Problematyka bezpieczenstwa (2)

1. HISTORYCZNA EWOLUCJA POLITYKI I STRATEGII BEZPIECZEŃSTWA WSPÓŁCZESNYCH MOCARSTW ŚWIATOWYCH

2. STANY ZJEDNOCZONE

3. Nowa strategia bezpieczeństwa narodowego po 11 września dokument z 2002 r. oparty na założeniu, że zagrożenia stwarzają dzisiaj nie tyle państwa silne, co upadające, nie wielkie armie lecz niebezpiecznie technologie w rękach frustratów.

4. Zadania strategiczne: Wspieranie dążeń do zapewnienia godności ludzkiej ; Umacnianie sojuszy dla pokonania terroryzmu globalnego i zapobiegania atakom na USA oraz ich przyjaciół; Współpraca z innymi państwami na rzecz wygaszania konfliktów lokalnych ; Zapobieganie zagrożeniom bronią masowego rażenia ;

5. Stymulowanie globalnego wzrostu ekonomicznego przy pomocy gospodarki wolnorynkowej; Rozszerzenie kręgu świata wysokorozwiniętego przez propagowanie społeczeństwa otwartego oraz budowanie podstaw demokracji ; Rozwijanie współpracy z innymi głównymi podmiotami światowymi; Transformacja amerykańskich instytucji bezpieczeństwa narodowego dla sprostania wyzwaniom i szansom XXI w.

6. Narodowa Strategia Obrony USA Drugi najważniejszy akt w amerykańskiej polityce bezpieczeństwa opublikowany 31 lipca 2008 r. Za główne zagrożenia dla bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych uznano: ekstremizm polityczny i religijny; wszelkiego rodzaju konflikty asymetryczne , niezbyt intensywne, ale zarazem bardzo krwawe; państwa bandyckie, czyli Iran i Korea Północna , których oddziaływanie w swoich regionach wyraźnie przeczy interesom Stanów Zjednoczonych. www.defense.gov

7. POLITYKA I STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA ROSJI

8. Czynniki wpływające na politykę obronną Rosji: Erupcja zagrożeń wewnętrznych (wojna w Czeczenii); Eskalacja zewnętrznego zagrożenia islamskiego na południu Rosji; Ekspansja NATO w Europie Środkowej i Wschodniej; „ ciche” wzbieranie potęgi chińskiej na wschodzie; Gwałtowane rozlanie się światowej walki z terroryzmem po 11 września; Wewnętrzny kryzys ekonomiczny, demograficzny ; Rozkład (moralny, techniczny i organizacyjny) własnego potencjału militarnego .

9. Koncepcja bezpieczeństwa narodowego Federacji Rosyjskiej: równoprawne i strategiczne partnerstwo ze Stanami Zjednoczonymi. podpisanie dokumentów w sprawie rozbrojenia i kontroli zbrojeń oraz rozwiązanie problemów w kwestii kontroli nad nierozprzestrzenianiem broni masowego rażenia. Rosja nie będzie uczestniczyć w nowym wyścigu zbrojeń, a wszelkie działania związane z obronnością kraju podejmowane będą zgodnie z wymogami prawa międzynarodowego. rozwijanie współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa w ramach grupy państw G8, G20, RICh (Rosja, Indie, Chiny) oraz BRICh (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny).

10. zwiększenie działań obronnych w celu przeciwdziałaniu terroryzmowi (w tym terroryzmowi internetowemu), nielegalnemu handlowi bronią i narkotykami oraz międzynarodowej przestępczości zorganizowanej. Strategia zwraca uwagę na rozwój nacjonalizmów, ksenofobii, separatyzmu i ekstremizmu i związanym z nim często problemem nielegalnej migracji. Obawy przed zwiększeniem liczby państw mających dostęp do broni jądrowej – między innym poprzez budowę amerykańskiej „Tarczy antyrakietowej” w krajach Europy Środkowej.

11. POLITYKA I STRATEGIA BEZEPIECZEŃSTWA CHIN

12. Kluczowe cele narodowe Chin Rozwój – troska o tzw. „wszechstronny potencjał narodowy” Bezpieczeństwo – „strategiczne kształtowanie potencjału”. ZAMIERZONA NIEJASNOŚĆ I DWUZNACZNOŚĆ W RELACJACH MIĘDZYNARODOWYCH!!!

