bst4

1. Боловсролын үйл ажиллагааны
сэтгэл зүй
Лекц №4
Багш. О.Мөнхцэцэг/Магистр/

2. Боловсролын үйл ажиллагаа
• Боловсрол нь нийгэмд хөгжил төлөвшилтэй хүнйиг
бий болгохын тулд зориудаар зохион байгуулагддаг
өвөрмөц тогтолцоо билээ. Хүнийг хүн болгох зориудын
үйлдэл бол боловсролын үйл ажиллагаа юм.
• Боловсролын үйл ажиллагаа нь багш, сурагчдын
хамтын үйл ажиллагаан дээр тулгуурладаг бөгөөд хүн
тодорхой цаг хугацаанд боловсрол олж авах үйл явц.
Энэ үйл явцыг тодорхой шатлалтайгаар эзэмшдэг.
• Боловсрол нь хүний танин мэдэх хэрэгцээ, авъяас
чадварын хөгжлийн түвшинг тодорхойлж, эзэмшсэн
мэдлэг чадвар, туршлагыг амьдралдаа хэрэгжүүлэх
боломжийг бий болгодог.

3. Боловсролын үйл ажиллагаа
• Боловсролыг түүхээс үзвэл боловсролыг ерөнхийд нь
– Байгалийн
– Хүмүүнлэгийн гэсэн 2 үндсэн салбарт хуваадаг.
– /соёлын, хүмүүнлэгийн, нйигэм судлал, экологийн
боловсрол, технологийн боловсрол, иргэний боловсрол/
• Боловсролын үйл ажиллагааны чиг баримжаа нь
– Бие хүний хөгжлийн орчин нөхцлийг бий болгох
– Иргэний нийгмийг хөгжүүлэх
– Төр улсыг бэхжүүлэх болон эрх ашгийг дээшлүүлэх
– Боловсрол-сургалтанд хамрагдагсдыг ижил түвшинд адил
эрхтэйгээр сургаж хүмүүжүүлэх
• Боловсролыг сурах, сургах үйл явцын үндсэн дээр
явагддаг.

4. Сургалт түүний онолууд
• Нийгмийн хөгжлийн явцад сургалтыг хэрхэн үр дүнтэй явуулах
асуудал нь эрдэмтэн судлаачдын анхаарал төвд байсаар ирсэн.
Голлон хэрэглэгддэг сургалтын онолуудыг авч үзье.
– Ассиоциатив онол
– Бихеворист онол
– Гешьтальт онол
– Необихеворист
– Нйигмийн сурахуйн онол
– Когниьтив /Сурахын танин мэдэхүйн/ онол
– Гуманист онол
– Коструктивист онол
• Хөгжлийн сэтгэл судлалын конструктивизм
• Социаль конструктивизм
• Радикаль конструктивизм
• Ексогенийн конструктивизм
• Ендогенийн конструктивизм
• Прагматик конструктивизм

5. Сурахуйн түвшин ба хэлбэр
• Хүний амьдрал тасралтгүй орчны өөрчлөлтийн дасан зохицолдохуйд
оршиж, хүмүүст зан төлөвийн шинэ хэлбэр бий болж байдаг. Энэ нь
сурахуйн үндсэн дээр явагддаг. Сурахуй нь хариу үйлдэл үзүүлэх, зан
үйлээ төлөвлөх түүнд суралцах, шинэ зан үйлийг эзэмших гэх зэрэг
янз бүрийн түвшинтэй байдаг.
• Хүүхдийн амьдралын эхний жилүүдэд шинэ зан үйл төлөвшихөд
дуурайх зан үйл голлох үүрэг гүйцэтгэдэг. Энэ нь 2-3 насанд нь
боломжтой байдаг.
• Танин мэдэхүйн янз бүрийн аргуудын тусламжтайгаар шинэ зан
үйлийг эзэмшинэ. /5 наснаас/
• Зөнгөөрөө сурахуй 1,5-2 илүү үүрэгтэй.
• Төрөлх хэлээ эзэмших хамгийн гол үе нь 1,5-3 нас
• Гадаад хэлийг эзэмших хамгийн чухал үе 3-6 нас
• Юмс үзэгдлийг эрэгцүүлэн бодох суралцах үе нь 12 нас. Энэ наснаас
асуудалд нарийн анализ хийх, таамаглал дэвшүүлэх, дүгнэлт гаргах
чадвартай болдог.
• Мэргэжлийн сэтгэхүй бүрдэх нас 20-25

