Төслийн календарьчилсан
төлөвлөлт
Лекц-13
Агуулга:
1. Төсөл, түүнийг удирдах аргууд
2. Сүлжээ загвар ашиглан төслийг удирдах нь
1. Төсөл, түүнийг удирдах аргууд
• Төсөл гэдэг нь эцийн үр дүн нь нэг
бүтээгдэхүүн байдаг, эхлэл ба дуусах нь
тодорхой
харилцан
уялдаатай
үйл
ажиллагаануудын нэгэн бүрдэл юм. Жишээ
нь: Зам болоод далан барих гэх мэт.
• Олон жилийн турш бид төслийг төлөвлөх
болон хянахад Гантын хүснэгтийг ашиглаж
байна. Энэ арга нь хэд хэдэн дутагдалтай.
Гантын хүснэгтийн дутагдалтай тал:
• Үйл ажиллагаануудын хоорондох өмнө
хийгдэх үйл ажиллагаануудыг шууд тогтоож
болдоггүй.
• Төслийг хугацаанд нь дуусгахад аль үйл
ажиллагаа нь чухал болохыг заадаггүй.
• Том төслийн хувьд гантын хүснэгтийг
ашиглахад төвөгтэй байдаг.
• Эдгээр дутагдалтай зүйлсийн зармыг нь
дээшлүүлэхийн тулд сүлжээ төлөвлөлтийн
аргыг боловсруулжээ.
Сүлжээ төлөвлөлтийн 2 төрөл
• Төсөл/төлөвлөгөөг/ үнэлэх ба хянах арга. Үүнийг
(PERT) гэж товчлон хэлдэг.
• Гол замын арга. Үүнийг (CPM) гэж товчлон хэлдэг.
• Сүлжээ төлөвлөлт нь дугуй дүрс ба сумаар үйл
ажиллагаануудын хоорондын уялдаа холбоог
харуулдаг.
• ПЕРТ арга нь тодорхой бус цаг хугацааны үнэлгээг
хийхээр боловсруулагдсан бол нөгөө арга нь үйл
ажиллагааны тодорхой нарийн үнэлгээн дээр
төслийн үйл ажиллагааг төлөвлөдөг.
• Гэвч өнөөдөр энэ 2 аргын ялгаа бага гэж үздэг.
2. Сүлжээ загвар ашиглан төслийг удирдах нь
• Төслийн
кадендарьчилсан
төлөвлөлтийн
төвөгтэй байдал нь үйл ажиллагааны тоо,
тэднийг
хийх
дараалал,
тэдгээр үйл
ажиллагааны хугацаа зэрэгтэй холбоотой.
• Сүлжээ төлөвлөлтийн арга дараах үе шатыг
дамжина:
–
–
–
–
–
–

Төслөө тодорхойлох
Сүлжээ диаграмм байгуулах
Цаг хугацааны үнэлгээг тодорхойлох
Гол замыг тодорхойлох
Төслийн төлөвлөгөөг боловсруулах
Төслөө хянах
1. Төслөө тодорхойлох
• Төсөлд оролцож байгаа хүн бүрт ойлгомжтой
байхаар тийм нөхцөлд төслөө тайлбарлах хэрэгтэй.
Энэ тодорхойлтод төслийн эцийн үр дүн нь
тодорхой тусгагдсан байх хэрэгтэй. Мөн төслийн
үйл ажиллагаа болон үйл ажиллагаа бүрийн уялдаа
холбоог хянуур тогтоох ёстой. Үйл ажиллагаа гэдэг
нь цаг хугацаа ба нөөц зарцуулдаг ажлын хамгийн
бага нэгж юм. Уялдаа холбоо гэдэг нь харилцан
уялдаа холбоотой үйл ажиллагаануудын хоорондох
хязгаарлалт болж байгаа дараалал юм. Өөрөөр
хэлбэл: өмнөх үйл ажиллагааг хийж дуусгах хүртэл
дараагийн ажил нь хийгдэх боломжгүй гэдгийг
харуулж байгаа дарааллын уялдаа холбоо юм.
Ерөнхийдөө, менежерийн төслийн тодорхойлолт нь
календарьчилсан
төлөвлөлт
хийх,
нөөцийг
хуваарилах
шийдвэр
гаргахад
хэрэгтэй
нарийвчлалын төвшинг нь л тусган харуулдаг.

