Οι μαθητές που συμμετείχαν
1    ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ       ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ
2    ΒΑΪΝΑ             ΡΑΦΑΗΛΙΑ
3    ΒΕΪΣ              ΑΝΤΖΕΛΑ
4    ΒΛΑΧΟΥ            ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ
5    ΓΚΑΤΖΙΟΣ          ΑΝΤΩΝΙΟΣ
6    ΖΥΓΟΥΡΑ           ΑΓΝΗ
7    ΖΥΓΟΥΡΑ           ΙΩΑΝΝΑ
8    ΚΟΚΑ              ΦΙΟΡΑΛΜΠΑ
9    ΚΡΑΤΣΙΟΣ          ΧΡΗΣΤΟΣ
10   ΜΗΛΙΟΥ            ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ
11   ΜΠΟΥΡΚΑ           ΕΥΑΝΘΙΑ-ΔΗΜΗΤΡΑ
12   ΜΠΥΡΟΥ            ΒΑΣΙΛΙΚΗ
13   ΠΡΕΣΠΑΡΗ          ΦΙΛΑΡΕΤΗ
14   ΣΑΡΑΦΕΡΑ          ΧΡΥΣΟΥΛΑ
15   ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ     ΖΩΗ
16   ΤΣΙΑΣΟΠΟΥΛΟΥ      ΒΑΣΙΛΙΚΗ
                                    ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Μουράτογλου Δέσποινα
17   ΧΑΤΖΗ             ΒΑΣΙΛΙΚΗ
Το α λ ά τ ι ε ί ν α ι π ι θ α ν ό τ α τ α τ ο π ι ο π ο λ ύ τ ι μ ο υ λ ι κό
     σ τ η γ η μ α ς , μ α ζ ί μ ε τ ο ν ε ρ ό κα ι τ ο ν α έ ρ α .
Κ υ ρ ι ο λ ε κ τ ι κά α γ γ ί ζ ε ι κά θ ε π λ ε υ ρ ά τ η ς ζω ή ς μ α ς !

Το αλάτι αποτελεί μία από τις αρχαιότερες χημικές ενώσεις που
  ανακαλύφθηκαν από τον άνθρωπο και η παρουσία του έχει
συνδεθεί στενά με την Ιστορία και τον Πολιτισμό, την Θρησκεία,
    την Πολιτική, την Οικονομία, τη Χημεία, τη Βιολογία, τη
                 Φαρμακολογία, την Ιατρική...
ΒΛΑΧΟΥ     ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ
 ΚΟΚΑ      ΦΙΟΡΑΛΜΠΑ
ΜΠΟΥΡΚΑ    ΕΥΑΝΘΙΑ-ΔΗΜΗΤΡΑ
ΠΡΕΣΠΑΡΗ   ΦΙΛΑΡΕΤΗ
Πώς δημιουργήθηκε το αλάτι και σε ποιες μορφές
         (είδη) το συναντάμε στη φύση;


 Βρίσκουμε το αλάτι παντού, στις θάλασσες και τους
  ωκεανούς, στο έδαφος και το υπέδαφος.
 Συναντάται άφθονο στη φύση ως ορυκτό αλάτι και ως
  αλάτι της θάλασσας.
Ορυκτό αλάτι
Το ορυκτό αλάτι, γνωστό με το όνομα αλίτης (halite), βρίσκεται συνήθως σε
τεράστια κοιτάσματα, που δημιουργήθηκαν με την εξάτμιση ωκεανών,
θαλασσών και λιμνών πριν από 290 έως 20 εκατομμύρια χρόνια.

   Έτσι, θάλασσες μεταμορφώθηκαν σε βουνά και μπορεί να μας φαίνεται
   περίεργο που υπάρχει ένα οροπέδιο στρωμένο με αλάτι στη Βολιβία ή
    ότι γίνεται εξόρυξη του στα Ιμαλάια, στις Άλπεις, στην Αφρική και στις
                                   Η.Π.A.!




   Το 70% της παγκόσμιας κατανάλωσης αλατιού καλύπτεται από το
                          ορυκτό αλάτι.
Όσο και αν φαίνεται περίεργο, το αλάτι δεν
                   είναι μόνο λευκό!




                                      Το ορυκτό αλάτι είναι συνήθως άχρωμο ή λευκό, αλλά
   Το ροζ αλάτι από τα Ιμαλάια        μπορεί επίσης να είναι ανοιχτό μπλε, σκούρο μπλε,
                                      μοβ, ροζ, κόκκινο, πορτοκαλί, κίτρινο ή γκρι ανάλογα
                                      με το είδος των προσμείξεων του(δεν είναι εντελώς
                                      καθαρό).
   Το μπλε αλάτι από την Περσία




Το βερικοκί αλάτι από την Αυστραλία      Δείγματα αλίτη (ορυκτό NaCl) με διαφορετικούς χρωματισμούς που
                                         οφείλονται σε προσμίξεις άλλων ορυκτών (χαλκού, σιδήρου), όπως
                                                 επίσης και σε εγκλωβισμένους μικροοργανισμούς.
Θαλασσινό αλάτι
Το χλωριούχο νάτριο αποτελεί το κύριο συστατικό του θαλασσινού νερού,
όπου βρίσκεται σε περιεκτικότητες συνήθως από 2,7 έως 3,8%, ανάλογα με
τη θερμοκρασία και τα χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος.

 Στη θάλασσα το NaCl (αλάτι) αποτελεί
     περίπου το 78% της συνολικής
      ποσότητας των αλάτων της.



  Έτσι, όλες οι θάλασσες δεν είναι το ίδιο αλμυρές. Η περιεκτικότητά τους σε
                                αλάτι διαφέρει:
  Ο Ατλαντικός έχει 3,4%, η Μεσόγειος (εκτός οπό τη Βόρεια Αδριατική) έχει 3,3–3,9%,
η Βόρεια Αδριατική και η Μαύρη θάλασσα 1,8%, η Βόρεια Κασπία 1%, η Νότια Κασπία
                               2% και η Βαλτική 1%.



