Микро Эдийн Засаг хичээл
                                               Багш А.Гэлэгжамц




2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   0
1
2
Мэдлэгийн агуулга:
   Мэдрэмж гэж юу вэ? Мэдрэмжийг хэрхэн
   ашигладаг вэ?
   Эрэлтийн үнийн мэдрэмж гэж юу вэ?
   Эрэлтийн муруйтай хэрхэн холбогддог вэ?
   Орлого болон зарлагатай хэрхэн холбогддог вэ?
   Нийлүүлэлтийн мэдрэмж гэж юу вэ?
   Нийлүүлэлтийн муруйтай хэрхэн холбогддог
   вэ?
   Эрэлтийн орлогын болон нийт үнийн мэдрэмж
   гэж юу вэ?
  2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   3
МЭДРЭМЖ
 Мэдрэмжийн хэмжигдэхүүн гэдэг нь нэг
 хэмжигдэхүүний    өөрчлөлт   нөгөө    нэг
 хэмжигдэхүүнийг хэрхэн өөрчилж байгаагаар
 тайлбарлагддаг.
  • Таны    орлого нэмэгдэхэд таны хэрэглээний
     сагсан дахь бүтээгдэхүүний хэрэглээ хэрхэн
     өөрчлөгдөж байгаагаар тайлбарлагдана.
 Тухайлбал:
 Мэдрэмж нь гол төлөв Qd юм уу Qs –ийн тоон
 хэмжээгээр тодорхойлогдож байдаг.

2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   4
Эрэлтийн үнийн мэдрэмж

  Эрэлтийн үнийн                       Qd дэх өөрчлөлтийн хувь
     мэдрэмж                =
                                       P дэх өөрчлөлтийн хувь


                            %ΔQ
                         E=
                            %ΔP
 Эрэлтийн үнийн мэдрэмж: P –ийн өөрчлөлт нь Qd -г
 хэрхэн өөрчлөж байгааг хэмждэг.

 Үнэ нэмэгдэхэд худалдан авалт хэрхэн өөрчлөгдөж
 байгаагаар эрэлтийн үнийн мэдрэмж тодорхойлогдох
 боломжтой юу? Яагаад?
2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   5
Эрэлтийн үнийн мэдрэмж

  Эрэлтийн үнийн                       Qd дэх өөрчлөлтийн хувь
     мэдрэмж                =
                                        P дэх өөрчлөлтийн хувь

                                                   P
Жишээ нь:
                           P 10%-аар
                                               P2
                            өсөхөд
                                               P1
 15%
           = 1.5                                                               D
 10%
                                                                               Q
                                                             Q2      Q1
                                                   Q 15%-аар
                                                  буурч байвал
2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг       6
Өөрчлөлтийн хувийг тооцоолох нь

                                            Өөрчлөлтийн (%) хувийг
                                            тооцоолох стандарт арга :
                Таны
             зайрмагны
                эрэлт                    Өөрчлөг.үнэ – анхны үнэ
                                                                               x 100%
   P₮                                              Анхны үнэ
               B
250
                         A                    Үнэ А-аас В цэг рүү
200
                                              өөрчлөгдөхөд:
                                   D
                                                  (250₮–200₮)/200₮ = 25%
                                    Q
              8         12

  2008 он А.Гэлэгжамц        http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   7
8
Өөрчлөлтийн хувийг тооцоолох нь
                                          Хүндрэл:
                                          Стандарт аргаар тооцоолоход та
               Таны                       аль үнийг нь эхлэлийн үнэ
            зайрмагны                     болгон     авснаас    шалтгаалан
               эрэлт                      дараах үр дүн гарч байдаг:
   P
                                          А-аас В болсон гэвэл,
               B                            P 25%-аар өсч Q 33%-аар
250₮
                         A                  буурвал,
200₮
                                            мэдрэмж = 33/25 = 1.33
                                   D
                                          В-ээс А болсон гэвэл,
                                    Q       P 20%-аар буурч Q 50%-аар
              8         12
                                            өсөхөд,
                                            мэдрэмж = 50/20 = 2.50
  2008 он А.Гэлэгжамц        http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   9
Өөрчлөлтийн хувийг тооцоолох нь

 Дундаж цэгийн аргыг ашиглавал: /үнийн/


              Өөрчлөг.үнэ – анхны үнэ
                                                     x 100%
                      Дундаж үнэ



               P2 − P1
                        ×100%
             2 (P + P )
             1
                 1    2

2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   10
Өөрчлөлтийн хувийг тооцоолох нь

 Дундаж цэгийн аргыг ашиглавал: /тоо хэмжээний/


              Өөрчлөг.тоо – анхны тоо
                                                     x 100%
                      Дундаж тоо



                    Q2 − Q1
                               ×100
                  2 (Q1 + Q2 )
                  1



2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   11
Өөрчлөлтийн хувийг тооцоолох нь

 Дундаж цэгийн арга:


  P –ийн тэнцвэр дэх өөрчлөлтийн хувь
          250₮ – 200₮
                         x 100% = 22.2%
             225₮

 Q –ийн тэнцвэр дэх өөрчлөлтийн хувь
               12 – 8
                            x 100% =            40.0%
                  10



2008 он А.Гэлэгжамц    http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   12
Мэдрэмжийн график

           ₮
                              B
     250
                                       C (дундаж цэг)
     225
                                                  A
     200
     180                                                       D
     160                                               A болон B-ийн эрэлтийн
                                                       мэдрэмж нь = 1.8
         0                8         10         12
                                                       Тоо хэмжээ

2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   13
14
Эрэлтийн үнийн мэдрэмж

                           Q 2 − Q1
                  %ΔQ 2 (Q 1 + Q 2 )
                         1
               E=      =
                  %Δ P      P2 − P1
                          2 (P + P2 )
                          1
                              1


                         8 − 12
                       2 (8 + 12)    − 0.40
                       1
               ED =                =        = 1.8
                      200 − 250       0.22
                    2 ( 250 + 200)
                    1



2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   15
Эрэлтийн муруйн хэлбэр

 Эрэлтийн     муруйн     хэлбэрээр
 мэдрэмжийг тодорхойлох боломжтой
 байдаг.
 Эрэлтийн муруйг бид хэрхэн унших
 вэ?
 Яагаад эрэлтийн муруй гэж...


