TTMON402-Хичээл-15

1. Доктор. Дэд проф.Н.Цэдэвсүрэн
СУРГАЛТЫН МЕНЕЖМЕНТ

2. Хичээл нь сургалтын зохион байгуулалтын
хамгийн энгийн бүтэц, харилцан хамаарал
бүхий хэсгүүдээс бүрэлдсэн бүхэл бүтэн цогц
мөн. Тодорхой насны сурагчдын бүлэгтэй
тогтсон хөтөлбөрөөр сурагчдын хөгжил
хүмүүжлийн зорилтыг шийдэхийн тулд
тодорхой аргыг системтэй хэрэглэх багш
сурагчдын үйл ажиллагааны зохион
байгуулалтын хэлбэр юм. Хичээл нь
сурагчдын шинэ мэдлэг эзэмших логик буюу
эзэмшихүйн зүй тогтлоор явагдана.

3. Сурагчдын шинэ мэдлэг эзэмших, бие дааж
сэтгэх, танин мэдэх үйл ажиллагааны логик
нь эзэмшихүйн зүй тогтлоор явагдана. Энэ
нь багшлахуйн логикт тусгагдаж, сурган
хүмүүжүүлэх үйл явцын гадаад хэлбэр
болох багш сурагчдын хамтын үйл
ажиллагааны арга барил төрөл хэлбэр,
тэдгээрийн залгамж холбооны логикоор
хэрэгжинэ.

4. Мөн эзэмшихүйн үйл явцын зүй тогтол нь
шинэ мэдлэг эзэмших дотоод сэтгэлзүйн
үзэгдлийн логик буюу хүний танин мэдэх
үйл ажиллагааны логикийг тусгана. Хичээл
үйл ажиллагааны сэтгэл зүйн үндэс нь
суралцагчдын эзэмшихүйн зүй тогтол юм.
Эдгээр нь багшлах ажлын логикт зөв
тусгагдаж чадвал багш суралцагчдын
хамтын үйл ажиллагаа амжилттай явагдана.

5. ТМ ба
С/ҮА
ГС ХР
Суралцахуйн
бүтэц
ГС-гадаад сэдэл
буюу өдөөлт
ТМ-танин мэдэхүй
С/ҮА- сэтгэл зүйн
үйл ажиллагаа
ХР-хариу реакци

6. Эзэмшихүй нь дараах хүчин зүйлээс
шалтгаалж байдаг. үүнд:
Суралцагчийн сурах үйлийн агуулгын
тогтолцоо /Юунд суралцах/
Эзэмшихүйг хэн яаж удирдах /Багшийн арга
зүй туршлага, ур чадвар/
Тухайн суралцагчийн зан байдал/сэтгэцийн
хөгжил, сонирхол, авъяас чадвар/

7. Дээрхи бүдүүвчээр эзэмшихүйн үйл явц нь:
ГС-гадаад сэдэл нь сурагчдын сурч буй зүйлийн
агуулга, багшийн үйл ажиллагаа
ТМ- Танин мэдэхүйн үйл явц буюу сэтгэцийн үйл
ажиллагаа нь суралцагч гадаад сэдлийг хэрхэн
хүлээж авч боловсруулалт хийх чадвараас
хамаарна.
ХР- хариу реакци буюу /үйлдэл/ нь суралцагчийн
сурч эзэмших мэдлэг чадварын түвшин юм. Сэдэл
бол хүний бодит байдлыг тусгасан тусгал нь
хүнийг үйл ажиллагаанд татан оруулах түүний үйл
ажиллагааг чиглүүлж өгдөг хүчин зүйл бол сэдэл
юм.

8. Гадаад сэдлийн нөлөөгөөр үүссэн гадаад үйл
ажиллагаа нь дотоод үйл ажиллагаа болон
хувирахыг интериоризац гэнэ. Дотоод үйл
ажиллагаа нь гадаад үйл ажиллгаа болон
хувирахыг экстриоризац гэнэ.Хичээлийг
зорилго, судалж буй материалын шинж,
сурагчдын суралцсан байдлын түвшин
зэргээс дараах байдлаар ангилна. Үүнд:
-Шинэ материал судлах хичээл/1-р хэв шинж/
-мэдлэг чадвар дадлыг төгөлдөржүүлэх
хичээл/2-р хэв шинж/

9. -Нэгтгэн дүгнэж системчлэх хичээл /3-р хэв шинж/
-Холимог хичээл /4-р хэв шинж/
-мэдлэг чадвар дадлыг хянан шалгах хичээл/5-р хэв
шинж/
Өнөөдөр сургуулийн практикт суралцагч төвтэй
сургалтын концепци зарчмаар хичээлийг зохион
байгуулах болсон нь дээрхи хичээлийн хэв
шинжийг өөртөө багтаасан өвөрмөц шинэ хэв
шинжийг тодорхойлж байна.