13. Wykorzystanie nowoczesnych trendów światowych – GLOBALIZACJĘ, LIBERALIZACJĘ, REWOLUCJĘ INFORMACYJNĄ – w modernizacji ekonomicznej; Znaczenie TAJWANU – niedopuszczenie do trwałej separacji. W 2003 r. CHINY BYŁY 2 W ŚWIECIE KONSUMENTEM ROPY I 3 CO DO WLEKOŚCI JEJ IMPORTEREM!!!

14. Bliski i Środkowy Wschód Zagrożenie dla bezpieczeństwa międzynarodowego?

15. Przyrost naturalny w państwach Bliskiego Wschodu 0,9-6,5 681,4 448,6 370,2 PAŃSTWA BLISKIEGO WSCHODU Średnia szacowana stopa przyrostu naturalnego (w %) 2050 (w mln) 2015 (w mln) 2005 (w mln) Państwa

21. Reasumując – wyzwania i zagrożenia dla bezpieczeństwa międzynarodowego występujące na Bliskim Wschodzie : Trudna sytuacja gospodarcza; Produkcja i handel narkotykami; Terroryzm międzynarodowy; Walki i spory religijne; Problem kurdyjski; Wyścig zbrojeń; Deficyt wody pitnej.

22. INSTYTUCJIE I ORGANIZACJE BEZPIECZEŃSTWA MIĘDZYNARODOWEGO

23. Istota instytucji bezpieczeństwa tworzą mechanizmy, które umożliwiają skuteczne wykorzystanie środków państwowych do zapewnienia pokoju i bezpieczeństwa na świecie.

24. Wygodne forum konsultacji i współpracy; Bezstronność gwarantowana przez udział wielu państw o złożonych interesach; Instrumenty i metody stabilizowania konfliktów dostępne tylko dla podmiotów zbiorowych; Możliwość podejmowania szybkiej reakcji na nowe działania państw; Nowego rodzaju zagrożenia i konflikty międzynarodowe możliwe są do rozwiązania tylko dzięki szerokiej współpracy międzynarodowej.

25. Reasumując: ORGANIZACJA MIĘDZYNARODOWA ROLA INSTRUMENTU ROLA ARENY ROLA AKTORA

26. ORGANIZACJA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH

27. ONZ jest unikalną międzynarodową organizacją, skupiającą 192 niepodległych państw. Założono ją po drugiej wojnie światowej. Państwa-członkowie są złączone zasadami Karty Narodów Zjednoczonych - międzynarodowego porozumienia, wymieniającego prawa i obowiązki członków globalnej społeczności; System Narodów Zjednoczonych

28. Podstawowe cele organizacji: Utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego Rozwijanie przyjaznych stosunków między narodami Współpraca przy rozwiązywaniu problemów międzynarodowych i przy promowaniu poszanowania dla praw człowieka Koordynowanie działań państw świata.

29. Misje pokojowe ONZ

30. Misje pokojowe w liczbach: Od 1948 roku na całym świecie przeprowadzono: 60 operacji pokojowych , w których wzięło udział ponad 750 tys. osób personelu wojskowego, policyjnego oraz cywilnego, pochodzących z ponad 110 krajów; Obecnie działa 15 misji, które rozmieszczone są w Afryce, Azji, Ameryce, na Bliskim Wschodzie oraz w Europie . Uczestniczy w nich 62 811 członków personelu wojskowego oraz cywilnej policji z 109 krajów, a także 4517 osób międzynarodowego personelu cywilnego, 8654 lokalnego personelu cywilnego oraz 1812 wolontariuszy ONZ. Od 1948 r. do 2006 r. w operacjach pokojowych śmierć poniosło 2272 osób.

31. Pierwsza misja pokojowa UNTSO (United Nations Truce Supervision Organization) · Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Nadzorowania Rozejmu · Palestyna, 1948 r. Obserwatorzy UNTSO w otoczeniu dzieci.

32. UNTAC (United Nations Transitional Authority in Cambodia) · Tymczasowa Administracja Organizacji Narodów Zjednoczonych w Kambodży · Mieszkańcy Kambodży wracają z obozów dla uchodźców pociągiem UNHCR

33. UNMEE (United Nations Mission in Ethiopia and Eritrea) · Misja Organizacji Narodów Zjednoczonych w Etiopii i Erytrei · Bataliony sił pokojowych ONZ z Holandii i Kanady przekazują swe obowiązki nowo przybyłemu batalionowi żołnierzy z Indii.

34. UNMEE (United Nations Mission in Ethiopia and Eritrea) · Misja Organizacji Narodów Zjednoczonych w Etiopii i Erytrei · Ciężarówka na punkcie kontrolnym holendersko- kanadyjskiego batalionu w tymczasowej strefie bezpieczeństwa.

