lecture7.2-2022- 2023

1. Төрийн бодлогоор зах зээлийн тэнцвэрт нөлөөлөх нь
1.Үнийн тааз ба шал тогтоох
2. Татвар ноогдуулах
3. Татаасын хөнгөлөлт үзүүлэх
4. Квот тогтоох

2. Төрийн бодлогоор зах зээлийн тэнцвэрт нөлөөлөх нь
Бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний зах зээлийн тэнцвэрт
байдалд төрөөс бизнесийн орчны талаар явуулж
байгаа бодлого, зохицуулалтууд хэрхэн нөлөөлөхийг
авч үзэх болно. Үүнд:

3. 1.Үнийн тааз ба шал тогтоох
Үнийн тааз

5. Үнийн тааз тогтоох

7. Үнийн шал

9. Үнийн шал тогтоох

12. 2.Татвар ноогдуулах

16. Татвар ноогдуулах
Ps
‘= f(Qs)
Ps = f(Qs)
E*
1
E*
Pd= f(Qd)
Pd , Ps
A
В
C
F
G
K
1
𝑄∗ 𝑄∗
N
d ,
Q Q
Ps
P2
Pd
P*
P1
P0
R

19. Татвар ноогдуулснаар :
• Зах зээлийн тэнцвэр хэрхэн өөрчлөгдөх
• Хэрэглэгч, үйлдвэрлэгчийн хожоо хэрхэн өөрчлөгдөх
• Татварын орлогыг хэрхэн тодорхойлох
• Татварын ачаалал хэрэглэгч ба үйлдвэрлэгчийн хувьд
• хэнд илүү ноогдох
• Нийгмийн алдагдал гэж юу болох зэрэг асуудлуудыг
• авч үзэх болно.

20. Эндээс хэмжээний татвар ноогдуулахаас өмнөх зах
үйлчилгээний тоо
зээлийн тэнцвэрт бүтээгдэхүүн,
хэмжээ болон нийлүүлэлтий функцуудийг дараах
энгийн шугаман хэлбэрээр авъя.
Qd = a - b∙Pd
Qs = c + d∙Ps
- эрэлтийн функц
- нийлүүлэтийн функц
Татвар ноогдуулаагүй байх тохиолдолд зах зээлийн
тэнцвэрийг хэрхэн тодорхойлох вэ гэдгийг авч үзсэн
учраас шууд эцсийн үр дүнг нь доор бичлээ.
/ E* -тэнцвэр /

22. Дээрх зурагт дүрсэлсэнээр хэмжээний татвар
ноогдуулсаны дараах зах зээлийн тэнцвэр буюу E*
1-
ийг тодорхойлно гэсэн үг.
Үүний тулд бид хэмжээний татвар ноогдуулсаны
дараа үүсэх нийлүүлэлтийн муруйн тэгшитгэлийг
тодорхойлох шаардлагатай.
Шинээр үүсэх нийлүүлэлтийн муруйн
тэгшитгэлийг (Pd = Ps + t )- с үйлдвэрлэгчийн үнийг
олж (Qs = c + d∙Ps ) - д орлуулах замаар тодорхойлно.

24. Энэхүү олсон хэрэглэгчийнхээ үнийг эрэлт болон
𝟏 d d
хэмжээний татвар ноогдуулсны дараах
нийлүүлэлтийн муруйн тэгшитгэлийн аль нэгэд
орлуулах замаар хэмжээний татвар ноогдуулсны
дараах тэнцвэрт бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний тоо
хэмжээг тодорхойлно.
𝑸∗=Q = a - b∙P = a –b𝒂−𝒄+ 𝒅∙𝒕
= 𝒂∙𝒅 +𝒃∙𝒄 −𝒃∙𝒅∙𝒕
𝒃+𝒅 𝒃+𝒅
𝟏
𝑸∗=Q’
s
= c - d∙t + d 𝒂−𝒄+ 𝒅∙𝒕
= 𝒂∙𝒅 +𝒃∙𝒄 −𝒃∙𝒅∙𝒕
𝒃+𝒅 𝒃+𝒅
𝟏
𝑸∗=Q’
s d
= Q = 𝒂∙𝒅 +𝒃∙𝒄 −𝒃∙𝒅∙𝒕
𝒃+𝒅

