Skip to main content
UploadLanguage (EN)Support
BusinessMobileSocial MediaMarketingTechnologyArt & PhotosCareerDesignEducationPresentations & Public SpeakingGovernment & NonprofitHealthcareInternetLawLeadership & ManagementAutomotiveEngineeringSoftwareRecruiting & HRRetailSalesServicesScienceSmall Business & EntrepreneurshipFoodEnvironmentEconomy & FinanceData & AnalyticsInvestor RelationsSportsSpiritualNews & PoliticsTravelSelf ImprovementReal EstateEntertainment & HumorHealth & MedicineDevices & HardwareLifestyle
Munkh Orgil, profile picture
Uploaded byMunkh Orgil
8,754 views

Glossary 1

Downloaded 293 times
Resource February 28 2011 ResCap Investment Capital ResCap Finance Glossary English – Mongolian
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Preface “I am delighted to have issued this first collection of financial terminologies, translated into and explained in Mongolian. This Finance Glossary is aimed at supporting Mongolians in their efforts to understand the financial industries of highly developed nations and implement the learnt in their home country. Creating a dictionary requires continuous research and it usually is a result of collaborative work. Experts from the United States Agency for International Development (USAID) and tutors from the Institute of Finance and Economics (IFE) of Mongolia have made vast contributions and showed extensive support in the development of this preliminary glossary. Now I am granted an opportunity to listen to others’ comments and make improvements in the given manuscript by making it public. Mongolia is on the verge of tremendous prosperity and its real financial industry is only beginning to develop. Huge capacities remain in terms of the possibility of Mongolians, especially the new generation, to rise with better knowledge and new ideas contributing to the expansion of this vital sector. Therefore, I call for Mongolians: “Learn, progress and achieve, there is much to be accomplished!”” - Unenbat Jigjid Chairman of ResCap ResCap is committed to continuing the development and education of Mongolians through training programs and edifying publications. Finance Glossary P a g e |2
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Recent Terms in Mongolian Press Янз бүрийн хөрөнгө оруулагчдаас (зээлдүүлэгчдээс) мөнгөн хөрөнгө татахын Bond Бонд (өрийн бичиг) тулд бизнесийн байгууллага болон засгийн газраас гаргадаг урт ба дунд хугацаат өрийн бичиг. 1. Ашиг олох зорилготой хийгддэг мөнгөн эсвэл эд зүйлсийн хөрөнгө оруулалт (мөнгө ба эд зүйлс нь өөрсдөө капитал юм) Capital Капитал (Хөрөнгө) 2. Компанийн цэвэр үнэ цэнэ (нийт актив нь пассиваас хэтрэх зөрүү) 3. Хувь хүн болон компанийн баялаг (мөнгө, үл хөдлөх хөрөнгө гэх зэрэг) Урт хугацаат үнэт цаасны нийлүүлэгчид болон Capital market Хөрөнгийн зах зээл хэрэглэгчдийг холбодог зах зээл. Үйл ажиллагаа болон өсөлтөө санхүүжүүлэхийн тулд компаниас баримталдаг өр төлбөр, өөрийн Capital structure Капиталын бүтэц хөрөнгө (энгийн хувьцаа, давуу эрхт хувьцаа) гэх мэт эх үүсвэрүүдийн хольц. Компанийн эзэмшлийн хамгийн цэвэр бөгөөд үндсэн хэлбэр. Энгийн хувьцаа эзэмшигчид нь Common stock Энгийн хувьцаа компанийг татан буулгах тохиолдолд бүх зээлдүүлэгчдийн өр төлөгдсөний дараа өөрсдийн хувиа авдаг. Тогтоосон тооны энгийн хувьцаанд хөрвөдөг Convertible bond Хөрвөх бонд бонд. Хөрвөх давуу эрхтэй Тогтоосон тооны энгийн хувьцаанд хөрвөдөг Convertible preferred stock хувьцаа давуу эрхтэй хувьцаа. Компанийн хувьцаанд хөрөнгө оруулж эрсдэл үүрснийхээ төлөө хөрөнгө оруулагчаас шаардах Cost of common stock Энгийн хувьцааны хамгийн наад захын өгөөж (E(Ri)). Энгийн equity өртөг хувьцааны өртгийг САРМ загвараар тооцоолж болно. Finance Glossary P a g e |3
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Ирээдүйн мөнгөн урсгалуудын үнэлэмжийг тооцоолоод тэдгээрийн өнөөгийн үнэ цэнийг Мөнгөн урсгалыг олох үйл явц (хорогдуулалтын хувиар Discounting cash flows хорогдуулах хямдруулж), нийлмэл хүү тооцохын эсрэг үйл явц. Хорогдуулалтын хувийг мэдэх нь чухал (мөн адил тооцоолж гаргана). Компанийн хувьцаа эзэмшигчдэд ашгаас Dividend Ногдол ашиг хуваарилсан хэмжээ. Тодорхой хугацааны туршид бий болсон нийт энгийн хувьцаа эзэмшигчдэд хуваарилах Нэгж хувьцаанд боломжтой ашгийг нийт эргэлтэнд байгаа Earnings per share (EPS) ногдох ашиг энгийн хувьцааны тоонд харьцуулж тооцдог энгийн нэгж хувьцаа бүрээс олж байгаа ашгийн хэмжээ. Энгийн эсвэл давуу эрхт хувьцаа буюу өмчлөх эрх олгодог үнэт цаас. Энгийн хувьцаа Equity Хувьцаа эзэмшигчид нь компанийн ТУЗ-ын гишүүдийг сонгох болон бусад өндөр ач холбогдол бүхий шийдвэрүүдэд санал өгөх эрхтэй. Магадлалтай өгөөжүүдийн дундаж өгөөж. E(R) = Σ Pi x Ri i=1,...n Expected return Хүлээгдэж буй өгөөж Pi - Магадлал Ri - Боломжит өгөөж Анхны нийтийн Хаалттай компани нээлттэй болж анх удаа олон Initial public offering (IPO) арилжаа нийтэд хувьцаагаа санал болгох арилжаа. Даатгалын компани, хамтын сан, тэтгэврийн сан зэрэг бусад хүмүүсийн мөнгийг хөлсөөр Байгууллагын Institutional investors удирддаг, хөрөнгө оруулалтанд мэргэшсэн, их хөрөнгө оруулагчид хэмжээний үнэт цаас худалдан авах чадвартай хөрөнгө оруулагчид. Finance Glossary P a g e |4
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Олон төрлийн үйлчилгээ үзүүлдэг санхүүгийн зуучлагч байгууллага: 1. Компаниудад хөрөнгө оруулдаг урт хугацааны хөрөнгө оруулагч. 2. Компаниас ба засгийн газраас гаргасан үнэт цаасыг нийтэд арилжаалдаг санхүүгийн зуучлагч Хөрөнгө (андеррайтер). Investment bank оруулалтын банк (ХОБ) 3. Нэгдэлтийн үед тохиромжтой зорилтот компанийг нээн тодруулж хэлэлцээр өрнүүлэхэд туслалцаа үзүүлдэг санхүүгийн байгууллага (зөвлөгч, гүйлгээ/хэлцэл хариуцагч). 4. Том хэмжээний хөрөнгө оруулагчдад брокер болон үйлчилж хөрөнгийг нь удирддаг санхүүгийн байгууллага (брокер/дилер). 1. Актив болон үнэт цаас үнийн өөрчлөлтгүйгээр хурдан арилжаалагдах чанар. Liquidity Хөрвөх чадвар 2. Актив болон үнэт цаасыг маш хурдан мөнгөнд хөрвөх (мөнгө болгох) боломж. Компанийн хөрөнгийн өртгийн хувиар хямдруулан тооцсон төслийн ирээдүйд орох Цэвэр өнөөгийн мөнгөн урсгалуудын өнөөгийн үнэлэмжээс (үнэ Net present value (NPV) үнэлэмж (үнэ цэнэ) цэнээс) анхны хөрөнгө оруулалтыг хасч гаргадаг төслийн үнэлгээний (төсөл сонголтын) дэвшилтэт арга. Хувьцааны нэрлэсэн Компанийн дүрмийн дагуу нэгж хувьцаанд Par value үнэ тогтоож өгсөн ач холбогдол багатай үнэ. Компанийн давуу эрхтэй хувьцаа эзэмшигчид нь Давуу эрхтэй энгийн хувьцаа эзэмшигчдээс түрүүлж ногдол Preferred stock хувьцаа ашгийг үе тутам, тогтмол хувиар авах эрхтэй байдаг. Компанийн нэгж хувьцаа бүрт ногдохоор Үнэ/Ашгийн харьцааг хүлээгдэж буй ашгийг (EPS) салбарын үнэ Price/Earnings multiple ашиглан хувьцааг ашгийн дундаж харьцаагаар (P/E) үржүүлж approach үнэлэх арга тооцдог компанийн хувцааны үнэлгээг тогтоох арга. Finance Glossary P a g e |5
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Компанийн ашигт байдлын хэмжүүр. Компанийн хувьцаа эзэмшигчдийн хөрөнгийн цэвэр ашиг Өөрийн хөрөнгийн болон ирсэн хэсгийг харуулдаг харьцаа (хувиар Return on equity (ROE) өгөөж илэрхийлэгднэ). ӨӨӨ = Цэвэр ашиг / Хувьцаа эзэмшигчдийн өмч Өмнө нь гаргасан үнэт цаасыг (шинээр Secondary market Хоѐрдогч зах зээл эргэлтэнд гаргаагүй) дахин арилжаалдаг санхүүгийн зах зээл. Үнэт цаас арилжаалагддаг, зохион байгуулалттай, дүрэм журмаар зохицуулагдсан зах зээл. Арилжаалагдаж буй үнэт цаасуудын үнэ нь эрэлт нийлүүлэлтийн хуулиар тогтоогдно. Stock exchange Хөрөнгийн бирж Хөрөнгийн бирж дээр: 1) компани болон засгийн газрууд анх удаа хувьцаагаа гаргадаг, 2) хөрөнгө оруулагчид өмнө нь худалдан авсан үнэт цаасаа арилжаалдаг. 1. Санхүүгийн зуучлагч байгууллага (ХОБ) компани болон засгийн газраас анх гаргаж буй үнэт цаасыг нийтэд (хөрөнгө оруулагчдад) арилжаалах үйл явц. ХОБ нь тухайн үнэт цаасны ирээдүйн арилжаалагдах үнэнд баталгаа өгч, ихэнх эрсдлийг үүрч, үйлчилгээний шимтгэл Underwriting Андеррайтинг авна. 2. Хэн нэгнийг эсвэл аль нэгэн өмчийг даатгах үйл явц. 3. Зээлдэгчийн зээлээ төлөх чадварыг дүгнэх үйл явц. Томоохон хэмжээний үнэт цаасны гаргалтанд Андеррайтингийн Underwriting syndicate хамтарч оролцдог ХОБ-ын бүлэг. Ингэснээр нэг синдикат банкинд учрах эрсдлийг багасгадаг. Актив эсвэл компанийн өнөөдрийн жинхэнэ үнэ цэнийг тодорхойлох үйл явц. Үнэлгээг Valuation Үнэлгээ тооцоолох олон төрлийн техник аргачлал байдаг. Урт хугацааны туршид компанид шаардлагатай эх үүсвэрүүдийн ирээдүйд хүлээгдэж буй дундаж өртөг. Бүх хувьцаа эзэмшигч болон Weighted average cost of Капиталын жигнэсэн зээлдүүлэгчдийн компаний үйл ажиллагаанаас capital (WACC) дундаж өртөг шаардах наад захын өгөөж. Эх үүсвэрийн төрөл тус бүрийн өртгийг компанийн капиталын нийт бүтцэд эзлэх хувиар дамжуулан жигнэж тооцдог. Finance Glossary P a g e |6
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Contents 1 A.................................................................................... 8 2 B .................................................................................. 13 3 C .................................................................................. 18 4 D.................................................................................. 32 5 E .................................................................................. 37 6 F .................................................................................. 42 7 G ................................................................................. 49 8 H.................................................................................. 50 9 I ................................................................................... 52 10 J................................................................................... 58 11 L .................................................................................. 59 12 M................................................................................. 63 13 N ................................................................................. 68 14 O ................................................................................. 72 15 P .................................................................................. 76 16 Q ................................................................................. 85 17 R .................................................................................. 86 18 S .................................................................................. 92 19 T ................................................................................ 103 20 U ............................................................................... 108 21 V ................................................................................ 110 22 W .............................................................................. 111 23 Y ................................................................................ 113 24 Z ................................................................................ 114 Finance Glossary P a g e |7
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 1 A Хөрөнгө оруулсан үнийн дүнгээр 3 хэсэгт хувааж ABC system Эй-Би-Си систем бараа материалын нөөцийг ач холбогдлоор нь удирдах арга техник. Компаниас өрөө төлбөрийн хуваарийн дагуу төлөх Ability to service debts Өр төлөх чадвар чадварыг харуулна. Хөрөнгө зарцуулалтын саналыг компаниас тогтоосон Хүлээн авах – Accept-reject approach хамгийн наад захын шалгуурыг хангаж байгаа эсэхийг татгалзах арга үнэлэх. Accounting earnings Бүртгэлийн ашиг Орлогын тайланд тусгагдсан компанийн ашиг. Борлуулалтыг хийх үед нь орлогод тооцож, зардлыг Accrual method Аккруэл суурьт арга гарах үед нь зардалд тооцох арга. Нэгэнт хүлээж авсан үйлчилгээндээ төлөх компанийн Accruals Хуримтлагдсан өр өр төлбөр. Нэгдэлтийн гүйлгээний үед өөр компанийг өөртөө Acquiring company Эзэмшигч компани нэгтгэхийг оролдож буй компани. Үнэ нь буруу тогтоогдсон үнэт цаасыг хайх оролдлого Active management Идэвхитэй удирдлага буюу үнэт цаасны зах зээлийн ерөнхий хандлагыг таамаглах оролдлого. Finance Glossary P a g e |8
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Трейнор-Блакийн загварын хүрээнд тэгээс дээш альфа бүхий шинжлэгдсэн хувьцаануудыг хольж Active portfolio Идэвхитэй багц бүрдүүлсэн багц. Энэхүү багцыг зах зээлийн индекс бүхий идэвхигүй багцтай эцэст нь хольдог. Янз бүрийн дансуудын борлуулалтанд хөрвөх буюу Үйл ажиллагааны Activity ratios бэлэн мөнгөний орох гарах урсгалд хөрвөх хурдыг харьцаа хэмжинэ. Adjustable-rate Зохицуулах (хөвөх) Ногдол ашгийн хувь хэмжээ нь Засгийн газрын үнэт (or floating-rate) ногдол ашигтай давуу цаасны хүүтэй уягдсан давуу эрхтэй хувьцаа. preferred stock (ARPS) эрхтэй хувьцаа Хуучин хөрөнгийг After-tax proceeds from Хуучин хөрөнгө зарсан үнийн дүнгээс татварыг хасч зарсны татварын sale of old asset тооцно. дараахь орлого Эзэмшигчдийн өмчийг хамгийн их болгож, зуучлагчийн асуудлыг хамгийн бага түвшинд байлгах Agency costs Зуучлагчийн зардал засаглалын бүтцийг хэрэгжүүлэхийн тулд хувьцаа эзэмшигчдээс гарах зардал. Компанийн удирдлага өөрийн хувийн зорилгоо Agency problem Зуучлагчийн асуудал компанийн зорилгоос дээгүүрт тавих магадлалыг хэлнэ. Дээд зэргийн өгөөж авахын тулд багцын сонголт болон активын хуваарилалтаа тохируулах үйлдэл. Энэхүү стратеги нь хөрөнгө оруулалтын ашгийг салбарын эсвэл нийт зах зээлийн дунджаас дээгүүр Aggressive financing Санхүүжилтийн байлгахыг оролддог ба илүү их эрсдлийг хүлээн strategy түрэмгий стратеги зөвшөөрдөг. Хөрөнгөө өсгөх гол зорилготой байдаг учраас түрэмгий стратегитэй хөрөнгө оруулагчид нь активынхаа ихэнх хувийг эрсдэл багатай өрийн бичигт оруулахын оронд эрсдэл болон өгөөж өндөртэй хувьцаанд байршуулах нь нийтлэг. Авлагын дансны үлдэгдлийн хэдэн хувь ямар хугацаагаар хэтрээд байгааг тодорхойлох замаар Aging Авлагын наслалт компанийн зээлийн болон авлага цуглуулах бодлогыг үнэлэх арга техник. Finance Glossary P a g e |9
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Хөрөнгө активын үнэлгээ ба арбитражийн үнэлгээний гэх мэт тэнцвэрийн загваруудаар урьдчилан Alpha Альфа тодорхойлсноос илүү хэмжээтэйгээр гарсан үнэт цаасны хэвийн бус өгөөжийн хувь. Хугацааны дундуур буюу эцэст хэрэгжүүлэх American option Америк опшин боломжтой опшин. Зээлийн шугамыг жилийн хугацаанд тодорхой Үлдэгдлийн жилийн Annual cleanup хоногоор үлдэгдэлгүй (компаниас банкинд өргүй) цэвэрлэгээ байлгах шаардлага. Annual percentage rate Жилийн хүүгийн хувь Энгийн хүүгээр тооцсон жилийн хүүгийн хувь. Үеийн (сарын) нэрлэсэн хүүг 1 жилийн доторхи Annual percentage rate Жилээр тооцсон үеүүдийн (сарын) тоогоор үржүүлэн жилд шилжүүлж (APR) хүүгийн хувь “шударга зээллэгийн хуулийн” дагуу мэдэгдэх ѐстой хүүгийн хувь. “Шударга хадгаламжийн хуулийн” дагуу банкнаас Annual percentage yield Жилээр тооцсон харилцагчиддаа мэдэгдэх ѐстой, хадгаламжийн (APY) өгөөжийн хувь бүтээгдэхүүнээ тогтоож, жилд шилжүүлсэн, жинхэнэ хүүгийн хувь. Жилийн цэвэр Өөр хоорондоо харилцан адилгүй хугацаанд хэрэгжих Annualized net present өнөөгийн үнэлэмжийн төслүүдийг харьцуулж үнэлэхийн тулд цэвэр өнөөгийн value (ANPV) approach (үнэ цэнийн) арга үнэлэмжийг жилд шилжүүлэн үнэлэх арга. Үе тутам тэнцүү хэмжээтэй мөнгөн дүнгээр хийгдэх Annuity Үе тутмын төлбөр төлбөрийн орох, гарах урсгал. Үе тутмын төлбөрийн Annuity due Үе тутмын эхэнд хийгдэх төлбөр. өглөг Үнэ нь харьцангүй буруу тогтоогдсон үнэт цаасны Arbitrage Арбитраж арилжаагаар дамжуулан эрсдэлгүйгээр ашиг олох үйл явц. Finance Glossary P a g e | 10
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Хөрөнгийн зах зээл томрох тусам арбитражийн Арбитражийн Arbitrage pricing theory боломж үгүй болох нөхцөл дээр тулгуурласан эрсдэл- үнэлгээний онол өгөөжийн хамаарлын онол. Нөхөрлөлийн бизнесийн харилцааг зохицуулдаг Articles of partnership Нөхөрлөлийн дүрэм албан ѐсны бичигдсэн гэрээ. Үнэт цаасыг худалдахаар дилерээс санал болгож Ask price Зарах үнэ байгаа үнэ. Хөрөнгө оруулалтын багцыг активын ерөнхий Asset allocation Активын хуваарилалт ангиллаар хуваарилах үйл явц. Актив хуваарилалтын Багцын менежерийн таамаглалд үндэслэн активыг Asset allocation funds сан сонгож хөрөнгө оруулдаг хамтын сангийн хэлбэр. Активын төгрөг тутмаас бий болгох жилийн Asset turnover (ATO) Активын эргэлт борлуулалтын хэмжээ (Борлуулалт/Актив). Asset universe Активын ертөнц Багцын менежерээс хөрөнгө оруулж болохоор (Universe of securities) (Үнэт цаасны ертөнц) батлагдсан активын (үнэт цаасны) жагсаалт. Компанийн актив, эд хөрөнгийг зарж борлуулах ажлыг Assignment Үүрэг гүйцэтгүүлэх гуравдагч этгээдээр гүйцэтгүүлэх зээлдүүлэгчдийн шийдвэр. Компанийн үйл ажиллагаа ирээдүйн төлөвийн талаар Мэдээллийн Asymmetric information удирдлага нь хөрөнгө оруулагчдаасаа илүү тэнцвэргүй байдал мэдээлэлтэй байх байдал. At the money Мөнгөндөө тохирсон Хэрэгжүүлэх үнэ, активын үнэ хоѐр нь тэнцүү опшин. Finance Glossary P a g e | 11