2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   16
“Төгс мэдрэмжгүй эрэлт”

  Эрэлтийн үнийн   Q дэх өөрчлөлтийн хувь                              0%
                 =                        =                                        =0
     мэдрэмж       P дэх өөрчлөлтийн хувь                              10%
 D-ийн муруй:                                     P
                                                              D
  Босоо
                                             P1
 Хэрэглэгчийн үнийн
 мэдрэмтгий чанар:                           P2
  0
                               P 10%-аар                                           Q
 Мэдрэмж нь:                     буурахад                     Q1
  0
                                                              Q дэх 0%-ийн
                                                                   өөрчлөлт
   2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com    Микро Эдийн Засаг        17
“Мэдрэмжгүй эрэлт”

 Эрэлтийн үнийн   Q дэх өөрчлөлтийн хувь                            < 10%
                =                                             =                  <1
    мэдрэмж       P дэх өөрчлөлтийн хувь                              10%
D муруй:                                        P
 Босоодуу
                                           P1
Хэрэглэгчийн үнийн
мэдрэмтгий чанар:                          P2
 Бага                       P 10%-аар                                D
                              буурахад
Мэдрэмж:                                                                         Q
                                                            Q1 Q2
  <1
                                                             Q 10%-аас бага
                                                              хувиар өсөхөд
 2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com    Микро Эдийн Засаг       18
“Нэгж мэдрэмжтэй эрэлт”
 Үнийн эрэлтийн   Q дэх өөрчлөлтийн хувь                         10%
                =                        =                                =1
    мэдрэмж       P дэх өөрчлөлтийн хувь                         10%

D муруй:                                        P
 Тэгш хэмтэй
                                           P1
Хэрэглэгчийн үнийн
мэдрэмтгий чанар:                          P2
 ижил                                                                    D
                            P 10%-аар
                             буурахад                                            Q
Мэдрэмж:                                                    Q1   Q2
 1
                                                                  Q 10%-аар
                                                                    нэмэгдэх
 2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com    Микро Эдийн Засаг       19
20
“Мэдрэмжтэй эрэлт”
 Эрэлтийн үнийн              Q дэх өөрчлөлтийн хувь               > 10%
                =                                            =                >1
    мэдрэмж                 P дэх өөрчлөлтийн хувь                  10%
D муруй:                                        P
 Хэвтээдүү
                                           P1
Хэрэглэгчийн үнийн
мэдрэмтгий чанар:                          P2                                 D
 Их
                            P 10%-аар
Мэдрэмж:                     буурахад                                             Q
                                                            Q1           Q2
 >1
                                                            Q 10%-аас илүү
                                                                 нэмэгдэх
 2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com     Микро Эдийн Засаг       21
“Төгс мэдрэмжтэй эрэлт”

Эрэлтийн үнийн   Q дэх өөрчлөлтийн хувь   их %
               =                        =                                 = хязгааргүй
   мэдрэмж       P дэх өөрчлөлтийн хувь    0%
D муруй:                                      P
 Хэвтээ шулуун
                                   P2 = P1                                       D
Хэрэглэгчийн үнийн
мэдрэмтгий чанар:
 Туйлын их
                              P 0%                                               Q
Мэдрэмж:                  өөрчлөгдөхөд                      Q1       Q2
 Хязгааргүй
                                                             Q их % өөрчлөгдөж
                                                                    байвал
 2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com    Микро Эдийн Засаг       22
Эрэлтийн муруй дээрх
                мэдрэмж
          Ed = ∞
  ₮10
    9
    8                  Ed > 1
    7
    6                                  Ed = 1
Үнэ




    5
    4
    3                                                  Ed < 1
    2
    1                                                              Ed = 0
      0     1     2    3     4     5      6     7     8     9    10 Тоо хэмжээ

 2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   23
Эрэлтийн муруй дээрх мэдрэмжүүд

       P
                   200%                                          Эрэлтийн
300₮           E =      = 5.0
                   40%                                            муруйн
                             67%
                                                                  налалт
 200                     E =     = 1.0                            тогтмол
                             67%
                                                                 байсан ч
                                       40%
 100                              E =      = 0.2                мэдрэмж нь
                                      200%
                                                                   тийм
   0                                      Q                     байдаггүй.
       0     200        400     600


  2008 он А.Гэлэгжамц    http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   24
Үнийн мэдрэмж ба нийт орлого

    Эрэлтийн үнийн                     Q дэх өөрчлөлтийн хувь
                             =
       мэдрэмж                         P дэх өөрчлөлтийн хувь



                      Орлого = P x Q

Хэрвээ эрэлт мэдрэмжтэй бол эрэлтийн үнийн мэдрэмж > 1

  Q дэх өөрчлөлтийн % > P дэх өөрчлөлтийн %


2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   25
26
Үнийн мэдрэмж ба нийт орлого
Мэдрэмжтэй эрэлт                                 Өссөн
(мэдрэмж = 1.8)                                орлого (P)
                                      P                                  Орлогын
Хэрвээ P = 200₮,                                                         бууралт
Q = 12 байхад                                                              (Q)
                              250₮
TR = 2400₮.
                              200₮
Хэрвээ P = 250₮,                                                                D
Q = 8 болбол
TR = 2000₮.

 D мэдрэмжтэй бол үнэ                                                           Q
                                                      8             12
  өсөх нь орлого өсөх
   шалтгаан болдог.
 2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг       27
Үнийн мэдрэмж ба нийт орлого

   Эрэлтийн үнийн                     Q дэх өөрчлөлтийн хувь
                            =
      мэдрэмж                          P дэх өөрчлөлтийн хувь


                                Орлого = P x Q


Хэрвээ эрэлт мэдрэмжтэй бол эрэлтийн үнийн мэдрэмж < 1

    Q дэх өөрчлөлтийн % < P дэх өөрчлөлтийн %




2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   28
Үнийн мэдрэмж ба нийт орлого
Мэдрэмжгүй эрэлт:
 (мэдрэмж = 0.82)                                Өссөн
                                               орлого (P)
                                      P                                  Орлогын
Хэрвээ P = 200₮,                                                         бууралт
Q = 12 бол     TR                                                          (Q)
= 2400₮.                      250₮

Хэрэв P = 250₮,               200₮
Q = 10 болбол                                                                   D
TR = 2500₮.