2. Сүлжээ диаграмм байгуулах
Үүнийг байгуулахын тулд эхлээд үйл
ажиллагаа бүрийн өмнө ямар ажил хийгдэх
вэ гэдгийг тогтоох шаардлагатай. Графикан
тэмдэглээсийн тайлбар нь тодорхой
загварчлалын аргыг ашиглаж байгаагаас
шалтгаалж ялгаатай байна.
AOA арга:
• Үйл явдал гэдэг нь нэг болон түүнээс олон
үйл ажиллагаагуудыг дуусгах ба нэг болон
нөгөө үйл ажиллагаанууд нь эхлэх тэр
асуудал юм.
Үйл явдал
1

3
1
2

4
1
AON арга
• С үйл ажиллагаа нь А болон В үйл
ажиллагааг хийж дуусгах хүртэл эхлэж
болохгүй гэдэг нь харагдаж байна.
Үйл ажиллагаа
A

C

B
Жишээ нь: АON аргыг ашиглаж
диаграмм байгуулах нь
• Нэгэн төслийн талаар дараах мэдээлэл
өгөгджээ.
Үйл ажиллагаа

Тодорхойлолт

Завсрын дараалал

A

Удирдлага болоод эмнэлгийн ажиллах хүчийг
сонгох

-

B

Талбар болон судалгаа явуулах талбараа
сонгох

-

C

Тоног төхөөрөмжөө сонгох гэх мэт .....

A

D

B

E

B

F

A

G

C

H

D

I

A

J

E,G,H

K

F,I,J
• Энэ диаграммд дугуй дүрс нь үйл ажиллагааг ,
сум нь
хийж гүйцэтгэх үйл ажиллагааны
дарааллыг харуулж байна. Энэ сүлжээ диаграмм
нь төслийн шинжилгээний үндсээр хангадаг.
I

F

A

Эхлэх

C

B

D

E

K

Дуусах

G

H

J
3. Цаг хугацааны үнэлгээг тодорхойлох
• Төслийн менежер нь хугацаагаа магадлал
эсвэл
дитирминистик
байдлаар
тодорхойлох уу гэдгээ шийддэг. Төслийн
дадлага туршлагатай хүн өмнөх туршлага
дээрээ
үндэслэж
ажлын
хугацааг
дитирминистик буюу тодорхой хугацаагаар
үнэлдэг. Энэ удаад бид энэ төслийн
менежер тодорхой хугацаагаар төслөө
үнэлсэн гэж үзье.
Ийнхүү дээрх төслийн диаграммд үйл
ажиллагааны тодорхой хугацааг оруулбал:
• Магадлалт байдлаар хугацаа үнэлэх гэдэг
нь хугацааг 3 янзаар тогтоох аргачлал юм.
I 15

A12
2

Эхлэх

F10
0

C10

B9

D10

E24

K6

Дуусах

G35

H40

J4
4. Гол замыг тодорхойлох
• Төслийн гол зүйл бол дуусах хугацаа юм. Дээрх
төслийн хувьд үйл ажиллагаа бүрийн хугацааг
нэмбэл 175 долоо хоног гарч байна. Гэвч энэ
хугацаа бол үйл ажиллагаа бүрийг зөвхөн нэг
нэгээр нь хийх хугацаа юм.
• Төслийн хамгийн эрт дуусах хугацааг
тогтоохын тулд гол замыг олох ёстой. Зам гэдэг
нь төслийн эхлэх ба дуусахын хоорондох
сүлжээний үйл ажиллагааны нэгэн дараалал
юм. Дээрх төслөөс харахад уг төслийг дуусах
5 зам байна.
• Үүнд:
A-I-K
A-F-K
A-C-G-J-K
B-D-H-J-K
B-E-J-K
Гол зам нь төслийг дуусгахад хамгийн их хугацаа
шаардаж байгаа тийм үйл ажиллагааны
дараалал юм. Гол замын хувьд үйл ажиллагаа
бүр дээр сул цаг нь тэг байдаг. Үйл ажиллагаа
сул байдал гэдэг нь төсөл бүхэлдээ сааталгүй
явахад үйл ажиллагааны саатал болох хамгийн
их хугацаа болно.
Үйл ажиллагаа бүрийн хувьд сул цагийн
хугацааг дараах байдлаар тооцно:
• Esi=max[ i үйл ажиллагааны хувьд бүх үйл
ажиллагааны хамгийн сүүлд дуусах хугацаа
/
• Хамгийн сүүлд дуусах хугацаа/EFi/ гэдэг нь
хамгийн эрт эхлэх хугацаан дээр түүний
таамгаласан байдлаар үргэлжлэх хугацаа
нэмнэ. Efi= Esi+te
ГОЛ ЗАМ B-d-h-j-k
ES

