Hoe ict-bekwaam moeten we zijn?
Overwegingen bij de Versnellingsvraag van CPOZ
Frans Schouwenburg – Kennisnet – april 2016
Inhoud
•Waarom praten over ict-bekwaamheid?
•Wat wel/wat niet?
•Hoe wel/hoe niet?
Inhoud
•Waarom praten over ict-bekwaamheid?
•Wat wel/wat niet?
•Hoe wel/hoe niet?
Waarom praten over ict-deskundigheid?
•Aanleiding versnellingsvraag
•ICT-geletterdheid
•Didactische vaardigheden, hoe is het ermee?
De vraag:
Op welke objectieve wijze is het mogelijk om de
leerkrachtcompetenties op het snijvlak van onderwijs en ict in
kaart te brengen,
de professionaliseringsbehoefte van leerkrachten in kaart te
brengen en actief en binnen een korte tijd te werken aan het
vergroten (op niveau brengen) van deze competenties?
6
Hmm…
7
8
Gebruiken maar niet benutten
9
10
3 uitspraken:
11
• Wie onvoldoende digitaal geletterd is, staat buitenspel in
de samenleving
• Doe recht aan verschillen door te automatiseren
• Effectief onderwijs combineert leraargestuurde
kennisoverdracht met leerlinggestuurde kennisconstructie
12
Wie onvoldoende digitaal geletterd is, staat
buitenspel in de samenleving
• Achtergrondkenmerken leerling
bepalend
• Rol van de school is beperkt
• Huidige interventie niet effectief
• Groeiende digitale ongelijkheid
13
Leerlingen zijn in staat de meest relevante informatie te
vinden en evalueren op basis van bruikbaarheid en
betrouwbaarheid. Ze kunnen informatieproducten
maken waarin zij optimaal gebruik
maken van de mogelijkheden van de software en
rekening houden met het publiek dat van de producten
gebruikmaakt. Ze zijn zich bewust van eigenaarschap
vaninformatie op internet.
Leerlingen kunnen zelfstandig computers gebruiken
als instrument voor informatieverzameling en –
beheer. Zij zijn in staat informatie te selecteren op
basis van relevantie en betrouwbaarheid en deze te
verwerken in informatieproducten.
Leerlingen laten een basisniveau zien van het gebruik
van de computer als informatiebron. Zij zijn in staat om
specifieke informatie te vinden gebruikmakend van de
bronnen die aangereikt worden. Zij kunnen simpele
informatieproducten maken met een consistente
opmaak. Zij begrijpen de mogelijke gevaren van het
gebruik van computers in de openbaarheid.
Leerlingen beschikken over enkele
basisvaardigheden zoals het vinden, verwerken en
creëren van digitale informatie, en het communiceren
met anderen. Zij kennen een aantal basisconventies
van communicatiesoftware en kunnen potentieel
misbruik via de computer herkennen
1
2
3
4ICILS: INTERNATIONAL COMPUTER AND INFORMATION LITERACY STUDY
Referentieniveaus digitale geletterdheid
14
Digitalis - Almere
Gaat het wel om ict-deskundigheid?
leraren vinden zichzelf vaardig
17
Leraargestuurd dominant - repertoire van ongeveer 7 activiteiten
Inhoud
•Waarom praten over ict-bekwaamheid?
•Wat wel/wat niet?
•Hoe wel/hoe niet?
Wat wel/ wat niet?
•Wat weten we uit onderzoek?
•Welke bekwaamheidsmodellen zijn er?
Kennispiramide
De Kennispiramide
Bewijs
Voorbeelden
Ideeën
23
impact
24
25
Automatiseren superieur:
•vaste stappen
•instructie-oefenen-herhalen
•reproduceren
•toepassing vergeetcurve, 75%
succeservaring, inspanning
Programmagestuurde leersituaties
26
Snappet
Taalzee
Rekentuin
Slim Stampen
Studyflow
Math
Exova
Peerscholar
Code26
29
ICT naast leraar en leerling
•mindmaps
•planning tools
•portfolio en registratietools
•communicatie en presentatie
•hulp bij leren leren
Lerende gestuurde leersituaties
30
standaard differentiatie
maatwerk differentiatie
leerlijn gestuurd Leerling gestuurd
31
32
standaard differentiatie
maatwerk differentiatie
leerlijn volgend leervraag volgend
33
standaard differentiatie
maatwerk differentiatie
leerlijn volgend leervraag volgend
34
Taxonomie van Bloom
Digitale
geletterd-
heid
Wordt dit jaar opnieuw
tegen het licht gehouden
Kader ICT Bekwaamheid 2012
Vakdidactische bekwaamheidseisen leraar
primair onderwijs
(Onderwijscoöperatie 2014)
• De leraar heeft kennis van digitale leermaterialen en -middelen. Hij
kent de technische en pedagogisch didactische mogelijkheden en
beperkingen daarvan
• Doelmatig gebruik maken van beschikbare digitale leermaterialen en
-middelen
Kennisbasis ICT 2013
ADEF
• Thema 1 Attitude
• Thema 2 Digitale basisvaardigheden
• Thema 3 Digitale media- en informatiegeletterdheid
• Thema 4 Didactisch handelen
Competenties Leidinggeven aan onderwijs
en ICT Ixperium 2016
10 Mediawijsheidscompetenties
Mediawijzer
http://www.mediawijzer.net/competentiemodel/
Inhoud
•Waarom praten over ict-bekwaamheid?