                                        Νεκρά θάλασσα, η πιο αλμυρή
                                           …θάλασσα στον κόσμο
Με ποιους τρόπους γίνεται η εξόρυξη του ορυκτού
            αλατιού στα αλατωρυχεία;


 Το ορυκτό αλάτι βρίσκεται συνήθως σε τεράστια κοιτάσματα σε
  διαδοχικά οριζόντια στρώματα και σωρούς, τα οποία
  αποκαλύπτονται μόνο με υπόγεια εκμετάλλευση.
 Εκτός όμως απ’ αυτού του είδους το ορυκτό αλάτι υπάρχουν και οι
  λεγόμενοι δόμοι ή θόλοι άλατος




 Σε ορισμένες περιοχές μπορεί να βρεθεί κοντά στην επιφάνεια και
   να αποσπαστεί χρησιμοποιώντας τις ανοιχτές λεκάνες ως ορυχεία
Πού βρίσκεται

Ο αλίτης απαντά σε πολλά μέρη ανά τον
                κόσμο:
     Αυστρία, Γερμανία, Πολωνία,
      Ισπανία, Ρουμανία, Γαλλία,
   Καναδάς, Μεξικό, ΗΠΑ , Βολιβία,
       Πακιστάν, Αυστραλία κ.ά.
                                         Από τις πιο γνωστές εμφανίσεις του αλίτη
                                         είναι στην περιοχή του Σάλτσμπουργκ της
                                                         Αυστρίας



    Στην Ελλάδα υπάρχουν κοιτάσματα ορυκτού
   αλατιού 50 εκατομμυρίων ετών παλιά, στην
   Αιτωλοακαρνανία και την Ήπειρο (στο Μονολίθι
                  Ιωαννίνων )
Το ορυκτό αλάτι (αλίτης) εξάγεται και
                                παραλαμβάνεται από τα αλατωρυχεία με
                                εξόρυξη ή με διάλυση.

                                Η πρώτη μέθοδος εφαρμόζεται όταν τα
                                 κοιτάσματά του είναι καθαρά.
                                Όταν περιέχουν ξένες προσμείξεις
                                 εφαρμόζεται η μέθοδος της διάλυσης.

Εξόρυξη αλατιού με διάλυση




Τα ορυχεία άλατος μπορεί να είναι
            ιδιαίτερα
    θεαματικά και σπηλαιώδη
Τι είναι οι αλυκές; Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για την
κατασκευή μιας αλυκής και πώς διαμορφώνεται αυτή;



Οι αλυκές είναι παράλια ημι-τεχνητά οικοσυστήματα, των
οποίων η αρχή λειτουργίας βασίζεται στην ταυτόχρονη χρήση
τριών ανανεώσιμων πόρων:
α) του θαλασσινού νερού,
β) της ηλιακής ενέργειας και
γ) της αιολικής ενέργειας.


Υπάρχουν διαφόρων ειδών αλυκές, ανάλογα με:
 το υπόστρωμα,
 το μέγεθος και τον τρόπο παραγωγής αλατιού
   (α. ανοιχτές λιμνοθάλασσες και β. εκτεταμένες αλυκές )
Αλυκές δε θα μπορούσαν να υπάρχουν σε οποιοδήποτε χώρο.

Απαραίτητες προϋποθέσεις για την κατασκευής μιας αλυκής σε έναν τόπο
είναι:
 Ύπαρξη μεγάλων επίπεδων εκτάσεων με
 μικρές υψομετρικές διαφορές
 Ύπαρξη ευνοϊκών μετεωρολογικών
 συνθηκών (έντονη εξάτμιση, χαμηλή
 βροχόπτωση)
 Ύπαρξη κατάλληλου εδάφους με χαμηλή
 διαπερατότητα ( αργιλώδες λεπτόκοκκο
 έδαφος )
Διαμόρφωση της αλυκής
Στη συνολική έκταση που καταλαμβάνει μια αλυκή μπορούμε να διακρίνουμε:




 Λεκάνες εξάτμισης (προθερμάστρες-θερμάστρες)
 Αλοπήγια, ή κρυσταλλοπήγια, ή τηγάνια
 Ταμιευτήρες ή αποθήκες άλμης
 Αντλιοστάσια, αντλίες άλμης, αλμαγωγούς, κανάλια, υδροθυρίδες κλπ.
 Εξοπλισμός συγκομιδής, μονάδα πλύσης και μονάδα απόθεσης
 Μετεωρολογικός σταθμός
 Χημικό εργαστήριο
 Διοικητικές υπηρεσίες, φυλάκιο, αποθήκες φύλαξης μηχανημάτων
Πώς γίνεται η παραλαβή του αλατιού στις αλυκές;
         (Αλατοπηγία & αλατοσυγκομιδή)



  Η παραγωγή αλατιού είναι μία απόλυτα φυσική δραστηριότητα
      που χρησιμοποιεί σαν πρώτη ύλη το θαλασσινό νερό.




 Η καλλιεργητική περίοδος - το χρονικό διάστημα κατά το οποίο η
  διαδικασία παραγωγής άλατος βρίσκεται σε εξέλιξη στην αλυκή -
  αρχίζει το Μάρτιο έως Απρίλιο και τελειώνει κατά κανόνα έως το
  τέλος Οκτωβρίου.
 Το θαλασσινό νερό κατά την διαδρομή του σε ένα σύστημα θερμαστρών
  (αβαθών λιμνών), που είναι συνδεδεμένες μεταξύ τους σε σειρά,
  συμπυκνώνεται σταδιακά λόγω φυσικής εξάτμισης μέχρι το σημείο
  κορεσμού (ως προς το NaCl).
 Η κορεσμένη άλμη οδηγείται στις τελευταίες λεκάνες (αλοπήγια) όπου
  ολοκληρώνεται η κρυστάλλωση του αλατιού.




   Η διαδικασία συμπύκνωσης συνεχίζεται έως το σημείο κορεσμού της
                   άλμης ως προς το NaCl (25,7 0Be).
 Η συγκομιδή του αλατιού διαρκεί έξι περίπου εβδομάδες.
 Οι εργασίες ολοκληρώνονται με την πλύση του αλατιού, προκειμένου να
  απαλλαγεί από διάφορες προσμείξεις και από σημαντικό ποσοστό ιόντων
  μαγνησίου και ασβεστίου.