10. Сурагч бүхэн танин мэдэх бодлого, даалгавар
бүхнийг өөрөө ухаарч бусадтай хамтран
асуудлыг шийдэх нь тухайн сурагч үйлийн
арга барил эзэмших зорилгоор хамтын
хөдөлмөрт оролцож өөртөө мэдлэг бүтээнэ.
Ийнхүү сурагчдын танин мэдэх зүй тогтлын
дагуу хичээлийг зохион байгуулахад
сурагчдын хооронд идэвхтэй харилцаа
үүсэх нь асуудлыг шийдэх үндсэн нөхцлийг
бүрдүүлнэ.

11. Багш хичээлийг зохион байгуулахын тулд
менежментийн зан үйлд тулгуурладаг. Энэ нь
хичээлийн бүтэцтэй дараах байдлаар уялдана.
Хичээлийн товч төлөвлөгөө хөтөлбөрт заагдсан
зүйлийг практикт хэрэгжүүлэхийн тулд дараах
орчин нөхцөл зайлшгүй шаардлагатай.
1-рт: хичээлийг амжилттай явуулахад хэрэглэгдэх
тоног төхөөрөмж, түүнийг ашиглахад гарч болох
хүндрэлүүд

12. Энэ хичээлд кино зураг слайдыг ашиглах уу?
Хэрэв ашиглавал хэдий үед ашиглах вэ?
Проекторыг аль нөхцөлд ашиглавал илүү үр
дүнтэй вэ?
Телевизын мэдээллийн чухал эх сурвалж энэ
хичээлд хэрэгтэй юу? Хичээлийн аль хэсэгт
нь байвал илүү үр дүнтэй вэ?
Тухайн хичээл дээр компьютер ашиглаж хийх
зүйл бий юу?

13.  Ангийн самбарыг яаж ашиглан сурагчдын
үйл ажиллагааны талбар болгох вэ?
 2-рт: сурагчдыг том жижиг тодорхой бүлэг
болгох асуудал тавигдаж байна.үүнд
багшийн баримтлах зарчмууд
 Сурагчид хоорондоо чөлөөтэй ярилцаж бие
биеэсээ суралцах боломжтой байх
 Нэг бүлэгт сурлагаар ямар түвшний
суралцагчид оролцвол асуудлыг хялбар
шийдэж болох вэ?

14. -Бүлгийн тоонд ангийн зай хэрхэн тохирох
талаар урьдчилан тооцох
-Багш өөрөө суралцах үйл явцыг хэрхэн
удирдах боломжтой вэ?
-Суралцагчдын үйл ажиллагаанд хяналт
тавих боломж байх
3-рт: хичээлийг зохион байгуулахад учрах
бэрхшээлүүд
Хичээлд ямар сурагчид илүү идэвхтэй, ямар
сурагчид хойрго оролцохыг урьдчилан
тооцох

15.  Хэн хэн яаж үймүүлж болох, түүнийг яаж
зохицуулах вэ? Гэдгийг ч бодолцох
 Хэрэв асуудлууд шийдэхэд удаашралтай бол
яаж түүнд оновчтой сэдэл үүсгэн хичээлийн
зорилгод хүрэх вэ?
 Тухайн хичээл зорилгодоо хүрсэн эсэхийг
хичээлд шинжилгээ үнэлгээ хийх аргачлалын
дагуу авч үздэг.энэ аргачлал нь орчин үеийн
сургалтын хандлага, хичээлд тавигдах
шаардлага, багшийн менежерийн ур чадвар,
соёл ёс зүйн асуудлыг бүхэлд нь тусгана.

16. Орчин үеийн хичээлд тавигдах шаардлагын дагуу
хичээлийг үнэлэх шалгуур нь:
А.Хичээлдийн зорилго: зорилгын томъёолол
зорилтууд
Б.Зорилгыг хэрэгжүүлэх үйл явц:
-Агуулгын сонголт стандартад нийцсэн эсэх
-Агуулга, арга хэлбэрийн шүтэлцээ оновчтой
хийгдсэн эсэх
үйл ажиллагааны логик дараалал зөв эсэх
-Аргууд зөв эрэмбэ дараалалтай хосолсон эсэх
-Арга хэрэглэгдэхүүний холбоо уялдаа оновчтой зөв
эсэх

