Vilagarcía da Arousa está situada ao norte da comarca do Salnés, no fondo da ría de Arousa, en parte no esteiro do Ulla. Ten unha costa típica de fondo de ría, baixa e recortada, na que se suceden puntas, areais e lameiros nos pequenos esteiros dos regos que baixan dos montes que a rodean (Xiabre e Lobeira). Destaca a presenza das illas de Cortegada e as Malveiras e os lombos da desembocadura do Ulla, que son importantes bancos marisqueiros. Unha parte importante do litoral está ocupada polas áreas portuarias.

1. VILAGARCÍA
DA AROUSA
A costa

2. 1-Punta Grandoiro
2-Praia de Bamio ou do
Campanario. Punta Remuíño.
3-Punta e praia da Pedra do Pico
4-O CARRIL
5-Illa de Cortegada
6-Illotes Malveiras
7-Praias de Carril, Compostela
e A Cuncha
8-VILAGARCÍA DE AROUSA
9-Punta de Ferrazo
10-Punta e praia de Canelas
11-Praia do Castelete
12-VILAXOÁN
13-Punta e praia do Preguntoiro
14-Praia das Saíñas.
Punta do Esteiro
15-Seo do Rial
16-Punta Borreiro

3. Vilagarcía desde o Xiabre
Vilagarcía da Arousa está situada ao norte da comarca do Salnés, no fondo da ría de
Arousa, en parte no esteiro do Ulla. Ten unha costa típica de fondo de ría, baixa e
recortada, na que se suceden puntas, areais e lameiros nos pequenos esteiros dos regos
que baixan dos montes que a rodean (Xiabre e Lobeira). Ao longo de toda ela non hai
accidentes importantes nin elementos destacados a non ser pequenas puntas e o
arquipélago que forman as illas de Cortegada e as Malveiras, os lombos da desembocadura
do Ulla, que son importantes bancos marisqueiros, e as áreas intermareais que están
ocupadas por numerosos parques de cultivo de ameixa e berberecho. É, ademais, unha
costa urbana e urbanizada, na que hai uns poucos anos foron rexeneradas as praias, que so
conserva o aspecto natural no seo de O Rial, no litoral de Bamio e nas illas.
Vilagarcía acolle un importante patrimonio natural e cultural.

4. Vilagarcía: vista aérea, co Xiabre ao fondo

5. Vilagarcía: vista desde o Faro das Lúas. Ao fondo a serra da Muralla.

6. PROTECCIÓNS
Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galiza (illas de Cortegada e as Malveiras)
Cortegada

7. RÍA DE AROUSA
Ábrese entre as puntas Falcoeiro, ao norte, e o Con da Aguieira (na península do Grove),
ao sur, separada da ría de Muros e Noia polo macizo montañoso da serra da Barbanza.
É a maior das rías galegas, con 25 km de lonxitude, 10 km de largor na zona máis ampla e
230 km2 de superficie. É unha ría ampla e aberta formada pola unión dos vales fluviais dos
ríos Ulla e Umia, e nela desaugan numerosos ríos de menor entidade. Ten un perfil moi
irregular e con múltiples formacións: seos, praias, cantís, illas...
Acolle áreas de grande interese ecolóxico e cultural e está intensamente poboada e
explotada
Ría de Arousa desde o Xiabre

8. Vista desde o monte Xiabre

9. 1-Punta Grandoiro

10. Litoral norte de Vilagarcía

11. O Mar Pequeno, un pequeno seo onde
desembocan os regos da Ambroa e dos Fornos.
Arriba, á dereita, a punta do Redo

12. 2-Praia de Bamio ou do Campanario, desde onde temos as primeiras vistas da ría, do
esteiro do Ulla e da illa de Cortegada.

