνπ. Πξνθεηκέλνπ λα πξνζεγγίζεη επξύηεξα ζηξώκαηα, απεπζπλόηαλ ζπρλά ζην ζξεζθεπηηθό ζπλαίζζεκα ησλ Διιήλσλ. Με ην θόκκα απηό ζπκπαξαηάρζεθαλ, ηδίσο θαηά ηελ επνρή ηεο δηαθπβέξλεζεο ηεο ρώξαο από ηνλ Καπνδίζηξηα, όζνη είραλ ππνθέξεη ηδηαίηεξα θαηά ηελ επνρή ηεο Επαλάζηαζεο θαη θαηά ηνπο εκθύιηνπο πνιέκνπο: νη αθηήκνλεο, νη κηθξντδηνθηήηεο γεο, αγσληζηέο θαη ρακειόβαζκνη αμησκαηηθνί, κνλαρνί, θαη δεκόζηνη ππάιιεινη πνπ δηνξίζηεθαλ από ηνλ Καπνδίζηξηα θαη κεηά ηε δνινθνλία ηνπ απνιύζεθαλ. Όινη απηνί απαηηνύζαλ ηελ ίδξπζε ελόο ηζρπξνύ θξάηνπο, ην νπνίν, ζε ζπλεξγαζία κε ηε Ρσζία θαη ην Οηθνπκεληθό Παηξηαξρείν, ζα θξόληηδε γηα ηελ θαζαξόηεηα ηεο πίζηεο θαη ζα αλαγλώξηδε ζηελ Δθθιεζία θπξίαξρε ζέζε. Πίζηεπαλ όηη θάπνηνη ηθαλνί πνιηηηθνί γλώξηδαλ ηα πξνβιήκαηα ηνπ ιανύ θαιύηεξα από ηνλ ίδην, θη απηνί ζα έπξεπε λα θπβεξλήζνπλ. Ήηαλ θαηά θύξην ιόγν αληηζπληαγκαηηθνί, ππέξ ελόο ζπγθεληξσηηθνύ ζπζηήκαηνο δηαθπβέξλεζεο θαη θαηά ηεο πνιπθσλίαο, κνινλόηη ζε νξηζκέλεο πεξηπηώζεηο θαίλεηαη λα ζπλεξγάζηεθαλ ζηελ ςήθηζε ζπληαγκάησλ. Σν ηδηαίηεξν πξόβιεκα πνπ έβιεπε ην θόκκα ησλ «λαπαίσλ» (όπσο αιιηώο νλνκαδόηαλ), ζηελ πεξίνδν ηεο βαπαξνθξαηίαο, δελ ήηαλ ν απηαξρηζκόο ηνπ θαζεζηώηνο, αιιά νη θίλδπλνη πνπ αληηκεηώπηδαλ ε πίζηε θαη ε Εθθιεζία από ηα κέηξα πνπ ςήθηζε ε αληηβαζηιεία, π.ρ. ην απηνθέθαιν ηεο Ειιεληθήο Εθθιεζίαο, ε νπνία έσο ηόηε ππαγόηαλ ζην Οηθνπκεληθό Παηξηαξρείν. Θεσξνύζαλ όηη ε ππνηαγή ηεο Δθθιεζίαο ηεο Διιάδαο ζην Παηξηαξρείν επέηξεπε ζηε Ρσζία λα επεκβαίλεη γηα ηελ πξνζηαζία ησλ νξζνδόμσλ. ηελ απόθαζε γηα ην απηνθέθαιν ηεο Δθθιεζίαο νη λαπαίνη άζθεζαλ έληνλε αληηπνιίηεπζε. ηαζεξέο πνιηηηθέο ζέζεηο Η Ρσζία πξόηππν γηα ηελ εζσηεξηθή νξγάλσζε Υαξαθηε ξηζηηθά ηνπ ξσζηθνύ θόκκαηνο Θέζεηο – αληηιήςεηο Μέιε Οπαδνί Βαπαξνθξαηία Πξνζηαζία ηεο Οξζνδνμίαο θαη ηεο Εθθιεζίαο ηεο Ειιάδνο