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Үнэ хаялцуулах зах Үнэт цаасны бүх наймаачид нэг дор цугларч Auction market зээл худалдах, худалдан авах арилжаа хийдэг газар. Зөвшөөрөгдсөн Компанийн дүрмийн дагуу гаргахыг зөвшөөрсөн Authorized shares хувьцаа хувьцааны тоо хэмжээ. Бараа материалын Average age of inventory Бараа материалын борлогдох дундаж хоног. дундаж наслалт Авлага цуглуулах Дансны авлагыг цуглуулахад шаардагдах дундаж Average collection period дундаж хугацаа хоног. Төлбөр гүйцэтгэх Average payment period Дансны өр төлөхөд шаардагдах дундаж хоног. дундаж хугацаа Компанийн төлөх татварыг татвар ногдуулах орлогод Average tax rate Татварын дундаж хувь харьцуулсан хувь. Finance Glossary P a g e | 12
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 2 B Хугацааны тодорхой нэг агшин дахь компаний Balance sheet Тэнцэл санхүүгийн үр дүн. Өнөөгийн чөлөөт орлогыг нэмэгдүүлэх буюу урт Орлогын ба хугацааны өсөлтийг хангах, өнөөгийн орлогод хохирол Balanced and income funds тэнцвэртэй хөрөнгө учруулахгүйгээр эрсдлийг багасгахад чиглэсэн хувь оруулалтын сан хүний багцаар хөрөнгө оруулдаг хамтын сангийн хэлбэр. Хэрэв хугацааны турш зөвхөн хүүгээ төлж ирсэн бол Balloon payment Үндсэн төлбөр хугацааны эцэст нэг мөсөн төлөх үндсэн зээлийн нийт төлбөрийг хэлнэ. Хөрөнгө оруулалтын өгөөжийг тодорхойлохын тулд Банкны үнэт цаасны хямдруулалтыг жилийн 360 хоногт Bank discount method хямдруулалтын арга шилжүүлэн тооцож нэрлэсэн үнэд харьцуулдаг жилийн энгийн хүүгийн хувь. Бизнесийн төлбөрийг банкнаас баталгаажуулсанд Banker's acceptances Банкны зөвшөөрөл үндэслэсэн богино хугацаатай, бага эрсдэлтэй үнэт цаас. Компанийн өр төлбөр нь түүний актив хөрөнгийн зах Bankruptcy Дампуурал зээлийн шударга үнэлэмжээс хэтэрснээс үүсэх бизнесийн уналт. Ирээдүйн хэлцлийн үнэ ба спот (одоогийн) үнийн Basis Суурь зөрүү. Ирээдүйн хэлцлийн үнэ ба спот (одоогийн) үнийн Basis risk Суурийн эрсдэл зөрүүгийн тодорхойгүй хөдөлгөөнөөс үүсэх эрсдэл. Finance Glossary P a g e | 13
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Зардлын хувьд үр ашигтай, гүйлгээний зориулалттай мөнгө хөрөнгийн үлдэгдлийг тодорхойлох загвар. Baumol model Баумолийн загвар Мөнгөн хөрөнгийн хэрэгцээг урьдчилан тооцож болно гэдэг санаанд үндэслэсэн эдийн засгийн хөрвүүлэлтийн тоог тодорхойлох загвар. Үндсэн ба хүүгийн төлбөрийг эзэмшигчид нь төлдөг, Bearer bond Мэдүүлгийн бонд гаргасан этгээд дээр бүртгэл хийгддэггүй бонд. Салбарын харьцуулсан шинжилгээний нэг төрөл Жишигтэй харьцуулсан бөгөөд компанийн харьцааны үзүүлэлтийг түүний гол Benchmarking шинжилгээ өрсөлдөгчийн буюу жишиг болохуйц бүлэг өрсөлдөгчдийнх нь үзүүлэлттэй харьцуулдаг. Хөрөнгө оруулалтын банкнаас (ХОБ) андеррайтингийн эрсдэл хүлээхгүйгээр өөрийн нөөц Сайн чармайлтын Best efforts basis бололцоог ашиглан үнэт цаасыг зарах үйл ажиллагаа. арилжаа Энэ тохиолдолд ХОБ нь зарсан үнэт цаасныхаа тооноос хамаарч шимтгэл авна. Тархаах боломжгүй эрсдлийн хэмжүүр. Тухайн активийн өгөөжийн өөрчлөлт нь зах зээлийн багцын Beta coefficient (β) Бета коеффициент өгөөжийн өөрчлөлтөөс хэрхэн хамаарч хөдөлж буйг харуулдаг индекс. Үнэт цаасыг худалдаж авахаар дилерээс санал Bid price Авах үнэ болгож байгаа үнэ. Тодорхой үнэт цаасыг худалдан авах ба худалдах Bid-ask spread Авах зарахын зөрүү дилерээс тогтоосон үнийн зөрүү. Хувьцааны үнэ нь богино хугацаанд зөвхөн хоѐр Binomial model Биномын загвар үнэлэмж руу тэмүүлэхэд хийсвэрлэсэн опшины үнэлгээний загвар. Хөрөнгө оруулагчид өнөөдрийн ногдол ашгийг Маргаашийн өөхөөс ирээдүйн ногдол ашиг ба хөрөнгийн үнэлгээний Bird-in-the-hand argument өнөөдрийн уушиг өсөлтөөс бага эрсдэлтэй гэж үзэх ногдол ашгийн хамаарлын онолыг бататгасан үзэл. Finance Glossary P a g e | 14
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Хувьцааны үнэ, эрсдэлгүй хүү, опшины хугацаа, Black-Scholes option Блак-Шолесийн хувьцааны өгөөжийн стандарт хазайлтыг ашиглан pricing formula опшины үнийн томъѐо опшины үнэлэмжийг тогтоодог томъѐо. 10000-аас дээш тооны хувьцааг нэгэн зэрэг авах буюу Block transaction Блок гүйлгээ зарах томоохон хэмжээний арилжаа, гүйлгээ. Хөрөнгө оруулагчдыг хамгаалах зорилгоор үнэт Blue sky laws Хөх тэнгэрийн хууль цаасны арилжааг дотооддоо зохицуулдаг муж улсын хууль. Компанийн стратегийн зорилго, төлөвлөгөөг тодорхойлох, ерөнхий бодлого, үйл ажиллагааг Захирлуудын зөвлөл чиглүүлэх, үндсэн зарцуулалтыг батлах, голлох Board of directors (Төлөөлөн удирдах удирдах ажилтнуудыг авах / халах, хөлсөлж зөвлөл) ажиллуулах, хяналт тавих үүрэг бүхий хувьцаа эзэмшигчдээс сонгогддог бүлэг этгээд. Хөрөнгө оруулалтын менежерээс амжилтаа Bogey Жишиг өгөөж үнэлэхийн тулд жишиг болгон ашигладаг өгөөж. Янз бүрийн хөрөнгө оруулагчдаас (зээлдүүлэгчдээс) мөнгөн хөрөнгө татахын тулд бизнесийн байгууллага Bond Бонд (өрийн бичиг) болон засгийн газраас гаргадаг урт ба дунд хугацаат өрийн бичиг. Бондтой адилтгасан Бондтой адилтгасан жилийн энгийн хүүгийн Bond equivalent yield жилийн хүү (өгөөжийн) хувь. Бондын гаргалтын Бондыг гаргасан нөхцлийг заасан эрх зүйн баримт Bond indenture нөхцөл бичиг. Бондын хүү зах зээл дээр буурмагц урьд нь гаргасан Бондыг эргэн Bond-refunding decision бондоо эргэн дуудаж бага хүүтэй шинэ бондоор солин санхүүжүүлэх шийдвэр санхүүжүүлэх эсэх шийдвэр. Finance Glossary P a g e | 15
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Хөрөнгийн суурилуулалтын зардлаас хуримтлагдсан Book value Бүртгэлийн өртөг элэгдлийг хасаж гаргадаг хөрөнгийн бүртгэлийн хатуу өртөг. Компанийн бүх активыг бүртгэлийн үнээр нь зарж бүх өр төлбөрөө (давуу эрхтэй хувьцааны өглөгийг Нэгж хувьцааны Book value per share оруулаад) төлөөд үлдэх мөнгийг энгийн хувьцааны бүртгэлийн үнэлгээ тоонд хуваасан дүн буюу нэгж энгийн хувьцааны бүртгэлийн үнэлгээ. Бүртгэлийн үнэлгээний Компанийн эд хөрөнгөөс (активаас) өр төлбөрийг Book value weights жин хассан үнэлгээн дээр тулгуурласан жин. Хугарлын цэгийн Шинжилгээг ашиглан 1-д үйл ажиллагааны зардлыг Break-even analysis шинжилгээ (зардал- нөхөхүйц борлуулалтын түвшинг тодорхойлно, 2-т (cost-volume-profit тоо хэмжээ-ашгийн борлуулалтын янз бүрийн түвшин дэх ашигт analysis) хамаарлын ажиллагааг тодорхойлно. шинжилгээ) Хугарлын цэгийн Төслийг хүлээн зөвшөөрөхөд шаардагдах мөнгөн Breakeven cash inflow мөнгөн урсгал орлогын хамгийн бага хэмжээ NPV>$0. Шинээр авах санхүүжилтийн бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн аль нэгний нь зардал өсөх санхүүжилтийн түвшин. Breaking point Хугарах цэг Энэ нь капиталынн жигнэсэн ахиуц өртөг дээшээ шилжих шалтгаан болно. Үйл ажиллагааны нэгж тус бүрийг тусад үнэлсэн Breakup value Салгалтын үнэлэмж нийлбэрээр тодорхойлогдох компанийн үнэлэмж. Breath of a market Зах зээлийн цар хүрээ Оролцогчдын тооноос хамаарсан зах зээл. Төсвийн дутуудал Засгийн газрын төсвийн зарлага орлогоосоо илүүдэх Budget deficit (алдагдал) зөрүү. Finance Glossary P a g e | 16
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Энгийн ба уламжлагдсан үнэт цаасыг нэгтгэх замаар Bundling, unbundling Нэгтгэх, задлах шинэ эрлийз (гибрид) үнэт цаасыг бий болгох буюу активын ангилал тус бүрээр өгөөжийг задлах. Эдийн засгийн уналт сэргэлтийн дахин давтагдах Business cycle Бизнес мөчлөг мөчлөг. Эдийн засгийн таагүй орчноос шалтгаалан үйл Business risk Бизнесийн эрсдэл ажиллагааны зардлаа нөхөж чадахгүйд хүрэх эрсдэл. Finance Glossary P a g e | 17
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 3 C Бонд гаргагчаас бондын хугацаа дуусахаас өмнө Эргэн дуудагдах Call feature тогтоосон үнээр буцаан худалдаж авах эрхийг заасан нөхцөл компанийн бондын түгээмэл нөхцөл. Тодорхой эд хөрөнгийг (активийг) тогтоосон үнээр Call option Худалдаж авах опшин тогтоосон хугацааны өмнө эсвэл эцэст худалдан авах эрх. Эргэн дуудагдалтын Бондын эргэн дуудагдах үнэ нь нэрлэсэн үнээс Call premium урамшуулал хэтэрсэн зөрүү. Бондыг буцааж худалдаж авч болзошгүй тогтоосон Call price Эргэн дуудагдах үнэ үнэ. Эргэн дуудагдах хугацааны дотор бондыг гаргагчаас Callable bond Эргэн дуудагдах бонд буцаан худалдаж авах нөхцөлтэй бонд. 1. Ашиг олох зорилготой хийгддэг мөнгөн эсвэл эд зүйлсийн хөрөнгө оруулалт (мөнгө ба эд зүйлс нь өөрсдөө капитал юм). Capital Капитал (Хөрөнгө) 2. Компанийн цэвэр үнэ цэнэ (нийт актив нь пассиваас хэтрэх зөрүү). 3. Хувь хүн болон компанийн баялаг (мөнгө, үл хөдлөх хөрөнгө гэх зэрэг). Багцыг эрсдэлгүй актив ба эрсдэлтэй багцаар Хөрөнгө хосолсон, олон төрлийн хувилбаруудад хуваарилан Capital allocation line хуваарилалтын шугам харуулсан, эрсдэл-өгөөжийн өгөгдлийг холбосон зураас. Finance Glossary P a g e | 18
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Эрсдэл ихтэй үнэт цаасны үнэ цэнийг тогтооход ашиглагддаг эрсдэл ба хүлээгдэж буй өгөөжийн хамаарлыг харуулсан загвар. E(Ri) = Rf + β(Rm – Rf) E(Ri) – үнэт цаас эсвэл үнэт цаасны багцын хүлээгдэж буй өгөөж Хөрөнгө активын Rf – эрсдэлгүй үнэт цаасны өгөөж Capital asset pricing model үнэлгээний загвар Β – системийн (зах зээлийн) эрсдэл буюу бета (CAPM) (САРМ) Rm – нийт зах зээлийн өгөөж (ерөнхий индексүүдийн өгөөжөөр орлуулж болно) Энэхүү загвар нь үнэт цаас эсвэл үнэт цаасны багцын хүлээгдэж буй өгөөж нь эрсдэлгүй үнэт цаасны өгөөж дээр эрсдлийн урамшуулал нэмсэнтэй тэнцүү байх ѐстой гэсэн утгыг агуулна. Хүлээгдэж буй өгөөж нь хөрөнгө оруулагчийн хүссэн хэмжээнд хүрэхгүй бол тэрээр хөрөнгө оруулахаас татгалзна. Хувь нийлүүлэгчдийн хөрөнгийг хамгийн их болгох Capital budgeting Капиталын төсөвлөлт компанийн зорилготой нийцсэн урт хугацааны хөрөнгө оруулалтуудыг сонгох ба үнэлэх үйл явц. Санал боловсруулах, шалгах ба шинжлэх, шийдвэр Капиталын гаргах, хэрэгжүүлэх, явцын хяналт гэсэн хоорондоо Capital budgeting process төсөвлөлтийн үе ялгаатай боловч харилцан холбоотой урт хугацааны шатууд хөрөнгө оруулалтуудыг сонгож үнэлэхэд ашигладаг 5 үе шат. Нэгээс дээш жилийн хугацаанд үр ашгаа өгөхөөр Capital expenditure Хөрөнгийн зардал хүлээгдэж буй хөрөнгийн зарцуулалт. Эд хөрөнгийг (активийг) зарсан үнэ ба эхлэн худалдаж Capital gain Хөрөнгийн олз авсан үеийн үнийн зөрүү. Урт хугацаат үнэт цаасны нийлүүлэгчид болон Capital market Хөрөнгийн зах зээл хэрэглэгчдийг холбодог зах зээл. Хөрөнгийн зах зээлийн Эрсдэлтэй багцыг зах зээлийн индекс багцаар Capital market line шугам орлуулсан хөрөнгө хуваарилалтын шугам. Finance Glossary P a g e | 19
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Компанийн санхүүжилтийн эх үүсвэр нь тогтмол Capital rationing Хөрөнгийн хязгаарлалт учраас хөрөнгө зарцуулалтын өрсөлдөх төслүүдээс сонгож хуваарилах нөхцөл байдал. Үйл ажиллагаа болон өсөлтөө санхүүжүүлэхийн тулд компаниас баримталдаг өр төлбөр, өөрийн хөрөнгө Capital structure Капиталын бүтэц (энгийн хувьцаа, давуу эрхт хувьцаа) гэх мэт эх үүсвэрүүдийн хольц. Олон улсын бүртгэлийн стандартын дагуу санхүүгийн түрээсийн нийт төлбөрийн өнөөгийн үнэлэмжээр нь Capitalized lease Хөрөнгөжүүлсэн түрээс тэнцлийн актив болон пассивт нэгэн зэрэг тусгадаг арга. Нэгж бараа материалыг тодорхой хугацаагаар Carrying costs Хадгалалтын зардал хадгалахад гардаг хувьсах зардал. Cash Мөнгөн хөрөнгө Дансны болон бэлэн мөнгө. Бэлэн мөнгөнийн Тодорхой зорилгодоо хүрсэний нь төлөө удирдлагад Cash bonuses шагнал төлж буй мөнгөн шагнал. Компанийн мөнгөн хөрөнгийн богино хугацааны Cash budget Мөнгөн хөрөнгийн хэрэгцээг тодорхойлохын тулд хийсэн бэлэн мөнгөний (cash forecast) төсөв (таамаглал) орлого зарлагын тооцоо. Компанийн мөнгөн хөрөнгө үйлдвэрлэлийн орцын Мөнгөн хөрөнгийн Cash conversion cycle төлбөрт зарцуулагдсанаас хойш борлогдсон бэлэн эргэлтийн мөчлөг бүтээгдэхүүнийн төлбөр орж ирэх хүртэлх хугацаа. Мөнгөн хөрөнгө эзэмших, эсвэл түүнийгээ арилжаалагдах үнэт цаасанд байршуулахын зардал. Мөнгөний эргэлтийн Cash conversion models Үр ашгийг харьцуулах замаар эдийн засгийн хувьд загвар оновчтой мөнгөн хөрөнгийн бүтцийг тодорхойлох загвар. Finance Glossary P a g e | 20
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Мөнгөн хөрөнгийн Санхүүгийн өгөгдсөн хугацааны дотор шилжүүлсэн Cash disbursement зарлага компанийн бэлэн мөнгөний зарлага. Зээлийн хугацаанаас өмнө, тогтоосон хугацаанд Бэлэн мөнгөний Cash discount худалдан авагчаас төлбөрөө хийсэн тохиолдолд хөнгөлөлт үзүүлэх хөнгөлөлт. Бэлэн мөнгөний Зээлийн хугацаа эхэлснээс хойш бэлэн мөнгөний Cash discount period хөнгөлөлтийн хугацаа хөнгөлөлтийн хугацаа дуусах хүртэл хугацаа. Бэлэн мөнгөний Тогтмол орлоготой үнэт цаасны багцаас олох бэлэн Cash flow matching урсгалыг тэнцэтгэх мөнгөний орлогоо өр төлбөрийн зарлагатай тэнцэтгэх. Бэлэн мөнгийг бодитойгоор орох болон гарах үед нь Cash method Мөнгөн суурьт арга орлого зарлагад тооцох арга. Мөнгөн хөрөнгийн Санхүүгийн өгөгдсөн хугацааны дотор авсан Cash receipts орлого компанийн бэлэн мөнгөний орлого. Бэлэн мөнгө ба Урт хугацаатай үнэт цаас ба мөнгөний зах зээлийн Cash/bond selection бондын сонголт хэрэгсэл хоорондын сонголт. Жил тутам авах боломжтой мөнгөн орлогоос илүүтэйгээр, тооцоолсон мөнгөн орлогын тодорхой Certainty equivalents Баталгаат эквивалент хувийг баталгаатай авахыг хөрөнгө оруулагчаас давууд үзэх эрсдлийн зохицуулалтын хүчин зүйл. Хадгаламжийн Банкны хугацаатай хадгаламжаар баталгаажсан үнэт Certificate of deposit сертификат цаас. Change in net working Цэвэр эргэлтийн Эргэлтийн хөрөнгийн өөрчлөлт ба эргэлтийн эх capital хөрөнгийн өөрчлөлт үүсвэрийн өөрчлөлтийн зөрүү. Finance Glossary P a g e | 21
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Үнэт цаасны үнэ ханш огцом өөрчлөлттэй үед Circiut breaker Холбоог таслах арилжааг удаашруулах буюу зогсоох үйл явц. Төлбөр хүлээн авагч мөнгийг өөрийн дансандаа Замд яваа клирингийн Clearing float оруулснаас хойш бодитойгоор ашиглах боломж мөнгө бүрдэх хүртэлх хугацаа. Үнэт цаасны арилжаанд оролцогч талуудын төлбөр Клирингийн Clearinghouse тооцоонд зуучлах зорилгоор биржээс нээсэн байгууллага байгууллага. Компаниас ногдол ашгийн төлбөрийн хуваарьтайгаа Clientele effect Түншийн нөлөөлөл зохицуулж хувь нийлүүлэгчдээ сонгодог гэсэн аргумент. Хаалттай өмчлөлийн Компанийн нийт хувьцааг өөр хоорондоо хамаарал Closely owned (stock) (хувьцаа) бүхий бүлэг хүмүүс өмчлөх тохиолдол. Хазайлтын Янз бүрийн хүлээгдэж буй өгөөжтэй активуудын Coefficient of variation (CV) коеффициент эрсдлийн түвшинг харьцуулахад ашигладаг (итгэлцүүр) харьцангүй тархалтын хэмжүүр. Зээлийг баталгаажуулахын тулд зээлдэгчээс тавьсан эд зүйл. Зээлдэгч үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд Collateral Барьцаа зээлдүүлэгчээс хууль ѐсны авлагаа барагдуулахаар заасан эд хөрөнгө. Бонд эзэмшигчийн бусад хувьцаа, бондын барьцаагаар баталгаажсан бонд. Барьцааны үнэлгээ Collateral trust bonds Үнэт цаасны бонд нь бондын үнэлгээнээс гол төлөв 25-35 хувиар илүү байна. Collateralized mortgage Барьцаатай Моргэйжийн багцын мөнгөн урсгалыг тусгай журмын obligations моргэйжийн өр дагуу хуваах замаар зохиосон үнэт цаас. Төлбөр хариуцагчийн мөнгө түүний чекийн дансны Collection float Замд яваа авлага дэвтрээс хасагдсанаас (шилжүүлсэн) хойш төлбөр хүлээн авагчийн дансанд орох хүртэл хугацаа. Finance Glossary P a g e | 22
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Авлага цуглуулах Компанийн төлөгдөх хугацаа нь болсон дансны Collection policy бодлого авлагыг цуглуулах бодлого. Commercial finance Зөвхөн барьцаанд үндэслэж зээл олгодог санхүүгийн Санхүүгийн компани companies байгууллага. Төлбөрийн чадварын хувьд өндөр зэрэглэлтэй Commercial paper Арилжааны вексель компаниас гаргадаг богино хугацаатай, барьцаагүй үнэт цаас. Үнэт цаасны арилжааны захиалгыг гүйцэтгэгч, Commission broker Шимтгэлийн брокер хөрөнгийн бирж дээр ажилладаг брокерийн пүүсийн төлөөлөгч. Эргэлтийн зээлийн шугамын үед зээлдэгчийн Commitment fee Амлалтын шимтгэл ашиглаагүй зээлийн эрхийн дундаж үлдэгдэлд ногдуулан тооцож авдаг шимтгэл. Компанийн эзэмшлийн хамгийн цэвэр бөгөөд үндсэн хэлбэр. Энгийн хувьцаа эзэмшигчид нь компанийг Common stock Энгийн хувьцаа татан буулгах тохиолдолд бүх зээлдүүлэгчдийн өр төлөгдсөний дараа өөрсдийн хувиа авдаг. Үнэлгээ нь хөрвөлт ба энгийн хувьцааны шинж чанараас хамаардаг тэнцлийн гадуурх бүх төрлийн Common stock equivalents Энгийн хувьцааны үнэт цаасыг хөрвүүлэн, хэлцлийг хэрэгжүүлсний эцэст (CSEs) эквивалент нийтэд нь энгийн хувьцаанд шилжүүлж тооцсон илэрхийлэл. Борлуулалтын хувиар Common-size income Үзүүлэлт бүрийг нь борлуулалтанд эзлэх хувиар илэрхийлсэн орлогын statement илэрхийлсэн орлогын тайлан. тайлан Хөрөнгө оруулалтын адил төстэй арга барил бүхий Comparison universe Харьцуулах ертөнц багцын менежерүүдийн амжилтыг үнэлэхийн тулд ашигладаг стандарт багц. Finance Glossary P a g e | 23
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Компанийн авсан богино хугацаатай зээлийн дүнгийн Дансны үлдэгдлийн Compensating balance тодорхой хувийг дансандаа заавал байлгаж байх шаардлага шаардлага. Гаргасан үнэт цаасыг хамгийн өндөр үнээр авах санал Competitive bidding Өрсөлдөж авах санал гаргасан банк буюу банкны бүлгийн захиалгыг урамшуулах замаар ХОБ-ыг сонгодог арга. Эрсдэлгүй ба эрсдэлтэй активыг (үнэт цаасыг) Complete portfolio Бүтэн багц багтаасан нийт багц. Зээлдүүлэгчдийн авлагын дүнд хувь тэнцүүлэн Composition Авлагын бүтэц тооцож олгох мөнгөн төлбөр. Санхүүгийн хэрэгсэлд төлсөн хүү нь тодорхой Compound interest Нийлмэл хүү хугацааны эцэст үндсэн төлбөрийн бүрэлдэхүүн хэсэг болох үйл явц. Дээгүүр зэрэглэлтэй компаниудын бондын жилийн Confidence index Итгэлийн индекс хүүг дундуур зэрэглэлтэй компаниудын бондын жилийн хүүд харьцуулсан харьцаа. Мөнгөн урсгалын цаг хугацаа, хэмжээний зөрүүгээс шалтгаалан өгөгдсөн төслийн цэвэр өнөөгийн Conflicting rankings Зөрчилтэй эрэмбэлэлт үнэлэмжээр (NPV) ба өгөөжийн дотоод хувиар (IRR) тооцсон үзүүлэлтүүдийн эрэмбэ зөрчилдөх явдал. Нэг салбарын боловч, нэг төрлийн бизнес Нэг салбарын Congeneric merger эрхэлдэггүй, нийлүүлэгч худалдан авагчийн компанийн нэгдэлт харьцаагүй компаниудын нэгдэлт. Өөр салбарын Бизнесийн ямар ч уялдаа холбоогүй компаниудын Conglomerate merger компанийн нэгдэлт нэгдэлт. Finance Glossary P a g e | 24