 Στη συνέχεια, μεταφέρεται με τη
  βοήθεια μεταφορικής ταινίας στις
  υπαίθριες αποθήκες σχηματίζοντας
  τους χαρακτηριστικούς αλατοσωρούς
  ύψους 15 μέτρων, σήμα κατατεθέν
  των αλυκών.
Ποια είναι η αλοπηγική δραστηριότητα στον Ελλαδικό χώρο
  από το παρελθόν έως σήμερα και ποιες οι κυριότερες
                    ελληνικές αλυκές;




  Η αλοπηγική δραστηριότητα και η εμπορία άλατος χρονολογείται
   από πολύ παλιά στην Ελλάδα.
  Η αλοπηγία αποτέλεσε κερδοφόρα επιχείρηση κατά την περίοδο
   της Ενετοκρατίας αλλά και αργότερα, από της σύστασης του
   Ελληνικού κράτους έως και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.


                                       Χειρωνακτική συγκομιδή αλατιού
                                       στην αλυκή Αλέξανδρου Λευκάδας
                                       στα μέσα της δεκαετίας του 1970
 Σήμερα, από τις 28 μεγάλες αλυκές που λειτούργησαν
                        από τη δημιουργία του Ελληνικού κράτους, η κύρια
                        αλοπηγική δραστηριότητα περιορίζεται σε οχτώ
Γενική άποψη αλυκής     μεγάλες εκμηχανισμένες αλυκές και οι 20 είναι
    Μεσολογγίου
                        ανενεργές.
                       Παλαιότερα υπήρχαν οι αλυκές και στην Αττική, στη
                        Λευκάδα, στη Ζάκυνθο, στη Σάμο, στην Κω, στην
                        Κέρκυρα και στην Πάρο.

Γενική άποψη αλυκής
       Κίτρους




                         Η δραστηριότητα σε θύλακες και μικρές λιμνοθάλασσες αποτελεί
Γενική άποψη αλυκής                πλέον παρελθόν, εκτός λίγων εξαιρέσεων.
    Αγγελοχωρίου
Οι ενεργές Ελληνικές αλυκές σήμερα
Από το 1996 λειτουργούν οκτώ Αλυκές
στη χώρα μας:
 στην Αιτωλοακαρνανία
    (στο Μεσολόγγι),
   στη Λέσβο
    (δυο, στην Καλλονή και στην Σκάλα
    Λέσβου, κοντά στην Πολιχνίτο),
   στο Κίτρος Πιερίας,
   στο Αγγελοχώρι Θεσσαλονίκης
    (Μεγάλο Έμβολο),
   στη Μέση Κομοτηνής,
   στη Νέα Κεσσάνη Ξάνθης και
   στον Αδάμαντα Μήλου                 Όλες οι αλυκές ανήκουν στην δημόσια
                                        επιχείρηση «ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε.»
Η μέση ετήσια συγκομιδή ανέρχεται στις 200 - 250 χιλιάδες τόνους αλατιού
              και καλύπτει τα 3/4 της πανελλήνιας ζήτησης.



               ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑ ΑΛΥΚΩΝ

                                   ΕΚΤΑΣΗ       ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑ
                ΑΛΥΚΗ
                                  (Στρέμματα)        (Τόνοι)

            ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ             11.220          120.000
            ΚΙΤΡΟΥΣ                  3.620           40.000
            ΚΑΛΛΟΝΗΣ                 2.630           40.000
            ΠΟΛΙΧΝΙΤΟΥ                600            10.000
            ΜΕΣΗΣ                    1.400           15.000
            ΝΕΑΣ ΚΕΣΣΑΝΗΣ             900             5.000
            ΜΕΓΑΛΟΥ ΕΜΒΟΛΟΥ          1.050            5.000
            ΜΗΛΟΥ                     500             8.000
ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ    ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ
    ΒΑΪΝΑ       ΡΑΦΑΗΛΙΑ
  ΓΚΑΤΖΙΟΣ      ΑΝΤΩΝΙΟΣ
  ΚΡΑΤΣΙΟΣ      ΧΡΗΣΤΟΣ
ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ   ΖΩΗ
Ποια είναι η ετυμολογία της λέξης «αλάτι»;
Υπάρχουν εκφραστικά σχήματα, που χρησιμοποιούμε με
                    θέμα το αλάτι;



   Η λέξη αλάτι προέρχεται από την αρχαία
  ελληνική λέξη «ο άλς» ( γεν. του άλατος).


Από το θέμα αλ παράγονται οι λέξεις:              «ό ἅλς» σημαίνει αλάτι
αλυκή, άλμη, ύφαλος και αλμυρός, αλίπαστος,
αλατιέρα, αλατωρυχείο, αλατίζω, αλατούχος και
πολλές άλλες.

Με την ίδια ρίζα πέρασε και στα:
λατινικά: als, ιταλικά: sale,
γαλλικά: sel, αγγλικά: salt, γερμανικά: salz
                                                «ἡ ἅλς» σημαίνει θάλασσα
Πολλές λέξεις κοινής χρήσης, αλλά και τόποι σχετίζονται με το αλάτι, όχι
μόνο στα Ελληνικά:


Λέξεις γαστρονομίας                         Η πληρωμή των στρατιωτών
Από τη λατινική λέξη sal, salis (αλάτι):    στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία
                                            γινόταν αρχικά με μερίδες
              salade (σαλάτα)
               sauce (σάλτσα)                        αλατιού.
          saucisse (λουκάνικο) και          Από εκεί προήλθε η έννοια
            σαλάμι - σαλαμούρα                    του «μισθός»:
                                              “salarium” (στα λατινικά),
                                               “salary”(στα αγγλικά ),
Πόλεις άλατος                                  “salaire” (στα γαλλικά)
                                                       και το
Από το λατινικό sal και το ελληνικό άλς :
                                                  “sale” (πώληση)
   Salzburg (πόλη της Αυστρίας),
   Salins-les-Bains (πόλη της Γαλλίας)
   Halle (πόλη της Γερμανίας)
   Hallstatt (πόλη της Αυστρίας)
Εκφράσεις άλατος