•Wat wel/wat niet?
•Hoe wel/hoe niet?
12 april 2016
•Meestal op eigen houtje en in eigen tijd
•Los van het beleid van school
•Zonder actuele aanleiding geen effecten
•Niet op HR-beleid afgestemd
•Leren van collega’s, als in een professionele
leergemeenschap gebeurt te weinig
Wat werkt wel?
Stichting Leerkracht
1. Het creëren van een professionele cultuur op
scholen waarin je van en met elkaar leert.
2. Er zijn bewezen strategieën om de professionaliteit
van leraren te verhogen.
3. Professionele leraren zijn een stuk tevredener dan
de rest.
46
“Onderling wordt enorm intensief
samengewerkt. Leraren zoeken
elkaar doorlopend op, werken in
teams op de leerpleinen, waardoor
er dus altijd (brede) bevoegdheid
aanwezig is. De leraren worden
getraind in het geven van feedback
op elkaar; er is veel intervisie en
didactische coaching. De scholen
doen een groot beroep op het
organiserend vermogen van de
leraren. “
Instrumentarium ontwikkelen is erg nuttig
Maar altijd in combinatie met interventies die de instrumenten dragen
• Autonomie en samenwerking
• Actief om feedback vragen
• Verantwoordelijkheid
• Verspreiden ideeën in een professioneel netwerk
(Michael Fullan – Vrijheid in verandering 2016)
de lijm tussen top down en bottum up? In het midden
je bent altijd wel ergens het midden. Daar bind je
met je lotgenoten
van mijn lokaal naar
onze leerlingen
zelf het goede
voorbeeld geven
je maakt deel uit van een
groter geheel waarvan je
ook de vruchten plukt
een stroom aan ideeën
en diep leren zijn de
brandstof
Verspreiding
Alle onderzoek wijst uit:
Hoofdfactor is een cultuur van professionele samenwerking
Fullan Leerkracht
Hattie Vier in Balans
Instrumentarium
leermiddelen
Differentiatie (passend onderwijs)
data-analyse
ict-geletterdheid
didactische vaardigheden met ict
verspreiding
Iedereen dezelfde vaardigheden?
• Maatwerk neemt weerstand weg
• In kaart brengen bij welke taak welke vaardigheden
Dus
Waarom
• Deskundigheid vergroten is noodzaak
• Gaat vooral om didactische vaardigheden
Wat
• We weten meer over het rendement van ict
• Impact van ict is afhankelijk van onderwijskundige keuzes
Hoe
• Niet iedereen hoeft alles te beheersen
• Werkt alleen in combinatie top down-bottum up
• Maak het onderdeel van het totale hr-beleid
Namens uw toekomstige leerlingen: bedankt!

Deskundigheid bij cpoz 2016

  • 1.
    Hoe ict-bekwaam moetenwe zijn? Overwegingen bij de Versnellingsvraag van CPOZ Frans Schouwenburg – Kennisnet – april 2016
  • 2.
    Inhoud •Waarom praten overict-bekwaamheid? •Wat wel/wat niet? •Hoe wel/hoe niet?
  • 3.
    Inhoud •Waarom praten overict-bekwaamheid? •Wat wel/wat niet? •Hoe wel/hoe niet?
  • 4.
    Waarom praten overict-deskundigheid? •Aanleiding versnellingsvraag •ICT-geletterdheid •Didactische vaardigheden, hoe is het ermee?
  • 5.
    De vraag: Op welkeobjectieve wijze is het mogelijk om de leerkrachtcompetenties op het snijvlak van onderwijs en ict in kaart te brengen, de professionaliseringsbehoefte van leerkrachten in kaart te brengen en actief en binnen een korte tijd te werken aan het vergroten (op niveau brengen) van deze competenties?