13. Punta Remuíño

14. 3-Punta e praia da Pedra do Pico

15. Punta da Pedra do Pico

16. Punta do Pico e praia Longa

17. Litoral do Carril e Monte Xiabre

18. Litoral do Carril e Monte Xiabre

19. 4-O CARRIL
Unha vila con moita historia e un porto especializado no marisqueo.
Foi un concello de seu ata 1913, que se incorporou a Vilagarcía. O porto era un dos mais
importantes de Galiza no século XVIII. O primeiro ferrocarril de Galiza unía O Carril con
Santiago de Compostela

20. Porto do Carril e illas de Cortegada e Malveiras.

21. Carril e Cortegada

22. O Carril, Cortegada e Malveiras

23. O Carril desde Cortegada

24. Porto do Carril

25. Cortegada, O Carril e o litoral de Bamio, co Xiabre como fondo

26. 5-ILLA DE CORTEGADA. Está situada ao fondo da Ría de Arousa na desembocadura do
Ulla, fronte a Carril. Ten unha extensión de 50 ha. Está formada por granitos e gneis
mesturados con depósitos aluviais. O seu relevo é case chan.
A costa é maioritariamente areosa sobre fondo de rocha. Na súa contorna atópanse os
ricos bancos marisqueiros do Carril (Lombos do Ulla).

27. O arquipélago de Cortegada está formado polas illas de Cortegada, Malveira Grande e
Pequena, Briñas e illote do Con. Situadas ao fondo da Ría de Arousa na desembocadura do
Ulla, fronte a Carril.

28. Cortegada e Malveiras

29. Imaxe de 1890
Plinio cita a CORTEGADA como Corticata
na súa Historia Natural e hai constancia
de que estivo habitada desde tempos moi
antigos.
Houbo unha poboación estable (contaba
con perto de 2.000 leiras cultivadas) ata
que en setembro de 1907 foi doada ao rei
Alfonso XIII para construír unha residencia
de verán. Os colonos foron forzados a
abandonar as terras. A propiedade foi
vendida en 1978 a unha inmobiliaria.
Actualmente é propiedade da Xunta de
Galiza. Antiga ermida de Cortegada

30. Praia en Cortegada

31. Illa Malveira Grande desde Cortegada
6-Illotes Malveiras

32. Baixo do Porrón

33. 7-Praias do Carril, Compostela e A Cuncha.
Un paseo permite percorrelas en toda a súa lonxitude (case 2 km).

34. Praia do Carril

35. Praia do Carril

36. Praia Compostela, a praia urbana de Vilagarcía que foi rexenerada recentemente.

38. Paseo da Praia Compostela e parque

39. Praia da Cuncha

40. 8-VILAGARCÍA DE AROUSA
A cidade de Vilagarcía é un importante centro de servizos comarcal que conta con
ferrocarril e portos de mercadorías e deportivo.
O porto comercial é o máis importante da Ría de Arousa.
Vista de Vilagarcía desde o monte Lobeira

41. Vista de Vilagarcía desde o monte Lobeira

42. Vista aérea de Vilagarcía co monte Xiabre ao fondo

43. Río do Con. Nace no Xiabre e desemboca no centro urbano de Vilagarcía da Arousa

44. 9-Punta de Ferrazo

45. 10-Punta e praia de Canelas

46. Punta de Canelas

47. 11-Praia do Castelete

48. 12-VILAXOÁN.
Unha vila mariñeira cun importante patrimonio cultural

49. Vista aérea de Vilaxoán
(Ao fondo o litoral de Vilanova da Arousa e a Illa da Arousa)

50. 13-Punta e praia do Preguntoiro

51. Punta e praia do Preguntoiro

52. 14-Praia das Saíñas e punta do Esteiro

53. Punta do Esteiro

54. 15-Seo do Rial

55. 16-Punta Borreiro

56. VALOR XEOLÓXICO
O litoral de Vilagarcía ten unha
grande variedade de rochas
(granitos, xistos, gneis...) que
forman unha cousta de pouca
altura. Hai amplas zonas
sedimentarias nos esteiros dos
ríos.
MAPA LITOLÓXICO