             Το αλάτι ήταν πάντα σημάδι
                       φιλίας


              «Αλάτι χύθηκε; Καβγάς θα γίνει»
            «Το χιούμορ είναι το αλάτι της ζωής»
     «Αν κατουράς στη θάλασσα, θα το βρεις στ’ αλάτι»
           «Σπίτι χωρίς Ελένη, φαΐ χωρίς αλάτι»
      «O ανάποδος στα χιόνια, και τ' αλάτι στη φωτιά»
      «Αλάτι πάει στην αλυκή και φρύγανα στον λόγγο»
          «Οργώνει τη στάχτη και σπέρνει αλάτι»
          «Αλήθεια χωρίς ψέματα, φαΐ χωρίς αλάτι
«Αλατισμένες... φράσεις» και ρητά

 Η καλύτερη μυρωδιά είναι αυτή                   Γέρο άντρα μη μου δώσεις,
 του ψωμιού, η καλύτερη γεύση                      γιατί θα το μετανιώσεις.
    είναι αυτή του αλατιού, η                     Γιατί ο γέρος τα εξετάζει:
 καλύτερη αγάπη είναι αυτή των                  πού ’ναι τ’ αλεύρι, πού ’ναι τ’
            παιδιών.                                         αλάτι,
Graham Green 1904-1991, Βρετανός                πού ’ναι η κότα η κατσουλάτη.
συγγραφέας
                                              Από Δημοτικό τραγούδι




 Να είσαι ανοικτός, και η ζωή θα
είναι πιο εύκολη. Ένα κουταλάκι                    Γερόντων πάρε τη βουλή κι
αλατιού σε ένα ποτήρι νερό κάνει                  ανθρώπων μαθημένων, οπού
   το νερό να μην πίνεται. Ένα                     έχουνε πολύ ψωμί και αλάτι
 κουταλάκι αλατιού σε μια λίμνη                            φαγωμένο.
     δεν έχει καμιά σημασία.
                                                 Ελληνική Παροιμία
Βούδας, 563-483 π.Χ.
Αινίγματα
 Το ψέμα είναι το αλάτι της αλήθειας - Ρισελιέ
 Αλάτι ο θάνατος και τη ζωή πολύ τη νοστιμίζει. - Ν. Καζαντζάκης
 Δεν φοβάται ο παστουρμάς τ' αλάτι. (=αυτός που έχει πονέσει δε
  φοβάται τίποτα). - Ελληνική παροιμία
 Τρία πράγματα είναι καλά σε μικρές ποσότητες και διαβολικά σε
  μεγάλες: ζάχαρη, αλάτι και αμφιβολία - Άγνωστος
 Η πείρα και η σκέψη είναι για το πνεύμα μας, ό,τι η φωτιά και το
  αλάτι για το φαγητό μας. - Άγνωστος




  Το αλάτι, λοιπόν, «ν ο σ τ ι μ ί ζ ε ι » τη ζωή των ανθρώπων ως
συστατικό του φαγητού αλλά και του καθημερινού τους λόγου.
Ποια είναι η σημασία και ο ρόλος του αλατιού στην ιστορία
της ανθρωπότητας και του πολιτισμού από την αρχαιότητα
                      μέχρι σήμερα;


  Το αλάτι έχει παίξει σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη του πολιτισμού
καθώς η ιστορία του είναι συνυφασμένη με την ιστορία του ανθρώπου

 Η σταδιακή αλλαγή τρόπου ζωής (από την Παλαιολιθική στη Νεολιθική περίοδο
  την 10η περίπου χιλιετία π.Χ. ) οδήγησε τον άνθρωπο στην αναζήτηση
  πηγών αλατιού και στην επινόηση μεθόδων- τεχνικών για την απόκτηση
  του.
 Εγκαταστάσεις και σκεύη, που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή του,
  έχουν εντοπιστεί σε διάφορες περιοχές της Γης (Μεσοποταμία, Κίνα,
  Βουλγαρία, Κρακοβία, Essex της Αγγλίας, Γαλλία, Γερμανία κ.ά.)
 Η πρώτη γραπτή περιγραφή της παρασκευής και χρήσης του, έρχεται από
  τους Κινέζους, αλλά και συγγράμματα με αναφορές στο αλάτι υπάρχουν
  σε πήλινες πινακίδες της αρχαίας Βαβυλώνας και σε Αιγυπτιακούς
  παπύρους.
Κυκλαδικά τηγανόσχημα
  Τα τηγανόσχημα σκεύη, που έχουν βρεθεί στις Κυκλάδες,
       κατασκευασμένα την 3η χιλιετία π.Χ., χρησίμευαν,
  πιθανότατα, στη μέτρηση των μονάδων του αλατιού που
       αντικαθιστούσε τα νομίσματα της εποχής εκείνης.

   Ο Ηρόδοτος, και ο γεωγράφος           Αλυκές (αλοπήγια) στην Ελλάδα
     Στράβων, μας δίνουν αρκετές           θεωρείται ότι υπήρχαν από τη
                                           μυκηναϊκή εποχή.
    πληροφορίες για αλοπήγια και
                                          Στην αρχαία Αθήνα προμηθευόταν
    περιοχές, όπου υπήρχε ορυκτό           αλάτι από τις Αλυκές της Ραφήνας ,
                αλάτι                      της Βούλας και του Σουνίου. Το
 Ο Αρριανός αναφέρει ορυκτό αλάτι
                                           αττικό    αλάτι    ήταν    μάλιστα
                                           εξαιρετικής ποιότητας.
  από την όαση του Άμμωνος, που το
                                          Στην βυζαντινή περίοδο οι αλυκές
  θεωρούσαν καλύτερο για τις θυσίες        ανήκαν στον αυτοκράτορα ή στα
           ως πιο καθαρό.                  μοναστήρια.
                                          Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας,
                                           ανήκαν     στις    κατά     τόπους
                                           κοινότητες, στις πόλεις ή και
                                           μερικές φορές σε ιδιώτες.
Το αλάτι στη Φαρμακολογία και Ιατρική
 Η ιατρική χρήση του αλατιού ήταν γνωστή στους Αιγυπτίους, οι οποίοι
  το χρησιμοποιούσαν, εκτός των άλλων, και στην ταρίχευση των νεκρών.
 Ο Ιπποκράτης (450 π.Χ.) ήταν ο πρώτος που αναγνώρισε τις
  θεραπευτικές ιδιότητες του. Χρησιμοποιούσε αλάτι για να θεραπεύσει
  λοιμώξεις, συμφορήσεις και άλλα νοσήματα.
 Κατά τον μεσαίωνα, ο αλχημιστής Παράκελσος (1500 μ.Χ.) έγραψε ότι
  «εμείς οι άνθρωποι χρειαζόμαστε αναμφίβολα το αλάτι και ότι χωρίς
  αλάτι θα είχαν αποσυντεθεί τα πάντα».
 Αργότερα, ο Γαληνός (129 – 200 μ.Χ) προσθέτει στο αλάτι και νέες
  ενδείξεις, όπως η απώλεια υγρών, οι λοιμώξεις, οι δερματοπάθειες και
  οι παθήσεις του αυτιού.