  D мэдрэмжгүй бол үнэ                                                              Q
 нэмэгдэх нь орлого өсөх                                     10     12
    шалтгаан болдог.
 2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг           29
Үнийн мэдрэмж ба нийт орлого

                Нэгж мэдрэмжтэй эрэлт
     10₮                E=1                                        TRE= 4₮x6=24₮
                      TR тогтмол                                   TRF= 6₮x4=24₮
         8
                                  F
         6                                  Орлогын өсөлт
                      C
   Үнэ




                                                E
         4                                                 Бууралт

         2            A               B

         0
                1     2   3     4     5     6       7      8      9 Тоо хэмжээ
2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com       Микро Эдийн Засаг   30
Үнийн мэдрэмж ба нийт орлого

                                       Мэдрэмжгүй эрэлт
      10₮                                    E<1
                                  Энд үнэ нэмэгдэхэд TR өснө
         8
                                                TRG = 1₮ x 9 = 9₮

         6                                      TRH = 2₮ x 8 = 16₮
   Үнэ




                 Орлогын
         4       өсөлт                                              Бууралт
                                                           H
         2
                                  C                                 G
                          A                                    B
             0   1    2       3   4    5    6      7       8       9 Тоо хэмжээ
2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com       Микро Эдийн Засаг   31
32
Үнийн мэдрэмж ба нийт орлого

                                          Мэдрэмжтэй эрэлт
  10₮           K                              E>1
            C           J         Энд үнэ нэмэгдэхэдTR буурна.
        8

        6                                                  TRJ = 8₮ x 2 = 16₮
            A B                                            TRK = 9₮ x 1 = 9₮
Үнэ




                        Орлогын
        4                өсөлт
                            Бууралт
        2

      0
                1   2       3     4      5    6      7     8     9    Тоо хэмжээ
      2008 он А.Гэлэгжамц       http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   33
Мэдрэмжтэй      ED > 1

                                                           ED = 1

Нийт орлого                                                          Мэдрэмжгүй
                                                                        ED < 1
ба эрэлтийн
                                            0
 хамаарал                                                   Q0      Тоо хэмжээ



                                       Нийт орлого




                                             0
                                                           Q0        Тоо хэмжээ
2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com    Микро Эдийн Засаг    34
Шийдэл1:

                            Нэмэгдэл
               Үнэ
                                                  S2
                                     D1
                                                              S1
                  P2


                  P1
                                                        Бууралт



                                        Q2 Q1          Тоо хэмжээ


2008 он А.Гэлэгжамц    http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   35
Шийдэл 2:

                Үнэ             Шинэ байдал

                                 D2        D1
                                                                 S


                      P1
                                                                Бууралт
                  P2


                                           Q2 Q1           Тоо хэмжээ


2008 он А.Гэлэгжамц        http://www.gelegjamts.blogspot.com    Микро Эдийн Засаг   36
Нийлүүлэлтийн үнийн мэдрэмж

   Нийлүүлэлтийн                       Qs дэх өөрчлөлтийн хувь
   үнийн мэдрэмж            =
                                        P дэх өөрчлөлтийн хувь

 Нийлүүлэлтийн үнийн мэдрэмж: P –ийн өөрчлөлт нь Qs
 -г хэрхэн өөрчлөж байгааг хэмждэг.

 Нийлүүлэгчдийн нийлүүлэлт                                 үнийг      хэрхэн
 мэдрэж байгааг тайлбарлана.
 Мөн дундаж цэгийн аргаар өөрчлөлтийн хувийг
 тооцоолно.


2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com    Микро Эдийн Засаг   37
38
Нийлүүлэлтийн үнийн мэдрэмж
   Нийлүүлэлтийн                       Qs дэх өөрчлөлтийн хувь
   үнийн мэдрэмж            =
                                        P дэх өөрчлөлтийн хувь

                                                   P
 Жишээ нь:                                                                     S
  Нийлүүлэлтийн               P 8%-аар
                                               P2
  үнийн                        өсөхөд
                                               P1
  мэдрэмжийн
  тэнцвэр
                                                                               Q
       16%                                                   Q1
                                                             Q2
                = 2.0
        8%                                      Q 16%-аар нэмэгдэж
                                                     байвал
2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг       39
Мэдрэмжийн график

     Мян.төг
     6.00
     5.50
     5.00                                                         B
     4.50                                                       C (дундаж цэг)
                                                            A
     4.00
     3.50    Нийлүүлэлтийн A болон B
     3.00       цэгийн хоорондох
                 мэдрэмж= 0.18
         0
                                                      470 480 490
                            Ажилчдын тоо
2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   40
Мэдрэмжийг тооцоолох нь


                   Q 2 − Q1
          %ΔQ 2 (Q 1 + Q 2 )
                 1
       E=      =
          %Δ P      P2 − P1
                  2 (P + P2 )
                  1
                      1



2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   41
“Төгс мэдрэмжгүй”
  Нийлүүлэлтийн   Q дэх өөрчлөлтийн %                             0%
                =                     =                                 =0
  үнийн мэдрэмж   P дэх өөрчлөлтийн %                             10%
S муруй:                                         P
                                                             S
 Босоо /900/
                                            P2
Нийлүүлэгчийн үнийг
мэдрэх чадвар:                              P1
 0
                        P 10%-аар                                                 Q
Мэдрэмж:                нэмэгдэхэд                           Q1
 0
                                                     Q-ий өөрчлөлт
                                                          0%
  2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com    Микро Эдийн Засаг       42
“Мэдрэмжгүй”
  Нийлүүлэлтийн   Q дэх өөрчлөлтийн %   < 10%
                =                     =                                <1
  үнийн мэдрэмж   P дэх өөрчлөлтийн %     10%

S муруй:                                        P
                                                                  S
 Босоодуу
                                           P2
Нийлүүлэгчийн үнийг
мэдрэх чадвар:                             P1
 Бага
                        P 10%-аар                                                Q
Мэдрэмж:                нэмэгдэхэд                          Q1 Q2
 <1
                                                            Q нь10%-аас
                                                             бага байх
 2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com    Микро Эдийн Засаг       43
44
“Нэгж мэдрэмжтэй”
  Нийлүүлэлтийн   Q дэх өөрчлөлтийн %                             10%
                =                     =                                 =1
  үнийн мэдрэмж   P дэх өөрчлөлтийн %                             10%

S муруй:                                         P
 Босоодуу /450/                                                         S
                                            P2
Нийлүүлэгчийн үнийг
мэдрэх чадвар:                              P1
 Мэдрэх чадвартай
                         P 10%-аар                                                Q
Мэдрэмж:                 нэмэгдэхэд                          Q1    Q2
 =1
                                                         Q нь10%
                                                          байна
  2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com    Микро Эдийн Засаг       45
“Мэдрэмжтэй”
  Нийлүүлэлтийн   Q дэх өөрчлөлтийн %   > 10%
                =                     =       >1
  үнийн мэдрэмж   P дэх өөрчлөлтийн %    10%