25. Бид хэрэглэгчийн үнийг тодорхойлсон учраас
үйлдвэрлэгчийн үнийг олох боломжтой.
Дараачийн алхам бол татварын өмнөх болон дараах
хэрэглэчдийн хожоог тодорхойлох явдал юм.
Татварын өмнөх хэрэглэгчийн хожоог дараах
байдлаар тодорхойлно. / ACE*- гурвалжны талбай/
Pd= Ps + t →Ps = Pd – t =
𝒂−𝒄+ 𝒅∙𝒕
- t = 𝒂− 𝒄 − 𝒃∙𝒕
𝒃+𝒅 𝒃+𝒅
𝑺∆𝑨𝑪𝑬∗ = =
𝑨𝑪 ∙ 𝑪𝑬∗ 𝑷𝟐 − 𝑷∗
𝟐 𝟐
∙ 𝑸∗

26. Дээрх татварын өмнөх хэрэглэгчийн хожоог тооцох
томъёоны хувьд P2 – ыг дараах байдлаар тодорхойлож
болно. Үнэндээ P2 нь эрэлтийн муруйн босоо буюу
үнийн тэнхлэгийг огтолж байгаа цэг юм
Татвар ноогдуулсны дараа хэрэглэгчийн хожоо нь
зурагт илэрхийлснээр ABE*
1 гурвалжны талбайгаар
тодорхойлогдож байна.
d d d d 2 d
Q = a-b∙P →Q = 0 →0 = a - b∙P →P = P = 𝒂
𝒃
𝟏
𝑺∆𝑨𝑩𝑬∗ = =
𝟏 𝟏
𝑨𝑩 ∙ 𝑩𝑬∗ 𝑷𝟐 − 𝑷𝒅 ∙ 𝑸∗
𝟐 𝟐

27. Зурагт илэрхийлснээр засгийн газраас хэмжээний
татвар ноогдуулсан хэрэглэгч хожооноосоо тодорхой
хэсгийг нь алдаж байна.
Зурагт үзүүлснээр BCE*E*
1 –д дөрвөн өнцөгийн
талбайгаар тодорхойлогдоно.
Үйлдвэрлэгчийн татвар ноогдуулах өмнөх хожоог
дараах байдлаар тодорхойлж болно.
Зурагт гурвалжин CKE* -ын талбайгаар тодорхойлно.

28. Татварын дараах үйлдвэрлэгчийн хожоо нь зурагт
талбайгаар
илэрхийлснээр
тодорхойлогдоно.
BFE* гурвалжны
Энэ гурвалжны талбай нь GKN
гурвалжны талбайтай тэнцүү.
𝑺∆𝑪𝑲𝑬∗ =
𝑪𝑲 ∙ 𝑪𝑬∗
=
𝟐 𝟐
𝑷∗ − 𝑷𝟎 ∙ 𝑸∗
𝟎
Qs = c + d∙Ps → Qs = 0 →0 = c + d∙Ps→ 𝑷 = Ps = -
Дээрх татвар ноогдуулахаас өмнөх үйлдвэрлэгчийн
хожоог тооцох томъёонд байгаа P0 нь татварын өмнөх
нийлүүлэлтийн муруйн босоо буюу үнийн тэнхлэгийг
огтолж байгаа цэг юм.
𝒄
𝒃