                               Αλχημιστικά σύμβολα:
                         του θαλάσσιου αλατιού (αριστερά) και
                              του ορυκτού αλατιού (δεξιά)
Ποια είναι η συμβολή του αλατιού ως ρυθμιστής της
               οικονομίας και του εμπορίου;


 Η οικονομική και εμπορική σημασία του αλατιού για τον αρχαίο
  και μεσαιωνικό κόσμο είναι τεράστια.
 Αρκετοί πόλεμοι ξέσπασαν για την αποκλειστική εκμετάλλευση και
  διάθεση του στην ανθρώπινη ιστορία.
 Το αλάτι διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο ως νόμισμα, ως
  φορολογικό στοιχείο, ως κρατικό μονοπώλιο και ως παράγοντας
  οικονομικής ανάπτυξης των περιοχών που κατείχαν τον έλεγχο της
  παραγωγής και εμπορίας του.
                                      Το αλάτι ήταν πολύτιμο
                                        όσο και το χρυσάφι.
                                       Γι’ αυτό είναι γνωστό
                                         ως λευκός χρυσός
                                            (white gold)
                                      και ως βρώσιμο χρήμα.
Το αλάτι άνοιξε ή ονόμασε μεγάλες αρχαίες εμπορικές αρτηρίες.



Ένας από τους παλαιότερους δρόμους
   της Ιταλίας είναι η Via S a l a r ia
 (Δ ρ όμ ος τους Α λατι ού ) από τον
  οποίο μεταφερόταν αλάτι από την
   Όστια σε άλλα μέρη της Ιταλίας.




                            Ένας θ ρ υλι κ ός δρόμος του αλατιού
                                   διασχίζει τη Σα χά ρ α.
                             Επί αιώνες μεγάλα καραβάνια, τα
                             οποία αποτελούνταν από χιλιάδες
                            καμήλες, μετέφεραν πλάκες αλατιού
                             από το Ταουντενί στο Τιμπουκτού.
Το αλάτι ήταν τόσο πολύτιμο, ώστε το
                            χρησιμοποιούσαν ως νόμισμα από την αρχαία
                          Ελλάδα και την αρχαία Ρώμη έως την Αιθιοπία και
                               διάφορες νομαδικές φυλές της Αφρικής.

 Οι Ρωμαίοι λεγεωνάριοι
 πληρώνονταν με αλάτι




 Στην αρχαία Ελ λάδα, οι κάτοικοι έκαναν τις
  πωλήσεις με κομμάτια αλατιού που είχαν τη θέση
  νομισμάτων.
 Αναφέρεται ότι οι κάτοικοι της Θράκης πουλούσαν
  δούλους με αντάλλαγμα αλάτι και από τότε έχει
  μείνει η υποτιμητική φράση:
                                                        Αξίζεις το αλάτι σου;
       "αυτός δεν αξίζει το αλάτι του "                (Are you worth your salt?)
Σε νεότερες εποχές, παράδειγμα της σημασίας του
αλατιού στην οικονομία αποτέλεσε η Βενετία.
Μέσω του μονοπωλίου που είχε στην αγορά του, η
Βενετία εξελίχθηκε σε οικονομική δύναμη και
κυριάρχησε στο εμπόριο του αλατιού στη Μεσόγειο
μέχρι το 16ο αιώνα.                                     Βενετικές αλατοποθήκες
                                                         Λευκίμμης Κέρκυρας


Λόγω της σπανιότητας και της οικονομικής σημασίας του, η επιβολή ενός
  φόρου για το αλάτι ήταν εξαιρετικά επικερδής και υπάρχουν πολλά
 παραδείγματα φορολογίας του σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας.
          Παραδοσιακά υπήρχε φόρος άλατος στην Ευρώπη.


                    Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της
                    φορολογίας του σε όλη την ιστορία αποτελεί η Γαλλική
                    gabelle , που θεωρείται ότι ήταν μια από τις αφορμές
                    που πυροδότησαν τη Γ α λ λ ι κ ή Ε π α ν άσ τ ασ η .
«Πορεία του Αλατιού»
Δεν είναι τυχαίο ότι το κίνημα του Γκάντι τάχθηκε ενάντια στο μονοπώλιο
αλατιού, που είχε επιβληθεί από τους Άγγλους.
Το 1930, ακολουθούμενος από μεγάλο πλήθος, κατευθύνθηκε προς τη
θάλασσα, όπου συγκέντρωσε κάποια γραμμάρια αλατιού. Αμέσως μετά
προκλήθηκε εξέγερση από τους φτωχούς χωρικούς, η οποία πέτυχε το
σκοπό της.




