Inclúe a ría de Ribadeo, o curso do Río Eo desde Santalla, na Ribeira de Piquín, ata a desembocadura e os seus afluentes Rodil, Turia e Trabada, así como un pequeno tramo do Ramalledo. É unha área con importantes valores ecolóxicos onde podemos atopar varias zonas diferenciadas cos seus ecosistemas específicos: a costa rochosa de mar aberto fora da ría de Ribadeo, a ría, o esteiro e o río.

1. ESPAZOS NATURAIS
LIC Río Eo

2. Inclúe a ría de Ribadeo, o curso do Río Eo desde Santalla, na Ribeira de
Piquín, ata a desembocadura e os seus afluentes Rodil, Turia e Trabada,
así como un pequeno tramo do Ramalledo. É unha área con importantes
valores ecolóxicos onde podemos atopar varias zonas diferenciadas cos
seus ecosistemas específicos: a costa rochosa de mar aberto fora da ría
de Ribadeo, a ría, o esteiro e o río.

3. SITUACIÓN:
No extremo nordés da provincia
de Lugo. Fai fronteira co
Principado de Asturias.
Localidades de referencia:
Ribadeo, Trabada, A Pontenova,
Ribeira de Piquín, A Fonsagrada.
SUPERFICIE: 982 ha
CONCELLOS:
A Fonsagrada, A Pontenova,
Ribadeo, Ribeira de Piquín.
Trabada, Riotorto e Meira.
VALORES NATURAIS:
Bosque de ribeira, esteiro, río,
aves acuáticas...

4. PROTECCIÓN
LIC: 29 de decembro de 2004.
ZEC: 31 de marzo de 2014
-Zonas de Especial Protección dos Valores Naturais, “Río Eo”, de 1.003 ha, e
“Ribadeo”, de 536 ha.
-Humidal Protexido “Ría de Ribadeo” (614 ha)
-Zona de Especial Protección para as Aves ZEPA “Ribadeo” (625 ha).
-Humidal Ramsar “Ría do Eo”, 1.740 ha (Compartido con Asturias).
-Reserva da Biosfera “Río Eo, Oscos e Terras de Burón”
-A área correspóndese parcialmente coa IBA 007 Ría do Eo-Praia de Barayo-Ría
de Foz, incluída no inventario de SEO/BirdLife (1998).

5. XEOLOXÍA
Os ríos forman estreitos vales encaixados, agás no esteiro que se abre formando
amplas áreas de sedimentos de area e lama. As rochas máis comúns son as
lousas, os xistos e as cuarcitas.
Val do Rodil en Vilarpescozo. O Eo en Trabada

6. CLIMA
Atlántico, máis frío nas serras.

7. RÍO EO
Ten un percorrido sinuoso e de pendente suave. Comeza cun val amplo e
logo encáixase ata a Pontenova. No curso baixo forma chairas aluviais e
terrazas e un esteiro de extensas marismas que quedan ao descuberto na
baixamar.
O Eo en Montefurado (Ribeira de Piquín)

8. NACEMENTO E FONTES:
Fonteo (Baleira). A fonte máis lonxana é
a do rego do Lameirón, na serra do
Miradoiro, a 780 m de altitude.
LONXITUDE:
91,5 km (79 por Galiza)
DESEMBOCADURA:
Ría de Ribadeo (mar Cantábrico)
TIPO DE RÉXIME:
Pluvial con achegas de neve. Presenta
augas altas invernais e unha moderada
estiaxe.
CAUDAL:
19,61 m3
/s
SERRAS MÁIS IMPORTANTES:
OESTE: serras do Miradoiro, Vacariza,
Meira, Pousadoiro, Carracedo, Cadeira,
Penalonga e Mondigo.
LESTE: serras de Madoura, Lastra,
Hospital, Follabal, Ouroso e Bobia.
AFLUENTES POLA DEREITA:
Rodil, Bidueiro,Turia, Ouría e Suarón
AFLUENTES POLA ESQUERDA:
Martín, Lúa, Xudán, Riotorto,
Carreirachá,Trabada, Ferreira e Grande.

9. O Eo Ribeira de Piquín

10. O Eo no couto de Salmeán (A Pontenova)

11. O Eo na Pontenova

12. Área de lecer A Choza, na ría de Abres (Trabada)

13. Esteiro do Eo

14. Esteiro do Eo

15. RÍO RODIL
Nace na Serra do Invernal (A Fonsagrada) e percorre as terras da Fonsagrada e Ribeira de
Piquín onde se xunta co Eo. Os principais afluentes son: Esteiro, Penide, Pontigón, Veiga de
Logares, San Estevo e Vaovello.

