Sp rp władza ustawodawcza

1. WŁADZA USTAWODAWCZA Sejm i Senat w systemie politycznym RP

2. Zasada trójpodziału władzy wg Monteskiusza: władza ustawodawcza władza wykonawcza władza sądownicza.

3. Parlament jako instytucja przedstawicielska. realizuje władzę ustawodawczą; sprawuje rząd przedstawicielski, reprezentatywny – naród bądź znaczna jego część ma możliwość za pośrednictwem okresowo wybieranych deputowanych sprawować władzę; władza reprezentacyjna wg J. S. Mill’a funkcjonuje skutecznie, gdy: społeczeństwo chce takiej władzy, społeczeństwo dąży do jej utrzymania, społeczeństwo wypełnia obowiązki nałożone na nie przez władzę.

4. Tradycyjne funkcje parlamentu: ustawodawcza – stanowienie aktów prawnych najwyższych w systemie prawa wewnętrznego; kreacyjna – powoływanie oraz odwoływanie konstytucyjnych organów państwa oraz osób wchodzących w ich skład; kontrolna – kontrola egzekutywy w systemie politycznym.

5. Rodzaje parlamentów: jednoizbowe – unikameralne (np. w państwach skandynawskich z wyjątkiem Norwegii) dwuizbowe – bikameralne (występują w krajach federalnych): bikameralizm symetryczny – wypracowywanie kompromisu przez obydwie izby (Szwajcaria) bikameralizm asymetryczny – władza ustawodawcza w izbie niższej np. Polska.

6. Władza ustawodawcza w polskim systemie politycznym sprawowana jest przez Sejm (460 posłów) i Senat (100 senatorów); Sposób działania obydwu izb określają: Konstytucja oraz regulaminy Sejmu i Senatu , zawierające: organizację wewnętrzną izb, porządek pracy w Sejmie i Senacie, tryb powoływania i działania organów wewnętrznych Sejmu i Senatu.

7. Struktura organizacyjna Sejmu: Marszałek Sejmu (organ konstytucyjny); Prezydium Sejmu; Konwent Seniorów; Komisje sejmowe (organ konstytucyjny); REGULAMIN: wybór władz, powołanie NIK, RPO, p.NBP, GIODO, wybór sędziów TK, członków TS, RPP, KRRiT. Uczestnicy posiedzeń: Prezydent, członkowie RM i inni.

8. Pozycja Marszałka Sejmu: wybierany bezwzględną większością głosów spośród kandydatów zgłoszonych przez co najmniej 15 posłów; Marszałek stoi na straży praw i godności Sejmu ; jest reprezentantem Sejmu; przewodniczy jego obradom; dba o tok i terminowość prac jego organów; nadaje bieg inicjatywom ustawodawczym jak i uchwałodawczym; razem z wicemarszałkami tworzy Prezydium Sejmu.

9. Konwent Seniorów: skład: Prezydium Sejmu, przewodniczący lub wiceprzewodniczący klubów poselskich (tworzone przez co najmniej 15 osób), kół parlamentarnych ; zapewnia współdziałanie klubów parlamentarnych; opiniuje projekty planów prac Sejmu; zwoływany jest przez Marszałka.

10. Komisje sejmowe: stałe (np. Administracji i Spraw Wewnętrznych, Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej) , nadzwyczajne oraz śledcze – powoływane przez Sejm; rozpatrują i przygotowują sprawy, nad którymi pracuje Sejm; wyrażają opinie w sprawach do nich kierowanych.

11. Organy Senatu: Marszałek Senatu (wybierany spośród kandydatów zgłoszonych przez co najmniej 10 senatorów): reprezentuje Senat; przewodniczy jego obradom; sprawuje nadzór nad pracami komisji senackich; Prezydium Senatu ; Konwent Seniorów (kluby senackie tworzy minimum 7 senatorów); Komisje senackie (brak możliwości tworzenia komisji śledczych, gdyż Senat nie posiada funkcji kontrolnej .

12. Sejm i Senat w kadencjach Rozkład mandatów w Sejmie X kadencji 161 Obywatelski Klub Parlamentarny 5 PZKS 8 UchS 10 „ PAX” 27 SD 76 ZSL 173 PZPR LICZBA MANDATÓW UGRUPOWANIE

13. Kształt Senatu po wyborach 4 czerwca 1989 r.

14. Sejm I kadencji Unia Demokratyczna – 62 mandaty; Sojusz Lewicy Demokratycznej – 60 ; Wyborcza Akcja Katolicka – 49; Polskie Stronnictwo Ludowe – Sojusz Programowy – 48; Konfederacja Polski Niepodległej – 46; Porozumienie Obywatelskie Centrum – 44; Kongres Liberalno – Demokratyczny – 37; Porozumienie Ludowe – 28; NSZZ „Solidarność” – 27; Polska Partia Przyjaciół Piwa – 16; Inne – 39.

15. Kształt Senatu po wyborach z 1991 r. SLD – 4 mandaty; UD – 21; PSL – 9; NSZZ „Solidarność” – 11; KPN – 4; KLD – 4; WAK – 9; POC – 9; PL – 7; Inne- 13; Niezależni – 7.