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Санхүүжилтийн түрэмгий стратегийн эсрэг бодлого. Эрсдлийг аль болох бууруулахын тулд багцын сонголт болон активын хуваарилалтаа тохируулах Conservative financing Санхүүжилтийн үйлдэл. Эрсдлээ багасгах гол зорилготой байдаг strategy консерватив стратеги учраас консерватив стратегитэй хөрөнгө оруулагчид нь активынхаа ихэнх хувийг эрсдэл багатай өрийн бичиг, мөнөгөний зах зээлийн болон тогтмол орлоготой үнэт цаасууданд байршуулах нь нийтлэг. Хоѐр ба түүнээс дээш тооны компани нэгдэж шинээр Consolidation Нийлэлт компани үүсгэх. Хувьцааны үнэлгээ нь ирээдүйн нийт ногдол ашгийн Тогтмол өсөлттэй Constant growth valuation өнөөгийн үнэлэмжтэй тэнцүү (ирээдүйн ногдол ашгийн үнэлгээний (Гордоны) (Gordon) model өсөлт нь тогтмол, хугацаа нь хязгааргүй) гэж үзсэн загвар ногдол ашгийн хямдруулалтын загвар. Тогтмол харьцаагаар Constant-payout-ratio Ногдол ашгийг компанийн ашгийн тодорхой тогтмол ногдол ашиг dividend policy хувиар тооцон хуваарилах бодлого. хуваарилах бодлого Шаардлагатай гэж үзвэл хүлээн зөвшөөрөгдөх Тэнцлийн гадуурхи хамгийн бага өгөөжийг баталгаажуулан идэвхитэй Contingent immunization дархлаажуулалт удирдлагад оруулдаг багцын дархлаажуулалтын стратеги. Хөрвөх үнэт цаас, баталгаат эрх (воррант), хувьцааны Тэнцлийн гадуурх үнэт Contingent securities сонгох эрх (сток опшинз) зэрэг компанийн нэгж цаас хувьцааны ашгийн тайланд нөлөөлдөг хэрэгслүүд. Нэг жилийн дотор хязгааргүй тоотой үеүдийн (хамгийн Нийлмэл хүүг Continuous compounding бага хугацаа буюу микросекунд тутам) хүүг нийлүүлж тасралтгүй тооцох тооцох. Continuous probability Магадлалын Өгөгдсөн үйл явдлын хувьд гарах боломжит бүхий л distribution тасралтгүй тархалт үр дүнгүүдийн магадлалын тархалт. Finance Glossary P a g e | 25
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Татварын удирдлага, санхүүгийн ба зардлын бүртгэл Ерөнхий нягтлан Controller зэрэг компанийн бүртгэлийн асуудлыг хариуцсан бодогч компанийн ерөнхий нягтлан бодогч. Conventional cash flow Мөнгөн урсгалын Хугацааны эхэнд мөнгөн зарлага нэг мөсөн гараад pattern хэвшсэн загвар дараа нь орох мөнгөн орлогын цуваа. Хэлцлийн хугацааны эцэст ирээдүйн үнэ ба спот Convergence property Үнэ нийлэх чанар (одоогийн) үнэ нийлэх чанар. Хөрвүүлж болох энгийн хувьцааны зах зээлийн үнээр Conversion (or stock) value Хөрвөлтийн үнэлэмж тооцсон хөрвөлтийн үнэлэмж. Хөрвөх чанар Conversion feature Давуу эрхтэй хувьцаа эзэмшигчид нь хувьцаагаа (давуу эрхтэй (for preferred stock) тогтоосон тооны энгийн хувьцаанд хөрвүүлэх чанар. хувьцааны хувьд) Conversion feature Хөрвөх чанар Бонд эзэмшигч нь үнэт цаасаа тогтоосон тооны (for bond) (бондын хувьд) энгийн хувьцаанд хөрвүүлэх чанар. Хөрвөх үнэт цаасийг энгийн хувьцаанд хөрвүүлсний Conversion price Хөрвөх үнэ эцэст бодитойгоор энгийн нэгж хувьцаанд төлсөн үнэ. Conversion ratio Хөрвөх харьцаа Хөрвөх үнэт цаас энгийн хувьцаанд хөрвөх харьцаа. Convertible bond Хөрвөх бонд Тогтоосон тооны энгийн хувьцаанд хөрвөдөг бонд. Хөрвөх давуу эрхтэй Тогтоосон тооны энгийн хувьцаанд хөрвөдөг давуу Convertible preferred stock хувьцаа эрхтэй хувьцаа. Finance Glossary P a g e | 26
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Бондын үнэ, жилийн хүүгийн харьцааг харуулсан Convexity Конвексити муруйн чиглэлийн өөрчлөлт. Компани нь тодорхой хэмжээний мөнгийг санхүүгийн байгууллагаас буюу хувь хүнээс зээлсэн, түүнийгээ Corporate bond Компанийн бонд ирээдүйд тодорхой нөхцлийн дагуу төлөхийг амласан өрийн бичиг. Энэ нь компанийн удирдлага, хяналтын систем бөгөөд компанийн үйл ажиллагаанд оролцогч гол этгээдийн Corporate governance Компанийн засаглал эрх үүрэг, шийдвэр гаргалтын зарчим, зорилт тавих, түүндээ хүрэх болон хянах арга замыг тодорхойлдог. Компанийн бүтцийн Компанийн үйл ажиллагааг өргөжүүлэх, багасгах, Corporate restructuring өөрчлөлт хөрөнгө, өмчлөлтийн бүтцийг өөрчлөх үйл ажиллагаа. Корпораци Corporation (Legal entity) Хуулийн дагуу үүсгэн байгуулагдсан этгээд. (Хуулийн этгээд) Янз бүрийн хувьсагчуудын хоорондын хамаарлыг Correlation Корреляци илэрхийлдэг статистикийн хэмжүүр. Корреляцийн 2 төрлийн хувьсагч хоорондийн хамаарлын Correlation coefficient коеффициент (корреляцийн) зэрэг. (итгэлцүүр) Cost of a new issue of Шинээр гаргах Доогуур үнэлэгдэх ба гаргалтын зардлыг тусгасан common stock хувьцааны өртөг хувьцааны өртөг. Компаниас өөрийн зах зээлийн үнэлэмжээ хадгалах Капиталын (хөрөнгийн) Cost of capital эх үүсвэр татахын тулд төслийн хөрөнгө оруулалтаар өртөг зайлшгүй олох шаардлагатай өгөөж. Finance Glossary P a g e | 27
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Компанийн хувьцаанд хөрөнгө оруулж эрсдэл Cost of common stock Энгийн хувьцааны үүрснийхээ төлөө хөрөнгө оруулагчаас шаардах equity өртөг хамгийн наад захын өгөөж (E(Ri)). Энгийн хувьцааны өртгийг САРМ загвараар тооцоолж болно. Бэлэн мөнгөний Cost of giving up a cash Өглөгийг нэмэлт өдрөөр хойшлуулсны төлөө төлөх хөнгөлөлтөөс discount хүү. татгалзсаны зардал Урт хугацаатай Зээллэгийн замаар урт хугацаатай санхүүжилт олж Cost of long-term debt санхүүжилтийн өртөг авах татварын дараахь өнөөгийн өртөг. Шинэ хөрөнгийн Хөрөнгийг шинээр худалдан авахад шаардлагатай Cost of new asset зардал мөнгөний цэвэр урсгал. Давуу эрхтэй хувьцааны жилийн ногдол ашиг ба Давуу эрхтэй Cost of preferred stock хувьцааг борлуулснаас олсон цэвэр мөнгөн орлогын хувьцааны өртөг харьцаа. Шинээр бий болсон нэмэлт эх үүсвэр нь хувьцаа Хуримтлагдсан ашгийн эзэмшигчдийн хүсч буй өгөөжөөр тодорхойлогдох тул Cost of retained earnings өртөг хуримтлагдсан ашгийн өртөг нь энгийн хувьцааны өртөгтэй тэнцүү байна. Аль нэг улсад хийх хөрөнгө оруулалтыг сонгох Country selection Улсын сонголт активын хуваарилалт. Coupon rate Бондын хүү Бондын нэрлэсэн дүнд тооцогдох жилийн хүү. Зардал нөхөх Компанийн тогтмол зардлаа нөхөх чадварыг Coverage ratios чадварын харьцаанууд харуулдаг харьцаанууд. Finance Glossary P a g e | 28
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Активыг худалдан авахтай нэгэн зэрэг тухайн активын Covered call Хаагдсан авах опшин авах опшиныг зарах үйлдэл. Credit analysis Зээлийн шинжилгээ Зээлдэгчийн зээлийн өргөдөлд хийх үнэлгээ. Credit period Зээлийн хугацаа Өглөгийг (дансны өр) барагдуулах хугацаа. Зээлийн сонголт, стандарт, нөхцлийг тодорхойлж Credit policy Зээлийн бодлого шийдвэр гаргах үйл ажиллагаа. Зээлдэгчийн зээл төлөх ерөнхий чадварыг үнэлэхийн Credit scoring Зээлийн оноо тогтоох тулд зээлийн түүх, санхүүгийн гол үзүүлэлтүүдэд оноо өгөн жигнэсэн дундаж аргаар тооцох үйл ажиллагаа. Харилцагчид зээл олгох эсэх, хэрэв олговол хэдий Credit selection Зээлийн сонголт хэмжээтэй олгохыг тодорхойлох шийдвэр. Харилцагчид зээл олгохын тулд тавих наад захын Credit standards Зээлийн стандарт шаардлага. Credit terms Зээлийн нөхцөл Зээлийг буцааж төлөх нөхцөл. Авлагаа бүрэн барагдуулах хүртэл компанийн Зээлдүүлэгчдийн Creditor control удирдлагыг зээлдүүлэгчдийн хороогоор сольдог хяналт зохицуулалт. Finance Glossary P a g e | 29
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Компаниудын цаг хугацааны нэг агшин дахь Салбарын санхүүгийн харьцааг харьцуулан шинжилдэг арга, Cross-sectional analisys харьцуулсан тухайн нэг компанийн харьцааг салбарын дундаж шинжилгээ үзүүлэлттэй эсвэл салбарын бусад компаниудын үзүүлэлттэй харьцуулах явдал хамаарна. Энгийн хувьцаа эзэмшигчдэд ногдол ашиг Ногдол ашиг нь хуваарилахаас өмнө тайлант үеийн ногдол ашиг Cumulative preferred stock хуримтлагдах давуу дээрээ өмнөх үеийн төлөгдөөгүй ногдол ашгийн эрхтэй хувьцаа авлагыг барагдуулан нэмж авах давуу эрхтэй хувьцаа. Нэгж хувьцаа бүрт саналын тодорхой эрхийг хуваарилаад нийт саналын тоог сонгогдох Саналыг хуримтлуулан Cumulative voting system захирлуудын зөвлөлийн нийт гишүүдийн тоотой хувь тооцох систем тэнцүүлэн тогтоох систем. Саналыг захирлуудын зөвлөлийн аль ч гишүүнд өгч болдог. Аль нэг улсын валютаар илэрхийлэгдэх хөрөнгө Currency selection Валютын сонголт оруулалтыг сонгох активын хуваарилалт. Эргэлтийн актив Нэг жилийн дотор бэлэн мөнгөнд хөрвөдөг богино Current asset (хөрөнгө) хугацаат активууд. Нэг жилийн дотор үр ашгаа өгөх хөрөнгийн Current expenditure Урсгал зардал зарцуулалт. Нэг жилийн дотор төлөгддөг богино хугацаат өр Current liabilities Эргэлтийн эх үүсвэр төлбөрүүд. АНУ-ын компаниуд, гадаад валютаар илэрхийлэгдсэн Current rate (translation) Тухайн үеийн ханшаар хөрөнгө, өр төлбөрүүдээ толгой компанийхаа method хөрвүүлэх арга санхүүгийн тайланд нэгтгэхийн тулд жилийн эцэс дэх валютын ханшийг ашиглан хөрвүүлдэг арга. Finance Glossary P a g e | 30
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Компанийн эргэлтийн хөрөнгийг эргэлтийн эх үүсвэрт Current ratio Эргэлтийн харьцаа нь харьцуулж тооцсон хөрвөх чадварын хэмжүүр. Эдийн засгийн байдлаас хамаарч өөрчлөгдөх Cyclical industries Мөчлөгийн салбар мэдрэмжийн түвшин нь дунджаас дээш салбар. Finance Glossary P a g e | 31
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 4 D Зээлийн хугацааны эхлэл нь худалдан авалтын Date of invoice Нэхэмжлэлийн огноо нэхэмжлэлийн огноо болно. Компанийн хувьцаа эзэмшигчдийн ирээдүйн тодорхой Ногдол ашгийн Date of record (dividends) хугацаанд зарласан ногдол ашиг авах эрхийг бүртгэлийн огноо баталгаажуулж тогтоосон огноо. Бүртгэлийн (эрхийн) Компанийн хууль ѐсны өмчлөгч болохыг тодорхойлж Date of record (rights) огноо хувьцааны бүртгэлд орсон сүүлчийн огноо. Тодорхой нэр төрлийн үнэт цаасаар мэргэжсэн Dealer markets Дилерийн зах зээл дилерүүд өөрийн нэрийн өмнөөс арилжаа хийдэг зах зээл. Төлбөрийн чадвар сайтай компаниуд болон засгийн Debentures Дээд ангиллын бонд газраас гаргадаг баталгаагүй бонд. Урт хугацаатай Debt capital Урт хугацаагаар зээлсэн мөнгөн хөрөнгө. зээлийн хөрөнгө Компанийн зээлдүүлэгчийн хөрөнгөөр санхүүжигдсэн Debt ratio Өрийн харьцаа нийт хөрөнгийн хэсгийг харуулдаг хэмжүүр. Өр, хувьцаат Компанийн урт хугацаатай өрийг хувьцаа Debt-equity ratio хөрөнгийн харьцаа эзэмшигчдийн хөрөнгөд харьцуулсан хэмжүүр. Finance Glossary P a g e | 32
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Олон үеийн бэлэн мөнгөний урсгалыг тэнцэтгэх Dedication strategy Үнэнч стратеги стратеги. Төлбөрийн чадварын Төлбөрийн чадварын эрсдлийг нөхсөн хөрөнгө Default premium урамшуулал оруулалтын өгөөжийн урамшуулал. Эдийн засгийн байдлаас хамаарч өөрчлөгдөх Defensive industries Хамгаалах салбар мэдрэмжийн түвшин нь дунджаас доош салбар. Degree of financial leverage Санхүүгийн Санхүүгийн хөшүүргийн тоон хэмжүүр. (DFL) хөшүүргийн зэрэг Энэ нь өрийг тэнцлийн бусад чухал үзүүлэлтүүдтэй Degree of indebtedness Өрийн түвшин харьцуулж хэмждэг. Degree of operating Үйл ажиллагааны Үйл ажиллагааны хөшүүргийн тоон хэмжүүр. leverage (DOL) хөшүүргийн зэрэг Degree of total leverage Нийт хөшүүргийн зэрэг Нийт хөшүүргийн тоон хэмжүүр. (DTL) Эдийн засаг дахь бараа үйлчилгээний эрэлтэд Demand shock Эрэлтийн цочрол нөлөөлөх үйл явдал. Үндсэн хөрөнгийн анхны өртгийг ашиглагдах Depreciation Элэгдэл хугацааны туршид жил тутмын орлогоос тараан хасах замаар системтэйгээр багасгах. Зах зээлийн Арилжаалагдаж байгаа үнэт цаасны үнийн дүнгээс Depth of a market гүнзгийрэлт хамаарсан зах зээл. Finance Glossary P a g e | 33
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Уламжлагдсан үнэт Бусад актив, үнэт цаасны үнэлгээнээс уламжлан Derivative security цаас хамаарсан үнэт цаас. Шинээр хувьцаа нэмж гаргахад энгийн хувьцаа Dilution of ownership Эзэмшлийн замхралт эзэмшигчдийн компанийн өмчлөлд эзлэх хувь буурч өөрчлөгддөг систем. Үндсэн хөрөнгийг өмчлөгчөөс түрээслэгчид шууд Direct lease Шууд түрээс түрээслүүлэх үйл ажиллагаа. Төлбөр хариуцагчийн мөнгө түүний чекийн дансны Disbursement float Замд яваа өглөг дэвтрээс хасагдсанаас хойш банкинд дахь данснаас хасагдах хүртэл хугацаа. Үнэт цаасны зарагдсан үнийн нэрлэсэн үнээс Discount Хямдруулалт дутагдсан зөрүү. Discount loans Хямдруулсан зээл Хүүгий нь урьдчилан суутгаж олгодог зээл. Ирээдүйн мөнгөн урсгалуудын үнэлэмжийг тооцоолоод тэдгээрийн өнөөгийн үнэ цэнийг олох үйл Мөнгөн урсгалыг Discounting cash flows явц (хорогдуулалтын хувиар хямдруулж), нийлмэл хүү хорогдуулах тооцохын эсрэг үйл явц. Хорогдуулалтын хувийг мэдэх нь чухал (мөн адил тооцоолж гаргана). 2 жилээс дээш хугацааны давтамжтайгаар нэг хэсэг Discretionary closed-end Интервалгүй хаалттай буюу нийт хувьцааг хөрөнгө оруулагчдаас буцаан fund сан худалдаж авах боломж бүхий хаалттай сан. Тархаах боломжтой Активын эрсдлийн тухайн компанийн өөрийн онцлог, Diversifiable risk эрсдэл санамсаргүй шалтгаанд хамаатай хэсэг. Finance Glossary P a g e | 34
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Компанийн зарим эд хөрөнгө, салбарыг стратегийн Divestiture Хэсэгчилсэн худалдаа зорилгоор худалдах. Компанийн хувьцаа эзэмшигчдэд ашгаас хуваарилсан Dividend Ногдол ашиг хэмжээ. Компанийн жам ѐсны үнэлэмж (үнэ цэнэ) нь ирээдүйд Ногдол ашгийн Dividend discount model хүлээгдэж буй ногдол ашгуудын өнөөгийн үнэлэмж хямдруулалтын загвар (үнэ цэнэ)-тэй тэнцэх томъѐо. Хийсвэр орчинд компанийн үнэлэмж нь орлого олох боломж ба активийн (хөрөнгө оруулалтын) эрсдлээр л Ногдол ашгийн үл Dividend irrelevance theory тодорхойлогдно, түүнээс биш ногдол ашиг буюу хамаарлын онол хуримтлагдсан ашиг дангаар тодорхойлохгүй гэж үзэх Миллер, Модилияны онол. Компаний ашгийн нэг төгрөг тутмаас эзэмшигчдэд Ногдол ашгийн хуваарилах бэлэн мөнгөний хувь. Үүнийг тооцохдоо Dividend payout ratio хуваарилалтын нэгж хувьцааны ногдол ашгийг нэгж хувьцааны ашигт харьцаа хуваадаг. Ногдол ашгийн Ногдол ашгийн талаар шийдвэр гаргах компанийн үйл Dividend policy бодлого ажиллагааны төлөвлөгөө. Ногдол ашгийн дахин Хувьцаа эзэмшигчид нь ногдол ашгаасаа гүйлгээний Dividend reinvestment хөрөнгө оруулалтын зардалгүйгээр нэмэлт хувьцаа авах эрхийг олгосон plans (DRPs) төлөвлөгөө төлөвлөгөө. Ногдол ашгийн Компанийн үнэлэмж нь ногдол ашгийн бодлогоос Dividend relevance theory хамаарлын онол шууд хамаарна гэж үзэх Гордон, Линтнер нарын онол. Нэгж хувьцаанд Dividends per share хуваарилсан ногдол Нэгж хувьцаанд хуваарилсан ногдол ашиг. ашиг Finance Glossary P a g e | 35
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Компани татварын дараахь ашгаа хувьцаа эзэмшигчдэд бэлэн мөнгөөр ногдол ашиг болгон Double taxation Давхар татвар хуваарилсны дараа хувьцаа эзэмшигчид нь ногдол ашгаасаа 15 хувь хүртэлх орлогын татвар төлөх тохиолдол. Хувьцааны зах зээлийн үнийн богино ба урт Dow theory Довын онол хугацааны хандлагыг танин мэдэхийг оролдох техник. АНУ дахь арилжааны зээлийн үнэлгээ гаргагч хамгийн Dun and Bradstreet (D&B) Дан анд Брэдстрийт том байгууллага. Компанийн нийт активын өгөөж нь цэвэр ахуйц ашиг DuPont formula ДюПонтын томъѐо ба нийт активын эргэлтийн үржвэртэй тэнцдэг. Компанийн удирдлагаас санхүүгийн байдлаа үнэлэхэд Шинжилгээний ДюПонт DuPont system of analysis ашигладаг санхүүгийн тайлангийн задлан систем шинжилгээний систем. Бондын төлбөрүүдийн өнөөгийн үнэлэмжээр (үнэ Duration Үргэлжлэх хугацаа цэнээр) жигнэсэн бондын жинхэнэ хугацаа. Зах зээлийн нөхцөл өөрчлөгдмөгц хамгаалалтын Dynamic hedging Динамик хамгаалалт байршлыг байнга шинэчлэх үйл явц. Finance Glossary P a g e | 36
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 5 E Тодорхой хугацааны туршид бий болсон нийт энгийн хувьцаа эзэмшигчдэд хуваарилах боломжтой ашгийг Нэгж хувьцаанд ногдох Earnings per share (EPS) нийт эргэлтэнд байгаа энгийн хувьцааны тоонд ашиг харьцуулж тооцдог энгийн нэгж хувьцаа бүрээс олж байгаа ашгийн хэмжээ. Earnings yield Ашиг үнийн харьцаа Ашиг ба хувьцааны зах зээлийн үнийн харьцаа. Татвар ба хүүгийн зардлын өмнөх орлого (EBIT)-ын EBIT-EPS –ын хүлээгдэж буй янз бүрийн хувилбаруудын дундаас EBIT-EPS approach хамаарлын шинжилгээ нэгж хувьцааны ашгийг (EPS) хамгийн их байлгах капиталын бүтцийг сонгох арга. Арилжаалагдах үнэт цааснаас мөнгөн хөрөнгөд, Economic conversion Эдийн засгийн мөнгөн хөрөнгөөс арилжаалагдах үнэт цаасанд quantity (ECQ) хөрвүүлэлтийн тоо хөрвүүлэх хамгийн бага зардал бүхий хөрвүүлэлтийн тоо. Компанийн үйлдвэрлэлийн чадварт өөрчлөлт Economic earnings Эдийн засгийн ашиг гараагүй байсан ч мөнхийн төлбөрийн чадвартай байх эдийн засгийн тооцоолол. Хадгалалтын болон захиалгын нийт зардлыг хамгийн Economic order quantity Захиалгын оновчтой бага түвшинд байлгах захиалгын оновчтой тоо (EOQ) model тоо хэмжээний загвар хэмжээг тодорхойлдог бараа материалын нөөцийн удирдлагын загвар. Татварын дараахь ашгаас хөрөнгө оруулалтын Эдийн засгийн санхүүжилтийн зардлыг хасах замаар хөрөнгө Economic value added нэмэгдсэн үнэлэмж оруулалт нь эзэмшигчдийн баялагт эерэгээр нөлөөлсөн эсэхийг тооцдог түгээмэл арга. Зээлдүүлэгчээс жинхэнээр авсан буюу зээлдэгчээс Effective (true) interest rate Жинхэнэ хүүгийн хувь жинхэнэ төлсөн хүүгийн хувь. Finance Glossary P a g e | 37