16. Antes de xuntarse o Eo e o Rodil circulan paralelos en sentido contrario
separados por un lombo rochoso que foi perforado (Montefurado)para facer
pasar a auga do Rodil e mover este muíño situado á beira do Eo.

17. FERVENZAS DO QUEIXOIRO:
No lugar de O Queixoiro, ( A Bastida- A Fonsagrada), no rego do Queixoiro, un afluente do Rodil que
discorre por un terreo de lousas con saíntes de cuarcitas máis resistentes e forma numerosos rápidos e
varias fervenzas. A primeira mide arredor de 15 m de altura e a segunda 12 m.

18. RÍO TURIA:
Nace no Coto de Frades e
xúntase co Eo na
Pontenova.

19. RÍO TRABADA:
Nace na serra da Cadeira e recolle as augas do concello de Trabada.
Desembocadura do Trabada no Eo.

20. RÍA DE RIBADEO
Ten forma alongada e estreita (10 km de lonxitude e 800 m de anchura media) e
está limitada por unha costa de cantís rochosos de lousas, xistos e areiscas. O
curso baixo do Eo forma chairas aluviais moi planas e terrazas dando lugar a un
esteiro de extensas marismas que quedan ao descuberto na baixamar no que
abondan as sebas, os xuncos, os carrizos e as canaveiras.
Boca da ría de Ribadeo

22. Ría de Ribadeo con Castropol (á esquerda) e Ribadeo (á dereita).

23. Esteiro do Eo. Os esteiros son lugares onde bule a vida, onde existe unha gran
variedade de plantas e animais especialistas en soportar os cambios que se
producen varias veces ao día.

24. Cantís do oeste da ría de Ribadeo

25. Pena Furada, na boca da ría de Ribadeo

26. Faro na Illa da Pancha na costa exterior da Ría de Ribadeo, no linde do espazo.

27. TIPOS DE HÁBITATS DO ANEXO I DA DIRECTIVA 92/43/CEE
-Bancos de area cubertos permanentemente por auga mariña, pouco profunda
-Esteiros
-Chairas lamacentas ou areentas que non están cubertos de auga na baixamar
-Grandes calas e baías pouco profundas
-Arrecifes
-Vexetación anual sobre argazos
-Vexetación perenne de coídos
-Cantís con vexetación das costas atlánticas e bálticas
-Vexetación anual pioneira con Salicornia e outras especies de zonas lamacentas ou areentas
-Pasteiros salinos atlánticos (Glauco-Puccinellietalia maritimae)
-Matogueiras halófilas mediterráneas e termoatlánticas (Sarcocornetea fructicosae)
-Dunas móbiles embrionarias
-Dunas móbiles de litoral con Ammophila arenaria (dunas brancas)
-Ríos dos pisos basal a montano con vexetación de Ranunculion fluitantis e de Callitricho-Batrachion
-Ríos de ribeiras lamacentas con vexetación de Chenopodion rubri p.p. e deBidention p.p.
-Queirogais secos europeos
-Queirogais secos atlánticos costeiros de Erica vagans
-Matogueiras arborescentes de Laurus nobilis
-Zonas subestépicas de gramíneas e anuais do Thero-Brachypodietea
-Prados con molinias sobre substratos calcáreos, turbosos ou arxilo-limosos (Molinion caeruleae)
-Prados húmidos mediterráneos de herbas altas do Molinion-Holoschoenion
-Megaforbios eutrofos hidrófilos das orlas de chaira e dos pisos montano a alpino
-Prados pobres de sega de baixa altitude (Alopecurus pratensis, Sanguisorba officinalis)
--Turbeiras calcarias do Cladium mariscus e con especies do Caricion davallianae
-Mananciais petrificantes con formación de tuf (Cratoneurion)
-Encostas rochosas silíceas con vexetación casmofítica
-Rochedos silíceos con vexetación pioneira do Sedo-Scleranthion ou do Sedo albi-Veronicion dillenii
-Furnas mariñas
-Bosques aluviais de Alnus glutinosa e Fraxinus excelsior (Alno-Padion, Alnion incanae, Salicion albae)
-Carballeiras galaico-portugueses con Quercus robur e Quercus pyrenaica
-Soutos

28. FLORA
O río Eo ten unha boa e variada flora acuática e de ribeira con bosques mixtos de
amieiras, salgueiros, freixos, bidueiros, avelairas, carballos... e numerosas
especies arbustivas e herbáceas entre as que se atopan algunhas pouco comúns
en Galiza como os fentos (Vandenboschia speciosa, Woodwardia radicans,…) e
os brións (Sphagnum pylaesii), equisetos... No esteiro abondan as sebas, os
xuncos (Juncus maritimus), os carrizos e as canaveiras. Algúns vales acollen
fragas atlánticas ben conservadas cunha gran biodiversidade: A Marronda,
Carballido, San Xes, O Cabanal, Veiga de Logares...