30. 𝑺𝐂𝐆𝐍𝑬∗ = 𝑺∆𝐁𝐅𝑬∗ − 𝑺∆𝐂𝐊𝑬∗ =
𝟏
𝑷𝐬 − 𝑷𝟎 ∙ 𝑸∗
−
𝟐 𝟐
𝑷∗ − 𝑷𝟎 ∙ 𝑸∗
Хэрэглэгч болон үйлдвэрлэгч татвар ноогдуулсанаар
хоёл хожооноосоо алдаж байгаагийн шалтгаан нь
татварын дарамтыг тодорхой хэмжээгээр хувааж үүрч
байгааг харуулж байна.
Үүнийг эдийн засагчид татварын ачаалал гэсэн
ойлголтоор тайлбарладаг.
Өөрөөр хэлбэл төрөөс ноогдуулж байгаа t гэсэн
хэмжээний татварыг хэдийн хэрэглэгч, хэдийг
ньүйлдвэрлэгч төлж байна гэсэн үг л дээ.

31. Татварын ачааллыг хэрэглэгч болон үйлдвэрлэгчийн
хувьд дараах байдлаар тодорхойлно.
│ Pd− P*│- хэрэглэгчид ноогдож буй татварын
ачаалал
│ P*− Ps │ - үйлдвэрлэгчид ноогдож буй
татварын ачаалал
Хэрэглэгч болон үйлдвэрлэгчийн татварын ачааллын
нийлбэр нь төрөөс ноогдуулж байгаа татварын хэмжээ
болох нь тодорхой.
Pd= Ps + t t = Pd - Ps
t = │ Pd− P*│+ │ P*− Ps │

32. Хэрэглэгч болон үйлдвэрлэгчийн хожооноос алдаж
байгаа хэсгийг хэн авах вэ?
Мэдээжийн хэрэг татвар авч байгаа субъект бол төр
учраас төр л авнa.
Гэхдээ хэрэглэгч, үйлдвэрлэгчийн хожооноос алдаж
байгаа хэсгийг бүгдийг нь төр татварын орлого
болгож авдаггүй бөгөөд тодорхой хэсэг нь алдагдаж
байдаг.Үүнийг нийгмийн алдагдал гэдэг.
Зураг –оос харвал татварын орлого нь
өнцөгтийн
1
𝐵𝐺𝑁𝐸∗ дөрвөн талбайгаар
тодорхойлогдоно.

33. Өөрөөр хэлбэл татвар ноогдуулсанаар зах зээл дээр
хичнээн хэмжээний бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ
борлогдож байна түүнийгээ хэмжээний татвараар
үржүүлсэнээр татварын орлого тодорхойлогдоно. / t
1
∙ Q∗ /
Энэхүү татварын орлогын тодорхой хэсгийг нь
хэрэглэгч төлөх бөгөөд үлдсэн хэсгийг үйлдвэрлэгч
төлж байдаг.
𝟏
𝑺𝑩𝑮𝑵𝑬∗ = 𝑩𝑮 ∙ 𝑮𝑵 = 𝑷𝒅 − 𝑷𝒔 ∙ 𝑸∗ = 𝒕 ∙ 𝑸∗
𝟏 𝟏

35. 1
Харин үлдэж байгаа хэсэг болох гурвалжин 𝐸∗𝑁𝐸∗ -
ын талбайгаар нийгмийн алдагдал юм.
𝟏
𝑺∆𝑬∗ 𝑵𝑬∗ =
𝟐
=
𝟏 𝟏
𝑵𝑬∗ ∙ 𝑹𝑬∗ (𝑷𝒅− 𝑷𝒔 ) ∙ (𝑸∗ − 𝑸∗ )
𝟐
=
𝟏
𝒕 ∙ (𝑸∗ − 𝑸∗ )
𝟐
Нийгмийн алдагдал үүсч байгаагийн шалтгааны
тайлбарлах нэгэн хувилбар нь татварын эдийн засаг
дахь сөрөг нөлөөлөл юм.
Татвар ноогдуулсанаар бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний
үйлдвэрлэлийн хэмжээ буурч байна. /Q∗ < Q* / бөгөөд
1
хэрэглэгч урьдынхасаа өндөр үнээр бүтээгдэхүүн,
үйлчилгээг худалдаж авч байна. / Pd > P∗

