1. ЛЕКЦ №2
ХИЧЭЭЛИЙН НЭР: СУДАЛГААНЫ АРГА ЗҮЙ
СЭДЭВ: НИЙГМИЙН АЖЛЫН ПРАКТИК БА
СУДАЛГАА

2. ЗОРИЛГО, ЗОРИЛТ
• Зорилго: нийгмийн судалгаа түүний төрлүүдийн ялгааг тайлбарлаж, онол
ба судалгааны ялгаатай талуудыг харьцуулах
• Зорилт:
• НА судалгааны түүхэн тойм
• Нийгмийн ажлын судалгааны төрөл, ач холбогдол

3. НА-ЫН СУДАЛГААНЫ ТҮҮХЭН ТОЙМ
• Нийгмийн ажлын шинжлэх ухааны онолын хөгжил бол ХХ зуунаас
нийгмийн амьдралын шаардлагын нөлөөгөөр чанарын өөрчлөлт гарахад
хүргэсэн ба судалгаа шинжилгээнйи түвшинд хүрсэн байна. Энэ нь олон
учир шалтгаан байснаас хувьсгалын нөлөөний хүчин зүйл их юм. Эдгээр
нөлөөллийг судлаачид үзэхдээ аж үйлдвэр ба хотжилт мөн хувь хүний үйл
ажиллагаа ба нийгмийн харилцаа зэрэг зүйлс нийгмийн ажилд нөлөөлдөг.

4. НИЙГМИЙН АЖЛЫН СУДАЛГААНЫ
ТӨРӨЛ, АЧ ХОЛБОГДОЛ
• Нийгмийн судалгааны төрөл
• 1 . тоон судалгаа: энэ судалгааны зорилго нь нйигмийн хандлага, мөн чанар, төсөөллийн талаар
илүү дотоод руу нь чиглэсэн хариулт авах хэрэгтэй. Мөн 8 аас 15 оролцогчийг цуглуулна. Тэдний
дунд нэг оролцогч сууна. Түүнийг нь зохицуулагч байна.
• Сэдэвчилсэн судалгаа: нийгмийн амьдралын бүхэлд нь буюу тодорхой зарчим нөхцлийг
сайжруулахад тусалсан бодлого боловсруулах зэрэгт чиглэгдсэн судалгаа
• Үргэлжилсэн судалгаа: сонгосон нэг болон түүнээс дээш үйл явдлыг давтан судална.
• Чанарын судалгаа: судалгаа нь тоон утгаар илэрхийлэгдэх боломжгүй, харин асуултын хариултад
үндэслэгдэнэ. Судалж буй юмсын шинж байдал, учир шалтгаан, мөн чанарыг илэрхийлнэ.
• Дүрийн судалгаа: асуудлын гол зангилаа тэдээрийг тайлбарах үндэслэл болж нийрмийн
системийн харилцаа болон нийгмийн үзэгдлүүдийг тодорхойлж дүгнэхэд оршино.
• Зэрэгцүүлсэн судалгаа: судалгааны түвшин бүрийн нэгжүүдийн хоорондох ижил зүйл, ялгааг
тодорхоылохыг чухалчилдаг.

5. НИЙГМИЙН АЖЛЫН СУДАЛГААНЫ
ТӨРӨЛ, АЧ ХОЛБОГДОЛ
• Задлан шинжлэх судалгаа: судлах зүйлийн талаар мэдээлэл дутуу үед энэ
судалгааг явуулдаг, зарим шаардлагатай үед уг шинжилгээг дараах
судалгааны суурь болгон явуулдаг. Үүнд таамаглах, томъёолох эсвэл
үзүүлэлтийг тооцох, зарим тохиолдолд нарийн маргаантай асуудал
шийдвэрлэхэд, илүү мэдээлэл олоход, архивын материал, тухайн үйл явдлын
шинжилгээ, мэргэжилтний зөвлөгөө уг судалгааны голлох, үйл явц болдог.
• Тайлбарлах судалгаа: нийгмийн үйл явдлын бүтэц үндэслэлийн талаар урьд
өмнө бий болсон мэдлэгийг тайлбарлах, салангид хүчин зүйл болон
элементүүдийг ерөнхий болгох, онол зохиох, турших, шинжлэх зэрэгт
ашиглана.
• Шалтгааны судалгаа: аливаа нйигмийн үйл явдлын үр дагаврын шалтгааныг
тайлбарлана. Судалгааны зорилго үзэгдлүүдийн хоорондын уялдаа холбоог
тогтоохоос гадна нэг нь нөгөөхийн шалтгаан болж, хэрхэн өөрчлөгдөх
нөлөөлөхийг судална.

6. НИЙГМИЙН АЖЛЫН СУДАЛГААНЫ
ТӨРӨЛ, АЧ ХОЛБОГДОЛ
• Онол зохиогч судалгаа: онолын үндэслэлийг туршихад зохиулагдсан. Онол
зохиогч судалгааны зорилго нь онол боловсруулах, болон томъёолох явдал
бөгөөд тоо болон ойл явдлуудаар онолоо баталсан байна.
• Үйл явдлын судалгаа. Үйл явцын судалга нь бий болсон ололтыг улам
сайжруулж судалгааг мэргэжлийн бус хүмүүсийн хамтын ажиллагааг
гүйнзгийрүүлэхэд чиглэнэ.
• Дээрх судалганы төрлүүд бие биеээ үгүйсгэдэггүй бөгөөд ганц болон
түүнээс дээш онол хослуулан хэрэглэнэ.

7. НИЙГМИЙН АЖЛЫН СУДАЛГААНЫ
ТӨРӨЛ, АЧ ХОЛБОГДОЛ
• Нийгмийн судалгаа гэдэг бол хүмүүсийг зөвхөн гадна талаас ажиллах зан
үйлийн бус утга учир бүхий социал үйлдлийг сдалдаг. Мэргэжилийн
нийгмийн судалгааны объект нь бие хүн, нийгмийн бүлэг, нийгэм бүхэлдээ
байхад, на-ын судалгааны объект нь хүмүүс биш тэдний дотроос зөвхөн
халамж хамгаалал туслалцаа шаардлагатай хүмүүс, хэсэг бүлэг болон
тэдгээртэй холбоотой төрийн ба төрийн бус байгууллага хамт олон болно.
• Хүн нйигмийн харилцааны явцад байнга өөрчлөгдөнө. Тиймээс ямагт
судалгааны үйл явц хйигддэг хэмээн үзэж болно.

8. АНХААРАЛ ТАВЬСАНД
БАЯРЛАЛАА