S муруй:                                        P
 Хэвтээдүү                                                                   S
                                           P2
Нийлүүлэгчийн үнийг
мэдрэх чадвар:                             P1
 Мэдрэмтгий
                         P 10%-аар                                               Q
Мэдрэмж:                 нэмэгдэхэд                         Q1          Q2
 >1
                                                      Q нь10%-аас илүү
                                                    хэмжээгээр нэмэгдэнэ
 2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com    Микро Эдийн Засаг       46
“Төгс мэдрэмжтэй”
 Нийлүүлэлтийн   Q дэх өөрчлөлтийн %                        их %
               =                     =                               = хязгааргүй
 үнийн мэдрэмж   P дэх өөрчлөлтийн %                         0%

S муруй:                                      P
 Хэвтээ
                                   P2 = P1                                       S
Нийлүүлэгчийн үнийг
мэдрэх чадвар:
 Төгс мэдрэмтгий
                             P 0%                                                    Q
Мэдрэмж:                    байхад                          Q1       Q2
 Хязгааргүй
                                               Q нь% хязгааргүйгээр
                                                   өөрчлөгдөх.
 2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com    Микро Эдийн Засаг           47
Шийдэл 3:

                                    Үл хөдлөх хөрөнгө
                                 (мэдрэмжгүй нийлүүлэлт):
                      P

                          D1 D2              S


                P2                            B

                P1                       A

                                                                      Q
                                     Q1 Q2

2008 он А.Гэлэгжамц       http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   48
Шийдэл 4:

                                          Шинэ машин
                                    (мэдрэмжтэй нийлүүлэлт):
                      P

                          D1 D2
                                                               S

                                                   B
                 P2
                                        A
                 P1

                                                                       Q
                                      Q1          Q2

2008 он А.Гэлэгжамц       http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   49
50
Нийлүүлэлтийн үнийн мэдрэмж хэрхэн
         өөрчлөгддөг вэ?
         P
                                               S
                             мэдрэмж
    15                         <1                          Гол төлөв Q
                                                           нэмэгдэх
    12                                                     тутам
                                                           мэдэрэмж
             мэдрэмж
               >1                                          багасаж
   4                                                       байдаг.
   3
                                                   Q
              100 200
                                     500 525

2008 он А.Гэлэгжамц   http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   51
Бусад мэдрэмжүүд
 Эрэлтийн орлогын мэдрэмж: Хэрэглэгчийн орлого
 өөрчлөгдсөний улмаас худалдан /хэрэглэх/ бүтээгдэхүүн,
 үйлчилгээний /Qd/ тоо хэмжээний өөрчлөлтийг хэмжинэ.


 Эрэлтийн орлогын                       Qd дэх өөрчлөлтийн хувь
     мэдрэмж      =
                                     Орлого дох өөрчлөлтийн хувь

 Өмнөх хичээлүүдтэй уялдвал: Хэвийн бүтээгдэхүүний
 хувьд орлого нэмэгдэх нь тус бүтээгдэхүүний эрэлтийг
 нэмэгдүүлэх шалтгаан болдог.
 Хэвийн бүтээгдэхүүн бол орлогын мэдрэмж > 0
 Дорд бүтээгдэхүүн бол орлогын мэдрэмж < 0

2008 он А.Гэлэгжамц    http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   52
Бусад мэдрэмжүүд
 Эрэлтийн солбисон үнийн мэдрэмж нэг бүтээгдэхүүн
 үнэ өөрчлөгдөхөд өөр нэг бүтээгдэхүүний эрэлтийн тоо
 хэмжээнд хэрхэн нөлөөлж байгааг хэмжинэ.

Эрэлтийн солбисон                  1-р бүт.ий Qd дэх өөрчлөлтийн хувь
                             =
 үнийн мэдрэмж                     2-р бүт.ий үнийн өөрчлөлтийн хувь

 Өмнөх хичээлүүдтэй уялдвал:
 Бие биеэ орлодог бүтээгдэхүүний эрэлтийн солбисон
 үнийн мэдрэмж > 0
 Хослон хэрэглэгддэг бүтээгдэхүүний эрэлтийн солбисон
 үнийн мэдрэмж < 0
 Хоорондоо ямарч хамааралгүй бүтээгдэхүүний эрэлтийн
 солбисон үнийн мэдрэмж = 0
2008 он А.Гэлэгжамц    http://www.gelegjamts.blogspot.com   Микро Эдийн Засаг   53
54
55
56
57
Ашигласан ном, сурах бичгийн жагсаалт
А.Бакей “Микро эдийн засгийн ухаан”              2009 он УБ хот
В.Норжванчиг “Эдийн засгийн ухаан” 2005 он УБ хот
Б.Баяраа, Д.Гансүлд       “Микро эдийн засаг”        2006 он УБ хот
С.Авирмэд       “Микро эдийн засаг”        2005 он УБ хот
Ц.Цэцэгмаа “Жижиг үйлдвэрийн эдийн засаг, менежмент”                       2004 он УБ хот
Д.Энх-Амгалан “Микро эдийн засаг гарын авлага”                2002 он УБ хот
М. Фогил “Микро эдийн засаг”             2002 он УБ хот
Б.Алтанцэцэг ба бус                “Микро экономикс”         2001 он     УБ хот
Л. Г.Рейнольдс       “Микро эдийн засгийн ухаан”                 1992 он УБ хот
Б.Баярдаваа      “Микро экономикс”         2005 он УБ хот
Б.Батбаяр “Микро эдийн засаг”                2005 он УБ хот
Т.Нарантуяа Микроэкономикс сэдэвчилсэн тайлбар толь”                  2006 он УБ хот
С.Алтангэрэл        “Микро эдийн засгийн ухаан”         2007 он УБ хот
Кэмпбелл Р.Макконнелл, Стэнли Л.Брю “Экономикс”                   2005 он УБ хот
N.Gregory Mankiw “Essentials of economics”             2004
Hal R. Varian     “Intermediate Microeconomics”        Sixth Edition
Walter Nicholson      “Microeconomic Theory”
William A. McEachern       “Microeconomics”
Robert S. Pindyck, Daniel L. Rubinfeld      “Microeconomics”       5th Edition
Jeffrey Perloff     “Microeconomics”       5th Edition     2008
Joseph Nellis, David Parker     “Principles of Business Economics”       2006
Saul Estrin, Laidler David, Michael Dietrich     “Microeconomics”       2008
Hugh Gravelle, Ray Rees       “Microeconomics”       3th Edition    2004
Krister Ahlersten     “Essentials of Microeconomics: Exercises”       2008
R.Preston McAfee, J. Stanley Johnson “Introduction to Economic Analysis”           2005
David A.Dilts “Introduction to Microeconomics”            2003
Ariel Rubinstein “Lecture Notes in Microeconomic Theory”             2006
Guoqiang Tian      “Lecture Notes on Microeconomic Theory”         2008
Nolan H. Miller “Notes on Microeconomic Theory”              2006
Libby Rittenberg, Timothy Tregarthen       “Principles of Microeconomics”      2009
ГЭХ МЭТ ...
2008 он А.Гэлэгжамц               http://www.gelegjamts.blogspot.com                 Микро Эдийн Засаг   58