                     Από τι ηττήθηκε ο Ναπολέων;

                     Οι στρατιώτες του Ναπολέοντα πέθαναν κατά
                     την υποχώρηση τους από την Μόσχα επειδή
                     οι πληγές τους δεν έκλειναν λόγω της
                     έλλειψης αλατιού.
Φορολόγηση Αλατιού στην Ελλάδα

 Επί οθωμανικής αυτοκρατορίας οι ιδιώτες που «καλλιεργούσαν» τις αλυκές
  κατέβαλαν το αλατιάτικο, κατά κεφαλήν φόρο, στις τουρκικές Αρχές.
 Το 1823 το αλάτι έγινε μονοπωλιακό είδος στα επαναστατημένα εδάφη. Μέχρι
  το 1900 όλες οι αλυκές πέρασαν στο κρατικό μονοπώλιο.
 Το 1893 μετά την πτώχευση της Ελλάδας επί Τρικούπη για να αποπληρωθούν
  τα δάνεια της χώρας στους ξένους δανειστές εκχωρήθηκε φόρος από το
  μονοπώλιο αλατιού.
 Μόλις το 1985 καταργήθηκε το μονοπώλιο του χοντρού αλατιού και ιδρύθηκε
  η δημόσια επιχείρηση «Ελληνικές Αλυκές Α.Ε.»




                                                Στην Καστοριά, ο μεντρεσές
                                             λειτούργησε ως αποθήκη άλατος
Πώς συνδέεται το αλάτι με τη θρησκεία, τη λαογραφία, τα
  ήθη και τα έθιμα της Ελλάδας και των λαών της Γης;


   Η συμβολική διάσταση του αλατιού σχετικά με την ανθρώπινη
 συμπεριφορά, τα έθιμα, τη θρησκεία, τη μυθολογία, τους θρύλους
  και τις προλήψεις, είναι γνωστή από πολλά μέρη του κόσμου και
                           όλες τις εποχές.

 Το αλάτι έπαιξε σημαντικό ρόλο    Στη Βίβλο υπάρχουν περισσότερες
       σε πολλά θρησκευτικά           από 30 αναφορές στο αλάτι , με
 τελετουργικά ανά τους αιώνες σε     χαρακτηριστική την προσφώνηση του
 πολλούς λαούς, σε διαφορετικές      Ιησού προς του μαθητές του στην επί
 θρησκείες, συμβολίζοντας κυρίως             του Όρους ομιλία:
           την αγνότητα.           «Υμείς εστέ το άλας της γης»
 Αρχαίοι Αιγύπτιοι, Έλληνες και
 Ρωμαίοι περιελάμβαναν το αλάτι
   στις θυσίες και τις προσφορές
       τους προς τους θεούς.
Μέχρι σήμερα έχουν διατηρηθεί αρκετές προλήψεις σχετικά με το αλάτι.
 Δε το δανείζουν οι χωρικοί, γιατί πιστεύουν ότι "ψοφάνε τα ζωντανά".
 Ως σύμβολο της αφθαρσίας και της αθανασίας, το αλάτι θεωρείται ότι κρατάει
  μακριά τον διάβολο και τα κακά πνεύματα αλλά και ότι διώχνει τους ανεπιθύμητους
  επισκέπτες.
 Επίσης, είναι ένα από τα σπουδαιότερα φάρμακα κατά της βασκανίας (ξεμάτιασμα).

        Πολλές δεισιδαιμονίες που σχετίζονται με το αλάτι έχουν τη ρίζα τους
        στην πίστη στη μαγική του δύναμη ( π.χ. «Αν σ' έχουν καταραστεί, η
                      κατάρα διαλύεται σ' ένα ποτήρι αλάτι»).




     Μια ευρωπαϊκή δεισιδαιμονία
     υποστηρίζει ότι αν χυθεί αλάτι
        είναι ένας κακός οιωνός.
      Για τους Έλληνες το να χυθεί
                                              Στο διάσημο πίνακα του Λεονάρντο Ντα Βίντσι,
        αλάτι είναι γρουσουζιά.                «Ο Μυστικός Δείπνος», αναγνωρίζουμε τον
                                             Ιούδα από την αλατιέρα που έπεσε μπροστά του
                                                    - ένα π ρ ο μ ή ν υ μ α τ ο υ κ α κ ο ύ .
Το αλάτι εμφανίζεται και σε πολλά έθιμα και παραδόσεις των λαών του κόσμου.

                   Την αρμυροκουλούρα έφαγες;
                   Σύμφωνα με αυτό το έθιμο της Καθαράς Δευτέρας, οι ανύπαντρες
                   κοπέλες τρώνε την αρμυροκουλούρα για να ονειρευτούν τον μέλλοντα
                   σύζυγο τους (απόδειξη του ρόλου του αλατιού στη μαντική).

 Έθιμα τοκετού                        Έθιμα γάμου
 Το αλάτισμα του μωρού, έθιμο          Δίνεται στους νεόνυμφους ψωμί, το οποίο είναι
  με ευρύτατη διάδοση κατά το          ελαφρά πασπαλισμένο με αλάτι και ένα ποτήρι
παρελθόν, γινόταν «για να σφίξει                      κρασί (Πολωνία).
 το μωρό και για να πήξει ο νους      Όταν το ζευγάρι μετακομίζει σε ένα νέο σπίτι, σαν
              του».                  δώρο του χαρίζουν ψωμί, ζάχαρη και αλάτι «για να
                                      έχει η ζωή του πάντα γεύση» (Εβραϊκό έθιμο)

    Έθιμα καλωσορίσματος
     Το να προσφέρει κανείς ψωμί και αλάτι στους επισκέπτες του
       αποτέλεσε έθιμο σε πολλά σημεία του κόσμου με εντελώς
    διαφορετική κουλτούρα. Η τελετή καλωσορίσματος με ψωμί και
       αλάτι είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στους Σλάβικους λαούς.
Ποια είναι η συμβολή του αλατιού ως πηγή έμπνευσης στη
                λογοτεχνία και την τέχνη;