- 5. ΙΣΟΡΙΑ ΠΡΟΑΝΑΣΟΛΙΜΟΤ ΓΛΤΚΕΙΟΤ Επιμέλεια: Ε. Πατέρα Σελίδα 5 Δξσηήζεηο 1.Πνηεο ήηαλ νη πνιηηηθέο αληηιήςεηο θαη ην πξόγξακκα ηνπ αγγιηθνύ θόκκαηνο; 2. Πνηνη ήηαλ νη αξρηθνί ππνζηεξηθηέο ηνπ αγγιηθνύ θόκκαηνο θαη πνηνη ήηαλ νη πξσηαξρηθνί ηνπο ζηόρνη; 3. Πσο ζπλδεόηαλ ην αγγιηθό θόκκα κε ηε Μεγάιε Βξεηαλία; 4. Πνηνη ήηαλ νη αξρηθνί ππνζηεξηθηέο ηνπ γαιιηθνύ θόκκαηνο θαη πνηνη ήηαλ νη πξσηαξρηθνί ηνπο ζηόρνη; 5. Πνηεο ήηαλ νη βαζηθέο ζέζεηο θαη ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ ξσζηθνύ θόκκαηνο; 6. Πνηα ήηαλ ηα θνηλά ραξαθηεξηζηηθά ησλ ηξηώλ πξώησλ ειιεληθώλ θνκκάησλ; ΠΗΓΔ 1. Με βάζε ην παξάζεκα θαη ηηο ηζηνξηθέο ζαο γλώζεηο λα αλαθεξζείηε ζηε ζύλζεζε ηνπ πνιηηηθνύ πξνζσπηθνύ ηνπ αγγιηθνύ θόκκαηνο. ηελ νπζία ην αγγιηθφ θφκκα απνηεινχληαλ απφ ηξία ζηνηρεία:ηνπο νπαδνχο ηνπ Μαπξνθνξδάηνπ, ηε θαηξία Λφληνπ-Εαΐκε θαη ηελ παξάηαμε Μηανχιε –Σνκπάδε ζηελ Ύδξα. Οη νπαδνί ηνπ Μαπξνθνξδάηνπ ζπλίζηαλην ζε ζηξαηησηηθά θαη πνιηηηθά ζηνηρεία ηεο Γπηηθήο Ρνχκειεο, φπνπ ν Μαπξνθνξδάηνο είρε ηε γεσγξαθηθή ηνπ βάζε, θαη ζην ζψκα ησλ εμεπξσπατζκέλσλ ινγίσλ, πνπ είραλ ζπγθεληξσζεί ζηελ πξσηεχνπζα φπνπ θαηείραλ ζεκαληηθέο ζέζεηο … Ο θχθινο ηνπ Μαπξνθνξδάηνπ, πνπ απνηεινχληαλ απφ ινγίνπο θαη γξαθεηνθξάηεο, θαη είρε δηεπξπλζεί απφ ην 1825, απαηηεί ηδηαίηεξε πξνζνρή γηαηί ε δεκφζηα εηθφλα απηνχ ηνπ θχθινπ εμεγεί ηε θήκε ηνπ θφκκαηνο ηφζν γηα κεγάια δηνηθεηηθά πξνζφληα φζν θαη γηα μεληθνχο ηξφπνπο. Δίλαη γεγνλφο φηη φινη απηνί ήηαλ ζπνπδαζκέλνη ζηελ Δπξψπε. John Petropoulos, Πνιηηηθή θαη ζπγθξφηεζε θξάηνπο ζην Διιεληθφ Βαζίιεην (1833-1843), Αζήλα 1985,163.