35. Rozbrojenie ONZ podejmuje problematykę wielostronnego rozbrojenia i zapobiegania rozprzestrzenianiu broni w celu utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Narody Zjednoczone zajmują się problematyką następujących rodzajów broni:

36. Miny lądowe Wyprodukowanie miny lądowej kosztuje 3 dolary. Koszt jej usunięcia wynosi od 300 do 1000 dolarów. 70% min lądowych grozi wybuchem nawet 20 lat po zaminowaniu terenu. Miny były od początku używane jako broń defensywna. Po drugiej wojnie światowej zaczęły być jednak używane jako broń ofensywna. Są rozrzucane przez samoloty lub rozmieszczane na terenie wroga bez odnotowania ich na mapie terenu. Ze względu na niski koszt min i ich łatwą produkcję stanowią one jedną z najczęściej stosowanych broni, szczególnie w krajach biednych.

37. Broń ręczna, strzelecka i lekka Z broni ręcznej strzeleckiej i lekkiej zginęło w konfliktach zbrojnych 300 000 ludzi, a 200 000 osób dokonało samobójstw i morderstw przy jej użyciu. Broń ręczna strzelecka i lekka jest tania i łatwa do kupienia. W niektórych krajach karabin maszynowy typu AK-47 kosztuje tyle samo, co worek kukurydzy ($20 - $30). Niska cena i łatwy dostęp do broni strzeleckiej i lekkiej sprzyjają powstawaniu licznych konfliktów zbrojnych.

38. Broń masowego rażenia Broń chemiczna Broń jądrowa

39. Inne tematy związane z rozbrojeniem Dzieci - żołnierze Kobiety a konflikty zbrojne Terroryzm

40. ORGANIZACJA TRAKTATU PÓŁNOCNOATLANTYCKIEGO (NATO)

41. Kolor niebieski – państwa członkowie NATO

42. Istota NATO Wspólne i równoprawne działanie państw członkowskich w celu zagwarantowania sobie, środkami politycznymi i militarnymi, bezpieczeństwa, zgodnie z zasadami Karty Narodów Zjednoczonych; Geneza (1949): obawy państw zachodnich przed ekspansją ZSRR bezpośrednio po zakończeniu II wojny światowej.

43. Cele strategiczne Zapobieganie potencjalnym konfliktom i kryzysom oraz stabilizowanie środowiska bezpieczeństwa NATO; Reagowanie na zagrożenia kryzysowe; Utrzymywanie ciągłej zdolności do skutecznego prowadzenia działań wojennych i wygrania każdej narzuconej NATO wojny.

44. Struktura polityczne organy kierowania : Rada Północnoatlantycka Komitet Planowania Obronnego Grupa Planowania Nuklearnego organy wojskowe : Komitet Wojskowy, Międzynarodowy Sztab Wojskowy administracja : Sekretariat Międzynarodowy z Sekretarzem Generalnym jako najwyższym urzędnikiem NATO.

45. UNIA ZACHODNIOEUROPEJSKA

46. Geneza 1948 – podpisanie Traktatu Brukselskiego o Unii Zachodniej: porozumienie o kooperacji w dziedzinie gospodarczej, społecznej, kulturalnej oraz zbiorowej samoobronie podpisane między krajami Beneluksu oraz Francją i Wielką Brytanią . Traktat skierowany był przeciwko wszelkiej agresji na teren któregoś z państw i zobowiązywał resztę do wzajemnej pomocy w takim wypadku.

47. 1949 – zadania wojskowe Unii Zachodniej przekazano NATO; 1954 – przemianowanie Unii Zachodniej na Unię Zachodnioeuropejską (wraz z Niemcami i Włochami).

48. Wspólna Europejska Polityka Bezpieczeństwa i Obrony UE

49. ochrona wspólnych wartości, podstawowych interesów i niezależności państw członkowskich; umacnianie bezpieczeństwa Unii Europejskiej i poszczególnych jej członków; umacnianie bezpieczeństwa kontynentu i wspieranie współpracy międzynarodowej; ugruntowanie i rozwijanie demokracji i rządów prawa oraz poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności obywatelskich; państwa europejskie chcą zajmować wspólne stanowisko w sprawach światowej polityki, a umacniając tożsamość na arenie międzynarodowej zwiększać swoją rolę w sferze bezpieczeństwa.