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Жилийн жинхэнэ Нийлмэл хүүгийн аргыг ашиглаж тооцсон үнэт цаасны Effective annual rate хүүгийн хувь жилийн хүүгийн хувь. Моргэйжоор Effective duration for MBS Хүүгийн түвшин өөрчлөгдөх нь моргэйжийн урьдчилан баталгаажсан үнэт (mortgage-backed барагдуулалтад хэрхэн нөлөөлөхийг харуулдаг цаасны үргэлжлэх securities) үргэлжлэх хугацааны хэмжүүр. бодит хугацаа Багцын эрсдлийн түвшин бүрт хүлээгдэж байгаа Efficient frontier Үр ашигтай хязгаар өгөөжийн хамгийн их утгыг илэрхийлсэн график. Бүх хөрөнгө оруулагчид нь ижил мэдээлэлтэй, үнэт цаасны талаар адил хүлээлттэй, хөрөнгө оруулалтын хязгаарлалт, татвар, гүйлгээний зардал байхгүй, бүгд Efficient market Үр ашигтай зах зээл үнэт цаасыг адил төстэйгээр авч үзэн оновчтой сонголт хийдэг, өндөр өгөөж, бага эрсдлийг сонгодог эрсдлээс зайлсхийгчид гэж хийсвэрлэх төгс зах зээл. Үнэт цаасны үнэ нь нийтэд дэлгэгдсэн бүх мэдээллийг бүрэн тусгадаг, шинэ мэдээллийг шуурхай хүлээж Үр ашигтай зах авдаг, бүх хувьцаа нь зах зээлийн шударга үнэтэй Efficient market hypothesis зээлийн таамаглал учраас хөрөнгө оруулагчид буруу үнэлэгдсэн үнэт цаасыг хайх гэж цаг гарздах шаардлагагүй, тэнцвэртэй төгс зах зээл. Эрсдлийн өгөгдсөн хэмжээнд өгөөжийг хамгийн дээд Efficient portfolio Үр ашигтай багц түвшинд хүргэх, эсвэл өгөөжийн өгөгдсөн түвшинд эрсдлийг хамгийн доод хэмжээнд барих багц. Тайлант сарын бүх худалдан авалтын зээлийн End of month (EOM) Сарын эцэс хугацаа нь түүний дараа сарын эхний өдрөөс эхэлнэ. Мөнгөн хөрөнгийн Бэлэн мөнгөний эхний үлдэгдэл ба цэвэр мөнгөн Ending cash эцсийн үлдэгдэл урсгалын нийлбэр. Ашгийн бус байгууллагын нэрийн өмнөөс үйл Endowment funds Хандивын сан ажиллагаа явуулдаг багцийн хөрөнгө оруулалтын сан. Finance Glossary P a g e | 38
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Тэнцүү жигнэсэн Үнэт цаасны өгөөжүүдийн энгийн дунджаар тооцсон Equally weighted index индекс индекс. Сертификатын борлуулж онгоц, тусгай зориулалтын тээврийн хэрэгсэл, вагон зэргийн худалдан авалтыг Тоног төхөөрөмжийн санхүүжүүлнэ. Итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь уг тоног Equipment trust certificates сертификат төхөөрөмжөө компаниудад түрээслэнэ. Түрээсийн төлбөр нь төлөгдөж дуусмагц тоног төхөөрөмж нь компанийн өмчлөлт шилжинэ. Энгийн эсвэл давуу эрхт хувьцаа буюу өмчлөх эрх олгодог үнэт цаас. Энгийн хувьцаа эзэмшигчид нь Equity Хувьцаа компанийн ТУЗ-ын гишүүдийг сонгох болон бусад өндөр ач холбогдол бүхий шийдвэрүүдэд санал өгөх эрхтэй. Хувьцаат капитал Equity capital Компанид оруулсан хувь нийлүүлэгчдийн хөрөнгө. (Өөрийн хөрөнгө) Хувьцаанд төвлөрч хөрөнгө оруулдаг хамтын сангийн Equity funds Хувьцааны сан хэлбэр. Ethics Ёс зүй Бизнесийн шийдвэр гаргах ѐс зүйн стандарт. Зээлдэгч аль нэг улсад бонд гаргахдаа түүнийгээ тухайн улсын мөнгөний нэгжээс өөр мөнгөний нэгжээр Eurobond Евробонд нэрлэн гаргах үйлдэл. Ж: Австралийн компани Япон улсад АНУ-ын доллараар нэрлэгдсэн бонд гаргаж болно. Арилжаалагдах улсын мөнгөний нэгжээс бусад орны Eurobond market Евро бондын зах зээл мөнгөний нэгжээр нэрлэгдсэн бондуудын зах зээл. Олон улсын банкуудаас зээлийн шугамын хэлбэрээр Eurocurrency loan market Евро зээлийн зах олон улсын корпораци, засгийн газруудад олгодог урт хугацаатай хөвөгч хүүтэй зээллэг. Finance Glossary P a g e | 39
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Бүс нутгийн мөнгөний зах зээлийн олон улсын эквивалент. Энэ нь америк доллар, евро болон бусад Eurocurrency market Евро валютын зах зээл хөрвөх чадвар сайтай мөнгөн тэмдэгтүүдээр илэрхийлэгдсэн банкны богино хугацаат хадгаламжуудын зах зээл юм. Евродолларын АНУ-аас бусад улсын банкинд байршсан долларын Eurodollar deposits хадгаламж хадгаламж. Зөвхөн хугацааны эцэст хэрэгжүүлэх боломжтой European option Европ опшин опшин. Ногдол ашгийн бүртгэлийн огнооноос ажлын 2 өдрийн Ногдол ашгийн өмнөх EX dividend өмнө эхэлж тооцсон ногдол ашиг авах эрхгүйгээр үеийн арилжаа зарагддаг хувьцааны арилжаа. Нэг бол хугацаа нь дууссан, эсвэл өөр хөрөнгө оруулагч руу эрх нь шилжсэн, эсвэл аль хэдийн EX rights Өмнөх эрх хэрэгжсэн гэх зэрэг аль нэг шалтгааны улмаас арилжаалагддаг ч ямар ч эрх олгохоо больсон үнэт цаасуудад хамаарна (Ж: санал өгөх эрх). Бэлэн мөнгөний эцсийн үлдэгдэл нь компанид Мөнгөн хөрөнгийн Excess cash balance зайлшгүй шаардлагатай нөөц үлдэгдлээс илүүдэж илүүдэл хөрөнгө оруулалт хийх боломжтой эх үүсвэр. Excess return Илүүдэл өгөөж Эрсдэлгүй активын өгөөжөөс давсан өгөөжийн хувь. Дотоодын мөнгөн тэмдэгтийг гадаадын мөнгөн Exchange rate Валютын ханш тэмдэгтээр солилцох ханш. Валютын ханшны гэнэтийн өөрчлөлтөөс шалтгаалж Валютын ханшны Exchange rate risk төслийн мөнгөн урсгалын үнэлэмж (үнэ цэнэ) буурах эрсдэл эрсдэл. Finance Glossary P a g e | 40
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Опшин эзэмшигч нь хувьцаа авах баталгаат эрхээ Exercise price Хэрэгжүүлэх үнэ хэрэгжүүлж суурь үнэт цаасыг худалдаж авах боломжит үнэ. Жилийн хүүгийн муруй нь хөрөнгө оруулагчаас тооцох ирээдүйн хүүгийн талаархи хүлээлтийн таамаглалыг Expectations hypothesis Хүлээлтийн таамаглал тусгадаг гэж үзэх онол. Инфляцийн хүлээлт өсвөл жилийн хүүгийн муруй дээшээ хазайна, буурвал доошоо хазайна. Магадлалтай өгөөжүүдийн дундаж өгөөж. E(R) = Σ Pi x Ri i=1,...n Expected return Хүлээгдэж буй өгөөж Pi - Магадлал Ri - Боломжит өгөөж Үнэт цаасны урамшуулал (хүлээгдэж буй илүүдэл Expected return-beta Хүлээгдэж буй өгөөж- өгөөж) нь бетатай пропорциональ хамааралтай гэж relationship бетагийн хамаарал үзэх хөрөнгө активын үнэлгээний загвар. Анхнаасаа 1-5 жилийн богино хугацаатай гаргасан, бонд эзэмшигчийн сонголтоор төсөөтэй хугацаагаар Extendible notes Сунгах бонд сунгах боломжтой бонд. Хүү нь хугацааны эцэст өөрчлөгдөх тул хөвөгч хүүтэй бондтой төстэй. Шууд биш боловч авлагаа дараа бүрэн авахаар Extension Сунгалт тохиролцсон компанийн зээлдүүлэгчдийн хэлцэл. Гадны санхүүжилтийн Таамаглан тооцох аргын үед гадны санхүүжилтийн External financing required хэрэгцээ хэрэгцээ нь тэнцлийг тэнцүүлэгч бөглөө үзүүлэлт ("plug" figure) ("бөглөө" үзүүлэлт) болдог. Эдийн засгийн зарим гадаад үзүүлэлтүүд ба External forecast Гадаад таамаглал компанийн борлуулалт хоорондын хамааралд үндэслэсэн борлуулалтын таамаглал. Хувьцааны ашиг нь ердийнхөөс илүү гарсан Extra dividend Илүү ногдол ашиг тохиолдолд нэмж хуваарилдаг ногдол ашиг. Finance Glossary P a g e | 41
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 6 F Face value, par value Хугацааны эцэст төлөгдөх бондын нэрлэсэн үнийн Нэрлэсэн үнэ (бонд) (bond) төлбөр. Дансны авлагыг худалдан авах чиглэлээр мэргэжсэн Factor Фактор санхүүгийн байгууллага. Хувьцааны өгөөжийн хувь дахь компанийн онцлогтой Factor model Хүчин зүйлсийн загвар эрсдэл ба системийн эрсдлийг харьцуулан хэмждэг статистикийн загвар. Нэг хүчин зүйлийн хувьд бета нь 1-тэй тэнцүү, бусад Factor portfolio Хүчин зүйлийн багц хүчин зүйлсийн хувьд бета нь 0-тэй тэнцүү байгуулагдсан сайн тархаагдсан багц. Дансны авлагаа факторын болон санхүүгийн Factoring accounts Факторинг-дансны байгууллагуудад хямдралтай худалдаж эх үүсвэр олж receivable авлагаа худалдах авах. Холбооны агентлагийн АНУ-ын сангийн яамны баталгаагүйгээр Холбооны Federal agency issues үнэт цаас агентлагуудаас гаргадаг бага эрсдэлтэй үнэт цаас. Холбооны нөөцийн банкууд оролцдог арилжааны Federal funds Холбооны нөөц банкуудын хоорондын зээлийн гүйлгээ. Эхэлж орлогодсон нь эхэлж зарлагадна гэсэн бараа FIFO Файфо материалын нөөцийн үнэлгээний бүртгэлийн арга. Finance Glossary P a g e | 42
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Саяхан болж өнгөрсөн үнийн өөрчлөлтийн хандлагад Filter rule Шүүлтүүрийн дүрэм үндэслэн хувьцааг авах буюу зарах дүрэм. Finance Санхүү Мөнгийг удирдах урлаг, ухаан. Урт (5 аас дээш жилийн) хугацаатай, түрээсийн нийт Financial (capital) lease Санхүүгийн түрээс төлбөр нь түрээсэлсэн хөрөнгийн өртгөөс илүү, цуцлагдах боломжгүй түрээсийн гэрээ. Нягтлан бодох бүртгэлийн нийтээр хүлээн Financial Accounting Санхүүгийн бүртгэлийн зөвшөөрсөн зарчмыг тунхагладаг нягтлан бодох Standards Board (FASB) стандартын зөвлөл бүртгэлийн мэргэжлийн байгууллага. Бодит активаас авах авлага буюу бодит активын бий Financial assets Санхүүгийн актив болгодог орлого. Татвар ба хүүгийн зардлын өмнөх орлого (EBIT) нь Санхүүгийн хугарлын нийт санхүүгийн тогтмол зардлаа дөнгөж хаах түвшин Financial break-even point цэг буюу нэгж хувьцааны орлого (EPS) нь тэгтэй тэнцүү байх (EBIT)-ын түвшин. Санхүүгийн зохион Сонирхогч этгээдийн захиалгад нийцүүлэн үнэт Financial engineering бүтээл цаасыг бий болгох, зохион бүтээх үйл явц. Засгийн газар, бизнесийн байгууллага, хувь Санхүүгийн Financial institution хүмүүсийн хадгаламжийг зээл ба хөрөнгө оруулалт байгууллага болгон дамжуулдаг зуучлагчид. Зээлдүүлэгчээс эх үүсвэр авч зээлдэгчид зээл олгох Financial intermediaries Санхүүгийн зуучлагчид хэлбэрээр зээлдэгч зээлдүүлэгчийг холбодог байгууллага. Finance Glossary P a g e | 43
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Зээл буюу санхүүжилтийн тогтмол зардлыг ашиглаж Financial leverage Санхүүгийн хөшүүрэг нэгж хувьцаанд ногдох ашгийг (EPS) нэмэгдүүлэх үйл явц. Бизнесийн байгууллага дахь санхүүгийн менежерийн Financial management Санхүүгийн удирдлага хариуцсан үүрэг. Санхүүгийн, санхүүгийн бус, хувийн, олон нийтийн, том, жижиг, ашгийн, ашгийн бус бүхий л төрлийн Financial manager Санхүүгийн менежер компани байгууллагын санхүүгийн үйл ажиллагааг удирддаг ажилтан. Мөнгөн хөрөнгийн илүүдэлтэй байгаа хэсэг болон Financial markets Санхүүгийн зах зээл хомсдолтой байгаа хэсгүүдийн хооронд шууд арилжаа хийгддэг зах зээл. Зорилтот компанийн бүтцийг өөрчилж мөнгөн Financial merger Санхүүгийн нэгдэлт урсгалыг нь сайжруулан далд үнэлэмжийг нь ил болгох зорилгоор хийх нэгдэлтийн гүйлгээ. Урт хугацааны (стратегийн) санхүүгийн төлөвлөгөө, Санхүүгийн түүнийг удирдлага болгон богино хугацааны (үйл Financial planning process төлөвлөлтийн үйл явц ажиллагааны) төлөвлөгөө боловсруулах, төсөвлөх үйл явц. Financial risk Санхүүгийн эрсдэл Санхүүгийн үүргээ биелүүлж чадахгүйд хүрэх эрсдэл. Санхүүгийн бүтээгдэхүүнийг бий болгож, тэдгээрийг Financial services Санхүүгийн үйлчилгээ хувь хүн, бизнесийн байгууллага, засгийн газарт хүргэх үйл явц. Өр ба хувьцааны санхүүжилтийн үйл ажиллагааны үр Санхүүжилтийн мөнгөн дүнд бий болох бэлэн мөнгөний урсгал, зээл авах ба Financing flows урсгал төлөх, хувьцаагаа зарах ба буцааж худалдаж авах, бэлнээр ногдол ашиг төлөхөөс үүсэх мөнгөний урсгал. Бэлэн бүтээгдэхүүний Үйлдвэрлэгдэж дууссан боловч зарагдаж амжаагүй Finished goods inventory нөөц байгаа зүйлс. Finance Glossary P a g e | 44
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Эдийн засгийг тогтворжуулах зорилгоор засгийн Fiscal policy Сангийн бодлого газрын зардал болон татварыг өөрчлөх бодлого. Зээлдэгчийн зээл төлөх чадварыг тодорхойлох зорилгоор компанийн зээлийн шинжээчдээс Зээл олгоход хэрэглэдэг 5 гол хэмжүүр Character (Зээлдэгчийн Five C's credit баримтлах Таван “Си”- түүх), Capacity (Төлбөрийн чадвар), Capital гийн зарчим (Санхүүгийн чадвар), Collateral (Барьцаа хөрөнгө), Conditions (Гадаад нөхцөл). Тогтмол орлоготой Тогтмол орлоготой үнэт цаасанд төвлөрч хөрөнгө Fixed income funds үнэт цаасны сан оруулдаг хамтын сангийн хэлбэр. Тогтмол орлоготой Бонд гэх мэтийн тодорхой хугацаанд тодорхой мөнгөн Fixed income securities үнэт цаас орлого авчирдаг үнэт цаас. Зээл олгох үеийн суурь хүүн дээр нэмэгдэл хүүг нэмж Fixed rate loan Зээлийн тогтмол хүү тогтоогоод, зээлийн хугацаа дуусах хүртэл мөрддөг тогтмол хүү. Тогтмол хүүтэй, моргэйжийн хугацаанд сар бүр тэнцүү Тогтмол хүүтэй Fixed rate mortgage хэмжээн төлбөр төлөгддөг, үл хөдлөх хөрөнгөөр моргэйж барьцаалагдсан зээл. Жилийн хүүгийн Богино ба урт хугацаатай зээлийн хүү харьцангуй Flat yield curve параллель муруй адилхан болохыг харуулах жилийн хүүгийн муруй. Төлбөр хариуцагчаас шилжүүлсэн мөнгө төлбөр Float Замд яваа мөнгө хүлээн авагчийн дансанд ороогүй байх нөхцөл. Бараа материалын Зээлдэгчийн барьцаалуулсан бараа материалын Floating inventory lien барьцаанаас авах үлдэгдлээс авах зээлдүүлэгчийн авлага. авлага Finance Glossary P a g e | 45
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Зах зээлийн нөхцлийг харгалзан хүү нь тодорхой Floating-rate bonds Хөвөгч хүүтэй бонд хязгаарын дотор үе үе хэлбэлзэх боломжтой бонд. Зээл олгох үеийн суурь хүүн дээр нэмэгдэл хүүг Floating-rate loan Зээлийн хөвөгч хүү нэмснээр тогтоогддог, зээлийн хугацаа дуусах хүртэл суурь хүүгийн өөрчлөлтийг даган хөвдөг хүү. Хөрөнгийн биржийн суудал эзэмшигч, бие даасан Floor broker Давхрын брокер гишүүн брокер. Үнэт цаасыг гаргаж борлуулахтай холбогдсон нийт Flotation costs Гаргалтын зардал зардал. Хөрөнгө оруулагчийн орны мөнгөн тэмдэгтээр илэрхийлэгдсэн, хөрөнгө оруулагчийн орны зах зээл Foreign bond Гадаадын бонд дээр зарагддаг, гадаадын компани, засгийн газраас гаргаж буй бонд. Гадаадын шууд Гадаад улс руу хийх хөрөнгө, менежмент, техникийн Foreign direct investment хөрөнгө оруулалт шилжүүлэг. Гадаад валютын Гадаад валютын ханшны өөрчлөлтөөс учрах эрсдлийг Foreign exchange manager менежер удирдаж байдаг компанийн менежер. Урьдчилан тохирсон тодорхой үнээр, тодорхой Forward contract Форвард хэлцэл хугацаанд активыг хүргэж өгөх үүрэг. Мөнгөн тэмдэгт, эсвэл бараа бүтээгдэхүүн, эсвэл ямар нэг өөр төрлийн активыг ирээдүйд дамжуулахад Forward rate Форвард үнэ гарах өртөг. Форвард үнэ нь ирээдүйн хэлцлийн үнийг тодорхойлоход ашиглагдна. Finance Glossary P a g e | 46
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Урт хугацаатай бондын хүлээгдэж буй өгөөжийг богино хугацаатай бондын өгөөжтэй хугацааг нь Forward rate (bond) Форвард хүү (бонд) сунгах замаар тэнцүүлэн тооцдог богино хугацаат ирээдүйн хүү. Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй хувьцааг хөрөнгө Fourth market Дөрөвдөгч зах зээл оруулагчид брокерийн зуучлалыг алгасан өөр хоорондоо шууд арилжих үйл явц. Зорилтот компанийн удирдлага нь дэмжиж, хувь Friendly merger Нөхөрсөг нэгдэлт нийлүүлэгчид нь баталсан нэгдэлтийн гүйлгээ. Тэнцлийн гадуурх бүх төрлийн үнэт цаасыг хөрвүүлэн, Нэгж хувьцаанд бүрэн Fully diluted EPS хэлцлийг хэрэгжүүлсний эцэст нийтэд нь энгийн уусгасан ашиг хувьцаанд шилжүүлж тооцсон нэгж хувьцааны ашиг. Fully modified mortgage Бүрэн шинэчлэгдсэн Үнэт цаас эзэмшигчдийн үндсэн авлага, хүүгийн pool моргэйжийн багц авлагыг баталгаажуулсан моргэйжийн багц. Компанийн ашиг, ногдол ашиг, ирээдүйн төлөв, Fundamental analysis Суурь шинжилгээ эрсдэл, хүүгийн хүлээгдэж буй хувь зэрэг хувьцааны үнийг тодорхойлогч хүчин зүйлсийн судалгаа. Тодорхой хугацааны хооронд нийлмэл хүүг ашиглан Ирээдүйн үнэлэмж Future value тооцдог мөнгөний өнөөгийн дүнгийн ирээдүйн (үнэ цэнэ) үнэлэмж (үнэ цэнэ). Ирээдүйн үнэлэмжийн Хүүгийн хувь тодорхой нөхцөлд, өнөөгийн мөнгөний Future value interest factor (үнэ цэнийн) хүүгийн ирээдүйн үнэлэмжийг (үнэ цэнийг) тооцоход (FVIF) хүчин зүйл ашигладаг үржүүлэгч. Үе тутмын төлбөр дэх Хүүгийн хувь тодорхой нөхцөлд, энгийн үе тутмын Future value interest factor ирээдүйн үнэлэмжийн төлбөрийн ирээдүйн үнэлэмжийг (үнэ цэнийг) өгөгдсөн for an annuity (FVIFA) (үнэ цэнийн) хүүгийн хугацааны дараа тооцоход ашигладаг үржүүлэгч. хүчин зүйл Finance Glossary P a g e | 47
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Активыг урьдчилан тохирсон үнээр, тодорхой Futures contract Ирээдүйн хэлцэл хугацааны дараа худалдах буюу худалдан авах үүрэг. Ирээдүйн хэлцлийн Ирээдүйн хэлцлийн хугацааны эцэст төлөхөөр Futures price үнэ урьдчилан тохиролцсон үнэ. Finance Glossary P a g e | 48
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 7 G Нягтлан бодох Generally accepted Санхүүгийн бүртгэлийн стандартын зөвлөлөөс бүртгэлийн нийтээр accounting principles баталсан санхүүгийн бүртгэл, тайланг бэлтгэх, хөтлөх хүлээн зөвшөөрсөн (GAAP) тэргүүн туршлага, журмын үндсэн чиглэл. зарчмууд Зорилтот компани нь бусад компанийн эзэмшилд очсон нөхцөлд зорилтот компанийн гол удирдлагуудад томоохон хэмжээний урамшуулал Golden parachutes Алтан шүхэр стратеги өгөхөөр тусгасан хөдөлмөрийн гэрээ. Эзэмшигч компанийн хувьд энэ нь ихээхэн зардалтай байдаг учраас зорилтот компанийн хувьд хамгаалалт болдог. Зорилтот компани нь өөрийн нэг буюу хэд хэдэн хувь нийлүүлэгчээс ихээхэн хэмжээний хувьцааг хувийн Ногоон шуудан Greenmail хэлцлээр зах зээлийн үнээс дээгүүр үнээр буцаан стратеги худалдаж авч дээрэнгүй эзэмшлээс хамгаалдаг стратеги. Дотоодын нийт Нэг улсад тодорхой хугацааны дотор үйлдвэрлэсэн Gross domestic product бүтээгдэхүүн бараа, үйлчилгээний зах зээлийн үнэлэмж (үнэ цэнэ). Борлуулсан барааны өртгөө төлсний дараа үлдэж байгаа борлуулалтын төгрөг тутмын ашгийн хувь. Gross profit margin Нийт ахуйц ашиг Борлуулалтаас борлуулсан барааны өртгийг хасч (нийт ашиг гарна) борлуулалтын дүнд хувааж тооцно. Finance Glossary P a g e | 49