57. Rochas no porto de Vilaxoán

58. Gneis na punta do Pico (Bamio)

59. Frecha areosa na punta do Esteiro

60. Depósitos de area na zona do Carril (Lombos do Ulla)

61. Depósitos de area nas zonas de Bamio e O Carril

62. LUGAR DE INTERESE XEOLÓXICO TMP006 - Turbeira de Punta Corveiro (Cortegada)
Interese: Sedimentolóxico.
Unidade Xeolóxica: depósitos, solos edáficos e formas de modelado singulares representativos
da acción do clima.
Situación: ao nordeste da illa de Cortegada (Vilagarcía de Arousa). PN Illas Atlánticas.
Limos e arxilas con abundante materia orgánica que se interpretan como restos dunha turbeira formada
durante a baixada do nivel do mar no último período glaciar (Würm).
LUGAR DE INTERESE XEOLÓXICO TMP007 - Praia de cantos fósil de Fradiño
Interese: Sedimentolóxico.
Unidade Xeolóxica: depósitos e formas de modelado costero e litoral.
Situación: ao nordeste da illa de Cortegada (Vilagarcía de Arousa). PN Illas Atlánticas.
Praia de cantos fósil indicativa da posición algo máis elevada do nivel do mar durante o último período
interglaciar.

63. VALOR BIOLÓXICO
O litoral de Vilagarcía é característico do fondo da ría con variedade de ecosistemas e
hábitats: esteiros, lameiros, rochedos cunha enorme biodiversidade. Destaca a illa de
Cortegada co bosque de loureiros.
Os bancos marisqueiros do Ulla acollen bivalvos (ameixas, berberechos) que son una
importante fonte de recursos.
Costa sur de Cortegada

64. Bochos e verdellos, duas algas
típicas de costas protexidas

65. Liques

66. Pirixel do mar (Crithmum maritimum)

67. Spartina maritima

68. Piñeiro manso
CORTEGADA está cuberta maioritariamente por un bosque de piñeiros bravos, algúns
exemplares de piñeiros mansos e carballos, eucalitos, amieiras, salgueiros, estripos,
castiñeiros... Por toda a illa hai abundantes loureiros. Na illa Malveira Grande localízase un dos
escasos bosques de cerquiños da costa atlántica en óptimas condicións.

69. O bosque de loureiros (Laurus nobilis) de Cortegada é unha masa de varias hectáreas de
extensión con exemplares que acadan ata 12 m de altura. Polas súas características é un
bosque dun grande valor ecolóxico.

70. Campanela caesia
As especiais características do bosque de loureiros da illa de Cortegada fai que nel se
desenvolva unha rica comunidade de fungos macromicetes, algúns raros ou únicos.

71. Salgueiro (Salix atrocinerea) de
grande porte e antigüidade na Illa
de Cortegada.

72. Parque de Compostela, á beira da praia do mesmo nome.
Acolle algunhas árbores de interese.

73. Ameixa

74. Cangrexos (Carcinus maenas)

75. Garzota (Egretta garzetta)

76. Bilurico común
(Tringa totanus)

77. SUPERFICIE PROTEXIDA:
191 ha: 43,8 ha terrestres
e 147,2 ha mariñas.
PROTECCIÓN:
-Recollido no Inventario
Nacional de Puntos de
Interese Xeolóxico (IGME).
PARQUE NACIONAL DAS ILLAS
ATLÁNTICAS DE GALIZA
ARQUIPÉLAGO DE CORTEGADA
O interese reside nos fondos mariños e no bosque de loureiros da Illa de Cortegada. Os arredores son
unha importante área de marisqueo e cultivo en viveiros, en especial de berberecho e ameixa.

78. USOS/APROVEITAMENTO
-Pesca, marisqueo e acuicultura
-Navegación
-Turismo, lecer e deportes
-Industrias
Porto deportivo de
Vilagarcía

79. Porto de Vilagarcía de Arousa

80. Porto do Carril

81. Porto De Vilaxoán

82. Viveiros do Carril

83. Mariscadores en Cortegada

84. O litoral de Vilagarcía de Arousa
pódese percorrer en boa parte por un
paseo acondicionado, a non ser no
tramo portuario, entre O Carril e
Vilaxoán. Comezamos na praia de
Bamio e rematamos na punta do
Esteiro en Vilaxoán (8 km, lineal).
Para visitar a illa de Cortegada
precísase un permiso.
Vilagarcía forma parte da Ruta
Xacobea do Mar da Arousa e Ulla.

85. Cruceiro en Cortegada, na ruta Xacobea do Ulla

86. Ga

87. PROBLEMAS/AGRESIÓNS
-Construcións na liña de costa, dragados, recheos
-Presión humana nos espazos naturais e sobre as especies
-Especies invasoras
-Contaminación

89. Adela Leiro, Mon Daporta
maio 2021