Эрэлт, нийлүүлэлтийн мэдрэмж /орлогын мэдрэмж, солбисон мэдрэмж/

  • 1.
    Микро Эдийн Засагхичээл Багш А.Гэлэгжамц 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 0
  • 2.
  • 3.
  • 4.
    Мэдлэгийн агуулга: Мэдрэмж гэж юу вэ? Мэдрэмжийг хэрхэн ашигладаг вэ? Эрэлтийн үнийн мэдрэмж гэж юу вэ? Эрэлтийн муруйтай хэрхэн холбогддог вэ? Орлого болон зарлагатай хэрхэн холбогддог вэ? Нийлүүлэлтийн мэдрэмж гэж юу вэ? Нийлүүлэлтийн муруйтай хэрхэн холбогддог вэ? Эрэлтийн орлогын болон нийт үнийн мэдрэмж гэж юу вэ? 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 3
  • 5.
    МЭДРЭМЖ Мэдрэмжийн хэмжигдэхүүнгэдэг нь нэг хэмжигдэхүүний өөрчлөлт нөгөө нэг хэмжигдэхүүнийг хэрхэн өөрчилж байгаагаар тайлбарлагддаг. • Таны орлого нэмэгдэхэд таны хэрэглээний сагсан дахь бүтээгдэхүүний хэрэглээ хэрхэн өөрчлөгдөж байгаагаар тайлбарлагдана. Тухайлбал: Мэдрэмж нь гол төлөв Qd юм уу Qs –ийн тоон хэмжээгээр тодорхойлогдож байдаг. 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 4
  • 6.
    Эрэлтийн үнийн мэдрэмж Эрэлтийн үнийн Qd дэх өөрчлөлтийн хувь мэдрэмж = P дэх өөрчлөлтийн хувь %ΔQ E= %ΔP Эрэлтийн үнийн мэдрэмж: P –ийн өөрчлөлт нь Qd -г хэрхэн өөрчлөж байгааг хэмждэг. Үнэ нэмэгдэхэд худалдан авалт хэрхэн өөрчлөгдөж байгаагаар эрэлтийн үнийн мэдрэмж тодорхойлогдох боломжтой юу? Яагаад? 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 5
  • 7.
    Эрэлтийн үнийн мэдрэмж Эрэлтийн үнийн Qd дэх өөрчлөлтийн хувь мэдрэмж = P дэх өөрчлөлтийн хувь P Жишээ нь: P 10%-аар P2 өсөхөд P1 15% = 1.5 D 10% Q Q2 Q1 Q 15%-аар буурч байвал 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 6
  • 8.
    Өөрчлөлтийн хувийг тооцоолохнь Өөрчлөлтийн (%) хувийг тооцоолох стандарт арга : Таны зайрмагны эрэлт Өөрчлөг.үнэ – анхны үнэ x 100% P₮ Анхны үнэ B 250 A Үнэ А-аас В цэг рүү 200 өөрчлөгдөхөд: D (250₮–200₮)/200₮ = 25% Q 8 12 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 7
  • 9.
  • 10.
    Өөрчлөлтийн хувийг тооцоолохнь Хүндрэл: Стандарт аргаар тооцоолоход та Таны аль үнийг нь эхлэлийн үнэ зайрмагны болгон авснаас шалтгаалан эрэлт дараах үр дүн гарч байдаг: P А-аас В болсон гэвэл, B P 25%-аар өсч Q 33%-аар 250₮ A буурвал, 200₮ мэдрэмж = 33/25 = 1.33 D В-ээс А болсон гэвэл, Q P 20%-аар буурч Q 50%-аар 8 12 өсөхөд, мэдрэмж = 50/20 = 2.50 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 9
  • 11.
    Өөрчлөлтийн хувийг тооцоолохнь Дундаж цэгийн аргыг ашиглавал: /үнийн/ Өөрчлөг.үнэ – анхны үнэ x 100% Дундаж үнэ P2 − P1 ×100% 2 (P + P ) 1 1 2 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 10
  • 12.
    Өөрчлөлтийн хувийг тооцоолохнь Дундаж цэгийн аргыг ашиглавал: /тоо хэмжээний/ Өөрчлөг.тоо – анхны тоо x 100% Дундаж тоо Q2 − Q1 ×100 2 (Q1 + Q2 ) 1 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 11
  • 13.
    Өөрчлөлтийн хувийг тооцоолохнь Дундаж цэгийн арга: P –ийн тэнцвэр дэх өөрчлөлтийн хувь 250₮ – 200₮ x 100% = 22.2% 225₮ Q –ийн тэнцвэр дэх өөрчлөлтийн хувь 12 – 8 x 100% = 40.0% 10 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 12
  • 14.
    Мэдрэмжийн график ₮ B 250 C (дундаж цэг) 225 A 200 180 D 160 A болон B-ийн эрэлтийн мэдрэмж нь = 1.8 0 8 10 12 Тоо хэмжээ 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 13
  • 15.
  • 16.
    Эрэлтийн үнийн мэдрэмж Q 2 − Q1 %ΔQ 2 (Q 1 + Q 2 ) 1 E= = %Δ P P2 − P1 2 (P + P2 ) 1 1 8 − 12 2 (8 + 12) − 0.40 1 ED = = = 1.8 200 − 250 0.22 2 ( 250 + 200) 1 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 15
  • 17.
    Эрэлтийн муруйн хэлбэр Эрэлтийн муруйн хэлбэрээр мэдрэмжийг тодорхойлох боломжтой байдаг. Эрэлтийн муруйг бид хэрхэн унших вэ? Яагаад эрэлтийн муруй гэж... 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 16
  • 18.
    “Төгс мэдрэмжгүй эрэлт” Эрэлтийн үнийн Q дэх өөрчлөлтийн хувь 0% = = =0 мэдрэмж P дэх өөрчлөлтийн хувь 10% D-ийн муруй: P D Босоо P1 Хэрэглэгчийн үнийн мэдрэмтгий чанар: P2 0 P 10%-аар Q Мэдрэмж нь: буурахад Q1 0 Q дэх 0%-ийн өөрчлөлт 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 17
  • 19.
    “Мэдрэмжгүй эрэлт” Эрэлтийнүнийн Q дэх өөрчлөлтийн хувь < 10% = = <1 мэдрэмж P дэх өөрчлөлтийн хувь 10% D муруй: P Босоодуу P1 Хэрэглэгчийн үнийн мэдрэмтгий чанар: P2 Бага P 10%-аар D буурахад Мэдрэмж: Q Q1 Q2 <1 Q 10%-аас бага хувиар өсөхөд 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 18
  • 20.
    “Нэгж мэдрэмжтэй эрэлт” Үнийн эрэлтийн Q дэх өөрчлөлтийн хувь 10% = = =1 мэдрэмж P дэх өөрчлөлтийн хувь 10% D муруй: P Тэгш хэмтэй P1 Хэрэглэгчийн үнийн мэдрэмтгий чанар: P2 ижил D P 10%-аар буурахад Q Мэдрэмж: Q1 Q2 1 Q 10%-аар нэмэгдэх 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 19
  • 21.
  • 22.
    “Мэдрэмжтэй эрэлт” Эрэлтийнүнийн Q дэх өөрчлөлтийн хувь > 10% = = >1 мэдрэмж P дэх өөрчлөлтийн хувь 10% D муруй: P Хэвтээдүү P1 Хэрэглэгчийн үнийн мэдрэмтгий чанар: P2 D Их P 10%-аар Мэдрэмж: буурахад Q Q1 Q2 >1 Q 10%-аас илүү нэмэгдэх 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 21