36. Татаасын хөнгөлөлт үзүүлэх
Татаас гэдэг нь ямар нэгэн аж ахуй нэгжид төрөөс
үзүүлж байгаа дэмжлэг юм.
Бид энд төрөөс татаасын хөнгөлөлт үзүүлснээр
бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний зах зээлийн тэнцвэрт
хэрхэн нөлөөлөхийг авч үзэх болно. Төрөөс
хэмжээний татаас ноогдуулсан гэж үзье.
Ингэснээр бүтээгдэхүүн үйлчилгээний эрэлт
тогтмол байхад нийлүүлэлт өсөх бөгөөд
нийлүүлэлтийн муруй баруун доош параллель
S
шилжинэ. PS = f(Q S) P 1= f(QS)

37. 3.Татаасын хөнгөлөлт үзүүлэх

40. Татаасын хөнгөлөлт үзүүлэх
P3
PS
P2
P*
Pd
P1
P0
C
K
L
M
N
Pd PS
A
B
Qd Qs
Ps
‘= f(Qs)
Ps = f(Qs)
E*
1
E*
𝟏
𝑸∗
𝑸∗
R
J

42. Татаасийн өмнөх болон дараах тэнцвэрийг хэрхэн
тодорхойлохыг авч үзье.
шугаман функцийн
Эрэлт ,нийлүүлэлтийн
өмнө нь
хувьд
байх
хэрхэн
шууд
хөнгөлөлт үзүүлээгүй
тохиолдолд
татаасын
зах зээлийн тэнцвэрийг
тодорхойлох вэ? гэдгийг авч үзсэн учраас
эцсийн үр дүнг нь бичье.
Qd= Qs → a - b∙P* = c + d∙P*→P* =
𝒂−𝒄
𝒃+𝒅
Q* = Qd s
= Q = 𝒂∙𝒅+𝒃∙𝒄
𝒃+𝒅

43. Засгийн газраас t1хэмжээний татаас ноогдуулсан гэж
үзье.
Үйлдвэрлэгч өөрийн үнээс татаасын хэмжээг хасаж,
хэрэглэгчдэд бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг борлуулна.
Үүнийг дараах хэлбэрээр бичиж болно.
Pd = Ps – t1
Энд: Pd – Хэрэглэгчийн үнэ
Ps – Үйлдвэрлэгчийн үнэ
t1 –хэмжээний татаас

44. t1
Pd = Ps – тэгшитгэл нь татаас ноогдуулснаар
хэрэглэгч үйлдвэрлэгч ялгаатай үнээр бүтээгдэхүүн
худалдан авч худалдана гэдгийг
үйлчилгээг
илэрхийлнэ.
Дээрх тэгшитгэлээс үйлдвэрлэгчийн үнийг олж
(Qs=c+d∙Ps) –д татаасын дараах
орлуулах замаар
нийлүүлэлтийн муруйг тодорхойлж зах зээлийн
тэнцвэрийн тэнцвэрийн нөхцлийг ашиглан татаасын
дараах бүтээгдэхүүн үйлчилгээний тэнцвэрт тоо
хэмжээ болон үнийг тодорхойлно.

45. Qd = Q’
s
a-b∙Pd = (c + d∙ t1) + 𝒅 ∙ 𝑷𝒅
𝑷𝒅
= 𝒂−𝒄 − 𝒅∙ t1
𝒃+𝒅
1 1 1
Qs = c+d∙ Ps= c+d ∙(Ps+t ) =(c+d ∙t )+d∙Pd
Qd = a - b∙Pd
Q 1 = (c+d ∙t1)+d∙P
s d