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 8 H Хамгаалагдсан хөрөнгийг нийт хөрөнгөд харьцуулсан Hedge ratio Хамгаалалтын харьцаа харьцаа. Опшин эзэмшихийн тусгай стратеги. Энэ стратегийг дагадаг хөрөнгө оруулагч активын үнийн хэлбэлзлийн Хамгаалалтын харьцаа эрсдлээс өөрийгөө хамгаалахын тулд түүн дээр Hedge ratio or delta буюу дельта суурилсан опшиныг эсрэг хугацаатайгаар зэрэг эзэмшдэг. Суурь актив, опшин хоѐрын хоорондын хамаарал нь дельта коэффициент юм. Үнийн тааламжгүй өөрчлөлтийн эрсдлээс хамгаалах, Hedging Хамгаалах зайлсхийх. Урт хугацааны Капиталын жинхэнэ бүтцэд тулгуурласан бүртгэлийн Historic weights үнэлгээний жин буюу зах зээлийн үнэлгээний жин. Бүртгэлээр Хувьцааны бүртгэлийн өдрөөр эрэмбэлэгдсэн Holders of record эзэмшигчид компанийн хувьцаа эзэмшигчдийн жагсаалт. Нэг буюу түүнээс дээш тооны компанийн хяналтын Holding company Толгой компани багцыг эзэмшдэг компани. Хөрөнгө оруулалтын хугацааны өгөөж буюу үнэт Эзэмших хугацааны Holding period return цаасны үнийн өөрчлөлт ба орлогыг багтаасан нийт өгөөж өгөөж. Хөрөнгө оруулалтын багцын хүлээгдэж буй өгөөжийг Хэтийн төлөвийн хэд хэдэн мөчлөгт (хөрөнгө оруулалтын хэтийн Horizon analysis анализ төлөвт) хувааж илүү бодитой боломжит үр дүнг тодорхойлох анализ. Finance Glossary P a g e | 50
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Хөрөнгө оруулалтын хугацааны эцэс дэх жилийн Хэвтээ шинжилгээ Horizon analysis (bond) хүүгийн муруйг таамаглах замаар бондын өгөөжийг (бонд) урьдчилан таамаглах үйл явц. Horizontal merger Хэвтээ нэгдэлт Нэг төрлийн бизнес эрхэлдэг компаниудын нэгдэлт. Зорилтот компанийн удирдлагын дэмжлэгийн Hostile merger Дээрэнгүй нэгдэлт авалгүйгээр зах зээл дээрээс хувьцааг нь худалдан авч хяналтыг тогтоох нэгдэлтийн гүйлгээ. Компанийн удирдлагын дэмжлэггүйгээр гаднын бүлэг Hostile takeover Дээрэнгүй эзэмшил компанийн хувьцааг зах дээрээс худалдан авч хяналт тогтоох оролдлого. Finance Glossary P a g e | 51
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 9 I Цэвэр өөрийн хөрөнгөө хүүгийн өөрчлөлтөөс Immunization Дархлаажуулалт хамгаалах стратеги. Баталгаат эрхийг Бондод хавсрагдсан баталгаат эрх бүрт бодитой Implied price of a warrant илэрхийлсэн үнэ төлөх үнэ. Опшины зах зээлийн үнэлэмжтэй (үнэ цэнэтэй) Implied volatility Шууд бус хэлбэлзэл нийцсэн хувьцааны өгөөжийн стандарт хазайлт. In the money Mөнгөн доторхи Хэрэгжүүлэхэд ашигтай опшин. Удирдлагын урамшууллын төлөвлөгөө нь нэмэгдэл хөлсийг хувьцааны үнэтэй холбох байдлаар Урамшууллын Incentive plans хэрэгжүүлдэг ба хамгийн нийтлэг урамшууллын төлөвлөгөө төлөвлөгөө нь хувьцаа худалдан авахыг сонгох эрх (хувьцааны сонголт) юм. Орлого нь бүрдсэн нөхцөлд л хүүгийн төлбөрийг Income bonds Орлогын бонд хийхийг шаардах бонд. Гол төлөв доголдсон компанийн бүтцийн өөрчлөлтөд зориулж гаргадаг. Тодорхой хугацааны турш компаниас явуулсан үйл Income statement Орлогын тайлан ажиллагааны санхүүгийн үр дүнг харуулдаг тайлан. Санал болгосон хөрөнгийн зарцуулалтын үр дүнд бий Incremental cash flows Нэмэлт мөнгөн урсгал болох хүлээгдэж буй нэмэлт мөнгөн урсгал (орох буюу гарах мөнгөн урсгал). Finance Glossary P a g e | 52
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Бондыг гаргагч ба эзэмшигчийн эрх үүргийг Indenture Бондын гэрээ тодорхойлсон гэрээ. Мөнгөн урсгал нь өөр хоорондоо хамааралгүй буюу нэг нь нөгөөгөөсөө үл хамаарах бие даасан төслүүд. Independent projects Бие даасан төслүүд Нэг төслийг хэрэгжүүлэх болсон нь нөгөө төслийг авч үзэхэд саад болохгүй. Ирээдүйн хэлцлийн бодит үнэ ба түүний онолын Index arbitrage Индексийн арбитраж тэнцвэрт үнэлэмжийн зөрүүг ашиглаж эрсдэлгүйгээр ашиг олох стратеги. S&P500 гэх зэрэг зах зээлийн нийтлэг индексийн өгөөжтэй ижил төстэй өгөөж авах зорилготойгоор багцаа сонгодог хамтын сангийн хэлбэр. Энэхүү Index fund Индексийн сан сангууд зорилгодоо хүрэхийн тулд тухайн индекс-д багтсан хэсэг бүлэг эсвэл бүх компаниудын үнэт цаасанд хөрөнгөө тархаан байршуулдаг. Системийн эрсдлийн хүчин зүйлсийг S&P500 гэх зэрэг Index model Индексийн загвар зах зээлийн индексээр төлөөлүүлж тооцдог хувьцааны өгөөжийн загвар. Хувийн хөрөнгө оруулалтын зорилгоор харьцангуй Хувь хөрөнгө Individual investors цөөн тооны хувьцаа худалдаж авсан хөрөнгө оруулагчид оруулагчид. Салбарын амьдралын Нас нь тогтворжих хүртлээ туулж өнгөрүүлдэг Industry life cycle мөчлөг мөчлөгийн үе шатууд. Inflation Инфляци Бараа үйлчилгээний ерөнхий үнийн түвшний өсөлт. Компанийн ногдол ашгаар дамжиж ирээдүйн орлогын Ногдол ашгийн талаар өгөгддөг мэдээлэл. Хувьцаа эзэмшигчид энэ Informational content мэдээлэл мэдээлэлд үндэслэн хувьцааг дээгүүр эсвэл доогуур үнэлэхээ шийддэг. Finance Glossary P a g e | 53
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Анхны хөрөнгө Санал болгосон төсөлд хамаарах хугацааны эхний Initial investment оруулалт мөнгөн зарлага. Анхны нийтийн Хаалттай компани нээлттэй болж анх удаа олон Initial public offering (IPO) арилжаа нийтэд хувьцаагаа санал болгох арилжаа. Компанийн захирал, зөвлөлийн гишүүд, бусад илүү Insider information Дотоод мэдээлэл эрхтэй этгээдийн олж авдаг нийтэд дэлгэгдээгүй мэдээлэл. Суурилуулалтын Хөрөнгийг үйл ажиллагаанд ашиглахад бэлэн Installation costs зардал байдалд оруулахад шаардагдах бүх нэмэлт зардал. Шинэ хөрөнгийн Шинэ хөрөнгийн зардал ба суурилуулалтын зардлын Installed cost of new asset суурилуулалтын нийлбэр буюу хөрөнгийн элэгдэл тооцох өртөг. зардал Даатгалын компани, хамтын сан, тэтгэврийн сан зэрэг Байгууллагын хөрөнгө бусад хүмүүсийн мөнгийг хөлсөөр удирддаг, хөрөнгө Institutional investors оруулагчид оруулалтанд мэргэшсэн, их хэмжээний үнэт цаас худалдан авах чадвартай хөрөнгө оруулагчид. Компанийн эзэмшиж Нэг компаниас өөрийн энгийн хувьцаа болон давуу Intercorporate dividends буй хувьцааны ногдол эрхтэй хувьцаа эзэмшдэг өөр компанид төлж буй ашиг ногдол ашиг. Хөрөнгө оруулагчдад зөвхөн хүүгийн төлбөрийн Interest only strips Хүүгийн стрипс мөнгөн орлогоос төлбөр хийдэг үнэт цаас. Зээлдэгчээс авсан мөнгөн хөрөнгийнхөө хөлсөнд Interest rate Хүү зээлдүүлэгчид төлж байгаа төлбөр. Зээлдэгчийн хувьд мөнгө зээлсний зардал. Finance Glossary P a g e | 54
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Interest rate parity Хүүгийн тэнцвэрт relationship or covered Арбитражийн боломжийг арилгадаг валютын спот харилцаа буюу хүүгийн interest arbitrage (одоогийн) ба ирээдүйн ханшны хоорондын харилцаа. хаагдах арбитраж relationship Хоѐр үнэт цаасыг шууд биетээр нь солилгүйгээр Interest rate swap Хүүгийн своп хүүгийн мөнгөн урсгалыг солилцохоор хоѐр этгээдийн хооронд хийсэн арилжааны гэрээ. Зах хоорондын Бондын зах зээлийн нэг сегментээс нөгөө сегмент руу Intermarket spread swap зөрүүний своп шилжихэд зориулагдсан гүйлгээ. Төслийг хэрэгжүүлж дуусахаас өмнө хүлээн авсан Intermediate cash inflows Завсрын мөнгөн урсгал мөнгөн орлого. Компанийн борлуулалтын сувгуудын дотоод Internal forecast Дотоод таамаглал зөвшилцөлд үндэслэсэн таамаглал. Орох мөнгөн урсгалуудын өнөөгийн үнэлэмжийг (үнэ Internal rate of return (IRR) Өгөөжийн дотоод хувь цэнийг) анхны хөрөнгө оруулалттай тэнцүүлж буй хямдруулалтын хувь. Internal rate of return Өгөөжийн дотоод Өөр хоорондоо өрсөлдөх төслүүдээс өгөөжийн дотоод approach хувийн арга хувь хамгийн өндөртэйг сонгох арга. Компаниас хувьцааныхаа багцуудыг олон орны Олон улсын хувьцааны International equity market хөрөнгө оруулагчдад нэгэн зэрэг арилжаалах зах зээл боломжийг олгодог зах зээл. 3, 6, 12 сарын интервалтайгаар нийт хувьцааны 5-25 Интервалтай хаалттай Interval closed-end fund хүртэлх хувийг хөрөнгө оруулагчаас худалдаж авах сан боломж бүхий хаалттай сан. Өгөөжийн шаардагдах хувиар хямдруулсан Жам ѐсны үнэлэмж Intrinsic value компанийн ирээдүйн цэвэр мөнгөн орлогын өнөөгийн (үнэ цэнэ) үнэлэмж (үнэ цэнэ). Finance Glossary P a g e | 55
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Активын зах зээлийн үнэ, хэрэгжүүлэх үнэ хоѐрын Опшины жам ѐсны Intrinsic value of option зөрүү буюу мөнгөн доторхи авах опшиныг шууд үнэлэмж (үнэ цэнэ) хэрэгжүүлснээр олж болох ашиг. Бараа материалын Inventory turnover Бараа материалын хөрвөх чадварын хэмжүүр. эргэлт Урт хугацаатай зээлийн хүү богино хугацаатай Жилийн хүүгийн урвуу Inverted yield curve зээлийн хүүгээс хямд болохыг харуулах жилийн муруй хүүгийн доошоо хазайсан муруй. Ирээдүйд илүү нөөц бий болгох хүлээлттэйгээр Investment Хөрөнгө оруулалт өнөөгийн нөөцийг хуваарилан ашиглах. Олон төрлийн үйлчилгээ үзүүлдэг санхүүгийн зуучлагч байгууллага: 1. Компаниудад хөрөнгө оруулдаг урт хугацааны хөрөнгө оруулагч. 2. Компаниас ба засгийн газраас гаргасан үнэт цаасыг нийтэд арилжаалдаг санхүүгийн зуучлагч Хөрөнгө оруулалтын (андеррайтер). Investment bank банк (ХОБ) 3. Нэгдэлтийн үед тохиромжтой зорилтот компанийг нээн тодруулж хэлэлцээр өрнүүлэхэд туслалцаа үзүүлдэг санхүүгийн байгууллага (зөвлөгч, гүйлгээ/хэлцэл хариуцагч). 4. Том хэмжээний хөрөнгө оруулагчдад брокер болон үйлчилж хөрөнгийг нь удирддаг санхүүгийн байгууллага (брокер/дилер). 1. Хувийн хөрөнгө оруулагчдын мөнгөн хөрөнгийг үнэт цаас болон бусад активт оруулдаг санхүүгийн зуучлагч. Хөрөнгө оруулалтын Investment company компани 2. Хөрөнгө оруулагчдын нэрийн өмнөөс сангуудыг удирддаг компани. Хөрөнгө оруулалтын компани хэд хэдэн хамтын сангуудыг зэрэг удирдах нь бий. Хөрөнгө оруулалтын шинж чанартай болон үндсэн Хөрөнгө оруулалтын Investment flows хөрөнгийн худалдан авалт, борлуулалтаас үүсэх мөнгөн урсгал бэлэн мөнгөний урсгал. Finance Glossary P a g e | 56
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Хөрөнгө оруулалтын Стандарт энд Пүүрз ВВВ, Мүүдийз Ваа ба түүнээс Investment grade bond зэрэглэлтэй бонд дээгүүр зэрэглэлтэй бонд. Хөрөнгө оруулалтын Хөрөнгө оруулалтыг бэлэн мөнгөд хөрвүүлэхээр Investment horizon хүрээ төлөвлөсөн хугацаа. Төслүүдийг өгөөжийн дотоод хувиар нь хамгийн Investment opportunities Хөрөнгө оруулалтын өндрөөс буурах дарааллаар жагсааж харгалзах schedule (IOS) боломжийн хуваарь хөрөнгө оруулалтын төсөвтэй холбосон график. Хөрөнгө оруулалтын Investment opportunity set Эрсдэл өгөөжийн хослол бүхий багцын хувилбарууд. боломжит тавил Investment risk Хөрөнгө оруулалтын Хөрөнгө оруулсны үр дүнд алдагдал хүлээх management эрсдлийн удирдлага боломжийг багасгах эрсдлийн удирдлага. Дампуурсан компанийн зээлдүүлэгчдийн нэрийн Албадан дахин зохион Involuntary reorganization өмнөөс гаргадаг компанийн бүтцийг дахин өөрчилж байгуулалт өглөгөө төлөхийг илэрхийлсэн өргөдөл. Эргэлтэнд гаргасан нийт хувьцаа. Энэ нь нийтийн Issued shares Эргэлтийн хувьцаа эзэмшлийн хувьцаа ба компанийн мэдлийн хувьцааны нийлбэрээр тодорхойлогддог. Finance Glossary P a g e | 57
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 10 J Хөрөнгө оруулалтын альфа хэмжүүр. Активын Jensen measure Женсений хэмжүүр үнэлгээний загвараар тогтоосноос илүү гарсан дундаж өгөөж. Тэнцлийн зарим үзүүлэлтийг таамаглаж, бусдыг нь тооцоолон гаргаж, гадны санхүүжилтийг тэнцлийн Judgmental approach Таамаглан тооцох арга зөрүүг бөглөх үзүүлэлт болгон ашигладаг тэнцлийн төсөл боловсруулдаг арга. Стандарт энд Пүүрз ВВ, Мүүдийз Ва ба түүнээс Junk bonds Өндөр эрсдэлтэй бонд доогуур ангиллын бонд. Бүтээгдэхүүний орц материал, түүхий эдийг үйлдвэрлэлд яг хэрэгтэй цагт нь ирүүлэх замаар Just-in-time (JIT) system Яг цагт нь систем бараа материалын нөөцийг хамгийн бага байлгадаг удирдлагын систем. Finance Glossary P a g e | 58
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 11 L Leading economic Эдийн засгийн Эдийн засгийн нөхцөл байдал өөрчлөгдөхөөс түрүүлж indicators тэргүүлэх үзүүлэлтүүд өсөж буурч байдаг үзүүлэлтүүд. Шинээр үл хөдлөх хөрөнгө авах гэж байгаа компанийн Түрээслэх-зээлээр Lease-versus-purchase (or хувьд тулгардаг түрээслэх, зээлээр худалдан авах, авах (түрээслэх-авах) lease-versus-buy) decision эсвэл өөрт байгаа бэлэн мөнгөөрөө худалдан авах шийдвэр эсэхийг тодорхойлсон шийдвэр. Татвараас чөлөөлөгдөх тодорхой цуврал төлбөрийг Leasing Түрээс гэрээний дагуу төлж үндсэн хөрөнгийг эзэмших үйл ажиллагаа. Түрээсийн гэрээний дагуу үндсэн хөрөнгийн Lessee Түрээслэгч үйлчилгээг авагч. Lessor Түрээслүүлэгч Түрээслүүлж байгаа үндсэн хөрөнгийн өмчлөгч. Компанийн харилцагч банкнаас гадаадын нийлүүлэгчид гаргаж өгдөг, гэрээний бүх нөхцөл Letter of credit Аккредитив биелсэн тохиолдолд нэхэмжлэлийн дагуу төлбөрийг хийхийг заасан банкны баталгаа. Ерөнхийдөө хувьцаа эзэмшигчдийн жилийн Хувьцаа эзэмшигчдэд Letter to Stockholders тайлангийн эхний хэсэг бөгөөд удирдлагаас илгээх захидал тайлагнадаг анхны мэдээлэл юм. Зээллэгээр санхүүжих үйл явц буюу тогтмол зардалтай хөрөнгө, эх үүсвэрийг ашиглах замаар Leverage Хөшүүрэг компанийг өмчлөгчдийн өгөөжийг нэмэгдүүлэх үйл ажиллагаа. Finance Glossary P a g e | 59
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Компанийн өр төлбөр ба нийт өөрийн хөрөнгийн Leverage ratio Хөшүүргийн харьцаа харьцаа. Ихээхэн хэмжээний зээлийн эх үүсвэрийг ашиглан Leveraged buyout (LBO) Зээлээр худалдан авах компанийг худалдан авах арга техник. Үндсэн хөрөнгийн өртгийн 20 орчим хувийг Leveraged lease Хөшүүргийн түрээс түрээслүүлэгчээс хувь оролцоо болгон гаргаж үлдэх хэсгийг зээлдүүлэгч гаргах түрээс. Зээл авч ихээхэн хэмжээний ногдол ашиг Зээлээр хуваарилснаар санхүүгийн хөшүүргээ ихэсгэж Leveraged recapitalization хөрөнгөжүүлэлтийн эзэмшигдэхээс зайлсхийдэг зорилтот компанийн стратеги стратеги. Барьцаанаас авах Барьцаанаас авах нийтэд зарлагдсан хууль ѐсны Lien авлага авлага. Сүүлд орлогодсон нь эхэлж зарлагадна гэсэн бараа LIFO Лайфо материалын нөөцийн үнэлгээний бүртгэлийн арга. Үнэт цаасны зах зээлийн үнэ тодорхой түвшинд Хязгаарлалттай Limit order хүрсэн тохиолдолд худалдаж авах буюу худалдах захиалга захиалга. Хязгаарлагдмал Үүсгэн байгуулагчдын тоо нь 50-аас дээшгүй, Limited liability corporation хариуцлагатай хаалттай захиалгын үндсэн дээр хувьцаагаа гаргадаг (LLC) компани компани. Наад зах нь нөхөрлөлийн нэг гишүүн (ерөнхий гишүүн) бүрэн хариуцлагатай бусад гишүүд нь Хязгаарлагдмал хязгаарлагдмал хариуцлагатай байдаг нөхөрлөл. Limited Partnership (LP) нөхөрлөл Хязгаарлагдмал хариуцлагатай гишүүд нь компанийн удирдлагын үйл ажиллагаанд оролцдоггүй идэвхигүй хөрөнгө оруулагчид болно. Finance Glossary P a g e | 60
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 1. Тодорхой хугацааны турш, тодорхой дүнгээр богино хугацаатай барьцаагүй зээл авахаар компани ба арилжааны банк хоѐрын хооронд байгуулсан гэрээ. Line of credit Зээлийн шугам 2. Харилцагчаас борлуулагч компанид төлөх өрийн дээд хэмжээ. Компанийн бүх активыг зах зээлийн үнээр нь зарж бүх өр төлбөрөө (давуу эрхтэй хувьцааны өглөгийг Нэгж хувьцааны Liquidation value per share оруулаад) төлөөд үлдэх мөнгийг энгийн хувьцааны үлдэгдэл өртгийн арга тоонд хуваасан дүн буюу нэгж энгийн хувьцааны жинхэнэ үнэлгээ. 1. Актив болон үнэт цаас үнийн өөрчлөлтгүйгээр хурдан арилжаалагдах чанар. Liquidity Хөрвөх чадвар 2. Актив болон үнэт цаасыг маш хурдан мөнгөнд хөрвөх (мөнгө болгох) боломж. Урт хугацаатай үнэт цаасны хөрвөх чадвар нь сул, хүүгийн ерөнхий түвшнээс хамаарах нь хүчтэй байх Хөрвөх чадварыг тул дурын үнэт цаас гаргагчийн хувьд урт хугацаатай Liquidity preference theory давууд үзэх онол үнэт цаасны хүү нь богино хугацаатай үнэт цаасны хүүгээс өндөр байна, тийм учраас жилийн хүүгийн муруй дээшээ хазайна гэж үзэх онол. Хөрвөх чадварыг Богино хугацаатай үнэт цаасыг давуутайд үзэх Liquidity preferences давууд үзэх хандлага хөрөнгө оруулагчдын ерөнхий хандлага. Хөрвөх чадварын Урт хугацаатай бондын эрсдлийг нөхөх зориулалтаар Liquidity premium урамшуулал хөрөнгө оруулагчдаас шаарддаг нэмэгдэл өгөөж. Load Шимтгэлийн төлбөр Хамтын сангийн арилжааны шимтгэлийн төлбөр. Тодорхой хүүтэй зээлийг тодорхой хугацааны эцэст үндсэн өр, хүүгийн хамт бүрэн төлж барагдуулахын Loan amortization Зээлийн барагдуулалт тулд жил тутам тэнцүү хэмжээтэй төлөх мөнгөн төлбөрийн тогтоолт. Finance Glossary P a g e | 61
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Зээлийн Зээлийг тэнцүү хэмжээний төлбөрүүдээр барагдуулах Loan amortization schedule барагдуулалтын хуваарь. Энэ нь тухайн төлбөр бүрт орсон үндсэн өр хуваарь ба хүүгийн хэмжээг харуулдаг. Лондонгийн банк London Interbank Offered хоорондын зах зээлийн Лондонгийн банк хоорондын зээлийн хүү. Rate (LIBOR) хүү (ЛАйБОР) 1. Үнэ нь өснө гэсэн хүлээлттэйгээр үнэт цаасыг худалдан авч ирээдүйд зарах зорилготойгоор тодорхой хугацаанд барих үйлдэл. Long position Урт позиц 2. Опшин хэлцлийг худалдан авах үйлдэл (опшины хувьд). Урт хугацааны Урт хугацаанд төлөвлөгдсөн санхүүгийн үйл Long-term (strategic) (стратегийн) ажиллагаа ба тэрхүү үйл ажиллагааны санхүүгийн үр financial plans санхүүгийн төлөвлөгөө дагавар. Нэгээс дээш жилийн хугацаанд төлөгдөх өр Long-term debt Урт хугацаат өр төлбөрүүд. Урт хугацаатай Long-term financing 1 жилээс дээш хугацаатай санхүүжилт. санхүүжилт Ногдол ашгийг зориудаар бага хувиар тооцож тогтмол Тогтмол ногдол ашгийг Low-regular-and-extra хуваарилаад хувьцааны ашиг нь ердийнхөөс илүү багаар, дээр нь илүүг dividend policy гарсан тохиолдолд нэмж ногдол ашиг хуваарилах нэмж олгох бодлого бодлого. Finance Glossary P a g e | 62