- 6. ΙΣΟΡΙΑ ΠΡΟΑΝΑΣΟΛΙΜΟΤ ΓΛΤΚΕΙΟΤ Επιμέλεια: Ε. Πατέρα Σελίδα 6 2. Λακβάλνληαο ππόςε ζαο ην θείκελν ηνπ βηβιίνπ ζαο θαη ην πεξηερόκελν ησλ παξαζεκάησλ πνπ αθνινπζνύλ λα ζρνιηάζεηε α) ηελ αληίιεςε πνπ είραλ νη νπαδνί ησλ ηξηώλ μεληθώλ θνκκάησλ γηα ηνλ πνιηηηθό πξνζαλαηνιηζκό ησλ αληίπαισλ θνκκάησλ β) ηνλ ξόιν ηνπ ηύπνπ απέλαληη ζηα θόκκαηα θαη γ) ηε ζρέζε ηεο πξνζηαζίαο-παηξσλείαο θαη ησλ θνκκάησλ. Α. Οη Γάιινη θαη νη νπαδνί ηνπ «γαιιηθνχ» θφκκαηνο ην απνθαινχζαλ «εζληθφ», ππνλνψληαο φηη ζηεξηδφηαλ ζε πιαηηά ιατθή βάζε. Ζ αιιεινγξαθία ηνπ Piscatoty απνθαιχπηεη ν φξνο «εζληθφ θφκκα», φπσο ηνλ ρξεζηκνπνηνχζε, ήηαλ αφξηζηνο θαη ρσξίο λφεκα. Πεξηέγξαθε κ’ απηφλ φινπο ηνπο παηξηψηεο πνπ επηζπκνχζαλ ηελ αλεμαξηεζία ηεο Διιάδαο θαη έλα ζηαζεξφ δηνηθεηηθφ ζχζηεκα πνπ ζα πξνζηάηεπε ην άηνκν ζηελ άζθεζε ησλ δηθαησκάησλ ηνπ. Όινη ζρεδφλ νη Έιιελεο πεξηιακβάλνληαλ ζ’ απηφ ηνλ νξηζκφ, είηε αλήθαλ ζην «γαιιηθφ», είηε ζην «ξσζηθφ», είηε ζην «αγγιηθφ» θφκκα. Σέηνηνπ είδνπο θξηηήξηα δελ κπνξνχζαλ λα ρξεζηκεχζνπλ σο βάζε νπζηαζηηθνχ δηαρσξηζκνχ ησλ θνκκάησλ. Ζ ρξήζε ηνπ φξνπ «εζληθφ θφκκα» ήηαλ κάιινλ έλα πξφρεηξν επηλφεκα γηα πξνπαγαλδηζηηθνχο ζθνπνχο, γηα λα επηηξέςεη ζην «γαιιηθφ» θφκκα θαη ζηε γαιιηθή πνιηηηθή λα εκθαλίδεηαη σο θαζξέπηεο ηεο κεγάιεο κάδαο ηεο θνηλήο γλψκεο. John Petropoulos, Πνιηηηθή θαη ζπγθξφηεζε θξάηνπο ζην Διιεληθφ Βαζίιεην (1833-1843), Αζήλα 1985, 515-516 Β. ε φηη αθνξά ηελ επσλπκία ηνπ θαζελφο απφ ηα θφκκαηα αμίδεη λα ζεκεησζεί πσο νη εθεκεξίδεο ηεο επνρήο αλαθέξνληαη ζηα θφκκαηα, σο: «ην ιεγφκελνλ αγγιηθφλ», «ην ιεγφκελνλ γαιιηθφλ», «ην ιεγφκελνλ ξσζηθφ», γηα λα ππνγξακκίζνπλ θάπσο έκκεζα ηηο ζπκπάζεηεο ηηο νπνίεο ην θαζέλα έηξεθε πξνο ηνπο μέλνπο. Οη φξνη απηνί απνηεινχζαλ ζπλάκα ζπλζήκαηα πνιεκηθήο, ρξεζηκνπνηνχκελα γηα λα ηνληζζεί ε απνκάθξπλζε απφ ηα εζληθά ζπκθέξνληα κε αληίδσξν ηελ μέλε «πξνζηαζία». Δληνχηνηο, αθφκα θαη ζε πεξηπηψζεηο νμείαο πνιηηηθήο δηακάρεο, ν ηχπνο πξνζπαζνχζε λα απνθεχγεη ηε