                                   Διάσημα Παραμύθια
  Το αλάτι έχει βρεθεί στο    "Ο γάιδαρος και το αλάτι"
   επίκεντρο όχι μόνο στην       (Μύθοι του Αισώπου),
  ιστορική ζωή των πόλεων       "Το βουνό από αλάτι"
  και των κρατών, αλλά και       (ρώσικο παραμύθι),
      στον πολιτισμό της        "Αλάτι στην ουρά της κίσσας"
     κοινωνίας. Υπάρχουν         (σουηδικό παραμύθι),
  αμέτρητες αναφορές στο
                                "Ο βασιλιάς και το αλάτι"
 αλάτι τόσο σε διηγήματα
                                 (παραμύθι από την Λιβύη),
  και παραμύθια όσο και
    στην ποίηση διεθνώς.        "Γιατί η θάλασσα έχει αλάτι"
                                 (νορβηγικός μύθος),
                                "Φεύγοντας με έναν κόκκο
                                 αλατιού" (ιστορία φαντασμάτων
                                 του Charles Dickens).
Ωδή στ’ αλάτι
                                             Διάσημα Ποιήματα
Αυτό το αλάτι
της αλατιέρας
εγώ το είδα στις αλυκές.
Ξέρω ότι δεν                         Πράσινη μέρα
θα με πιστέψετε
                                Η κόρη πλέκει τα προικιά
αλλά
τραγουδά,                        κι ο νιος πλέκει καλάθια
τραγουδάει τ’ αλάτι, το δέρμα   και τα τραγιά γιαλό γιαλό
των αλυκών                       βοσκάνε τ' άσπρο αλάτι
τραγουδά
μ’ ένα στόμα μπουκωμένο                                              Λιγνά κορίτσια
                                Γιάννης Ρίτσος   (1909 -1990)
απ’ τη γη.
Ανατρίχιασα                      Δεκαοχτώ λιανοτράγουδα της
                                                                στο γιαλό μαζεύουνε τ' αλάτι
σ’ εκείνες τις ερημιές                πικρής πατρίδας
όταν άκουσα
                                                                       σκυφτά πολύ,
τη φωνή                                                         πικρά πολύ -το πέλαο δεν το
τ’ αλατιού                                                                βλέπουν
στην έρημο.
         Πάμπλο Νερούδα
Όταν η τέχνη έχει φαντασία!
Αλατιού Δημιουργίες
                              Ζωγραφική με αλάτι
                           Ο Bashir Sultani
                            ζωγραφίζει και αντί για
                            χρώματα… χρησιμοποιεί
                            αλάτι.
                           Με τον δικό του τρόπο
                            δημιουργεί … «αλμυρά»
                            αριστουργήματα!!!
Λαβύρινθοι από αλάτι!
  Motoi Yamamoto




          «NaCl, Σκιά και Φως»
               James Patmore




             Ζωγραφίζοντας με… αλάτι και μπαχαρικά!
                           Kelly McCollam
ΖΥΓΟΥΡΑ    ΑΓΝΗ
ΖΥΓΟΥΡΑ    ΙΩΑΝΝΑ
ΜΠΥΡΟΥ     ΒΑΣΙΛΙΚΗ
ΣΑΡΑΦΕΡΑ   ΧΡΥΣΟΥΛΑ
Ποια είναι η χημική δομή του αλατιού και ποιες είναι οι
 χαρακτηριστικές φυσικές και χημικές ιδιότητές του;


 Το αλάτι είναι γνωστό ως χλωριούχο νάτριο (NaCl) και πρόκειται για
 μια ένωση που περιέχει περίπου 40% νάτριο (Na) και 60% χλώριο (Cl)
 κατά βάρος.




     Στην παραπάνω εικόνα βλέπουμε πως δύο στοιχεία, το ένα στερεό
   μέταλλο και το άλλο ένα κιτρινοπράσινο αέριο, ιδιαίτερα επικίνδυνο σε
     ελεύθερη κατάσταση, όταν ενωθούν παρέχουν μια κοινή και συχνά
                             περιζήτητη ουσία
Ας δούμε, λοιπόν, πώς ενώνονται το νάτριο και το χλώριο




 Το χλωριούχο νάτριο (NaCl) είναι μία
ιοντική ή ετεροπολική ένωση νατρίου
      (Na+) και χλωρίου (Cl-), που
      σχηματίζεται με μεταφορά
     ηλεκτρονίου από το Na στο Cl.



 Εικονική παρουσίαση του σχηματισμού της ιοντικής
      ένωσης NaCl από Na και Cl με μεταφορά
                  ηλεκτρονίων.
Φυσικές Ιδιότητες

Το καθαρό αλάτι είναι σώμα στερεό, κρυσταλλικό και το χρώμα του ποικίλλει.
Οι φυσικές ιδιότητες του χλωριούχου νατρίου είναι τυπικές εκείνων των
ετεροπολικών (ιοντικών) ενώσεων:
 Είναι δύστηκτο στερεό. Τήκεται (λιώνει) στους 801°C.
 Εξατμίζεται επίσης σε υψηλή θερμοκρασία στους 1465°C.
 Διαλύεται στο ψυχρό και στο θερμό νερό.
 Χαρακτηρίζεται ως υγροσκοπικό (απορροφά νερό από την ατμόσφαιρα).




   Στον κρύσταλλο του NaCl τα ιόντα σχηματίζουν κύβους που επαναλαμβάνονται στο χώρο.
               Κάθε κρύσταλλος αποτελείται από δ ι σ εκατομμύρια ι όν τ α .
Χημικές Ιδιότητες

Οι χημικές ιδιότητες του χλωριούχου νατρίου δεν είναι παρά εκείνες των
συστατικών ιόντων του.


                         Κατά την επίδραση νιτρικού αργύρου σε διάλυμα
                         αλατιού σχηματίζεται ίζημα χλωριούχου αργύρου
                          AgCl λευκού χρώματος (ανίχνευση χλωρίου).




        Το αλάτι (NaCl) χρωματίζει τη φλόγα του λύχνου
         Bunsen έντονα κίτρινη (ανίχνευση νατρίου).
Τι συμβαίνει όταν το αλάτι διαλύεται στο νερό;

Στην παρουσία νερού χαλαρώνουν οι ελκτικές δυνάμεις μεταξύ των ιόντων
νατρίου και χλωρίου με αποτέλεσμα να καταστραφεί ο κρύσταλλος του
αλατιού.