  • 23.
    “Төгс мэдрэмжтэй эрэлт” Эрэлтийнүнийн Q дэх өөрчлөлтийн хувь их % = = = хязгааргүй мэдрэмж P дэх өөрчлөлтийн хувь 0% D муруй: P Хэвтээ шулуун P2 = P1 D Хэрэглэгчийн үнийн мэдрэмтгий чанар: Туйлын их P 0% Q Мэдрэмж: өөрчлөгдөхөд Q1 Q2 Хязгааргүй Q их % өөрчлөгдөж байвал 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 22
  • 24.
    Эрэлтийн муруй дээрх мэдрэмж Ed = ∞ ₮10 9 8 Ed > 1 7 6 Ed = 1 Үнэ 5 4 3 Ed < 1 2 1 Ed = 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Тоо хэмжээ 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 23
  • 25.
    Эрэлтийн муруй дээрхмэдрэмжүүд P 200% Эрэлтийн 300₮ E = = 5.0 40% муруйн 67% налалт 200 E = = 1.0 тогтмол 67% байсан ч 40% 100 E = = 0.2 мэдрэмж нь 200% тийм 0 Q байдаггүй. 0 200 400 600 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 24
  • 26.
    Үнийн мэдрэмж банийт орлого Эрэлтийн үнийн Q дэх өөрчлөлтийн хувь = мэдрэмж P дэх өөрчлөлтийн хувь Орлого = P x Q Хэрвээ эрэлт мэдрэмжтэй бол эрэлтийн үнийн мэдрэмж > 1 Q дэх өөрчлөлтийн % > P дэх өөрчлөлтийн % 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 25
  • 27.
  • 28.
    Үнийн мэдрэмж банийт орлого Мэдрэмжтэй эрэлт Өссөн (мэдрэмж = 1.8) орлого (P) P Орлогын Хэрвээ P = 200₮, бууралт Q = 12 байхад (Q) 250₮ TR = 2400₮. 200₮ Хэрвээ P = 250₮, D Q = 8 болбол TR = 2000₮. D мэдрэмжтэй бол үнэ Q 8 12 өсөх нь орлого өсөх шалтгаан болдог. 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 27
  • 29.
    Үнийн мэдрэмж банийт орлого Эрэлтийн үнийн Q дэх өөрчлөлтийн хувь = мэдрэмж P дэх өөрчлөлтийн хувь Орлого = P x Q Хэрвээ эрэлт мэдрэмжтэй бол эрэлтийн үнийн мэдрэмж < 1 Q дэх өөрчлөлтийн % < P дэх өөрчлөлтийн % 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 28
  • 30.
    Үнийн мэдрэмж банийт орлого Мэдрэмжгүй эрэлт: (мэдрэмж = 0.82) Өссөн орлого (P) P Орлогын Хэрвээ P = 200₮, бууралт Q = 12 бол TR (Q) = 2400₮. 250₮ Хэрэв P = 250₮, 200₮ Q = 10 болбол D TR = 2500₮. D мэдрэмжгүй бол үнэ Q нэмэгдэх нь орлого өсөх 10 12 шалтгаан болдог. 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 29
  • 31.
    Үнийн мэдрэмж банийт орлого Нэгж мэдрэмжтэй эрэлт 10₮ E=1 TRE= 4₮x6=24₮ TR тогтмол TRF= 6₮x4=24₮ 8 F 6 Орлогын өсөлт C Үнэ E 4 Бууралт 2 A B 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тоо хэмжээ 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 30
  • 32.
    Үнийн мэдрэмж банийт орлого Мэдрэмжгүй эрэлт 10₮ E<1 Энд үнэ нэмэгдэхэд TR өснө 8 TRG = 1₮ x 9 = 9₮ 6 TRH = 2₮ x 8 = 16₮ Үнэ Орлогын 4 өсөлт Бууралт H 2 C G A B 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тоо хэмжээ 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 31
  • 33.
  • 34.
    Үнийн мэдрэмж банийт орлого Мэдрэмжтэй эрэлт 10₮ K E>1 C J Энд үнэ нэмэгдэхэдTR буурна. 8 6 TRJ = 8₮ x 2 = 16₮ A B TRK = 9₮ x 1 = 9₮ Үнэ Орлогын 4 өсөлт Бууралт 2 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тоо хэмжээ 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 33
  • 35.
    Мэдрэмжтэй ED > 1 ED = 1 Нийт орлого Мэдрэмжгүй ED < 1 ба эрэлтийн 0 хамаарал Q0 Тоо хэмжээ Нийт орлого 0 Q0 Тоо хэмжээ 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 34
  • 36.
    Шийдэл1: Нэмэгдэл Үнэ S2 D1 S1 P2 P1 Бууралт Q2 Q1 Тоо хэмжээ 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 35
  • 37.
    Шийдэл 2: Үнэ Шинэ байдал D2 D1 S P1 Бууралт P2 Q2 Q1 Тоо хэмжээ 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 36
  • 38.
    Нийлүүлэлтийн үнийн мэдрэмж Нийлүүлэлтийн Qs дэх өөрчлөлтийн хувь үнийн мэдрэмж = P дэх өөрчлөлтийн хувь Нийлүүлэлтийн үнийн мэдрэмж: P –ийн өөрчлөлт нь Qs -г хэрхэн өөрчлөж байгааг хэмждэг. Нийлүүлэгчдийн нийлүүлэлт үнийг хэрхэн мэдрэж байгааг тайлбарлана. Мөн дундаж цэгийн аргаар өөрчлөлтийн хувийг тооцоолно. 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 37
  • 39.
  • 40.
    Нийлүүлэлтийн үнийн мэдрэмж Нийлүүлэлтийн Qs дэх өөрчлөлтийн хувь үнийн мэдрэмж = P дэх өөрчлөлтийн хувь P Жишээ нь: S Нийлүүлэлтийн P 8%-аар P2 үнийн өсөхөд P1 мэдрэмжийн тэнцвэр Q 16% Q1 Q2 = 2.0 8% Q 16%-аар нэмэгдэж байвал 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 39
  • 41.
    Мэдрэмжийн график Мян.төг 6.00 5.50 5.00 B 4.50 C (дундаж цэг) A 4.00 3.50 Нийлүүлэлтийн A болон B 3.00 цэгийн хоорондох мэдрэмж= 0.18 0 470 480 490 Ажилчдын тоо 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 40
  • 42.
    Мэдрэмжийг тооцоолох нь Q 2 − Q1 %ΔQ 2 (Q 1 + Q 2 ) 1 E= = %Δ P P2 − P1 2 (P + P2 ) 1 1 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 41
  • 43.
    “Төгс мэдрэмжгүй” Нийлүүлэлтийн Q дэх өөрчлөлтийн % 0% = = =0 үнийн мэдрэмж P дэх өөрчлөлтийн % 10% S муруй: P S Босоо /900/ P2 Нийлүүлэгчийн үнийг мэдрэх чадвар: P1 0 P 10%-аар Q Мэдрэмж: нэмэгдэхэд Q1 0 Q-ий өөрчлөлт 0% 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 42
  • 44.