17. Сэдэв хичээл хоорондын холбоо зөв хийгдсэн эсэх
Хичээлийн зохион байгуулалт:
-Зорилгыг хэрэгжүүлэх оновчтой бүтцийг зөв
бүрдүүлсэн эсэх
-сурагч, сурагч, багш гэсэн харилцаа үүсэх
боломжтой эсэх
-Хүүхэд нэг бүр хичээлд оролцож чадаж байгаа эсэх
-Цаг хугацааны баримтлал сайн эсэх
Г.Хичээлийн сэдэл тэмүүлэл:
-тухайн сэдвийг судлах сэдэл үүсгэж байгаа эсэх

18. Д.Суралцагчдын үнэлгээ:
-Суралцагчдыг үнэлэх арга нь тохиромжтой эсэх
-Үнэлгээний бодитой байдал
-Сурагчид мэдлэг чадварыг хэрхэн эзэмшив?
-Багш сурагчдын хамтран ажиллах, болон анги
танхим сэтгэн бодох орчин байх, эдгээр
хичээлүүдэд анализ хийсний үр дүнд хичээлийн
хэв шинжүүд өөр хоорондоо харилцан нягт
уялдаатай, бие биеэ нөхөн баяжуулж, хичээл гэдэг
ухагдахууныг олон өнцгөөс харж тодорхойлох
боломж олгож байна.

19. Хичээлийн хэв шинжүүд:
1-р хэв шинж: Хамтран суралцахуй
-Хэсэг бүлгээр төрөл бүрийн үйл ажиллагаанд оролцох
-Суралцагчид илтгэл тавьж хамт олноороо хэлэлцэх
2-р хэв шинж: Сэдэв хичээл хоорондын интеграц
-нэг буюу хэд хэдэн хичээлийн сэдвүүдийг нэгтгэн судлах
-материалыг системчлэх
-мэдлэгийг шинээр бүтээх өргөжүүлэх орчин нөхцлөө
сайжруулах

20. -Чадвар хандлага төлөвшүүлэх
3-р хэв шинж: Судалгаа туршилтын
хичээл
-Сонгон буюу гүнзгийрүүлэн төрөлжсөн
хичээлүүд
-Судалгааны баг бүрдүүлэн суралцах
-Лаборатори туршилт шинжилгээ
-Экспедиц, экскурс

21. Энэ бүх хэв шинжийн хичээл дээр багш
сурагчдын үйл ажиллагаа тодорхой арга
зохион байгуулалтаар хэрэгжинэ. Сурагч
бүр мэдлэг мэдээллийг хайж олох, үзэгдлийн
мөн чанарт нэвтрэх шалтгааныг тодруулан
ангилж нэгтгэн дүгнэх үйл ажиллагаанд
оролцох боломжтой аргуудын нэг нь
төслийн арга юм.
Төсөл зохиож хэрэгжүүлэх арга зүй:
1.Зохион байгуулалт нь:

22. а/Сэдвийг сонгох:
-Сурагчдын өдөр тутмын хэрэгцээ туршлагад
тулгуурлах
-Хэд хэдэн хичээлийн хүрээнд хийгдэх ажил
байх
-Сэдвийг хэд хэдэн хэсгүүдэд хувааж болно.
-Сэдвийн сонголт хийхдээ анги хамт
олноороо ярилцана.
б/ Сурагчид 3-4 хүүхдээс бүрдсэн бүлгүүд
болно.

23. в/ Хэд хэдэн долоо хоног явагдаж болно.
Суралцагчдын оролцоо ямар байх вэ?
-Сэдвийг сонгох
-Хэлэлцэх асуудлаа тодорхойлох
Ажиллах арга хэлбэрээ сонгох
Дэд сэдвээ тохирох
Аль бүлэгт хэн хэнтэй ажиллахаа шийдвэрлэх
Асуудлыг логик дэс дараатай оновчтой тодорхойлох
Ажлын төлөвлөлтийн хийх

24.  Бүтээлч эрэл хайлт хийх
 Бие биеийнхээ ажлыг хүндэтгэх тайлан тавихад
бэлтгэх
Багшийн үйл ажиллагаа:
-Багш ямар сэдвээр төсөлт хичээл хийхээ сонгож
багш нартай хамтран хэлэлцэх
-Сурагчиддаа сэдвийн талаар зөвлөх
-төлөвлөлт хийх шийдвэр гаргахад нь туслах
-Бодох сэтгэх хамтран ажиллах арга ухаанд сургах
-Төсөлт ажлын тайланг зохион байгуулах

25. Төсөлт ажлыг хэрхэн үнэлэх вэ?
 Бичгээр тайлан бичиж, зураг зурах, үзэсгэлэн
гаргах, өгүүллэг шүлэг зохион бодит ажил хийж
гүйцэтгэх
 Мэдлэг чадвар эзэмшилтийн хүрээг мэргэжлийн
багш нартай хамтран үнэлнэ.
 Сурагчдын оролцоо санаачлагаар нь үнэлнэ.