ρξεζηκνπνίεζε ηνπ φξνπ «αγγιηθφ» ή «γαιιηθφ» ή «ξσζηθφ», πξνηηκψληαο ην ιηγφηεξν νμχ «ην ιεγφκελνλ γαιιηθφλ» θιπ. ηε δεθαεηία 1830-1840 ν ηχπνο αζρνιήζεθε επξχηαηα κε ην ζέκα, δεκνζηεχνληαο άξζξα θαη ζρφιηα ζρεηηθά κε ηελ χπαξμε ζπγθξνηεκέλσλ θνκκάησλ ζηελ Διιάδα ... Όζνη ππνζηήξηδαλ πσο ηα ειιεληθά θφκκαηα δελ είραλ ηδενινγηθφ πεξηερφκελν κπνξνχζαλ λα επηθαιεζζνχλ ην
- 7. ΙΣΟΡΙΑ ΠΡΟΑΝΑΣΟΛΙΜΟΤ ΓΛΤΚΕΙΟΤ Επιμέλεια: Ε. Πατέρα Σελίδα 7 επηρείξεκα φηη δελ ππήξραλ ζεκαληηθέο δηαθνξέο ζηηο απφςεηο ηηο νπνίεο ην θαζέλα εμέθξαδε ή φηη νη ζπρλέο κεηαθηλήζεηο θαη απνζθηξηήζεηο απφ ην έλα θφκκα ζην άιιν έδεηρλαλ πσο νη αλάγθεο ηεο ζηηγκήο παξά νη πξαγκαηηθέο πεπνηζήζεηο θαη ε πίζηε πξνο ηε γξακκή ηνπ θφκκαηνο έπαηδαλ ξφιν ζηελ έληαμή ηνπο. Οη αξλεηηθέο απηέο ζέζεηο κπνξνχζαλ λα αληηθξνχνληαη, ρσξίο θαη λα εμνπδεηεξψλνληαη εληειψο, απφ ην γεγνλφο φηη ηα θφκκαηα, ζ’ φιε ηε δηάξθεηά ηνπο έζησ θαη ειάρηζηα δηαθνξνπνηεκέλα ην έλα απφ ην άιιν, δηαηήξεζαλ επίκνλα ηνπο αξρηθνχο ηνπ πξνζδηνξηζκνχο: ζπληαγκαηηθνί - θπβεξλεηηθνί, θηιειεχζεξνη - ζπληεξεηηθνί, δπηηθνί - παξαδνζηαθνί ... Γεληθή ζρεδφλ ήηαλ ε παξαδνρή φηη ηα θφκκαηα ζπληζηνχζαλ ζπκπξάμεηο ησλ νπνίσλ νη ζρέζεηο βαζίδνληαλ ζην ζχζηεκα ηεο «πξνζηαζίαο»· φηη πεξηνξίδνληαλ ζρεδφλ θαζ’ νινθιεξίαλ ζηελ πξσηεχνπζα· φηη είραλ άκεζε εμάξηεζε απφ ηηο μέλεο απνζηνιέο –ηδίσο ηα άηνκα πνπ ηα εθπξνζσπνχζαλ θαη ηα νπνία κε αληηπαξνρή εμππεξεηήζεσλ ζην επίπεδν ηεο πιεξνθνξήζεσο θαη κε ηελ ππνζηήξημε ηεο κηαο ή ηεο άιιεο μέλεο Γπλάκεσο επηδίσθαλ θαη εμαζθάιηδαλ ηελ εχλνηα ησλ μέλσλ. Γειαδή, κηα κνξθή ζρέζεσλ πνπ δελ ήηαλ εληειψο μέλε γηα ηνπο Έιιελεο θαη ηε ζσκαηεηαθή παξάδνζε ηεο νζσκαληθήο απηνθξαηνξίαο. Γηα λα κειεηεζνχλ ζπλεπψο ηα ειιεληθά πνιηηηθά θφκκαηα θαη ε ιεηηνπξγία ηνπο είλαη απαξαίηεηε πξνυπφζεζε ε κειέηε ηνπ ζπζηήκαηνο ησλ ζρέζεσλ πνπ είραλ επηθξαηήζεη σο ηελ επνρή απηή κεηαμχ ησλ δηαθφξσλ παξαγφλησλ πνπ θαζφξηδαλ ηελ νξγάλσζε θαη ηε ιεηηνπξγία ηνπο ... Ι.Ε.Ε., ηόκ. ΙΓ΄, 25-27.