    “Мэдрэмжгүй” Нийлүүлэлтийн Q дэх өөрчлөлтийн % < 10% = = <1 үнийн мэдрэмж P дэх өөрчлөлтийн % 10% S муруй: P S Босоодуу P2 Нийлүүлэгчийн үнийг мэдрэх чадвар: P1 Бага P 10%-аар Q Мэдрэмж: нэмэгдэхэд Q1 Q2 <1 Q нь10%-аас бага байх 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 43
  • 45.
  • 46.
    “Нэгж мэдрэмжтэй” Нийлүүлэлтийн Q дэх өөрчлөлтийн % 10% = = =1 үнийн мэдрэмж P дэх өөрчлөлтийн % 10% S муруй: P Босоодуу /450/ S P2 Нийлүүлэгчийн үнийг мэдрэх чадвар: P1 Мэдрэх чадвартай P 10%-аар Q Мэдрэмж: нэмэгдэхэд Q1 Q2 =1 Q нь10% байна 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 45
  • 47.
    “Мэдрэмжтэй” Нийлүүлэлтийн Q дэх өөрчлөлтийн % > 10% = = >1 үнийн мэдрэмж P дэх өөрчлөлтийн % 10% S муруй: P Хэвтээдүү S P2 Нийлүүлэгчийн үнийг мэдрэх чадвар: P1 Мэдрэмтгий P 10%-аар Q Мэдрэмж: нэмэгдэхэд Q1 Q2 >1 Q нь10%-аас илүү хэмжээгээр нэмэгдэнэ 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 46
  • 48.
    “Төгс мэдрэмжтэй” Нийлүүлэлтийн Q дэх өөрчлөлтийн % их % = = = хязгааргүй үнийн мэдрэмж P дэх өөрчлөлтийн % 0% S муруй: P Хэвтээ P2 = P1 S Нийлүүлэгчийн үнийг мэдрэх чадвар: Төгс мэдрэмтгий P 0% Q Мэдрэмж: байхад Q1 Q2 Хязгааргүй Q нь% хязгааргүйгээр өөрчлөгдөх. 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 47
  • 49.
    Шийдэл 3: Үл хөдлөх хөрөнгө (мэдрэмжгүй нийлүүлэлт): P D1 D2 S P2 B P1 A Q Q1 Q2 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 48
  • 50.
    Шийдэл 4: Шинэ машин (мэдрэмжтэй нийлүүлэлт): P D1 D2 S B P2 A P1 Q Q1 Q2 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 49
  • 51.
  • 52.
    Нийлүүлэлтийн үнийн мэдрэмжхэрхэн өөрчлөгддөг вэ? P S мэдрэмж 15 <1 Гол төлөв Q нэмэгдэх 12 тутам мэдэрэмж мэдрэмж >1 багасаж 4 байдаг. 3 Q 100 200 500 525 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 51
  • 53.
    Бусад мэдрэмжүүд Эрэлтийнорлогын мэдрэмж: Хэрэглэгчийн орлого өөрчлөгдсөний улмаас худалдан /хэрэглэх/ бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний /Qd/ тоо хэмжээний өөрчлөлтийг хэмжинэ. Эрэлтийн орлогын Qd дэх өөрчлөлтийн хувь мэдрэмж = Орлого дох өөрчлөлтийн хувь Өмнөх хичээлүүдтэй уялдвал: Хэвийн бүтээгдэхүүний хувьд орлого нэмэгдэх нь тус бүтээгдэхүүний эрэлтийг нэмэгдүүлэх шалтгаан болдог. Хэвийн бүтээгдэхүүн бол орлогын мэдрэмж > 0 Дорд бүтээгдэхүүн бол орлогын мэдрэмж < 0 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 52
  • 54.
    Бусад мэдрэмжүүд Эрэлтийнсолбисон үнийн мэдрэмж нэг бүтээгдэхүүн үнэ өөрчлөгдөхөд өөр нэг бүтээгдэхүүний эрэлтийн тоо хэмжээнд хэрхэн нөлөөлж байгааг хэмжинэ. Эрэлтийн солбисон 1-р бүт.ий Qd дэх өөрчлөлтийн хувь = үнийн мэдрэмж 2-р бүт.ий үнийн өөрчлөлтийн хувь Өмнөх хичээлүүдтэй уялдвал: Бие биеэ орлодог бүтээгдэхүүний эрэлтийн солбисон үнийн мэдрэмж > 0 Хослон хэрэглэгддэг бүтээгдэхүүний эрэлтийн солбисон үнийн мэдрэмж < 0 Хоорондоо ямарч хамааралгүй бүтээгдэхүүний эрэлтийн солбисон үнийн мэдрэмж = 0 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 53
  • 55.
  • 56.
  • 57.
  • 58.
  • 59.
    Ашигласан ном, сурахбичгийн жагсаалт А.Бакей “Микро эдийн засгийн ухаан” 2009 он УБ хот В.Норжванчиг “Эдийн засгийн ухаан” 2005 он УБ хот Б.Баяраа, Д.Гансүлд “Микро эдийн засаг” 2006 он УБ хот С.Авирмэд “Микро эдийн засаг” 2005 он УБ хот Ц.Цэцэгмаа “Жижиг үйлдвэрийн эдийн засаг, менежмент” 2004 он УБ хот Д.Энх-Амгалан “Микро эдийн засаг гарын авлага” 2002 он УБ хот М. Фогил “Микро эдийн засаг” 2002 он УБ хот Б.Алтанцэцэг ба бус “Микро экономикс” 2001 он УБ хот Л. Г.Рейнольдс “Микро эдийн засгийн ухаан” 1992 он УБ хот Б.Баярдаваа “Микро экономикс” 2005 он УБ хот Б.Батбаяр “Микро эдийн засаг” 2005 он УБ хот Т.Нарантуяа Микроэкономикс сэдэвчилсэн тайлбар толь” 2006 он УБ хот С.Алтангэрэл “Микро эдийн засгийн ухаан” 2007 он УБ хот Кэмпбелл Р.Макконнелл, Стэнли Л.Брю “Экономикс” 2005 он УБ хот N.Gregory Mankiw “Essentials of economics” 2004 Hal R. Varian “Intermediate Microeconomics” Sixth Edition Walter Nicholson “Microeconomic Theory” William A. McEachern “Microeconomics” Robert S. Pindyck, Daniel L. Rubinfeld “Microeconomics” 5th Edition Jeffrey Perloff “Microeconomics” 5th Edition 2008 Joseph Nellis, David Parker “Principles of Business Economics” 2006 Saul Estrin, Laidler David, Michael Dietrich “Microeconomics” 2008 Hugh Gravelle, Ray Rees “Microeconomics” 3th Edition 2004 Krister Ahlersten “Essentials of Microeconomics: Exercises” 2008 R.Preston McAfee, J. Stanley Johnson “Introduction to Economic Analysis” 2005 David A.Dilts “Introduction to Microeconomics” 2003 Ariel Rubinstein “Lecture Notes in Microeconomic Theory” 2006 Guoqiang Tian “Lecture Notes on Microeconomic Theory” 2008 Nolan H. Miller “Notes on Microeconomic Theory” 2006 Libby Rittenberg, Timothy Tregarthen “Principles of Microeconomics” 2009 ГЭХ МЭТ ... 2008 он А.Гэлэгжамц http://www.gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг 58