46. Энэхүү олсон хэрэглэгчийнхээ үнийг эрэлт болон
хэмжээний татаас ноогдуулсны дараах
нийлүүлэлтийн муруйн тэгшитгэлийг аль нэгэнд
орлуулах замаар хэмжээний татаас ноогдуулсны
дараах тэнцвэрт бүтээгдэхүүн,үйлчилгээний тоо
хэмжээг тодорхойлно.
*
1 d d
Q = Q = a - b∙P = a –b
𝒂−𝒄 − 𝒅∙t1
𝒃+𝒅
=
𝒂∙𝒅 +𝒃∙𝒄 +𝒃∙𝒅∙t1
𝒃+𝒅
1 s
* ’ 1
Q = Q = c + d∙ t + d
𝒂−𝒄− 𝒅∙t1
𝒃+𝒅
=
𝒂∙𝒅 +𝒃∙𝒄+𝒃∙𝒅∙t1
𝒃+𝒅
1
* ’
s d
Q = Q = Q =
𝒂∙𝒅 +𝒃∙𝒄+ 𝒃∙𝒅∙t1
𝒃+𝒅

53. Хэмжээний татаас ноогдуулснаар үйлдвэрлэгч нь
хэрэглэгчтэй адилаар E* тэнцвэрийн хувьд авч байсан
хожоон дээрээ тодорхой хэмжээний хожоог нэмж авч
байна.
Дээрх зургаас харвал үйлдвэрлагчийн хожоон дээрээ
нэмж авч байгаа хэсгийг KMRE*
1 дөрвөн өнцөгтийн
талбайгаар тодорхойлж болно.
Мөн энэхүү нэмэлт хожоо нь BCE*J дөрвөн
өнцөгтийн талбайтай тэнцүү.

54. 𝑺𝑲𝑴𝑹𝑬∗ = 𝑺∆𝑩𝑪𝑬∗ 𝑱 = 𝑺∆𝑲𝑵𝑬∗
𝟏 𝟏
− 𝑺∆𝑴𝑵𝑹 =
= 𝟏
−
𝑷𝒅 − 𝑷𝟎 ∙ 𝑸∗ 𝑷∗ − 𝑷𝟐 ∙ 𝑸∗
𝟐 𝟐
Хэрэглэгч болон үйлдвэрлэгч татаа ноогдуулснаар
хоёул хожоон дээрээ тодорхой хэмжээний хожоог нэмж
авч байгаагийн шалтгаан нь татаасын хөнгөлөлтийг
хуваан авч байгааг харуулж байна.
Өөрөөр хэлбэл төрөөс үзүүлж байгаа гэсэн хэмжээний
татаасын хэдийг нь , хэрэглэгч хэдийг нь үйлдвэрлэгч
авч байна гэсэн үг

55. Татаасын хөнгөлөлтийг хэрэглэгч болон
үйлдвэрлэгчийн хувьд дараах байдлаар тодорхойлдог.
/P* - Pd/ -хэрэглэгчийн авч буй татаасын хөнгөлөлт
/Ps – P*/ -үйлдвэрлэгчийн авч буй татаасын хөнгөлөлт
Хэрэглэгч болон үйлдвэрлэгчийн татаасын
хөнгөлөлтийн нийлбэр нь төрөөс ноогдуулж байгаа
татаасын хэмжээ болох нь тодорхой.
Pd = Ps – t1 → t1 = Ps - Pd →
→ t1 =│ P*−Pd│ + │ Ps− P*│

58. Өөрөөр хэлбэл татаас ноогдуулснаар нийгмийн
алдагдал үүсч байна.
Нийгмийн алдагдлыг дараах байдлаар тодорхойлно.
𝟏
𝑺∆𝑬∗𝑬∗ 𝑱 =
(Q ∗ − Q∗)(P − P )
1 s d
𝟐
= 1
Q ∗ − Q∗ ∙ t1
𝟐

59. 4.Квот тогтоох

60. Засгийн газраас квот тогтоосноор зах зээлийн тэнцвэрт
хэрхэн нөлөөлөхийг дараах зургаар авч үзье.