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 12 M Макаулайн үргэлжлэх Тогтмол орлоготой үнэт цаасны хүүгийн эрсдлийн Macaulay duration хугацаа хэмжүүр. Төлбөр хариуцагчаас төлбөрийг шуудангаар Шуудангаар яваа Mail float явуулснаас хойш төлбөр хүлээн авагч түүнийг авах мөнгө хүртэлх хугацаа. Үйл ажиллагааны түрээсийн хувьд түрээслүүлэгчээс Maintenance clauses Хадгалалтын нөхцөл хариуцдаг үндсэн хөрөнгийн хадгалалт, хамгаалалт, даатгал, татварын зардал. Захирлуудын зөвлөлийг сонгоход хувьцаа эзэмшигч Саналыг энгийн бүр өөрийн нэгж хувьцаа тутамд нэг саналын эрхтэй Majority voting system давуугаар тооцох оролцож, өөрийн бүх хувьцаагаараа санал өгөх систем эрхтэй сонгуулийн систем. Үнэт цаасыг өөрөөр нь барьцаа болгон брокероос Margin Барьцааны илүүдэл зээлсэн мөнгөөр худалдаж авах. Ахиуц үр ашиг нь нэмэгдсэн зардлаас илүү байсан Marginal cost-benefit Ахиуц зардал-үр нөхцөлд л санхүүгийн шийдвэрийг гаргаж analysis ашгийн шинжилгээ хэрэгжүүлдэг эдийн засгийн зарчим. Орлогын тодорхой түвшнээс илүү гарсан хэсэгт Marginal tax rate Татварын ахиуц хувь ногдуулдаг татвар. Компанийн мөнгөн урсгалыг хямдруулахад ашиглах Зах зээлийн Market capitalization rate зах зээл дээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн хямдруулалтын хямдруулалтын хувь хувь. Finance Glossary P a g e | 63
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Үнэт цаасыг зах зээл дээр одоо байгаа үнээр шууд Market order Зах зээлийн захиалга худалдаж авах буюу худалдах захиалга. Багцын бүрэлдэхүүн дэх үнэт цаас бүр нь өөрийн зах Market portfoliio Зах зээлийн багц зээлийн үнэлэмжтэй (үнэ цэнтэй) пропорциональ хамааралтайгаар орсон багц. Зах зээлийн Хөрвөх үнэт цаасны зах зээлийн үнэлэмж нь түүний Market premium урамшуулал (хөрвөх шулуун болон хөрвөлтийн үнэлгээнээс давсан хэсэг. үнэт цаасны хувьд) Арилжаалагдаж буй бүх үнэт цаасны зах зээлийн Market return Зах зээлийн өгөөж багцын өгөөж. Зах зээлийн эрсдэл, Market risk, systematic risk, Нийт эдийн засагтай холбоо бүхий эрсдлийн хүчин системийн эрсдэл, nondiversifiable risk зүйлс. тархаагдашгүй эрсдэл Мөнгөний зах зээл нь хугацааныхаа хувьд хэсэгчлэгддэг, тиймээс зээлийн эрэлт нийлүүлэлтээс Зах зээлийн шалтгаалан хэсэг тус бүр дээр өөр өөр хүү Market segmentation theory хэсэгчлэлийн онол тогтоогддог. Жилийн хүүгийн муруйн хазайлт нь хэсэг бүр дээр тогтоогдсон хүүгийн хоорондын ерөнхий хамаарлаар тодорхойлогдно гэж үзэх онол. Андеррайтингийн синдикатаас үнэт цаасны эрэлтийг Зах зээлийн Market stabilization (үнийн түвшинг) хадгалахын зорилгоор хийдэг үнэт тогтворжилт цаас худалдаж авах захиалга. Зах зээл нь сангийн үнэт цааснаас илүү өгөөжтэй Зах зээлийн цагийг Market timing байна гэж таамагласан нөхцөлд зах зээлд оруулах олох хөрөнгөө нэмэгдүүлдэг активын хуваарилалт. Зах зээлийн нийт Компанийн гаргасан хувьцааны тоо, нэгж хувьцааны Market value weights үнэлэмжийн жин зах зээлийн үнийн үржвэрээр тооцсон жин Finance Glossary P a g e | 64
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Зах зээлийн нийт Үнэт цаас бүрийн зах зээлийн нийт үнэлэмжээр Market value-weighted үнэлэмжээр жигнэсэн жигнэсэн дундаж өгөөжүүдийн индекс. Стандарт энд index дундаж Пүүрз 500-ын индекс. Сул чөлөөтэй хөрөнгөндөө орлого олох зорилгоор Арилжаалагдах үнэт компанийн эзэмшдэг, маш хурдан хугацаанд бэлэн Marketable securities цаас мөнгөнд хөрвөх чанартай, богино хугацаатай, хүүтэй мөнгөний зах зээлийн хэрэгсэл. Засгийн газрын богино хугацаат өрийн бичиг, Түргэн борлогдох үнэт арилжааны бичиг, Засгийн газар, бизнес, санхүүгийн Marketable securities цаас байгууллагын гаргасан шилжих хадгаламжийн сертификат зэрэг богино хугацаат өрийн хэрэгслүүд. Зах зээлийн ба Хувьцааны зах зээлийн үнийг нэгж хувьцааны Market-to-book value ratio бүртгэлийн үнэлгээний бүртгэлийн үнэд харьцуулсан харьцаа. харьцаа Зах зээлийн Ирээдүйн хэлцлээр тогтоогдсон үүргүүдийн өдөр Marking to markets барагдуулалт тутмын тооцоо барагдуулалт. Захиалгын оновчтой тоо хэмжээний загвар (EOQ)-т үндэслэн үйлдвэрлэлийн хэрэгцээг бараа материалын Материалын Materials requirement нөөцийн үлдэгдэлтэй харьцуулах замаар хэрэгцээний planning (MRP) system үйлдвэрлэлийн түүхий эд нэг бүрийн захиалга өгөх төлөвлөлтийн систем хугацааг тодорхойлдог бараа материалын удирдлагын систем. Хоѐр ба түүнээс дээш тооны компани нэгдэж аль нэг Merger Нэгдэлт компанийхаа нэрийг авах. Зардлын хувьд үр ашигтай, гүйлгээний зориулалттай мөнгө хөрөнгийн үлдэгдлийг тодорхойлох загвар. Мөнгөн хөрөнгийн урсгал тодорхойгүй гэсэн санаанд Miller-Orr model Миллер-Оррын загвар үндэслэсэн мөнгөн хөрөнгийн үлдэгдлийн дээд хязгаар, оновчтой үлдэгдэл (буцах цэг)-ийг тодорхойлох загвар. Finance Glossary P a g e | 65
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Тэнцүү биш хэмжээтэйгээр хийгддэг мөнгөн урсгал Mixed stream Холимог мөнгөн урсгал буюу тодорхой хэв загваргүй мөнгөн урсгал. Хурдавчилсан өртөг Modified Accelerated Cost Татварын зорилгоор ашиглагддаг түргэвчилсэн нөхөлтийн Recovery System (MACRS) элэгдлийн систем. тохируулсан систем Компанийн өөрийн хөрөнгийн өгөөж нь нийт активын ДюПонтын хувиргасан өгөөж ба санхүүгийн хөшүүргийн үржүүлэгчийн Modified DuPont formula томъѐо (компанийн нийт актив ба өөрийн хөрөнгийн харьцаа) үржвэртэй тэнцдэг. Төв банкнаас явуулдаг мөнгөний нийлүүлэлт болон Monetary policy Мөнгөний бодлого хүүгийн түвшинд нөлөөлөх бодлого. Богино хугацаатай, хөрвөх чанар өндөртэй үнэт цаасууд арилжалагддаг зах зээл. Мөнгөн хөрөнгийн Money market Мөнгөний зах зээл богино хугацааны нийлүүлэгч болон хэрэглэгчдийг холбож өгдөг санхүүгйн зах зээлийн салбар. Мөнгөний зах зээлийн Мөнгөний зах зээлийн хэрэгслүүдэд хөрөнгө оруулдаг Money market mutual fund сан хамтын сангийн хэлбэр. Моргэйжийн өрийн Моргэйжийн хугацаанд түүний үндсэн өрийг төлж Mortgage amortization барагдуулалт барагдуулах үйл явц. Үл хөдлөх хөрөнгө буюу барилгын зээлээр Mortgage bonds Моргэйж бонд баталгаажсан бонд. Моргэйжийн өрийн Моргэйжийн хугацаа дуусахаас өмнө түүний үндсэн Mortgage prepayment урьдчилсан өрийг бүгдийг нь буюу эсвэл хэсэгчлэн барагдуулах барагдуулалт үйл явц. Finance Glossary P a g e | 66
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Моргэйжийг төлж дуусахад шаардлагатай үндсэн Mortgage principal Моргэйжийн үндсэн өр өрийн үлдэгдэл. Моргэйжийн үнэт Моргэйжийн зээлийн багцуудаар баталгаажсан үнэт Mortgage securitization цаасжуулалт цаас бий болгох үйл явц. Орон нутгийн засаг захиргаа буюу хотоос гаргадаг Municipal bonds Орон нутгийн бонд татвараас чөлөөлөгдсөн бонд. Шинээр хувьцаа гаргаж зарах, хувьцаагаа буцааж худалдаж авах бүрт өөрийн хөрөнгийн хэмжээ нь Mutual fund Хамтын сан өөрчлөгдөж байдаг нээлттэй сантай хөрөнгө оруулалтын компани. Бүх хөрөнгө оруулагчид эрсдэлтэй активаас бүрдсэн Хамтын сангийн адил багцыг сонирхох бөгөөд түүнийг нь тийм багцаас Mutual fund theorem теорем бүрдсэн хамтын сангаар хангаж болно гэж үзэх теорем. Нэг төслийг хэрэгжүүлэх болсон нь нөгөө төслийг авч Харилцан үгүйсгэх Mutually exclusive projects үзэх шаардлагагүй болгодог өөр хоорондоо төслүүд өрсөлдсөн төслүүд. Finance Glossary P a g e | 67
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 13 N Лангууны арилжааны зах зээлийн компьютерт холбогдсон үнийн мэдээллийн систем. 1971 онд NASDAQ Насдак байгуулагдсан дэлхийн хамгийн анхны электронжсон хөрөнгийн бирж. Түргэн борлогдох чадвартай учраас арилжаалагдах Near cash Бараг мөнгө үнэт цаас нь мөнгөн хөрөнгөтэй төстэй. Сөрөг хамаарал 2 төрлийн хувьсагчын утгууд эсрэг чигт өөрчлөгдөх Negatively correlated (корреляци) хамаарал. Тоогоогүй компанийн Нэрд гараагүй компанийн хувьцаа нь хэвийн бус Neglegted-firm effect нөлөө өгөөжтэй байх хандлага. Negotiable certificates of Хадгаламжийн Арилжааны банкин дах хадгаламжийг төлөөлөн deposit (CDs) сертификат мөнгөний зах зээл дээр арилжигддаг үнэт цаас. Хэлэлцээрээр зарах Үнэт цаасны гаргалтанд ХОБ-ыг өрсөлдүүлэхгүйгээр Negotiated offering санал сонгож ажиллуулах үйл явц. Нийт активын зах зээлийн үнэлэмжээс нийт өр Цэвэр активын Net asset value төлбөрийг хасаад хувьцааны тоонд хуваасан үнэлэмж (үнэ цэнэ) илэрхийлэл. Өгөгдсөн хугацааны дотор компанийн авсан бэлэн Net cash flow Цэвэр мөнгөн урсгал мөнгөний орлого ба шилжүүлсэн зарлагын зөрүү. Finance Glossary P a g e | 68
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Компанийн хөрөнгийн өртгийн хувиар хямдруулан тооцсон төслийн ирээдүйд орох мөнгөн урсгалуудын Цэвэр өнөөгийн Net present value (NPV) өнөөгийн үнэлэмжээс (үнэ цэнээс) анхны хөрөнгө үнэлэмж (үнэ цэнэ) оруулалтыг хасч гаргадаг төслийн үнэлгээний (төсөл сонголтын) дэвшилтэт арга. Цэвэр өнөөгийн Эзэмшигчдийн хөрөнгийг хамгийн их байлгах Net present value approach үнэлэмжийн (үнэ төслүүдийг сонгохдоо цэвэр өнөөгийн үнэлэмжийг цэнийн арга) (үнэ цэнийг) ашиглах арга. Цэвэр өнөөгийн Хэд хэдэн хямдруулалтын хувиар тооцсон төслийн Net present value profile үнэлэмжийн (үнэ цэвэр өнөөгийн үнэлэмжийг (үнэ цэнийг) харуулсан цэнийн) дүрслэл график. Net proceeds Цэвэр мөнгөн орлого Үнэт цаасыг зарснаар олсон цэвэр мөнгөн хөрөнгө. Хүү, татварыг оролцуулан бүх өртөг зардлаа төлсний дараа үлдэж байгаа борлуулалтын төгрөг тутмын Net profit margin Цэвэр ахуйц ашиг ашгийн хувь. Татварын дараахь цэвэр ашгийг борлуулалтын дүнд хувааж тооцно. Компанийн эргэлтийн актив ба эргэлтийн пассивын Цэвэр эргэлтийн зөрүү. Өөрөөр хэлбэл эргэлтийн активын урт Net working capital хөрөнгө хугацаатай эх үүсвэрээр санхүүжсэн хэсэг. Энэ нь эерэг буюу сөрөг утгатай байж болно. Нэрлэсэн үнэгүй Нэрлэсэн үнэ тогтоож өгөлгүйгээр гаргасан хувьцаа. No par value хувьцаа Хувьцааг зарагдсан үнээр нь бүртгэх боломжтой. Nominal (stated) interest Нэрлэсэн (тогтоосон) Зээлдүүлэгчээс тогтоож зээлдэгчээс төлөхөөр rate хүүгийн хувь амласан гэрээний хүүгийн хувь. Мөнгө хөрөнгийн нийлүүлэгчээс тогтоож хэрэглэгчээс Nominal rate of interest Нэрлэсэн хүү төлдөг жинхэнэ хүү. Finance Glossary P a g e | 69
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Орлогын тайланд хасагдаж тооцогддог боловч Noncash charges Мөнгөн бус зардлууд бодитоор гараагүй зардлууд. Nonconventional cash flow Мөнгөн урсгалын Хугацааны эхэнд мөнгөн зарлага нэгмөсөн гараад pattern хэвшмэл бус загвар дараа нь цуваагаар мөнгөн орлого орохгүй байдал. Ногдол ашиг нь үл Noncumulative preferred Өмнөх үеийн төлөгдөөгүй ногдол ашгийн авлагыг хуримтлагдах давуу stock тооцдоггүй давуу эрхтэй хувьцаа. эрхтэй хувьцаа Тархаах боломжгүй Бүх компанид нийтэд нь үйлчилдэг зах зээлийн хүчин Nondiversifiable risk эрсдэл зүйлст хамаатай активын эрсдлийн хэсэг. Авлагаа барьцаалуулсан зээлдэгч нь зээлдүүлэгчид Мэдэгдэхийг Nonnotification basis заавал мэдэгдэлгүйгээр авлагаа цуглуулж зээлээ шаардахгүй нөхцөл төлөх нөхцөл. Нэмэгдэл ашгаас хувь Nonparticipating preferred Эзэмшигчид нь зөвхөн тогтоосон ногдол ашиг авдаг үл хүртдэг давуу stock давуу эрхтэй хувьцаа. эрхтэй хувьцаа 1. Зээлдүүлэгч худалдаж авсан дансны авлагынхаа барьцаагаар үл нөхөгдөх зээлийн эрсдлийг бүрэн хариуцах нөхцөл. 2. Зээлдэгч, баталгаа гаргагч эсвэл худалдагч гэх Nonrecourse basis Үл буцаах нөхцөл зэрэг талууд ямар нэгэн алдагдал эсвэл хохирол гарсан тохиолдолд тэдгээрийг тавьсан барьцаагаараа л барагдуулах үүрэгтэй, түүнээс гадуурх үүргийг зээлдүүлэгч эсвэл худалдан авагчийн өмнө хүлээхгүй гэсэн нөхцөл. Өөрийн хөрөнгөө нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ шинээр Саналын эрхгүй Nonvoting common stock элсэж буй хөрөнгө оруулагчдад саналын эрх олгохгүй хувьцаа байхаар зорьж компаниас гаргасан хувьцаа. Finance Glossary P a g e | 70
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Нэрлэж тогтоосон үнэгүй боловч жилийн ногдол Нэрлэсэн үнэгүй давуу No-par preferred stock ашгийн мөнгөн дүн нь тогтоогдсон давуу эрхтэй эрхтэй хувьцаа хувьцаа. Normal probability Магадлалын хэвийн Тэгш хэмтэй, “хонх” хэлбэртэй муруйгаар distribution тархалт илэрхийлэгдсэн магадлалын тархалт. Богино хугацаатай зээлийн хүү урт хугацаатай Жилийн хүүгийн Normal yield curve зээлийн хүүгээс хямд болохыг харуулах жилийн хэвийн муруй хүүгийн дээшээ хазайсан муруй. Авлагаа барьцаалуулсан зээлдэгч нь дансандаа Мэдэгдэхийг шаардах Notification basis мөнгө орж ирсэн тохиолдолд зээлдүүлэгчид мэдэгдэж нөхцөл зээлээ шууд төлөх нөхцөл. Свопын төлбөрийг тооцохын тулд ашигладаг үндсэн Notional principal Хийсвэр үндсэн төлбөр өрийн дүн. Finance Glossary P a g e | 71
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 14 O Жижиг хөрөнгө оруулагчдын цэвэр худалдан авалт Odd-lot theory Зөрсөн тааврын онол нэмэгдэж байвал хувьцааны зах зээл унахын шинж гэх онол. Үйл ажиллагааны зардлаа нөхөх борлуулалтын Үйл ажиллагааны Operating break-even point түвшин буюу татвар ба хүүгийн зардлын өмнөх орлого хугарлын цэг тэгтэй тэнцүү (EBIT=0) байх борлуулалтын түвшин. Үйл ажиллагааны Төслийг хэрэгжүүлэх явцад бий болсон татварын Operating cash inflows мөнгөн урсгал дараахь нэмэлт мөнгөн орлого. Зээлийн шугамын нөхцлийн дагуу банкнаас Operating change Үйл ажиллагааны компанийн санхүүгийн байдалд буюу үйл restrictions хязгаарлалт ажиллагаанд тавьдаг гэрээт хязгаарлалт. 1. Компанийн эргэлтийн хөрөнгө нь мөнгөн хөрөнгөөс бэлэн бүтээгдэхүүн руу, түүнээс дансны авлага руу, түүнээс эргэж мөнгөн хөрөнгө руу шилжих үйл явц. Үйл ажиллагааны Operating cycle мөчлөг 2. Түүхий эд материал, хөдөлмөр зэргийг худалдан авч эхэлж буй үеэс эхлэн бэлэн бүтээгдэхүүнээ борлуулж авлагаа цуглуулж дуусах хүртэлх хугацаа. Компанийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэл болон Үйл ажиллагааны Operating flows борлуулалтанд шууд хамааралтай бэлэн мөнгөний мөнгөн урсгал урсгал. Богино (5 хүртэлх жилийн) хугацаатай, түрээсийн нийт Үйл ажиллагааны Operating lease төлбөр нь түрээсэлсэн хөрөнгийн өртгөөс бага, түрээс цуцлах боломжтой түрээсийн гэрээ. Finance Glossary P a g e | 72
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Компанийн үндсэн зардлын нийт зардлаас эзлэх хувь. Энэхүү хувь нь их байх буюу хувьсах зардлын хэмжээ нь бага байдаг компаниудын үйл ажиллагааны хөшүүрэг их байна гэсэн үг. Хувьсах зардлын Үйл ажиллагааны Operating leverage хэмжээгээ бага байлгаж цэвэр ахуйц ашгаа (net profit хөшүүрэг margin) ихэсгэдэг (шинэ бүтээгдэхүүн зарах нэгж бүртээ бага зардал гаргадаг) компанийн бодлого. Борлуулалтын хэмжээ ихсэх тусам үндсэн зардлын үр өгөөж мөн адил ихэснэ. Хүү, татварыг оруулахгүйгээр бусад бүх өртөг зардлаа төлсний дараа үлдэж байгаа борлуулалтын төгрөг Үйл ажиллагааны Operating profit margin тутмын ашгийн хувь. Борлуулалтаас хүү, татвараас ахуйц ашиг бусад зардлыг хасч (үйл ажиллагааны ашиг гарна) борлуулалтын дүнд хувааж тооцно. Цех, хэлтэс, үйлдвэрлэлийн шугам зэрэг компанийн Operating unit Үйл ажиллагааны нэгж бодит үйл ажиллагаанд хувь нэмрээ оруулдаг бизнесийн хэсэг. Алдагдсан боломжийн Санал болгосон төсөлд зарцуулж байгаа хөрөнгөөр Opportunity costs өртөг өөр илүү сонголт хийж олох байсан мөнгөн орлого. Капиталын оновчтой Эх үүсвэрийн жигнэсэн дундаж өртөг хамгийн бага, Optimal capital structure бүтэц компанийн үнэлэмж хамгийн их байх капиталын бүтэц. Эрсдэлтэй активын Эрсдэлтэй активуудыг эрсдэлгүй активтай хольж Optimal risky portfolio оновчтой багц бүтэн багц үүсгэсэн хамгийн сайн хувилбар. Тодорхой эд хөрөнгийг (активийг) тогтоосон үнээр Option Опшин тогтоосон хугацааны өмнө эсвэл эцэст худалдан авах буюу худалдах эрх. Суурь үнэт цаасны үнэлэмж (үнэ цэнэ) нь 1 хувиар Option elasticity Опшины уян чанар нэмэгдэхэд дагаж нэмэгдэх опшины үнэлэмжийн (үнэ цэнийн) өсөлтийн хувь. Finance Glossary P a g e | 73
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Бараа материалын захиалгыг өгөх ба хүлээж авахад Order costs Захиалгын зардал гардаг бичилт тооцооны тогтмол зардал. Энгийн үе тутмын Ordinary annuity Үе тутмын эцэст хийгдэх төлбөр. төлбөр Компанийн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний борлуулалтаас Ordinary income Ердийн орлого бий болсон орлого. Эргэлтэнд байгаа үнэт цаасуудыг дахин арилжаалах Organized securities Зохион байгуулагдсан буюу хоѐрдогч зах зээлийн үйл ажиллагааг эрхэлдэг exchanges хөрөнгийн бирж биет байгууллага. Out of the money Мөнгөний алдагдалтай Хэрэгжүүлэхэд ашиггүй опшин. Нийтийн эзэмшлийн Компаниас гаргаж нийтийн эзэмшилд байгаа Outstanding shares хувьцаа хувьцааны тоо хэмжээ. Хүлээгдэж буй үнэт Буцааж дуудах чанарыг нь ашиглан хөрвүүлэх Overhanging issue цаас боломжгүй үнэт цаас. Захиалга нь илүүдсэн Oversubscribed issue Бүрэн зарагдсан үнэт цаасны гаргалт. үнэт цаас Finance Glossary P a g e | 74
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Хувьцааны эрх (stock rights) эсвэл баталгаат эрх (warrant) гаргах үед одоогийн хувьцаа эзэмшигчиддээ компаниас олгодог давуу эрх буюу сонголт. Энэхүү хэлцлийн үед компанийн хувьцаа эзэмшигчид Захиалга нь илүүдсэн Oversubscription privilege өмчлөлийн хэмжээгээ шинэ хувьцаа худалдаж хувьцааны нөхцөл авснаар хадгалан үлдэх боломжтой ба эрхээ хэрэгжүүлээгүй хувьцаа эзэмшигчдийн хувь хэмжээг бусдад нь захиалгын үнийн түвшинд тэнцүүлэн хуваарилан олгодог. Over-the-counter (OTC) Лангууны арын Хөрөнгийн бирж дээр бүртгэгдээгүй үнэт цаасыг exchange арилжаа зардаг болон худалдан авдаг биет бус зах зээл. Finance Glossary P a g e | 75