Editor's Notes

  • #37 By the time all elements have appeared on the screen, the slide will look kind of busy. I think this is okay, because the elements appear on the screen one by one, so students have time to absorb each one before the next one appears. However, if you’d rather strip the slide down a bit, here’s a suggestion: in “Normal” view (which is used to edit slides), you can delete the boxes that represent the initial and new values of drug-related crime, and the accompanying captions. Then, when presenting this slide in class, simply point out (with your mouse cursor, a laser pointer, or even your arms and hands) the areas that represent the initial and new values of drug-related crime.
  • #40 Most everything in the “price elasticity of supply” section corresponds to analogous concepts from the “price elasticity of demand” section. So, it is probably safe to move through this section more quickly.
  • #51 In this slide and the next, the initial price and quantity and the two demand curves are the same. The only difference is the elasticity of supply and slope of the supply curve. [The D curve shifts to the right, but not in a parallel fashion: at each price, quantity demanded is twice as high, so the new D curve will be flatter than the initial one.] In the text box containing the verbal explanation, “bigger impact” is shorthand for “bigger percentage impact” or “bigger proportional impact.”
  • #54 This graph replicates the one in Figure 6. Note: The graph here is not quite drawn to scale. When the price rises from $3 to $4 (a 29% increase, using the midpoint method), quantity rises from 100 to 120 (or 67%). Because 67% &gt; 29%, price elasticity of supply is greater than one. When the price rises from $12 to $15 (22%), quantity rises from 500 to 525 (about 5%), so price elasticity of supply is less than one. The way I like to explain this is as follows: When output is very low, it is relatively easy for firms to increase output. They may have excess capacity, or they are not requiring full effort from their workers. Increasing output is not difficult, so it doesn’t take much of an increase in price to induce an increase in production. When output is very high, it is relatively expensive for firms to increase output further: there’s little or no excess capacity, they are already running their factories and machines at a high level of intensity. To increase output further, they might have to pay their workers overtime, and their machines experience more wear and tear and therefore require more repairs. So, at high levels of output, it takes a much larger price increase to make firms willing to increase output further. Eventually, firms bump up against their capacity constraints, and simply cannot increase output in response to further price increases. Of course, all of this applies to the short run. In the long run, firms can build more factories, and (depending on the market structure) new firms can enter the market.
  • #55 This topic and the next one (cross-price elasticity) do not appear anywhere else in the book. Instructors who are pressed for time may consider cutting these topics. (This is not the official position of Greg Mankiw or Thomson/South-Western, it’s just my suggestion.)