i

EF

LS

te

LF

63

K

63

6

дуусах

69

69

Эхлэх

0

b

9

0

9

9

9

9

d

10

19

19

19

H

59

59

19

40

59

59

J
4

63

63

Lekts 13

  • 1.
  • 2.
    Агуулга: 1. Төсөл, түүнийгудирдах аргууд 2. Сүлжээ загвар ашиглан төслийг удирдах нь
  • 3.
    1. Төсөл, түүнийгудирдах аргууд • Төсөл гэдэг нь эцийн үр дүн нь нэг бүтээгдэхүүн байдаг, эхлэл ба дуусах нь тодорхой харилцан уялдаатай үйл ажиллагаануудын нэгэн бүрдэл юм. Жишээ нь: Зам болоод далан барих гэх мэт. • Олон жилийн турш бид төслийг төлөвлөх болон хянахад Гантын хүснэгтийг ашиглаж байна. Энэ арга нь хэд хэдэн дутагдалтай.
  • 4.
    Гантын хүснэгтийн дутагдалтайтал: • Үйл ажиллагаануудын хоорондох өмнө хийгдэх үйл ажиллагаануудыг шууд тогтоож болдоггүй. • Төслийг хугацаанд нь дуусгахад аль үйл ажиллагаа нь чухал болохыг заадаггүй. • Том төслийн хувьд гантын хүснэгтийг ашиглахад төвөгтэй байдаг. • Эдгээр дутагдалтай зүйлсийн зармыг нь дээшлүүлэхийн тулд сүлжээ төлөвлөлтийн аргыг боловсруулжээ.
  • 5.
    Сүлжээ төлөвлөлтийн 2төрөл • Төсөл/төлөвлөгөөг/ үнэлэх ба хянах арга. Үүнийг (PERT) гэж товчлон хэлдэг. • Гол замын арга. Үүнийг (CPM) гэж товчлон хэлдэг. • Сүлжээ төлөвлөлт нь дугуй дүрс ба сумаар үйл ажиллагаануудын хоорондын уялдаа холбоог харуулдаг. • ПЕРТ арга нь тодорхой бус цаг хугацааны үнэлгээг хийхээр боловсруулагдсан бол нөгөө арга нь үйл ажиллагааны тодорхой нарийн үнэлгээн дээр төслийн үйл ажиллагааг төлөвлөдөг. • Гэвч өнөөдөр энэ 2 аргын ялгаа бага гэж үздэг.
  • 6.
    2. Сүлжээ загварашиглан төслийг удирдах нь • Төслийн кадендарьчилсан төлөвлөлтийн төвөгтэй байдал нь үйл ажиллагааны тоо, тэднийг хийх дараалал, тэдгээр үйл ажиллагааны хугацаа зэрэгтэй холбоотой. • Сүлжээ төлөвлөлтийн арга дараах үе шатыг дамжина: – – – – – – Төслөө тодорхойлох Сүлжээ диаграмм байгуулах Цаг хугацааны үнэлгээг тодорхойлох Гол замыг тодорхойлох Төслийн төлөвлөгөөг боловсруулах Төслөө хянах
  • 7.
    1. Төслөө тодорхойлох •Төсөлд оролцож байгаа хүн бүрт ойлгомжтой байхаар тийм нөхцөлд төслөө тайлбарлах хэрэгтэй. Энэ тодорхойлтод төслийн эцийн үр дүн нь тодорхой тусгагдсан байх хэрэгтэй. Мөн төслийн үйл ажиллагаа болон үйл ажиллагаа бүрийн уялдаа холбоог хянуур тогтоох ёстой. Үйл ажиллагаа гэдэг нь цаг хугацаа ба нөөц зарцуулдаг ажлын хамгийн бага нэгж юм. Уялдаа холбоо гэдэг нь харилцан уялдаа холбоотой үйл ажиллагаануудын хоорондох хязгаарлалт болж байгаа дараалал юм. Өөрөөр хэлбэл: өмнөх үйл ажиллагааг хийж дуусгах хүртэл дараагийн ажил нь хийгдэх боломжгүй гэдгийг харуулж байгаа дарааллын уялдаа холбоо юм.
  • 8.
    Ерөнхийдөө, менежерийн төслийнтодорхойлолт нь календарьчилсан төлөвлөлт хийх, нөөцийг хуваарилах шийдвэр гаргахад хэрэгтэй нарийвчлалын төвшинг нь л тусган харуулдаг. 2. Сүлжээ диаграмм байгуулах Үүнийг байгуулахын тулд эхлээд үйл ажиллагаа бүрийн өмнө ямар ажил хийгдэх вэ гэдгийг тогтоох шаардлагатай. Графикан тэмдэглээсийн тайлбар нь тодорхой загварчлалын аргыг ашиглаж байгаагаас шалтгаалж ялгаатай байна.
