1. Сэдэв2.Статистикбүлэглэлт, товчоололт
Ажиглалтын материалыг эмхтгэж, цэгцлэх арга техник, үйл ажиллагааг
бүлэглэлт гэнэ. Бүлэглэлтийн шинжилгээний үед тухайн судалж байгаа юмс
үзэгдлийн
өөрчлөгдөх
зүй
тогтол,
харилцан
уялдааг
олгодог.Өөрөөхэлбэл тоон утгаар илэрхийлэгдсэн
илрүүлэх
боломж
нийгэм эдийн засгийн
үзэгдлүүдийг адил төстэй хувьсах шинж тэмдгээр нь хэсэгчилэн хуваасныг анхдагч
бүлэглэлт гэнэ.
Жишээбодлого 1.
Нэгэн аж ахуйн нэгжийн 20 ажилчдын нэг өдрийн бүтээлд (цайруулсан
талбай)санамсаргүйбайдлааражиглалтявууландараахмэдээллийгцуглууланавчээ.
Энэхүүмэдээлэлдтулгуурланбүлэглэлтхийж,
цуглуулсанмэдээлэлээболовсруулжүзье.
35
33
34
32
31
33
32
34
33
33
32
33
31
33
31
33
35
33
35
34
Бүлэглэлтхийхүндсэндүрмийндагууэхнийшатандтухайн20
нь
талбайгхэдэнбүлэгболгонхуваахаатогтооно.Үүнийгдараахтомъѐогоортооцно.
n – Бүлгийнзохимжтойтоо, N – Ажиглалтынтоо
Биднийжишээгээражиглалтынтоонь20 цайруулсанталбайучир N=20гэжүзвэл
буюуойролцоогоор 5 бүлэггэж
үзэжболохоорбайна. n = 5
Хоёрдахшатанд:Интервалынуртбуюуалхамыгтооцно.
Xmax – Ажиглалтынхамгийнихутга,
Xmin – Ажиглалтынхамгийнбагаутга
Иймээсинтервалынуртнь 1 байна.
Гуравдугааршатанд:5бүлэгболгонхуваахааэхнийшатандтогтоосонбаэнэхүүбүлгүү
дийнхэээхнийбүлгийндээддоодхязгаарыгтогтооно.

2. /доод хязгаар/
/дээд хязгаар/
Дөрөвдүгээршатанд:Дараадараагийнбүлгүүдийнинтервалыгүүсгэжтодорхойлно.
Үүнийгтооцохдооэхнийбүлгийндээдхязгаарньдараагийнбүлгийндоодхязгаарболохб
адээдхязгаарыгньтооцохдоодоодхязгаардээрээинтерваллынуртыгнэмэхзамаартод
орхойлно.Энэхүүзарчмаардараадараагийнбүлгүүдийгүүсгэнэ.
Бүлэг
Цайруулсан
талбай /ш/
Ажилчдынтоо
I
30.5-31.5
3
II
31.5-32.5
3
III
32.5-33.5
8
IV
33.5-34.5
3
V
34.5-35.5
3
Нийт
20
Энэхүүдүрмээранхдагчбүлэглэлтийгбайгуулжболохбөгөөдүүсчбуйтоонхүснэгтньбү
лэглэсэнхүснэгтийннэгжишээболно.
Дээрх үүссэн интервал хэлбэртэй тархалтын цувааг дискрет хэлбэрт шилжүүлж
болно. Уг хэлбэрт шилжүүлэхдээ: Интервалынхаа төвийг олно.
-Анхныинтелвал тархалтын цуваны эхний утга
- Анхны интервал тархалтын цувааны сүүлийн утга
I бүлгийн интервалын төвийг олсоны дараа бусдыг нь олохдоо интервалын уртаа
нэмж тооцно. Бидний жишээгээр
Цайруулсанталбай
Ажилчдын тоо

3. 31
3
32
3
33
8
34
3
35
3
Жишээбодлого 2.
Хоѐрдэлгүүрийнажилчдынсарынцалингийнталаардараахмэдээөгөгджээ.Мэд
ээндхоѐрдогчбүлэглэлтхийж, 2дэлгүүрийн ажилчдын цалинг жишиж дүгнэлт хий.
1-р дэлгүүр
Цалин (сая. төг)
2-р дэлгүүр
Ажилчдын тоо
Цалин (сая. төг)
50-хүртэл
16
60-хүртэл
50-60
22
60-70
60-70
12
70 ба
70-с дээш
10
Бүгд
Ажилчдын тоо
60
34
20
6
түүнээс дээш
60
1. 1-р дэлгүүрийг 2-р дэлгүүрийн хэлбэрт шилжүүлье.
2-р дэлгүүр
1-р дэлгүүр
Цалин (сая. төг)
Ажилчдын тоо
Цалин (сая. төг)
50-хүртэл
16
60-хүртэл
50-60
22
60-70
60-70
12
70 ба
70-с дээш
10
Бүгд
Ажилчдын тоо
60
16+22
12
10
түүнээс дээш
60
2. 2-р дэлгүүрийг 1-р дэлгүүрийн хэлбэрт шилжүүлье.
2-р дэлгүүр
1-р дэлгүүр
Цалин (сая. төг)
Ажилчдын тоо
Цалин (сая. төг)
Ажилчдын тоо
60-хүртэл
34
50-хүртэл
28.3
60-70
20
50-60
17.1
70 -80
3
60-70
2.6

4. 80-дээш
3
70-с дээш
12
60
Бүгд
60