29. ESPECIES DO ANEXO II DA
DIRECTIVA 92/43/CEE
Narcissus asturiensis
Trichomanes speciosum
Woodwardia radicans
Detalle do fento
Woodwardia radicans

30. Amieira (Alnus glutinosa),
unha árbore totalmente
dependente da auga.
Os Vaos (río Rodil)

31. (Filipendula ulmaria), florece en beirais e lugares húmidos.

32. Herba porqueira
(Eupatorium
cannabinum)

33. Callitriche stagnalis
Aveláo (Hypericum androsaemum)
Xestela (Equisetum arvense)

34. Herba salgueira e carrizos no esteiro do Eo

35. Carrizos e salgueiros

36. Plantas de marismas: Halimione
portulacoides e Spartina
maritima

37. FAUNA
Ao longo do curso do río podemos atopar lontra, furapresas (Galemys
pyrenaicus); garza real, picapeixe (Alcedo athis); así como moluscos de interés
como o mexillón de río (Margaritifera margaritifera) e nas marxes de algún dos
seus afluentes a pouco común Elona quimperana, unha caracola de cuncha
aplanada. É dos poucos ríos galegos onde se pesca habitualmente o salmón.
Tamén hai lampreas e cangrexos de río.
Ra patilonga (Rana
iberica). Vive nas beiras
dos rios limpos e con
corrente.

38. ESPECIES DO ANEXO II DA
DIRECTIVA 92/43/CEE
Invertebrados
Austropotamobius pallipes
Coenagrion mercuriale
Elona quimperiana
Geomalacus maculosus
Lucanus cervus
Margaritifera margaritifera
Oxygastra curtisii
Peixes
Alosa alosa
Alosa fallax
Chondrostoma polylepis
Petromyzon marinus
Salmo salar
Anfibios
Chioglossa lusitanica
Discoglossus galganoi
Réptiles
Lacerta monticola
Lacerta schreiberi
Mamíferos
Galemys pyrenaicus
Lutra lutra
Myotis emarginatus
Myotis myotis
Rhinolophus ferrumequinum
Rhinolophus hipposideros
Elona quimperiana
Lontra (Lutra lutra)

39. Patos rabudos (Anas acuta)
O esteiro do Eo acolle importantes poboacións de aves acuáticas invernantes.
Destaca o número de especies pouco comúns noutras áreas como o pato
asubiador (Anas penelope), o pato rabudo (Anas acuta), o mazarico real
(Numenius arquata), o mergullón de pescozo negro e o bilurico escuro (Tringa
erythropus).

40. Bilurico bailón (Actitis hypoleucos). Percorre as beiras do
esteiro buscando invertebrados para alimentarse

41. Exemplar xuvenil de lavanco real (Anas platyrrhynchos). Os lavancos crían entre
a vexetación dos tramos lentos dos ríos e nas beiras dos esteiros.

42. Garza real (Ardea cinerea)

43. ACTIVIDADES
Subministro de augas para as poboacións e a agricultura, pesca, acuicultura,
xeración de enerxía eléctrica (hai minicentrais no Eo e no Rodil), lecer…
Praia fluvial en Chao do Pousadoiro.

44. Na Pontenova
consérvanse os fornos de
calcinación do mineral de
ferro.
HISTORIA-PATRIMONIO CULTURAL
O Eo foi un río intensamente
empregado para mover enxeños
hidráulicos: muíños, ferrerías, batáns
e moas de afiar.
Na súa cunca foi importante noutros
tempos a mineiría de ferro que
alimentaba as numerosas ferrerías ou
mazos nos que se traballaba para
elaborar todo tipo de utensilios.
Durante séculos o seu curso inferior
chamouse río de Miranda, e a parte
inicial do seu esteiro é coñecida
como ría de Abres.

45. PROBLEMAS
Contaminación, especies invasoras, construcións que alteran os ecosistemas.

46. PUNTOS DE INTERESE
-Ribeira de Piquín: confluencia
dos ríos Eo e Rodil
(Montefurado). Os Vaos (río
Rodil). Áreas de lecer de Chao de
Pousadoiro e A Retorta.
-A Fonsagrada: seimeiras do
Queixoiro, fragas de Carballido
-A Pontenova: Fornos de
calcinación
-Trabada: área de lecer A Choza
-Ribadeo: casco histórico e
porto, castelo, pena furada, faro
da illa Pancha.
Área de lecer A Choza
Embarcadoiro de
mineral e Ribadeo

47. Montaxe e fotos: Adela Leiro, Mon Daporta
Agosto 2016