  • 6.
  • 7.
  • 8.
  • 9.
  • 10.
  • 11.
    3 uitspraken: 11 • Wieonvoldoende digitaal geletterd is, staat buitenspel in de samenleving • Doe recht aan verschillen door te automatiseren • Effectief onderwijs combineert leraargestuurde kennisoverdracht met leerlinggestuurde kennisconstructie
  • 12.
    12 Wie onvoldoende digitaalgeletterd is, staat buitenspel in de samenleving • Achtergrondkenmerken leerling bepalend • Rol van de school is beperkt • Huidige interventie niet effectief • Groeiende digitale ongelijkheid
  • 13.
    13 Leerlingen zijn instaat de meest relevante informatie te vinden en evalueren op basis van bruikbaarheid en betrouwbaarheid. Ze kunnen informatieproducten maken waarin zij optimaal gebruik maken van de mogelijkheden van de software en rekening houden met het publiek dat van de producten gebruikmaakt. Ze zijn zich bewust van eigenaarschap vaninformatie op internet. Leerlingen kunnen zelfstandig computers gebruiken als instrument voor informatieverzameling en – beheer. Zij zijn in staat informatie te selecteren op basis van relevantie en betrouwbaarheid en deze te verwerken in informatieproducten. Leerlingen laten een basisniveau zien van het gebruik van de computer als informatiebron. Zij zijn in staat om specifieke informatie te vinden gebruikmakend van de bronnen die aangereikt worden. Zij kunnen simpele informatieproducten maken met een consistente opmaak. Zij begrijpen de mogelijke gevaren van het gebruik van computers in de openbaarheid. Leerlingen beschikken over enkele basisvaardigheden zoals het vinden, verwerken en creëren van digitale informatie, en het communiceren met anderen. Zij kennen een aantal basisconventies van communicatiesoftware en kunnen potentieel misbruik via de computer herkennen 1 2 3 4ICILS: INTERNATIONAL COMPUTER AND INFORMATION LITERACY STUDY Referentieniveaus digitale geletterdheid
  • 14.
    14 Digitalis - Almere Gaathet wel om ict-deskundigheid?
  • 15.
  • 17.
  • 18.
    Leraargestuurd dominant -repertoire van ongeveer 7 activiteiten
  • 19.
    Inhoud •Waarom praten overict-bekwaamheid? •Wat wel/wat niet? •Hoe wel/hoe niet?
  • 20.
    Wat wel/ watniet? •Wat weten we uit onderzoek? •Welke bekwaamheidsmodellen zijn er?
  • 22.
  • 23.
  • 24.
  • 25.
    25 Automatiseren superieur: •vaste stappen •instructie-oefenen-herhalen •reproduceren •toepassingvergeetcurve, 75% succeservaring, inspanning Programmagestuurde leersituaties
  • 26.
  • 29.
    29 ICT naast leraaren leerling •mindmaps •planning tools •portfolio en registratietools •communicatie en presentatie •hulp bij leren leren Lerende gestuurde leersituaties
  • 30.
  • 31.
  • 32.
  • 33.
  • 34.
  • 35.
  • 36.
    Wordt dit jaaropnieuw tegen het licht gehouden Kader ICT Bekwaamheid 2012
  • 37.
    Vakdidactische bekwaamheidseisen leraar primaironderwijs (Onderwijscoöperatie 2014) • De leraar heeft kennis van digitale leermaterialen en -middelen. Hij kent de technische en pedagogisch didactische mogelijkheden en beperkingen daarvan • Doelmatig gebruik maken van beschikbare digitale leermaterialen en -middelen
  • 38.
    Kennisbasis ICT 2013 ADEF •Thema 1 Attitude • Thema 2 Digitale basisvaardigheden • Thema 3 Digitale media- en informatiegeletterdheid • Thema 4 Didactisch handelen
  • 39.
    Competenties Leidinggeven aanonderwijs en ICT Ixperium 2016
  • 40.
  • 41.
    Inhoud •Waarom praten overict-bekwaamheid? •Wat wel/wat niet? •Hoe wel/hoe niet?
  • 42.
  • 43.
    •Meestal op eigenhoutje en in eigen tijd •Los van het beleid van school •Zonder actuele aanleiding geen effecten •Niet op HR-beleid afgestemd •Leren van collega’s, als in een professionele leergemeenschap gebeurt te weinig
  • 45.