50. ORAGANIZACJA BEZPIECZEŃSTWA I WSPÓŁPRACY W EUROPIE

51. Kraje OBWE

52. Geneza: utworzona w 1994 r.; jej zadaniem jest wczesne ostrzeganie, zapobieganie powstawaniu konfliktów w Europie, opanowywanie kryzysów i odbudowa pokonfliktowa.

53. Kompleksowość i kooperatywność w podejściu OBWE Kompleksowość – zajmowanie się szerokim zakresem spraw bezpieczeństwa (kontrola zbrojeń, dyplomacja prewencyjna, budowanie zaufania i bezpieczeństwa, prawa człowieka, demokratyzacja, monitorowanie wyborów, bezpieczeństwo ekonomiczne i środowiskowe); Kooperatywność – wszystkie państwa OBWE mają jednakowy status i decyzje podejmowane są na zasadzie konsensusu.

54. POZSTAŁE INSTYTUCJE BEZPIECZEŃSTWA

55. Azja i Pacyfik Liga Państw Arabskich Pakt Bezpieczeństwa Pacyfiku (ANZUS Treaty) Organizacja Paktu Azji Południowo-Wschodniej (SEATO) – 1954-1977 Organizacja Paktu Centralnego (CENTO) – 1955-1979 Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) Szanghajska Organizacja Współpracy (SOW)

56. Afryka Organizacja Jedności Afrykańskiej (1963-2002) Unia Afrykańska Unia Afrykańska obejmuje wszystkie państwa afrykańskie oprócz Maroka

57. Ameryka Organizacja Państw Amerykańskich

58. Pozimnowojenna ewolucja polityki i strategii bezpieczeństwa

59. Wojna rosyjsko – gruzińska w 2008 r.

60. Raport specjalnej komisji śledczej Unii Europejskiej. Gruzińskie wojsko rozpoczęło wojnę, by uprzedzić Rosję i błyskawicznym atakiem przejąć kontrolę nad Osetią Południową. Winę za wojnę w równej mierze ponosi jednak także Rosja, która od wiosny zeszłego roku wspierała mnożące się prowokacje separatystów z Osetii Południowej, a także innej zbuntowanej gruzińskiej prowincji - Abchazji. Pięciodniowa wojna z 2008 r. zakończyła się klęską Gruzji i secesją Osetii Południowej i Abchazji, które Rosja uznała za niepodległe państwa. Poza Rosją niepodległość obu zbuntowanych gruzińskich prowincji uznały jeszcze Nikaragua i Wenezuela. W grudniu 2008 r. UE powołała specjalną komisję do ustalenia przyczyn i przebiegu wojny, w której zginęło ok. 250 ludzi, a ponad 100 tys. straciło dach nad głową.

61. Wojna w Iraku 20 marca 2009 r. Stany Zjednoczone wsparte przez Wielką Brytanię, Australię i Polskę dokonały ataku zbrojnego na Irak; Przyczyny wojny: broń masowego rażenia współpraca Bagdadu z Al-Kaidą demokratyzacja Iraku. Nieoficjalnie – chęć dostępu do irackich źródeł ropy naftowej!

62. 7 kwietnia 2003 r. – obalenie reżimu Saddama Husajna; 30 grudnia 2006 r. – stracenie dyktatora poprzez powieszenie; próba demokratyzacji?

63. Afganistan „ Enduring Freedom” – wojska amerykańskie podejmują operację zbrojną przeciwko Afganistanowi wobec odmowy rządu afgańskiego wydania bin Ladena (7.X.2001 r.) maj 2003 – zakończenie większości operacji zbrojnych, rozpoczęcie stabilizacji sytuacji.

64. 2005 r. wybór nowych władz afgańskich i inauguracja prac Zgromadzenia Narodowego; Powolna transformacja kraju, rosnąca korupcja, niekompetencja i arogancja urzędników, ofiary cywilne wojsk międzynarodowych powodują frustrację społeczeństwa i niechęć do nowych władz Wzrost popularności talibów jako siły zdolnej do zaprowadzenia w kraju porządku.