16. Wyniki wyborów parlamentarnych z 1993 r. SEJM: SLD – 171 mandatów; PSL - 132; UD - 74; UP - 41; KPN – 22; BBWR - 16; Mniejszość Niemiecka – 4. SENAT: SLD - 37; PSL - 36; UD - 4; NSZZ „Solidarność” - 9; KLD - 1; Inne - 9; Niezależni – 4.

17. Sejm i Senat po 1997 r.

18. Wybory z 2001 r. SEJM: SLD-UP – 216; PO – 65; SAMOOBRONA RP - 53 PIS – 44; PSL – 42; LPR – 38; Mniejszość Niemiecka – 2. SENAT: SLD – UP – 75; Blok Senat 2001 – 15; PSL – 4; UPR – 2; Samoobrona RP – 2; Henryk Stokłosa – 1; Anna Kurska – 1.

19. Kształt parlamentu po wyborach z 2005 r.

20. Mandat imperatywny a mandat wolny . MANDAT IMPERATYWNY: wykonujący mandat jest reprezentantem okręgu , z którego został wybrany; jest związany wolą wyborców; wyborcy mogą go odwołać przed upływem kadencji. MANDAT WOLNY: reprezentant całego narodu ; nie jest związany wolą wyborców; wyborcy nie mogą go odwołać.

21. Rola immunitetu parlamentarnego. jest to instytucja umożliwiająca ograniczenie prawnej odpowiedzialności parlamentarzystów; chroni ich niezależność, gwarantuje wykonywanie mandatu; chroni niezależność i autonomię parlamentu; „ poseł nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za swoją działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu poselskiego ani w czasie jego trwania, ani po jego wygaśnięciu.” ( art. 105 ust. 1 Konstytucji RP) – immunitet materialny ; „ poseł nie może być zatrzymany lub aresztowany bez zgody Sejmu, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa i jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania.” (art. 105 ust. 5) – immunitet formalny .

22. Zasada incompatibilitas (niepołączalności) Zakaz łączenia mandatu posła i senatora; Ponadto mandatu posła nie wolno łączyć z funkcją: Prezesa NBP, Prezesa NIK, RPO, RPD i ich zastępców, członka RPP, członka KRRiTV, ambasadora, sędziego, prokuratora, urzędnika służby cywilnej, żołnierza pozostającego w czynnej służbie wojskowej, funkcjonariusza policji, funkcjonariusza służby ochrony państwa oraz z zatrudnieniem w Kancelarii Sejmu, Senatu, Prezydenta RP lub z zatrudnieniem w administracji rządowej

23. Inicjatywa ustawodawcza: Przysługuje następującym podmiotom: Prezydentowi ; co najmniej 15 posłom ; Senatowi ; Radzie Ministrów ; grupie 100 000 obywateli .

24. Ścieżka legislacyjna: Przekazanie projektu ustawy Marszałkowi Sejmu . Pierwsze czytanie odrzucenie projektu lub skierowanie go do komisji; praca w komisjach. Drugie czytanie praca w komisjach w przypadku zgłoszenia nowych poprawek. Trzecie czytanie . Głosowanie – zwykła większość w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Skierowanie ustawy do Senatu – ma on 30 dni na zajęcie stanowiska - może: przyjąć ustawę w całości; odrzucić; wprowadzić poprawki (ostatnie dwa rozwiązania Sejm może odrzucić bezwzględną większością głosów). Przekazanie ustawy Prezydentowi do podpisu, który ma 3 wyjścia: Podpisuje ustawę; Kieruje do TK; Stosuje weto ustawodawcze (może być odrzucone większością 3/5 głosów).

25. NIK jako organ wspierający Sejm w realizacji funkcji kontrolnej podlega Sejmowi; jest naczelnym organem kontroli państwowej o charakterze kolegialnym; Prezes powoływany jest przez Sejm za zgodą Senatu na 6 lat; NIK dokonuje kontroli z punktu widzenia legalności, celowości, rzetelności i gospodarności działania .

26. Formy kontroli rządu: wotum zaufania i nieufności; zapytania i interpelacje; absolutorium; możliwość powoływania komisji śledczych.

27. Rola parlamentu w kreacji organów władzy państwowej. Sejm bezwzględną większością głosów wybiera: 15 sędziów TK ; 2 zastępców przewodniczącego i 16 sędziów Trybunału Stanu ; spośród posłów 4 członków KRS (Senat 2 członków wybieranych spośród senatorów); 2 członków KRRiTV (Senat 1 członków); 3 członków RPP (Senat 3 członków); 9 członków Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu .

28. Kreacyjna funkcja Sejmu i Senatu Ponadto Sejm za zgodą Senatu bezwzględną większością głosów wybiera: prezesa NIK; RPO; Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych; większością 3/5 głosów prezesa IPN.

29. Literatura: M. Chmaj, Sejm Rzeczpospolitej Polskiej w latach 1991-1997 , Warszawa 1999. R. Dahl, Demokracja i jej krytycy , Kraków 1995. L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu , Warszawa 1998. www.sejm.gov.pl