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 15 P Үнэ ашгийн бага харьцаатай хувьцааны эрсдлээр Үнэ ашгийн харьцааны P/E effect жигнэсэн өгөөж нь үнэ ашгийн өндөр харьцаатай нөлөө хувьцааныхаас илүү байдаг тохиолдол. Нэмж төлөгдсөн Paid-in capital in excess of Энгийн хувьцааг борлуулсан үнэ анхны нэрлэсэн капитал (өөрийн par үнээс нь давсан хэсэг. хөрөнгө) Хувьцааны нэрлэсэн Компанийн дүрмийн дагуу нэгж хувьцаанд тогтоож Par value үнэ өгсөн ач холбогдол багатай үнэ. Эзэмшигчид нь тогтоосон ногдол ашиг авахаас гадна Нэмэгдэл ашгаас хувь тодорхойлсон томъѐоны дагуу илүүдсэн ногдол Participating preferred хүртдэг давуу эрхтэй ашгийн хуваарилалтанд энгийн хувьцаа stock хувьцаа эзэмшигчдийн адилаар оролцох давуу эрхтэй хувьцаа. Хоѐр ба түүнээс дээш тооны хүмүүсийн эзэмшилд Partnership Нөхөрлөл байдаг ашгийн төлөө бизнес. Нэрлэж тогтоосон үнэтэй, жилийн ногдол ашгаас Нэрлэсэн үнэтэй давуу Par-value preferred stock хүртэх хувь нь тодорхойлогдсон давуу эрхтэй эрхтэй хувьцаа хувьцаа. Үнэ нь буруу тогтоогдсон үнэт цаасыг илрүүлэн ашиг олохыг оролдолгүйгээр сайн тархаагдсан эрсдэл Passive management Идэвхигүй удирдлага багатай үнэт цаасны багцыг худалдан авч эзэмших хөрөнгө оруулалтын удирдлага. Үнэт цаасны шинжилгээнээс зайлсхийсэн хөрөнгө Passive strategy Идэвхигүй стратеги оруулалтын бодлого. Finance Glossary P a g e | 76
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Орон сууцны зээл гэх мэт багцалсан зээлийн сангаар Шилжсэн хөрөнгө баталгаажсан үнэт цаас. Шилжсэн хөрөнгө Pass-through securities оруулалтын үнэт цаас оруулалтын үнэт цаасыг эзэмшигчид нь зээлдэгчээс үндсэн өр ба хүүгийн төлбөрийг авдаг. Төслийн анхны хөрөнгө оруулалтыг мөнгөн орлогын Payback period Эргэн төлөх хугацаа урсгалаараа нөхөхөд компаниас шаардагдах хугацаа. Хувьцаа эзэмшигчдэд ногдол ашгийн төлбөрийг Payment date Төлбөрийн өдөр бодитойгоор шилжүүлдэг өдөр. Payment-in-kind (PIK) Өөрөөрөө төлөгдөх Ногдол ашиг нь нэмэлт давуу эрхтэй хувьцаагаар preferred stock давуу эрхтэй хувьцаа төлөгддөг давуу эрхтэй хувьцаа. Эдийн засгийн өргөжилтийн эцсээс агшилтын эхлэл Peak Оргил хүртэлх шилжилт. Санхүүжилт сонгох дараалал. Хуримтлагдсан ашиг- Pecking order Сонгох дараалал Зээл-Шинээр хувьцаа гаргах. Барьцааны бүртгэлийн үнэд ногдуулан олгох Percentage advance Урьдчилгааны хувь барьцаат зээлийн хувь. Борлуулсан бүтээгдэхүүний өртөг, үйл ажиллагааны Борлуулалтын хувиар зардал, хүүгийн зардал зэргийг борлуулалтын хувиар Percent-of-sales method тооцох арга тооцож орлогын тайлангийн төсөл боловсруулдаг арга. Perfectly negatively Төгс сөрөг 2 төрлийн хувьсагч хоорондын хамаарлын correlated хамааралтай (корреляцийн) зэрэг -1 тэй тэнцүү байх тохиолдол. Perfectly positively Төгс эерэг 2 төрлийн хувьсагч хоорондын хамаарлын correlated хамааралтай (корреляцийн) зэрэг +1 тэй тэнцүү байх тохиолдол. Finance Glossary P a g e | 77
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Хүлээн зөвшөөрөгдөх эрсдлийн хүрээнд багцын Performance evaluation Амжилтын үнэлгээ менежерээс хэр зэрэг өгөөж олсныг дүгнэх үнэлгээ. Удирдлагын нэмэгдэл хөлсийг нэгж хувьцаанд ногдох ашиг (НХНА), НХНА-ийн өсөлт, өгөөжийн бусад Гүйцэтгэлийн харьцаануудтай хамааруулдаг төлөвлөгөө. Performance plans төлөвлөгөө Гүйцэтгэлийн хувьцаа болон бэлэн мөнгөний шагнал нь дээрхи төлөвлөгөөнд хамаарах урамшууллын хэсэг юм. Performance shares Гүйцэтгэлийн хувьцаа Гүйцэтгэлээр олгох урамшууллын хувьцаа. Компанийн үндсэн хөрөнгө болон эргэлтийн активын Permanent need Байнгын хэрэгцээ байнгын хэсгийг санхүүжүүлэх хэрэгцээ. Энэ хэрэгцээ жилийн турш өөрчлөгддөггүй. Цаг хугацааны хязгаарлалтгүйгээр тасралтгүй орох Perpetuity Мөнхийн төлбөр буюу гарах мөнгөн урсгал. Хувийн итгэмжлэгдсэн Өөр хүний нэрийн өмнөөс эд хөрөнгийг эзэмшигч Personal trust төлөөлөгч итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч. Pledge of accounts Богино хугацаатай зээл авахын тулд авлагын дансаа Авлагаа барьцаалах receivable барьцаа, баталгаа болгон ашиглах. Plowback ratio or earnings Хуримтлагдсан ашгийн Компанийн ашгийн бизнест буцааж хөрөнгө оруулсан retention ratio харьцаа хэсэг буюу ногдол ашиг болгож хуваарилаагүй хэсэг. Гаднаас эзэмших оролдлого гармагц хүчинтэй болох тодорхой эрх бүхий хувьцааг гаргах хамгаалалтын Poison pill Хортой эм стратеги стратеги. Зорилтот компанийн хувьцааны тэр эрх нь эзэмших компанийн хувьд ашиггүй байдаг. Finance Glossary P a g e | 78
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Засгийн газраас авч хэрэгжүүлж байгаа бодлого буюу Political risk Улс төрийн эрсдэл улс төрийн үймээн нь гадаадын хөрөнгө оруулагчдад сөргөөр нөлөөлж болзошгүйн эрсдэл. Portfolio Багц Бүлэг активууд буюу активуудын цуглуулга. Өгөөжийн өсөлтийн боломжийг хадгалахын зэрэгцээ Portfolio insurance Багцын даатгал хөрөнгө оруулалтын алдагдлыг хязгаарладаг багцын стратеги. Багцын арилжаалагдсан хэсгийг нийт багцын дүнд Portfolio turnover Багцын эргэлт харьцуулсан харьцаа. Эерэг хамаарал 2 төрлийн хувьсагчуудын утгууд нэг чигт өөрчлөгдөх Positively correlated (корреляци) хамаарал. Шинээр хувьцаа нэмж гаргахад энгийн хувьцаа Хувьцааны урьдчилсан Preemptive rights эзэмшигчдийн компанийн өмчлөлд эзлэх хувь эрх хадгалагддаг систем. Компанийн давуу эрхтэй хувьцаа эзэмшигчид нь Preferred stock Давуу эрхтэй хувьцаа энгийн хувьцаа эзэмшигчдээс түрүүлж ногдол ашгийг үе тутам, тогтмол хувиар авах эрхтэй байдаг. Үнэт цаасны зарагдсан үнийн нэрлэсэн үнээс Premium Урамшуулал илүүдсэн зөрүү. Урьдчилан Моргэйжийн үнэт цаасны хөрөнгө оруулагчдад Prepayment risk барагдуулалтын тулгардаг үндсэн өр, хүүгийн урьдчилан эрсдэл барагдуулалтын тодорхойгүй байдал. Finance Glossary P a g e | 79
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Ирээдүйн мөнгөний одоогийн үнэлэмж (үнэ цэнэ). Өнөөгийн үнэлэмж (үнэ Хүү, хугацаа нь тодорхой нөхцөлд ирээдүйд бий Present value цэнэ) болох мөнгөн дүнтэй тэнцүү хэмжээний мөнгөтэй байхын тулд одоо хийх хөрөнгө оруулалтын дүн. Хорогдуулалтын хувь тодорхой нөхцөлд, өгөгдсөн Өнөөгийн үнэлэмжийн Present value interest хугацааны дараа ирээдүйд олж авах мөнгөн дүнгийн (үнэ цэнийн) хүүгийн factor өнөөгийн үнэлэмжийг (үнэ цэнийг) тооцоход хүчин зүйл ашигладаг үржүүлэгч. Үе тутмын төлбөр дэх Хорогдуулалтын хувь тодорхой нөхцөлд, өгөгдсөн Present value interest өнөөгийн үнэлэмжийн хугацааны эцэст хийх үе тутмын төлбөрийн өнөөгийн factor for an annuity (үнэ цэнийн) хүүгийн үнэлэмжийг (үнэ цэнийг) тооцоход ашигладаг хүчин зүйл үржүүлэгч. Компанийн өдөр тутмын үйл ажиллагааг удирдах, President or chief executive Гүйцэтгэх захирал захирлуудын зөвлөлөөс батлагдсан бодлогуудыг officer (CEO) хэрэгжүүлэх үүрэг бүхий албан тушаалтан. Компанийн ашгийн нэг төгрөг бүрийн төлөө хөрөнгө оруулагчдаас төлөхөд бэлэн байгаа мөнгөний хэмжээ. Price/Earnings (P/E) ratio Үнэ ашгийн харьцаа Үнэ ашгийн харьцаа өндөр байх тусам компанийн ирээдүйд итгэх хөрөнгө оруулагчдын итгэл өндөр байна гэсэн үг. Компанийн нэгж хувьцаа бүрт ногдохоор хүлээгдэж Үнэ/Ашгийн харьцааг Price/Earnings multiple буй ашгийг (EPS) салбарын үнэ ашгийн дундаж ашиглан хувьцааг approach харьцаагаар (P/E) үржүүлж тооцдог компанийн үнэлэх арга хувцааны үнэлгээг тогтоох арга. Нэгж хувьцааны үнийг нэмж нийт хувьцааны тоонд Price-weighted average Үнээр жигнэсэн дундаж хуваасан дундаж. Доу жонсын индексийг тооцдог дундаж. Үнэлгээ нь хөрвөлт ба энгийн хувьцааны шинж Нэгж хувьцаанд чанараас хамаардаг, тэнцлийн гадуурх бүх төрлийн Primary EPS шилжүүлсэн үндсэн үнэт цаасыг хөрвүүлэн хэлцлийг хэрэгжүүлсний эцэст ашиг нийтэд нь энгийн хувьцаанд шилжүүлж тооцсон нэгж хувьцааны ашиг. Finance Glossary P a g e | 80
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Анх удаа гаргаж буй үнэт цаасыг арилжаалдаг Primary market Анхдагч зах зээл санхүүгийн зах зээл. Үнэт цаас гаргагч нь арилжааны гүйлгээнд шууд оролцдог цорын ганц зах зээл. Prime rate of interest Банкнаас найдвартай харилцагчиддаа олгодог Суурь хүү (prime rate) зээлийн хамгийн бага хүү. Principal Үндсэн төлбөр Хүү төлөгддөг санхүүгийн хэрэгслийн үндсэн дүн. Хөрөнгө оруулагчдад зөвхөн үндсэн өрийн төлбөрийн Principal only strips Үндсэн өрийн стрипс мөнгөн орлогоос төлбөр хийдэг үнэт цаас. Хувьцаа буюу бонд зэрэг шинээр гаргаж буй үнэт Хаалттай хөрөнгө Private placement цаасыг нэг буюу цөөн тооны хөрөнгө оруулагчдад оруулалт шууд зарах үйл ажиллагаа. Хувийн өмчлөлийн Компанийн нийт хувьцааг нэг хувь хүн өмчлөх Privately owned (stock) (хувьцаа) тохиолдол. Санхүүгийн тайлангийн Таамаглаж төлөвлөсөн санхүүгийн тайлан (орлогын Pro forma statements төсөл тайлан, тэнцэл). Probability Магадлал Өгөгдсөн үр дүн тохиолдох боломж. Боломжит үр дүнгүүдийг тохиолдох магадлалаар нь Probability distribution Магадлалын тархалт илэрхийлсэн загвар. Finance Glossary P a g e | 81
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Ашиглагдаж байгаа хөрөнгийг зарснаар орж ирэх Proceeds from sale of old Хуучин хөрөнгө зарсны задаргаа, цэвэрлэгээний зардлыг хассан цэвэр asset орлого мөнгөн орлого. Замд яваа мөнгийг Төлбөр хүлээн авагч чек хүлээн авснаас хойш өөрийн Processing float оруулах дансанд оруулах хүртэлх хугацаа. Profit margin or return on Ашгийн зөрүү буюу Борлуулалтын төгрөг тутамд ногдох үйл ажиллагааны sales (ROS) борлуулалтын өгөөж ашиг (EBIT борлуултын харьцаа). Компанийн тогтмол байдлаар цэвэр ашиг бий болгох Profitability Ашигт ажиллагаа чадвар. Ихэнхдээ үнэ ашгийн харьцаагаар (P/E) хэмжигддэг. Хөтөлбөрийн дагуу зохицуулагдсан хувьцааны нийт Program trade Хөтөлбөрт арилжаа багцыг худалдах буюу худалдан авах арилжаа. Үнэт цаасны арилжааны комисст бүртгэгддэг компанийн үйл ажиллагаа, санхүүгийн байдлыг Prospectus Проспектус харуулсан мэдээллийн хэсэг. Энэхүү мэдээлэл сонирхсон этгээд бүрт нээлттэй байх ѐстой. Эзэмшиж буй үнэт цаасан дээрээ суурилсан зарах Хамгаалалтын зарах опшиныг хамгаалалт болгон нэмж худалдаж авах Protective put опшин үйлдэл. Ингэснээр эзэмшигч нь суурь үнэт цаасны үнэ бууралтаас өөрийгөө хамгаалдаг. Хувьцаа эзэмшигчдийн хэсэг бүлэглэл хүчээ нэгтгэн хангалттай төлөөллийн санал цуглуулснаар компанийн бүтцэд их хэмжээний өөрчлөлт оруулах эрхтэй болох үйл явц. Энэхүү стратеги нь ихэнхдээ Proxy battle Төлөөллийн тэмцэл дээрэнгүй эзэмшлийн үед хэрэглэгддэг ба эзэмшигч компани нь зорилтот компаний одоогийн хувьцаа эзэмшигчдийг ятган компанийхаа удирдлагыг түлхэн унагаахад чиглэгддэг. Finance Glossary P a g e | 82
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Төлөөллийн Бусад хувьцаа эзэмшигчдэд саналын эрхээ Proxy statement зөвшөөрөл төлөөлүүлэн эдлүүлэх зөвшөөрөл. Хөрөнгө удирдагчид (хөрөнгө оруулалтын Prudent man law Шударга эрийн хууль байгууллагууд) харилцагчийн эрх ашгийг хувийн эрх ашгаас дээгүүр тавих үүрэгтэй гэсэн дүрэм. Хөрөнгө оруулагчдын ашиг сонирхлыг хамгаалах, Хувь нийлүүлсэн үнэн зөв,тал бүрийн, хараат бус аудитын Public Company компаний нягтлан тайлангуудыг бэлтгэж олон нийтийн эрх ашгийг Accounting Oversight бодох бүртгэлийн хамгаалах зорилгоор 2002 оны Сарбанес-Окслэйн Board (PCAOB) хяналтын зөвлөл хуулиар үүсгэн байгуулагдсан ашгийн төлөө байгууллага. Хувьцаа буюу бондыг олон нийтэд санал болгон Public offering Нийтэд санал болгох арилжих үйл ажиллагаа. Компанийн хувьцааг өөр хоорондоо хамааралгүй олон Нийтийн өмчлөлийн Publicly owned (stock) тооны хувь хүн, байгууллагын хөрөнгө оруулагч (хувьцаа) өмчлөх тохиолдол. Үйл ажиллагааны ба санхүүгийн түрээсийн хугацаа дуусмагц, түрээслэгчид олгогддог түрээсэлсэн Purchase options Худалдан авах сонголт хөрөнгөө гол төлөв урьдчилан тогтоосон үнээр худалдан авах эрх. Жилийн хүү өндөртэй бонд (илүү урт хугацаатай) руу Pure yield pickup swap Жилийн хүүгийн своп шилжих үйл явц. Тодорхой эд хөрөнгийг (активийг) тогтоосон үнээр Put option Худалдах опшин тогтоосон хугацааны өмнө эсвэл эцэст худалдах эрх. Нийт зарах опшины арилжааны эргэлтийг авах опшины арилжааны эргэлтэнд харьцуулсан харьцаа. Зарах ба худалдан Put/call ratio Энэ нь хөрөнгө оруулагчдын зах зээлд хандах авах опшины харьцаа ерөнхий хандлагыг харуулдаг. Зарах опшины арилжаа давуу байвал зах зээл буурах хандлагыг илэрхийлнэ. Finance Glossary P a g e | 83
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Бонд гаргагч компани нь бусадтай нийлсэн, бусдыг нэгтгэсэн эсвэл их хэмжээний нэмэлт бонд гаргасан Putable bonds Буцаах бонд зэрэг бүтцийн онцгой өөрчлөлт орсон тохиолдолд бонд эзэмшигч нь бондоо нэрлэсэн үнээр нь буцаах боломжтой бонд. Авах зарах опшины зохистой харилцааны тэнцэтгэл. C – P = So – X/(1+rf)T Авах зарах опшины C опшины авах үнэ Put-call parity theorem тэнцвэрийн теорем P опшины зарах үнэ So суурь хувьцааны үнэ Х хэрэгжүүлэх үнэ rf эрсдэлгүй активын хүү T опшины эцсийн хугацаа Нэг толгой компани нь нөгөө толгой компанийхаа Pyramiding Пирамиджуулах хяналтыг авах зэргээр ашиг/алдагдлаа улам ихэсгэдэг толгой компаниудын хэлцэл. Finance Glossary P a g e | 84
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 16 Q Улирлаар нийлмэл хүү Quarterly compounding Нэг жилийн дотор 4 үеийн хүүг нийлүүлж тооцох. тооцох Төлбөр түргэн Компанийн эргэлтийн хөрөнгөөс бараа материалыг Quick (acid-test) ratio гүйцэтгэх чадварын хасч эргэлтийн эх үүсвэрт нь харьцуулж тооцдог харьцаа хөрвөх чадварын хэмжүүр. Үнэт цаасны үнийн Бонд, хувьцаа болон бусад үнэт цаасны өнөөгийн ба Quotations мэдээ өнгөрсөн үеийн үнийн статистик мэдээ. Finance Glossary P a g e | 85
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 17 R Хувьцааны үнийн өөрчлөлт нь санамсаргүй бөгөөд Random walk Санамсаргүй алхаа урьдчилан таамаглахын аргагүй гэсэн санаа. Сайн үр дүнгээс муу үр дүнг хасах замаар активын Range Хэлбэлзлийн хүрээ эрсдлийг олох хэмжүүр. Хөрөнгө зарцуулалтын төслүүдийг өгөөжийн хувь Ranking approach Эрэмбэлэх арга зэрэг урьдчилан тодорхойлсон хэмжүүрээр эрэмбэлэх аргачлал. Хүүгийн өөрчлөлтийг таамаглах үндсэн дээр нэг Rate anticipation swap Хүү таамаглалын своп бондыг нөгөөгөөр солих үйл явц. Компанийн үйл ажиллагааны гүйцэтгэл, статусыг Ratio analisys Харьцааны шинжилгээ тодорхойлохын тулд хийдэг санхүүгийн харьцаануудыг тооцох, тайлбарлах арга. Зорилтот компанийн нэгж хувьцаанд ногдох буюу Ratio of exchange Солилцооны ханш зорилтот компанийн хувьцаа эзэмшигчдэд шинээр олгох эзэмшигч компанийн нэгж хувьцааны тоо. Зорилтот компанийн нэгж хувьцаанд ногдох буюу Ratio of exchange in market Зах зээлийн зорилтот компанийн хувьцаа эзэмшигчдэд шинээр price солилцооны ханш олгох эзэмшигч компанийн нэгж хувьцааны зарласан үнэ. Түүхий эд матөриалын Бэлэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхийн тулд компанийн Raw materials inventory нөөц худалдаж авсан түүхий эд. Finance Glossary P a g e | 86
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Эрсдэл нь зохицуулагдаагүй, аливаа нэгэн жишигтэй Raw return Түүхий өгөөж харьцуулагдаагүй хөрөнгө оруулалтын нийт өгөөжийн хувь. Real assets Бодит актив Бараа үйлчилгээг бүтээхэд ашигладаг эд хөрөнгө. Үл хөдлөх хөрөнгийн Үл хөдлөх хөрөнгө буюу үл хөдлөх хөрөнгөөр Real estate investment trust итгэмжлэгдсэн хөрөнгө барьцаалагдсан зээлд хөрөнгө оруулдаг зуучлагч. оруулалт Инфляцигүй, зах зээлийн нийлүүлэгч ба хэрэглэгчид нь хөрвөх чадварыг давууд үзэх хандлагагүй, бүх үр Real rate of interest Бодит хүү дагавар нь тодорхой гэх мэт төгс орчинд, хуримтлалын нийлүүлэлт ба хөрөнгө оруулалтын эрэлтийн хоорондын ерөнхий тэнцвэрээр тогтсон хүү. Хөрөнгө оруулалтын багцан дахь активуудын жинг (эзлэх хувийг) шинэчлэх үйлдэл. Энэ нь үе үе зарим Rebalancing Дахин тэнцвэржүүлэх нэг төрлийн активыг худалдан авч заримыг нь заран анх төлөвлөж байсан активын хуваарилалтаа хадгалан үлдсэнээр хэрэгждэг. Дампуурсан эсвэл бэрхшээлд орсон компанийн өрийг Хөрөнгийн бүтцийн Recapitalization хувьцаагаар солих буюу өрийн хугацааг сунгах замаар шинэчлэл хийгддэг дахин зохион байгуулалтын арга хэмжээ. Элэгдэл тооцсон активыг татвар ногдох үнэ цэнээс Шинэчлэн тогтоосон Recaptured depreciation давсан үнээр зарснаас орж ирэх орлого. Тэрхүү үнийн элэгдэл зөрүү нь тайлан дээр ашиг гэж бүртгэгдэх ѐстой. Recovery period Элэгдлийн хугацаа Компанийн хөрөнгийн элэгдлийг тооцох хугацаа. Гаргаж байгаа үнэт цаасны урьдчилсан шинж төрхийг Red herring Улаан тодорхойлолт товч тодорхойлж проспектуст улаан өнгөөр бичсэн мэдэгдэл. Finance Glossary P a g e | 87
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Агуулахын нөөц багасч “улаан шугам”-д ойртмогц нөөцийн захиалгыг өгөх замаар бараа материалын Red-line method Улаан шугамын арга нөөцийг шаардлагатай хэмжээнд барьж байдаг энгийн арга. Өөрийн нэрийн өмнөөс арилжаанд оролцогч Registered trader Бүртгэгдсэн дилер хөрөнгийн биржид бүртгэгдсэн гишүүн дилер. Тогтмол ногдол ашиг Хугацааны эцэс бүрт, тогтоосон хэмжээний мөнгөн Regular dividend policy олгох бодлого дүнгээр ногдол ашиг хуваарилах бодлого. Тодорхой хувьцаа буюу тодорхой салбарын Relative strength Харьцангуй хүч хувьцаануудын үнийг зах зээлийн ерөнхий индекстэй харьцуулсан харьцаа. Нэмэгдэж гарах татварын дараахь мөнгөн зарлага Хамааралтай мөнгөн Relevant cash flows /хөрөнгө оруулалт/ ба санал болгосон хөрөнгийн урсгалууд зарцуулалтаас үүсэх мөнгөн орлого. Үйл ажиллагааны түрээсийн хугацаа дуусмагц Renewal options Сунгуулах сонголт түрээслэгчид олгогддог түрээсийн гэрээгээ сунгуулах эрх. Бараа материалаа дахин захиалах цэг. Захиалга Дахин захиалга хийх Reorder point өгөөд бараа материалаа хүлээн авах хүртэлх өдрийн цэг тоо ба өдрийн хэрэглээний үржвэр. Replacement cost Орлуулалтын зардал Компанийн активыг сольж орлуулах зардал. Буцаан худалдаж авах Тодорхой үнэт цаасыг банк буюу дилерээс тогтоосон Repurchase agreement гэрээ (Репо) үнээр буцааж авах нөхцөлтэйгөөр зарах гэрээ. Finance Glossary P a g e | 88