  • 9.
    AOA арга: • Үйлявдал гэдэг нь нэг болон түүнээс олон үйл ажиллагаагуудыг дуусгах ба нэг болон нөгөө үйл ажиллагаанууд нь эхлэх тэр асуудал юм. Үйл явдал 1 3 1 2 4 1
  • 10.
    AON арга • Сүйл ажиллагаа нь А болон В үйл ажиллагааг хийж дуусгах хүртэл эхлэж болохгүй гэдэг нь харагдаж байна. Үйл ажиллагаа A C B
  • 11.
    Жишээ нь: АONаргыг ашиглаж диаграмм байгуулах нь • Нэгэн төслийн талаар дараах мэдээлэл өгөгджээ. Үйл ажиллагаа Тодорхойлолт Завсрын дараалал A Удирдлага болоод эмнэлгийн ажиллах хүчийг сонгох - B Талбар болон судалгаа явуулах талбараа сонгох - C Тоног төхөөрөмжөө сонгох гэх мэт ..... A D B E B F A G C H D I A J E,G,H K F,I,J
  • 12.
    • Энэ диаграммддугуй дүрс нь үйл ажиллагааг , сум нь хийж гүйцэтгэх үйл ажиллагааны дарааллыг харуулж байна. Энэ сүлжээ диаграмм нь төслийн шинжилгээний үндсээр хангадаг. I F A Эхлэх C B D E K Дуусах G H J
  • 13.
    3. Цаг хугацааныүнэлгээг тодорхойлох • Төслийн менежер нь хугацаагаа магадлал эсвэл дитирминистик байдлаар тодорхойлох уу гэдгээ шийддэг. Төслийн дадлага туршлагатай хүн өмнөх туршлага дээрээ үндэслэж ажлын хугацааг дитирминистик буюу тодорхой хугацаагаар үнэлдэг. Энэ удаад бид энэ төслийн менежер тодорхой хугацаагаар төслөө үнэлсэн гэж үзье.
  • 14.
    Ийнхүү дээрх төслийндиаграммд үйл ажиллагааны тодорхой хугацааг оруулбал: • Магадлалт байдлаар хугацаа үнэлэх гэдэг нь хугацааг 3 янзаар тогтоох аргачлал юм. I 15 A12 2 Эхлэх F10 0 C10 B9 D10 E24 K6 Дуусах G35 H40 J4
  • 15.
    4. Гол замыгтодорхойлох • Төслийн гол зүйл бол дуусах хугацаа юм. Дээрх төслийн хувьд үйл ажиллагаа бүрийн хугацааг нэмбэл 175 долоо хоног гарч байна. Гэвч энэ хугацаа бол үйл ажиллагаа бүрийг зөвхөн нэг нэгээр нь хийх хугацаа юм. • Төслийн хамгийн эрт дуусах хугацааг тогтоохын тулд гол замыг олох ёстой. Зам гэдэг нь төслийн эхлэх ба дуусахын хоорондох сүлжээний үйл ажиллагааны нэгэн дараалал юм. Дээрх төслөөс харахад уг төслийг дуусах 5 зам байна.
  • 16.
    • Үүнд: A-I-K A-F-K A-C-G-J-K B-D-H-J-K B-E-J-K Гол замнь төслийг дуусгахад хамгийн их хугацаа шаардаж байгаа тийм үйл ажиллагааны дараалал юм. Гол замын хувьд үйл ажиллагаа бүр дээр сул цаг нь тэг байдаг. Үйл ажиллагаа сул байдал гэдэг нь төсөл бүхэлдээ сааталгүй явахад үйл ажиллагааны саатал болох хамгийн их хугацаа болно.
  • 17.
    Үйл ажиллагаа бүрийнхувьд сул цагийн хугацааг дараах байдлаар тооцно: • Esi=max[ i үйл ажиллагааны хувьд бүх үйл ажиллагааны хамгийн сүүлд дуусах хугацаа / • Хамгийн сүүлд дуусах хугацаа/EFi/ гэдэг нь хамгийн эрт эхлэх хугацаан дээр түүний таамгаласан байдлаар үргэлжлэх хугацаа нэмнэ. Efi= Esi+te
  • 18.