65. Operacje NATO Irak Afganistan Bałkany

66. Siły NATO w Afganistanie liczą 71 tysięcy żołnierzy z 43 krajów . Większość z nich to Amerykanie, których jest tam 34 tysiące. „ Musimy zrobić wszystko co w naszej mocy, żeby siły afgańskie, jak najszybciej osiągnęły poziom, który pozwoli im wziąć odpowiedzialność za bezpieczeństwo w Afganistanie. NATO miało by pełnić funkcje pomocnicze. Obecnie siły afgańskie nie są jeszcze gotowe, żeby sprostać temu zadaniu”. Sekretarz generalny NATO Anders Fogh Rasmussen

67. Misja Szkoleniowa NATO w Iraku Do pierwszych zadań Misji, należało nawiązanie stałych kontaktów z tymczasowym rządem irackim i Siłami Wielonarodowymi oraz określenie najlepszych metod prowadzenia szkoleń zarówno na terytorium Iraku, jak i poza nim. Misja skoncentrowała swoje początkowe wysiłki na współpracy z irackimi władzami nad tworzeniem struktur bezpieczeństwa, ze szczególnym uwzględnieniem ministerstwa obrony i wojskowej kwatery głównej oraz na opracowaniu raportu zawierającego bardziej szczegółowe propozycje dotyczące szkolenia, doradztwa i współpracy ze strony NATO.

68. Bałkany – „wrzący tygiel” nierozwiązane problemy etniczne i narodowe; walki pomiędzy Armią Wyzwolenia Kosowa a oddziałami Serbii i Czarnogóry; Misja KFOR dążąca do utrzymania pokoju w Kosowie rozpoczęła się 12 czerwca 1999 r. Kosovo Force

70. TERRORYZM MIĘDZYNARODOWY

71. TERROR (łac. terror – strach, groza) – sposób działania państwa, określona praktyka polityczna oparta na wykorzystaniu przez aparat państwowy różnorodnych form i metod stosowania przemocy, włącznie z fizyczną eliminacją przeciwnika, której celem jest szerzenie zgrozy, strachu wśród członków społeczeństwa i wywołanie w rezultacie psychozy niepewności i zagubienia; Terror państwowy – Hiszpania, Rosja, Argentyna

72. Jak zdefiniować terroryzm? Przemoc polityczna, zabójstwo polityczne - stosowane w celu osiągnięcia władzy, zwiększenia wpływów, eliminacji przeciwników politycznych; Walka powstańcza, narodowowyzwoleńcza – wyraz poczucia silnej przynależności narodowej; Konflikt asymetryczny – strony konfliktu mają różny status prawno-międzynarodowy (jedna ze stron nie jest podmiotem prawa międzynarodowego);

73. ISTOTA TERRORYZMU Ostentacyjne i maksymalistyczne (masowe, totalne, nieograniczone), celowe (świadomie zamierzone) atakowanie niewinnych, postronnych (cywilnych) osób i dóbr publicznych (otoczenia) dla pośredniego (asymetrycznego, poprzez opinię publiczną) oddziaływania na rzeczywistego przeciwnika politycznego lub ideologicznego.

75. Terroryzm a trendy rozwojowe współczesnego świata wpływ globalizacji rewolucja informacyjna

76. „ISLAMIZM” Polityczna ideologia, której instrumentem staje się zglobalizowany dżihad; Strategia operacji terrorystycznych z wykorzystaniem ataków samobójczych dokonywanych przez młodych fanatycznych fundamentalistów religijnych żyjących w różnych społecznościach i narodach.

78. Zamachy samobójcze w latach 1980 – 2003 3 % wszystkich ataków terrorystycznych; aż 48 % ofiar z wszystkich strat terrorystycznych.

79. Cyberterrotyzm Wykorzystywanie zdobyczy technologii informacyjnej w celu wyrządzenia szkody. Media oraz wszelkie środki i działania tzw. asymetryczne omijające silne strony przeciwnika i wykorzystujące jego wszelkie słabości w dziedzinie bezpieczeństwa, w tym związane z otwartością społeczeństw demokratycznych stanowią skuteczne narzędzie walki terrorystów.

80. Nowe rozwiązania techniczne Powietrzne aparaty bezpilotowe (zdalnie sterowane samoloty wypełnione materiałami wybuchowymi), morskie rakiety manewrujące odpalane z okrętów komercyjnych i dostosowane do ataków celów nadbrzeżnych itp.

81. STRATEGICZNE MOTYWY ZMIAN W DZIEDZINIE OBRONNOŚCI I BEZPIECZEŃSTWA

82. GLOBALIZACJA Zjawisko głębokich zmian , które dokonują się w systemie międzynarodowym, w jego strukturze i funkcjach: obiektywny proces zastępowania autonomiczności podmiotów (osób, społeczności, państw, organizacji itp.) ich integracją w skali globalnej , to proces przechodzenia od podziału do integralności globalnej, od luźnego zbioru elementów do całościowego systemu światowego. Proces ten mocno zaznaczył się w połowie XX wieku, ale jego początków można upatrywać w okresie odkryć geograficznych w końcu XV w.; Obejmuje przede wszystkim handel, kulturę i bezpieczeństwo.