62. Зурагт дүрсэлснээр засгийн газраас бүтээгдэхүүн,
үйлчилгээний тоо хэмжээнд нь 𝑄 – гэсэн квот
тогтоожээ.
Ингэснээр бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний
нийлүүлэлтийн муруй хугарч, PS Ps
1 гэсэн хэлбэртэй
болно.
Анх бүтээгдэхүүн үйлчилгээний зах зээлийн
тэнцвэр E*цэг дээр тогтож байсан бөгөөд энэ үеийн
тэнцвэрт бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний тоо хэмжээ
болон үнийг харгалзан Q*ба P* гэж үзье.

63. Засгийн засраас квот тогтоосны улмаас
нийлүүлэлтийн муруй хугарч, зах зээлийн тэнцвэр
E*цэгээс E*
1цэгт шилжинэ.
E*
1тэнцвэрийн хувьд тэнцвэрт бүтээгдэхүүн,
үйлчилгээний тоо хэмжээ 𝑄 болох бөгөөд харин
тэнцвэрт үнийг хэрхэн тодорхойлохыг авч үзье.
Үүний тулд эрэлт, нийлүүлэлтийн функцийг дараах
энгийн шугаман хэлбэрээр авъя.

64. Qd =a – b*Pd –эрэлтийн функц
Qs = c + d*Ps – нийлүүлэлтийн функц
Дээрх эрэлт, нийлүүлэлтийн шугаман функцийн
хувьд өмнө нь бид квот тогтоогоогүй байх тохиолдолд
зах зээлийн тэнцвэрийг хэрхэн тодорхойлох вэ гэдгийг
авч үзсэн учраас шууд эцсийн үр дүнг нь доор бичье.
Qd= Qs→ a- b*P* = c+d*P*→ P* =
𝑎−𝑐
𝑏+𝑑
Q* = Qd = Qs =
𝑎∗𝑑+𝑏∗𝑐
𝑏+𝑑

65. Квот тогтоосны дараах тэнцвэрт үнийг
тодорхойлохын тулд эрэлтийн функцэд квотын
хэмжээг орлуулах замаар тодорхойлно.
Qd = a-b*Pd → 𝑄 = a-b*𝑃 → 𝑃 =
𝑎−𝑄
𝑏
Одоо квотын өмнөх болон дараах хэрэглэгчийн
хожоог авч үзье. Зурагт дүрсэлснээр квотын өмнөх
хэрэглэгчийн хожоо нь гурвалжин AKE*-ын талбайтай
тэнцүү болно.
S∆AKE
* =
𝐴𝐾∗𝐾𝐸`
2
=
𝑃2−𝑃` ∗𝑄`
2

66. Дээрх томъёонд байгаа P2 нь эрэлтийн муруйн босоо
буюу үнийн тэнхлэгийг огтолж байгаа цэг юм.
Qd = a-b*Pd → Qd =0 → a-b*Pd = 0 →P2 = Pd =
𝑎
𝑏
Квотын дараах хэрэглэгчийн хожоо нь зурагт
дүрсэлснээр ABE1
*гурвалжны талбайгаар
тодорхойлогдоно.
S∆ABE
*
1 =
𝐴𝐵∗𝐵𝐸`
2
=
𝑃2− 𝑃 ∗𝑄
2

67. Зурагаас харвал квот тогтоосноор хэрэглэгч
хожооноосоо BKE*E*
1дөрвөн өнцөгтийн талбайтай
тэнцэх хэсгийг алдаж байна. Үүнийг дараах
байдлаар тодорхойлно.
SBKE
*
E
*
1 = S∆AKE - S∆ABE
*
1 =
𝑃2−𝑃` ∗𝑄`
2
=
𝑃2− 𝑃 ∗𝑄
2
Одоо квотын өмнөх болон дараах үйлдвэрлэгчийн
хожоог авч үзье. Зурагт дүрсэлснээр квотын өмнөх
үйдвэрлэгчийн хожоо нь гурвалжин KNE*-ын
талбайтай тэнцүү болно.