    Wat werkt wel? StichtingLeerkracht 1. Het creëren van een professionele cultuur op scholen waarin je van en met elkaar leert. 2. Er zijn bewezen strategieën om de professionaliteit van leraren te verhogen. 3. Professionele leraren zijn een stuk tevredener dan de rest.
  • 46.
    46 “Onderling wordt enormintensief samengewerkt. Leraren zoeken elkaar doorlopend op, werken in teams op de leerpleinen, waardoor er dus altijd (brede) bevoegdheid aanwezig is. De leraren worden getraind in het geven van feedback op elkaar; er is veel intervisie en didactische coaching. De scholen doen een groot beroep op het organiserend vermogen van de leraren. “
  • 47.
    Instrumentarium ontwikkelen iserg nuttig Maar altijd in combinatie met interventies die de instrumenten dragen • Autonomie en samenwerking • Actief om feedback vragen • Verantwoordelijkheid • Verspreiden ideeën in een professioneel netwerk (Michael Fullan – Vrijheid in verandering 2016)
  • 48.
    de lijm tussentop down en bottum up? In het midden je bent altijd wel ergens het midden. Daar bind je met je lotgenoten van mijn lokaal naar onze leerlingen zelf het goede voorbeeld geven je maakt deel uit van een groter geheel waarvan je ook de vruchten plukt een stroom aan ideeën en diep leren zijn de brandstof Verspreiding
  • 49.
    Alle onderzoek wijstuit: Hoofdfactor is een cultuur van professionele samenwerking Fullan Leerkracht Hattie Vier in Balans Instrumentarium
  • 50.
    leermiddelen Differentiatie (passend onderwijs) data-analyse ict-geletterdheid didactischevaardigheden met ict verspreiding Iedereen dezelfde vaardigheden? • Maatwerk neemt weerstand weg • In kaart brengen bij welke taak welke vaardigheden
  • 51.
    Dus Waarom • Deskundigheid vergrotenis noodzaak • Gaat vooral om didactische vaardigheden Wat • We weten meer over het rendement van ict • Impact van ict is afhankelijk van onderwijskundige keuzes Hoe • Niet iedereen hoeft alles te beheersen • Werkt alleen in combinatie top down-bottum up • Maak het onderdeel van het totale hr-beleid
  • 52.
    Namens uw toekomstigeleerlingen: bedankt!

Editor's Notes

  • #5 Richtvraag 2: “Welke conclusies trekken leraren-in-opleiding in relatie tot de ICTbekwaamheid (kennis, vaardigheden en houding) van ervaren leraren?” In de werkstukken van de studenten wordt op grote schaal geconcludeerd dat de deskundigheid van de leraren achter blijft en dat de leraar een te positief beeld van deze eigen deskundigheid heeft. Volgens de studenten kennen veel leraren de mogelijkheden van ICT tools en programma’s niet, ontbreekt het de leraren aan initiatief om zelf digitaal materiaal te ontwikkelen of kunde om bestaande materialen goed in te passen in het curriculum, en bezitten zij niet voldoende vaardigheden om leerlingen te begeleiden bij het gebruik van ICT in het onderwijs. Ook wordt gesteld dat de leraar geen goed beeld heeft van de ICT vaardigheid van de leerling. Wanneer leraren experimenteren (en dat is nog te beperkt) dan, zo concluderen de leraren-in-opleiding, worden de leraren zich meer bewust van de rol die ICT in het onderwijs kan spelen, ontwikkelen zij een meer positieve houding ten opzichte van ICT, gaan zij het gebruik van ICT in de eigen lespraktijk beter doordenken en passen zij met meer zelfvertrouwen ICT toe. Richtvraag 3: “Welke conclusies trekken leraren-in-opleiding met betrekking tot de in de verschillende onderwijsinstellingen aanwezige digitale leermiddelen en de mate van gebruik van deze middelen?” De leraren-in-opleiding concluderen dat door de toepassing van ICT het (bestaande) onderwijs leuker, aantrekkelijker, rijker, uitdagender en meer afwisselend word. In de praktijk wordt ICT vaak niet geïntegreerd in het curriculum aangeboden (maar als extra optie) en ook de mogelijkheden van het internet worden maar beperkt benut. Er wordt als reden hiervoor vaak gesteld dat er geen op
  • #6 Werk toe naar een (hr-) instrumentatie – rood en groen
  • #13 Rolf vd Velden Piaac onderzoek - wat willen werkgevers?
  • #18 Leraren met een uitgebreid didactisch repertoire zijn vaak ook meer geneigd om ict te gebruiken en zijn ook iets tevredener over het effect hiervan.
  • #31 Leraargestuurd - leerlinggestuurd