6. Сурахуйн түвшин ба хэлбэр
• Багш суралцагчидтай харилцахдаа тэдни мэдлэг чадвар,
хандлага, зан төлөвт нь нөлөөлөхийг эрмэлздэг. Суралцагч
багшийн энэ хүчин чармайлт зорилго, арга зүйн өөрийн итгэл
үнэмшлээр хүлээн зөвшөөрч өөрөө өөрчлөгдөж байгаагаа
мэдэрсэн нөхцөлд суралцах үйл ажиллагаа явагдлаа гэж үзнэ.
• Хичээл сургалтын ажлаараа суралцагчийнхаа мэдлэг, чадвар,
туршлага, хандлага, төрхийг өөрчлөх эрмэлзэл, түүндээ
хүрэхийн төлөө хийж байгаа багшийн хүчин чармайлтыг сургах
гэж үзэж болно. тиймээс суралцах үйл ажиллагаа нь багш сурагч
2-н аль алиас нь хамаарна.
• Сурах сургах үйл ажиллагаа нь өнгөрсөн зууны туршид
тасралтгүй өөрчлөгдөж ирсэн. Үүнийг дагаад судалгааны арга
зүй, хичээл, түүнд хэрэглэх арга зүй ч өөрчлөгдсөөр ирсэн.

7. Сургалтын үйл явц түүнйи талаарх
үзэл баримтлал
• Сургалт бол суралцагчыг чадварт сургах,
төлөвшүүлэх, мэдлэг олгох, зохион байгуулалт
бүхий зорилго чиглэлтэй үйл ажиллагаа юм. Багш
суралцагчийн идэвхийг өрнүүлэхгүй аваас сургалт
явагдахгүй буюу сурагч зүгээр л хичээл дээр сууж
байгаа үйл явц болно. тиймээс сургалт нь дараах
зорилтуудыг зайлшгүй шийдвэрлэх ёстой. Үүнд,
– Суралцагчийн сурах идэвхийг өрнүүлэх
– ШУ-ны мэдлэг чадвар эзэмших, тм-х ү/а-г зохион
байгуулах
– Сэтгэхүй, ой, бүтээлч чадварыг хөгжүүлэх
– Сурах чадвар дадлыг сайжруулах
– ШУ-ны үндэс бүхий еүү, ёс/с, соёлыг төлөвшүүлэх

8. Сургалтын үйл явц түүнйи талаарх
үзэл баримтлал
• Сургалыг зохион байгуулахад багш дараах
зорилтуудыг харгалзах ёстой.
– Сурган хүүмүүжүүлэх ажлын зорилго тавих
– Суралцагчийн сурах хэрэгцээг тодорхойлох
– Сургалтын йүл ажиллагааг сэтгэл хөдлөлийн
эерэг байдлаар явуулах
– Суралцагчийн сурах үйл ажиллагааг зохицуулах
хянах
– Суралцагчийн үйл ажиллагааны үр дүнг үнэлэх

9. Сургалтын үйл явц
• Сургалтын үйл явц нь суралцагчдыг
хөгжүүлэхэд чиглэгдэнэ. Сургалтыг багш
зохион лбайгуулна.
• Сургалт нь 1. зорилго 2. зарчим 3. арга
4.хэрэгсэл 5. хэлбэр гэсэн бүтэцийг агуулна.
Сургалтын үйл явцыг зохион байгуулагч нь
дээрх бүтцээр суралцагчийн сэтгэл зүй ба
насны онцлогтой уялдуулан төлөвлөнө.
• Сургалтын үйл явц нь
– 1. уламжлалт тогтолцоо
– 2. сурахуй төвтэй тогтолцоо

10. Орчин үейин сургалтын чиг хандлага
Орчин үеийн сургалтын чиг хандлагуудыг дараах
байдлаар тодрохойлж болно.
1. Багш сурагчдын хоорондын харилцаа дам
шинжтэй байх
2. Сургалт нь ухамсарласны үндсэн дээр явагдах
3. Сургалтанд багш зөвхөн удирдан чиглүүлэх, зохион
байгуулах, үүрэгтэй оролцоно.
4. Сургалт нь боловсрол ба соёлын харилцан холбоо
хамаарал дээр тулгуурлана.
5. Сургалт нь амьдрал үйл ажиллагаатай холбогдсон
байна.
6. Сургалт нь идэвхитэй аргуудаар явагдана.
Орчин үеийн сургалт нь асуудал дэвшүүлсэн,
программчилсан, оюуны үйлийг шатлан
төлөвшүүлэх онолууд дээр тулгуурлан явагдах нь

11. • Анхаарал тавьсанд баярлалаа
• Семинарт “Боловсролын хэрэгцээ
шаардлага ба өнөө үе” эссэ бичнэ. 300-400
үг