68. S∆KNE
* =
𝐾𝑁∗𝐾𝐸`
2
=
𝑃2−p0 ∗𝑄`
2
Дээрх квотын өмнөх үйлдвэрлэгчийн хожоог тооцох
томъёонд байгаа Po нь квотын өмнөх нийлүүлэлтийн
муруйн босоо буюу үнийн тэнхлэгийг огтолж байгаа
цэг юм.
Qs = c + d*Ps →Qs =0 → c+d*Ps = 0 → Po =Ps = -
𝑐
𝑑

69. Харин квотын дараах үйлдвэрлэгчийн хожоо нь зурагт
үзүүлснээр BNZE*
1дөрвөн өнцөгтийн талбайгаар
тодорхойлогдоно.
SBNZE
*
1 =
(𝐵𝑁+𝐸`1𝑍)
2
∗ 𝐵𝐸` =
[ 𝑃−𝑃𝑜 + 𝑃−𝑃1 ]
2
∗ 𝑄
Квотын дараах үйлдвэрлэгчийн хожоог тооцох
томъёонд байгаа P1 нь квотын тоо хэмжээг квотын
өмнөх нийлүүлэлтийн функцэд орлуулахад гарах утга
юм.
Qs=c+d*Ps→ Q = c+d*Ps → P1 =Ps =
𝑄 −𝑐
𝑑

70. Зурагт дүрсэлсэн PS Ps
1I хэлбэрийн нийлүүлэлтийн
муруй нь далд буюу сүүдэр эдийн засгийн
нийлүүлэлтийн муруй юм.
Хууль бусаар засгийн газрын тогтоосон квотын
хэмжээнээс илүү үйлдвэрлэл явуулж, зах зээл рүү
нийлүүлэлт хийсэн тохиолдолд далд эдийн засгийн
нийлүүлэлтийн муруй үүсэх боломжтой.
Далд эдийн засгийн нийлүүлэлт хийгдснээр
бүтээгдэхүүн үйлчилгээний зах зээл дээр E2
*гэсэн
тэнцвэр тогтоно. Энэ тэнцвэрийн хувьд тэнцвэрт
бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний тоо хэмжээ болон үнэ
харгалзан Q1
*ба P1
*гэж тогтоно.

71. / Энэхүү тэнцвэрт тоо хэмжээ болон үнийг
тодорхойлохдоо өгөгдсөн далд эдийн засгийн
нийлүүлэлтийн муруйн болон эрэлтийн муруйн
тэгшитгэлүүдийн хувьд зах зээлийн тэнцвэрийн
нөхцлийг ашиглана./
Үүний үр дүнд хэрэглэгчид квотын хэмжээнээс
илүү их хэрэглэх боломжтой болж байгаа төдийгүй
/Q1
*>Q*/ энэхүү нэмэлт бүтээгдэхүүн үйлчилгээг бага
үнээр худалдан авч байна. /P1
*>P/
Засгийн газраас квот тогтоосон үед далд эдийн
засгийн нийлүүлэлт хийгдснээр хэрэглэгч болон
үйлдвэрлэгчийн хожоонд хэрхэн нөлөөлөхийг авч үзье.

72. Зурант дүрсэлснээр хэрэглэгч E1
*XE2
*гурвалжны
талбайтай тэнцэх хэмжээний нэмэлт хожоог авна.
S∆E
*
1XE
*
2 =
𝐸`1𝑋∗𝑋𝐸`2
2
=
𝑃−𝑃`1 ∗(𝑄`1− 𝑄)
2
Далд эдийн засагт нийлүүлэлт хийж байгаа
үйлдвэрлэгчийн хувьд зурагт дүрсэлсэн
XZE*
2гурвалжны талбайтай тэнцэх нэмэлт хожоог
авна.
S∆XZE
*
2 =
𝑋𝑍∗𝑋𝐸`2
2
=
𝑃`1−𝑃1 ∗(𝑄`1− 𝑄)
2

73. АНХААРАЛ ТАВЬСАНД БАЯРЛАЛАА