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Хөрөнгө оруулагчийн хүлээж буй, өгөгдсөн эрсдлийн Required return Шаардагдах өгөөж түвшинтэй дүйцэхүүц наад захын өгөөж. Бэлэн мөнгөний эцсийн үлдэгдэл нь компанид Нийт санхүүжилтийн Required total financing зайлшгүй шаардлагатай нөөц үлдэгдлээс дутсан хэрэгцээ хэсгийг санхүүжүүлэх эх үүсвэр. Компаниас боломжтой бүх хөрөнгө оруулалт хийсний Residual theory of Ногдол ашгийн дараа үлдэж байгаа хөрөнгө гэдэг утгаар нь ногдол dividends үлдэгдлийн онол ашгийг үлдэгдэл хөрөнгө гэж үзэх онол. Хувьцааны үнэ буюу хувьцааны зах зээлийн индекс Resistance level Эсэргүүцэх түвшин нэмж өсөх магадлал багатай түвшин. Зээлдэгчийн үйл ажиллагаа, санхүүгийн хувьд Restrictive covenants Хориглосон заалт тодорхой хориглолт, хязгаарлалт тавьсан зээлийн гэрээний заалтууд. Ногдол ашиг болгож хуваарилаагүй орлого. Дотоод Retained earnings Хуримтлагдсан ашиг санхүүжилтийн хэлбэр. Үнэт цаасыг тодорхой хугацаанд эзэмшсэний үр дүнд хүлээх ашиг эсвэл алдагдал. Өгөөж нь ханшийн Return Өгөөж өсөлт/уналтыг анхны хөрөнгө оруулалтын дүнд харьцуулсан хувиар илэрхийлэгднэ. Компанийн ашигт байдлын хэмжүүр. Компанийн хувьцаа эзэмшигчдийн хөрөнгийн цэвэр ашиг болон Өөрийн хөрөнгийн ирсэн хэсгийг харуулдаг харьцаа (хувиар Return on equity (ROE) өгөөж илэрхийлэгднэ). ӨӨӨ = Цэвэр ашиг / Хувьцаа эзэмшигчдийн өмч Өөрийн актив хөрөнгөөрөө ашиг олох чадвар буюу Return on total assets удирдлагын ерөнхий үр ашгийг хэмжинэ. Үүнийг Нийт активийн өгөөж (ROA) заримдаа хөрөнгө оруулалтын өгөөж гэж нэрлэх нь бий. Finance Glossary P a g e | 89
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Нэг үед өгөөж муутай буюу өгөөж сайтай байсан Reversal effect Эргэх нөлөө хувьцаа дараагийн үедээ эсрэгээр өөрчлөгдөх хандлага. Тодорхой тооны хувьцааг нэг шинэ хувьцаагаар солих Хувьцааны нийлүүлэлт Reverse stock split хэлбэрээр компанийн хувьцааны зах зээлийн үнийг (эсрэг сплит) өсгөдөг арга. Өөрийн эх үүсвэрийн боломжоос үл хамааран Эргэлтийн зээлийн Revolving credit agreement тодорхой хугацааны турш банкнаас компанид олгодог шугам баталгаат зээлийн шугам. Шагнал ба Эрсдлийн урамшуулал ба стандарт хазайлтын Reward-to-variability ratio хэлбэлзлийн харьцаа харьцаа. Санхүүгийн алдагдал хүлээж болзошгүй байдал буюу Risk Эрсдэл өгөгдсөн активуудын өгөөж нь хувьсах чанар. Бодит үр дүн нь таамаглалаас зөрөх магадлал (боломж). Эрсдэл (техникийн Risk (of technical Компаниас өр төлбөрөө хугацаанд нь төлж чадахгүй төлбөрийн чадваргүй insolvency) байх магадлал. байдлын) Хүлээгдэж буй өгөөжөө нэмэгдүүлэхийн тулд илүү Эрсдлийг хүлээн Risk tolerance эрсдлийг хүлээхэд бэлэн байх хөрөнгө оруулагчийн зөвшөөрөх хандлага. Компанийн хувьцааны үнийг хадгалах буюу өсгөх Risk-adjusted discount rate Эрсдлээр зохицуулсан зэргээр эзэмшигчдэд учрах зардлыг нөхдөг өгөгдсөн (RADR) хямдруулалтын хувь төслийн заавал олох ѐстой өгөөжийн хувь. Ижил өгөөжтэй хоѐр хөрөнгө оруулалтын төсөл байхад бага эрсдэлтэй төслийг нь сонгох хөрөнгө оруулагчийн хандлага. Эрсдлээс зайлсхийгч хөрөнгө Risk-averse Эрсдлээс зайлсхийгч оруулагч нь эрсдэлд дургүй ба эрсдэл ихтэй үнэт цаасыг өөрийн хөрөнгө оруулалтын багцанд оруулахаас зайлсхийснээр өндөр хэмжээний өгөөжийг алдах боломжтой. Finance Glossary P a g e | 90
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Эрсдэлгүй өгөөжийн АНУ-ын Сангийн үнэт цаас авах зэрэг эрсдэлгүй Risk-free rate хувь хөрөнгө оруулалт хийхэд олох өгөөжийн хувь. Хөрөнгө оруулахдаа эрсдлийг үл тоомсорлох хөрөнгө Risk-indifferent Эрсдлийг үл тооцох оруулагчийн хандлага, учир нь тэрээр хүлээгдэж буй өгөөжид гол анхаарлаа хандуулдаг. Эрсдэл-өгөөжийн Эрсдэл илүү хүлээсэн хөрөнгө оруулагч илүү өгөөж Risk-return tradeoff хамаарал авах ѐстой гэсэн хүлээлт. Өгөөжийг бууруулсан ч гэсэн илүү эрсдлийг хүлээн Risk-seeking Эрсдэлд тэмүүлэх зөвшөөрөх хандлага. Finance Glossary P a g e | 91
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 18 S 100 буюу түүнээс цөөн тооны хувьцаа эзэмшигчидтэй компани нь нөхөрлөлийн хэлбэрээр татвар төлөх сонголттой байдаг. Хувьцаа эзэмшигчид нь корпорацийн зохион байгуулалтын ач тусыг эдэлж S corporation (S corp) S Корпораци нөхөрлөлийн хэлбэрээр татвар төлснөөрөө татварын хожоо хүртдэг. Гэвч тэтгэврийн төлөвлөгөөнөөс хамааран тодорхой хэмжээний татварын хожоог алддаг. Аюулгүй байдлын Төлөвлөгдөөгүй, гэнэтийн хэрэгцээг хангах Safety motive зориулалт зориулалтаар мөнгөн хөрөнгийг байлгах. Үндсэн өрийн аюулгүй Үнэт цаас анхны үнээрээ амархан борлогдох Safety of principal байдал тохиолдол. Жинхэнэ хэрэглээ эсвэл эрэлт төлөвлөснөөс илүү Safety stocks Аюулгүйн нэмэлт нөөц гарсан тохиолдолд шаардагдах нэмэлт нөөц. Үндсэн хөрөнгийг боломжит түрээслүүлэгчид зарсны Sale-leaseback Зарж эргэн түрээслэх дараа тэрхүү хөрөнгөө эргэж түрээслэх үйл arrangement хэлцэл ажиллагаа. Гадаад болон дотоод эх сурвалжуудад үндэслэсэн Борлуулалтын компанийн тодорхой хугацааны борлуулалтын Sales forecast таамаглал таамаглал. Энэ нь богино хугацааны санхүүгийн төлөвлөлтөнд ашиглагддаг гол үзүүлэлт болдог. Энэ хууль нь компанийн мэдээллийн хаалттай байдал болон ашиг сонирхлын зөрчлийн асуудлыг арилгахад чиглэгдсэн. Компанийн мэдээллийн ил тод байдал, Sarbanes-Oxley Act of 2002 2002 оны Сарбанес- компани хоорондын болон компани ба шинжээч, (SOX) Окслэйн хууль аудитор, хуульч, захирал, ажилтан, хувьцаа эзэмшигчдийн хоорондын харилцааг зохицуулсан заалтуудтай. Finance Glossary P a g e | 92
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Хэд хэдэн хувьсагчийг нэгэн зэрэг өөрчлөхөд тэр нь Хувилбарын Scenario analysis компанийн өгөөжид хэрхэн нөлөөлөхийг үнэлдэг зан шинжилгээ төлөвийн арга. Эргэлтийн активын түр зуурын хэсгийн санхүүжилтийн Seasonal need Улирлын хэрэгцээ хэрэгцээ. Энэ нь жилийн турш хэлбэлздэг. Seasoned mortgages Улирлын моргэйж 30 сараас дээш хугацаатай моргэйж. Өмнө нь гаргасан үнэт цаасыг (шинээр эргэлтэнд Secondary market Хоѐрдогч зах зээл гаргаагүй) дахин арилжаалдаг санхүүгийн зах зээл. Компанийн зарим эд хөрөнгийг тусгайлан барьцаанд Баталгаат Secured creditors авсан, тэр эд хөрөнгөний борлуулалтын орлогоос зээлдүүлэгчид авлагаа барагдуулах эрх бүхий зээлдүүлэгчид. Secured loan Баталгаат зээл Тодорхой эд хөрөнгийг барьцаа болгож тавьсан зээл. Secured short-term Богино хугацаатай Тодорхой эд хөрөнгийг барьцаанд тавьж авдаг богино financing барьцаат санхүүжилт хугацааны зээл, санхүүжилт. Securities and Exchange Үнэт цаасны Үнэт цаасны гаргалт ба арилжааг зохицуулдаг Commission (SEC) арилжааны комисс холбооны засгийн газрын байгууллага. Үнэт цаасны зах зээлийн индексээс илүүдсэн өгөөж ба Securities characteristic Үнэт цаасны онцлогын эрсдэлгүй үнэт цааснаас илүүдсэн өгөөжөөр line шугам илэрхийлэгдэх функци. Finance Glossary P a g e | 93
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Компанийг шинээр гаргасан үнэт цаасаа зарж эх үүсвэрээ нэмэгдүүлэх, үнэт цаас эзэмшигчдийг үнэт Securities exchanges Үнэт цаасны арилжаа цаасаа дахин борлуулах боломжоор хангадаг тогтолцоо. Зээлүүдийг багцлан сан бүрдүүлж, тэр сангаар Securitization Үнэт цаасжуулах баталгаажсан арилжааны стандарт үнэт цаас бий болгох үйл явц. Зээл авахын тулд тавьсан барьцааны талаар Security agreement Барьцааны гэрээ байгуулсан зээлдэгч, зээлдүүлэгчийн хоорондын гэрээ. Үнэт цаасны Security analysis Үнэт цаасны үнэлэмжийн (үнэ цэнийн) шинжилгээ. шинжилгээ Хөрөнгө активын үнэлгээний загварын график Үнэт цаасны зах илэрхийлэл буюу тархаах боломжгүй эрсдлийн (бета) Security market line (SML) зээлийн шугам түвшин бүрт харгалзах шаардлагатай өгөөжийн хэмжээ. Активын ангилал тус бүрийн дотор тодорхой үнэт Security selection Үнэт цаасны сонголт цаасыг сонгох үйл явц. Андеррайтингийн үйл ажиллагаанд оролцолгүйгээр Selling group Борлуулалтын бүлэг шинээр гарч буй үнэт цаасуудыг гол нь борлуулах үүрэгтэй санхүүгийн байгууллагууд. Хагас жилээр нийлмэл Semiannual compounding Нэг жилийн дотор 2 үеийн хүүг нийлүүлж тооцох. хүү тооцох Өгөгдсөн хувьсагчид боломжит янз бүрийн утга өгөхөд Мэдрэмжийн Sensitivity analysis компанийн өгөөж хэрхэн мэдэрч өөрчлөгдөхийг шинжилгээ үнэлдэг зан төлөвийн арга. Finance Glossary P a g e | 94
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Олон тооны боломжит өгөөжийн тооцоог ашиглах Мэдрэмжийн Sensivity analisys замаар өгөөжийн хэлбэлзлийг судалж эрсдлийг шинжилгээ үнэлдэг зан төлөвийн шинжилгээний арга. Багцын сонголт нь (1) эрсдэлтэй активын оновчтой багцыг тодорхойлох цэвэр техникийн асуудал (2) Separation property Салангид чанар эрсдэлтэй актив ба эрсдэлгүй активын хамгийн сайн хольцыг сонгох хувь хүний сонголт гэсэн бие даасан 2 зорилтоос бүрдэх чанар. Төлбөрийн тодорхой хэсэг нь жил бүр эргэн төлөгдөж Serial bonds Цуврал бонд байдаг бонд. Нэгдэлтийн үр дүнд удирдлагын хяналтыг Аварга загасны Shark repellents шилжүүлэхийг хязгаарласан компанийн дүрмийн жигшүүр нэмэлт өөрчлөлт. Урамшуулал ба эрсдлийн харьцаа. Багцын илүүдэл Sharpe measure Шарпын хэмжүүр өгөөжийг стандарт хазайлтад харьцуулсан харьцаа. Шинээр гаргах гэж буй хувьцаагаа 2 жилийн өмнөөс бүртгүүлэн хөрөнгө хэрэгтэй болсон тохиолдолд эсвэл Shelf registration Тавиурын бүртгэл зах зээлийн уур амьсгал сайжирсан тохиолдолд шууд зарлан гаргах боломжийг олгосон үнэт цаасны арилжааны комиссын (SEC) журам. Зах зээл дээр дутуудалтай зарагдсан (short sale) нийт Short interest Богино заралт үнэт цаасны тоо. 1. Үнэ нь буурна гэсэн хүлээлттэйгээр активыг зээлээр авч зарах үйлдэл (үнэ нь буурахад буцаан худалдан Short position Богино позиц авч ашиг унагаах зорилготойгоор) 2. Опшиноо зарах үйлдэл (опшины хувьд) Хувьцааг брокероос зээлээр худалдан авч зараад Short sale Дутуудалтай заралт буцааж худалдан авч зээлээ төлөх үйл явц буюу хувьцааны үнийн бууралтаас ашиг олох үйл явц. Finance Glossary P a g e | 95
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Богино хугацааны Short-term (operating) (үйл ажиллагааны) Богино хугацаанд төлөвлөгдсөн санхүүгийн үйл financial plans санхүүгийн ажиллагаа ба тэрхүү үйл ажиллагааны үр дагавар. төлөвлөгөө Short-term financial Богино хугацаатай Эргэлтийн актив, эргэлтийн пассивын удирдлага. management санхүүгийн удирдлага Short-term, self-liquidating Богино хугацаатай Зориулалтын дагуу авлага, бараа материалын төлбөр loan өөрөө төлөгдөх зээл орж ирмэгц өөрөө төлөгдөж байдаг барьцаагүй зээл. Салбарын стандарт Компанийг салбарын бүлгээр нь ангилан харуулдаг SIC codes ангиллын код тоон код. Компанийн удирдлагаас санхүүжилтийн хэлбэрээрээ дамжуулан хувьцааны үнэлгээнд нөлөөлөх шинж. Хувьцаа буцаан худалдаж авах нь хувьцааны үнэлгээ Signal Шинж тэмдэг нь доогуур тогтоогдсон гэсэн утгыг илэрхийлэх эерэг шинж тэмдэг, шинээр хувьцаа гаргах нь хувьцааны үнэлгээ нь дээгүүр тогтоогдсоныг илтгэх сөрөг шинж тэмдэг. Математикийн аргаар тодорхой нөхцөл байдлыг хэд Simulation Симуляци хэдэн удаа хийсвэрээр бүтээж янз бүрийн үр дүнгийн магадлалыг илүү нарийвчлан тооцоолох арга. Нэг удаагийн төлбөрт Хугацааны эцэст төлбөрийг нь нэг мөсөн хийдэг Single-payment note зээл богино хугацаатай зээл. Хорогдуулалтын Бондын хугацаа дуусахаас өмнө өрийг системчлэн Sinking-fund requirement сангийн шаардлага төлж хорогдуулахыг заасан бонд гаргалтын нөхцөл Бага хэмжээний Ногдол ашиг зарлагдмагц нийт ердийн хувьцааны Small (ordinary) stock (ердийн) хувьцаагаар үлдэгдлийн 20-25 хувиас ихгүй хэмжээг ногдол ашиг dividend олгох ногдол ашиг болгон тарааж өгөх. Finance Glossary P a g e | 96
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Зах зээлийн үнэлэмж багатай жижиг компаниудын хувьцааны өгөөж том компаниудынхтай харьцуулахад илүү байдаг гэсэн онол. Шалтгаан нь хэд хэд байж Жижиг компанийн Small-firm effect болно, жишээлбэл: жижиг компаний өсөх магадлал нөлөө илүү өндөр, жижиг компаний үйл ажиллагаа явуулах бизнесийн орчин нь тогтворгүй байдаг учраас хувьцааны үнэ нь огцом өсөх магадлалтай...гэх зэрэг. Нэг хүний эзэмшилд байдаг бөгөөд тухайн хүн нь Sole proprietorship Хувийн компани ашиг олох зорилгоор үйл ажиллагаа явуулдаг бизнесийн нэгж. Нэг ба хэд хэдэн компанийн хувьцаагаар мэргэжсэн, Үнэт цаасны өөрийн арилжааны оролцоогоороо зах зээлийн Specialist мэргэжилтэн замбараатай байдлыг хадгалах үүрэг бүхий үнэт цаасны худалдаачин. Салбараар төрөлжсөн Салбаруудын үнэт цаасанд төрөлжиж хөрөнгө Specialized sector funds сан оруулдаг хамтын сангийн хэлбэр. Speculative grade or junk Зэрэглэл муутай буюу Стандарт энд Пүүрз ВВ, Мүүдийз Ва ба түүнээс bond жанк бонд доогуур зэрэглэлтэй бонд. Мөнгөн хэлбэрээр хадгалахын оронд ашиг олохын Speculative motive Аз туршилтын сэдэлт зорилготойгоор мөнгөө хөрөнгөнд байршуулах үйлдэл. 1. Үйл ажиллагааны нэгжийг толгой компанийн эзэмшлээс тусгаарлан бие даасан компани болгож хувьцааг нь гарган компанийн хувь нийлүүлэгчдэд Spin-off Компани болж салах хувь тэнцүүлсэн хуваарилан өгөх үйлдэл. 2. Үйл ажиллагааны нэгжийн удирдлага нь тэрхүү салбараа зээлээр худалдан авах үйлдэл. Компанийн ердийн үйл ажиллагааны явцад аяндаа Аяндаа үүсэх үүсэх санхүүжилт. Энэхүү санхүүжилтийн хэрэгцээ нь Spontaneous financing санхүүжилт голцуу өглөг (дансны өр), хуримтлагдсан өрөөс бий болно. Finance Glossary P a g e | 97
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Одоогийн ба ирээдүйн Одоогийн ба ирээдүйн үнэ хоорондын тэнцвэрийн Spot-futures parity theorem үнийн тэнцвэрийн талаархи онол. Тэнцвэрт харилцаанаас гажих нь теорем арбитражийн боломжийг бий болгоно. 1. Үнэт цаасыг худалдан авах зарах саналын зөрүү. Spread Зөрүү 2. Ерөнхий утгаар, аль нэг хоѐр үнийн зөрүү. Зөрүүтэй ирээдүйн Адил барааны ирээдүйн хэлцэл дээр нэг хугацаатай Spread (futures) хэлцэл урт позиц, өөр хугацаатай богино позиц авах үйлдэл. Хэрэгжүүлэх үнэ ба эцсийн хугацаа нь зөрүүтэй адил Spread (option) Зөрүүтэй опшин активын хоѐр ба түүнээс дээш тооны авах/зарах опшины хослол. Зээлийн гэрээнд тусгадаг зээлдэгчийн бүртгэл, тайлагнал, татвар төлөлт, бизнесийн үйл Зээлийн стандарт Standard debt provisions ажиллагааны талаар тавих шалгуур үзүүлэлт. нөхцөл Тэгэхдээ санхүүгийн хувьд эрүүл бизнест өндөр шаардлага тавьдаггүй. Хүлээгдэж буй өгөөжийн ойролцоох тархалтыг Standard deviation (SD) Стандарт хазайлт хэмждэг активын эрсдлийн хамгийн түгээмэл статистик үзүүлэлт. Захиалга нь ирээгүй буюу нийтэд зарагдаагүй хувьцаа Standby arrangement Стэнд-бай хэлцэл бүрийг ХОБ-наас худалдаж авахыг амласан баталгаа. Компанийн үйл ажиллагаа, хөрөнгө оруулалт Мөнгөн урсгалын санхүүжилтийн мөнгөн урсгал, түүнд гарсан тайлант Statement of cash flows тайлан хугацааны мөнгөн хөрөнгө, түргэн борлогдох үнэт цаасны өөрчлөлтийг тусгасан тайлан. Хуримтлагдсан ашгийн эхний үлдэгдэл, жилийн Statement of retained Хуримтлагдсан ашгийн дундуурх тохируулга ба эцсийн үлдэгдлийг үзүүлсэн earnings тайлан нягтлан бодох бүртгэлийн тайлан. Finance Glossary P a g e | 98
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Жилийн тайланд хувьцаа эзэмшигчдийн өмчийг Statement of stockholders’ Хувьцаа эзэмшигчдийн бүрэлдэхүүн хэсэг бүрээр нь тайлбарлан харуулдаг equity өмчийн тайлан тайлан. Хувьцаагаар олгох Хувьцаа хэлбэрээр эзэмшигчдэд хуваарилдаг ногдол Stock dividend ногдол ашиг ашиг. Үнэт цаас арилжаалагддаг, зохион байгуулалттай, дүрэм журмаар зохицуулагдсан зах зээл. Арилжаалагдаж буй үнэт цаасуудын үнэ нь эрэлт Stock exchange Хөрөнгийн бирж нийлүүлэлтийн хуулиар тогтоогдно. Хөрөнгийн бирж дээр: 1) компани болон засгийн газрууд анх удаа хувьцаагаа гаргадаг, 2) хөрөнгө оруулагчид өмнө нь худалдан авсан үнэт цаасаа арилжаалдаг. Компанийн удирдлагад олгодог, хувьцааг тогтоосон Stock options Хувьцааны сонголт үнээр тогтоосон хугацааны эцэст худалдан авах эрх. Компанийн ажилтнуудад олгодог, хувьцааг Хувьцаа худалдаж Stock purchase plans хөнгөлөлтэй үнээр худалдан авахыг зөвшөөрсөн авах төлөвлөгөө төлөвлөгөө. Баталгааг эзэмшигчийн хувьд компанийн хувьцааг Хувьцаа худалдаж Stock purchase warrants тодорхой хугацааны эцэст тодорхой үнээр худалдаж авах баталгаа авах эрх. Зах зээл дээрээс гаргасан хувьцаагаа буцаан Хувьцааны буцаан худалдаж авах компанийн үйл ажиллагаа. Зорилго нь Stock repurchase худалдан авалт хувьцааныхаа зах зээлийн үнийг нэмэгдүүлэх буюу дээрэнгүй эзэмшлээс зайлсхийх. Өмчийн хэмжээгээ хадгалж үлдэхийн тулд өөрийн эзэмшиж буй хувьцааны тоотой шууд пропорциональ Stock rights Хувьцааны эрх хамааралтайгаар шинээр нэмэлт хувьцаа худалдаж авах эрх (нэг компаний хувьцаа). Finance Glossary P a g e | 99
Resource ResCap Investment Capital February 28 2011 Тухайн улсын хөрөнгийн зах зээл дээрхи тодорхой Stock selection Хувьцааны сонголт хувьцааны сонголт. Компанийн хувьцааны зах зээлийн үнийг бууруулж Хувьцааны салгалт Stock split хувьцаа эзэмшигч бүрт ногдох хувьцааны тоог (сплит) нэмэгдүүлдэг нийтлэг арга. Урьдчилан тодорхойлсон харьцаагаар эзэмшигч Хувьцаа солилцох Stock swap transaction компаниас өөрийнхөө хувьцааг зорилтот компанийн (своп) гүйлгээ хувьцаагаар солих арилжаа. Энгийн ба давуу эрхтэй хувьцааны эзэмшлээр Stockholders Хувьцаа эзэмшигчид нотлогдсон компаний эзэд. Нийтийн өмчлөлийн компаниас хувьцаа эзэмшигчиддээ гаргаж өгөх ѐстой жилийн тайлан. Хувьцаа эзэмшигчдийн Stockholders' report Энэ тайланд компанийн өнгөрсөн жилийн турш тайлан явуулсан санхүүгийн үйл ажиллагааг дүгнэж баримтжуулсан байдаг. Мордох опшин Адил хэрэгжүүлэх үнэтэй, адил эцсийн хугацаатай Straddle (Страддл) авах ба зарах опшины хослол. Straight bond Шулуун бонд Хөрвөдөггүй бонд. Хөрвөх чанар нь ашиглагдахгүйгээр зах зээл дээр Straight bond value Шулуун бондын үнэ зарагдах хөрвөх бондын үнэ. Шулуун давуу эрхтэй Straight preferred stock Хөрвөдөггүй давуу эрхтэй хувьцаа. хувьцаа Finance Glossary P a g e | 100