83. Zmieniający się rozkład ludności świata (w milionach) 1523 7579 4406 6056 1650 ŚWIAT 56 5 370 232 5 314 5 82 AMERYKA PÓŁNOCNA -32 9 695 319 12 727 25 408 EUROPA 145 9 664 445 9 519 5 74 AMERYKA ŁACIŃSKA 437 16 1231 661 13 794 8 133 AFRYKA 910 60 4582 2725 61 3672 57 947 AZJA % całości Ludność % całości Ludność % całości Ludność Wzrost bezwzględny 2020 Wzrost bezwzględny 2000 1900

84. Zmiany demograficzne i środowiskowe Liczba ludności Europy ulegnie zmniejszeniu, podczas gdy liczba mieszkańców Azji wzrośnie aż o 910 milionów; Ludność bogatych krajów świata będzie się coraz bardziej starzeć; Imigracja stanie się gospodarczą i polityczną koniecznością dla bogatszych państw ze starzejącą się populacją; Emigracja będzie zaworem bezpieczeństwa w związku z rosnącą presją demograficzną w Trzecim Świecie. Zbigniew Brzeziński, Wybór, dominacja czy przywództwo

85. Raport CIA, 2001 r.: „ Najbiedniejsze i często najbardziej zdestabilizowane politycznie kraje świata – w tym m.inn. Afganistan, Pakistan, Kolumbia, Irak, Strefa Gazy i Jemen – będą miały w roku 2020 największe populacje ludzi młodych. W większości z nich brakować będzie zasobów gospodarczych, instytucjonalnych i politycznych, aby skutecznie zintegrować tych ludzi ze społeczeństwem”

86. Inne czynniki wpływające na zmiany w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa: nowe technologie; coraz nowsze zagrożenia (terroryzm morski, powietrzny); nowy układ sił (ład geopolityczny) – Łączenie się państw w unie, związki itp. (np. Unia Europejska).

87. Działanie państw w sytuacjach nadzwyczajnych

88. Zarządzanie w kryzysie a zarządzanie sytuacją kryzysową Specyficzny zasób środków podejmowanych przez kierownictwo w celu opanowania kryzysu (rozwiązania kryzysowej sytuacji decyzyjnej) – zarządzanie w kryzysie ; Proces kierowania w państwie, mający na celu zapobieganie sytuacjom kryzysowym a w przypadku ich zaistnienia zawrócenie kierunku rozwoju nagłych i niebezpiecznych wydarzeń, zagrażających żywotnym interesom społeczeństwa, w szczególności mogącym doprowadzić do wojny – zarządzanie sytuacją kryzysową .

89. Interwencja w Iraku 2003 Kraje europejskie preferowały strategię odwlekania, unikając zdecydowanej interwencji w fazie rodzenia się kryzysu; Prezydent Bush przyjął strategię, której istota polegała na wykorzystaniu środków dyplomatycznych, gospodarczych a gdy trzeba militarnych by „w polityce światowej osiągnąć moralne cele”, usuwając reżimy i chroniąc narody.

90. Typologia sytuacji kryzysowych Kryterium podmiotowe : sytuacje kryzysowe dotyczące jednostek, grupy społecznej, przedsiębiorstwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwa, grupy państw; Kryterium przedmiotowe : kryzysy polityczne, militarne, polityczno – militarne, ekonomiczne, społeczne, ekologiczne, przyrodnicze, kulturowe, ideologiczne; Kryterium charakteru stosunków społecznych : sytuacje kryzysowe konfliktowe lub niekonfliktowe; Kryterium miejsca występowania : zewnętrzne, wewnętrzne.

91. Trwałe aspekty kryzysów Wyzwania i zagrożenia polityczno – militarne; Gospodarcze; Społeczne; Ekologiczne; Bezpieczeństwa i porządku publicznego; Porządku konstytucyjnego.

92. Regulacje prawne i ich rola w sytuacjach kryzysowych Zasady i procedury zarządzania w sytuacjach kryzysowych tworzą jasne reguły kompetencyjne i funkcjonalne organów władzy oraz poszczególnych podmiotów wykonawczych państwa w sferze rynkowej i pozarządowej; Decentralizacja życia państwowego i rola administracji terytorialnej w sytuacjach kryzysowych.