    Το NaCl είναι μια ευδιάλυτη ουσία με μεγάλη
                    διαλυτότητα.
 Για παράδειγμα σε θερμοκρασία 20οC μπορούμε να
   διαλύσουμε 35,5 g στερεού χλωριούχου νατρίου
              (NaCl) σε 100g νερό (Η2Ο)
Πώς παρασκευάζεται το NaCl στο εργαστήριο;

Μπορούμε να παρασκευάσουμε αλάτι NaCl με ανάμειξη διαλύματος HCl με
διάλυμα NaOH και θέρμανση του διαλύματος που προκύπτει μέχρι πλήρους
εξαέρωσης του νερού.
Η αντίδραση που λαμβάνει χώρα ονομάζεται εξουδετέρωση:
            ΗCl (αq) + NaOH (aq)      NaCl(s) +H2O(l)




                                             θέρμανση    κρύσταλλοι NaCl
Πώς μπορούμε να παρασκευάσουμε υδατικά διαλύματα
αλατιού περιεκτικότητας: α. 26% w/w (άλμη), β. 2% w/v


  Αλατόνερο 26% w/w                 Αλατόνερο 2% w/v

 Για να παρασκευάσουμε 200g
  αλατόνερο με περιεκτικότητα
  26% w/w αρκεί να προσθέσουμε
  σε ένα δοχείο:
                                  Για να παρασκευάσουμε 100 mL
          52 g αλάτι               αλατόνερο με περιεκτικότητα 2%
              και                  w/v αρκεί να προσθέσουμε σε
          148 g νερό               ένα δοχείο:

                                              2 g αλάτι
                                        και να προσθέσουμε
                                         νερό μέχρι τελικού
                                            όγκου 100 mL
Πώς επιδρά το αλάτι στη θερμοκρασία βρασμού και
        πήξεως του νερού; - Αποπάγωση


Ποιο βράζει πιο γρήγορα το νερό ή το αλατόνερο;

 Η προσθήκη αλατιού στο νερό, επηρεάζει το σημείο βρασμού του
  νερού.
 Πιο συγκεκριμένα, η προσθήκη αλατιού στο νερό, ανεβάζει τη
  θερμοκρασία βρασμού του.
 Όσο περισσότερο αλάτι προσθέσουμε στο νερό, τόσο μεγαλύτερη
  είναι η ανύψωση του σημείου βρασμού του.



                     Το νερό βράζει γρηγορότερα χωρίς την
                               προσθήκη αλατιού!
Το θαλασσινό νερό ή το νερό των λιμνών και των ποταμών
                   παγώνει πιο εύκολα;

 Η προσθήκη αλατιού στο νερό, επηρεάζει το σημείο πήξεως του νερού.
 Για διαλύματα NaCl η θερμοκρασία, στην οποία βρίσκεται σε ισορροπία ο
  πάγος με το διάλυμα NaCl (άλμη), μειώνεται.
 Έτσι, π.χ. για διάλυμα NaCl 23% w/w το σημείο αυτό βρίσκεται περίπου
  στους -21,2°C


                      Αποπάγωση
    Μεγάλο ποσοστό της ετήσιας παραγωγής χλωριούχου
    νατρίου διατίθεται για την αποπάγωση (de-icing) του
      οδικού δικτύου στις ψυχρές ημέρες του χειμώνα.
        Χρησιμοποιείται προληπτικά για την αποφυγή
       δημιουργίας στρώματος χιονιού ή πάγου στο
    οδόστρωμα, αλλά και για το λιώσιμο ήδη υπάρχοντος
                στρώματος χιονιού ή πάγου.
Τι σημαίνει η έκφραση «το χλωριούχο νάτριο NaCl
        είναι ηλεκτρολύτης»; - Εφαρμογές



       Το χλωριούχο νάτριο NaCl είναι ένας ηλεκτρολύτης.
Στη στερεά κατάσταση, το NaCl δεν είναι αγωγός του ηλεκτρισμού.
Αλλά όταν τήκεται ή όταν διαλύεται στο νερό, άγει τον ηλεκτρισμό.
Κατά τη δίοδο του ηλεκτρικού ρεύματος μέσω τηγμένου NaCl,
πραγματοποιείται το φαινόμενο της ηλεκτρόλυσης.
Kατά την ηλεκτρόλυση τήγματος
                                       NaCl, στην κάθοδο, τα άτομα
                                      νατρίου ενώνονται μεταξύ τους
                                     σχηματίζοντας μεταλλικό νάτριο,
                                    ενώ η ένωση των ατόμων χλωρίου
                                       ανά δύο στην άνοδο έχει ως
                                    αποτέλεσμα το σχηματισμό και την
                                     απελευθέρωση αερίου χλωρίου.

Βιομηχανικές εφαρμογές ηλεκτρόλυσης τήγματος ή διαλύματος αλατιού
       Παραγωγή μεταλλικού νατρίου (Μέθοδος Downs)
       Παραγωγή χλωρίου (Μέθοδος Chloralkali)
       Σύγχρονη σύνθεση του πλαστικού PVC
                                              Τα κύρια προϊόντα της διαδικασίας
                                             Chloralkali: Χλώριο, καυστικό νάτριο,
                                                     λευκαντικά διαλύματα
                                              υποχλωριώδους νατρίου (χλωρίνες),
                                                         χλωρικό νάτριο.
Ποιες είναι οι κυριότερες εφαρμογές-χρήσεις του αλατιού
στην βιομηχανική παραγωγή ανόργανων χημικών προϊόντων;



                Το αλάτι είναι σχεδόν παντού γύρω μας.
    Τα περισσότερα από τα προϊόντα που βλέπουμε παράγονται από
      το αλάτι ή χρησιμοποιείται το αλάτι για την παρασκευή τους.

Οι κυριότερες βιομηχανικές χρήσεις του περιλαμβάνουν την παραγωγή:
 του χλωρίου (Cl2),
 του υδρογόνου (H2),
 του μεταλλικού νατρίου (Na),
 της βιομηχανικής σόδας (Να2CO3 ή ανθρακικού νατρίου),
 της μαγειρικής σόδας (ΝαΗCO3 ή όξινου ανθρακικού νατρίου),
 του καυστικού νατρίου (NaOH ή υδροξειδίου του νατρίου),
 του υδροχλωρίου(HCl),
 της υδρυάλου, των υποχλωριωδών αλάτων, του θειϊκού νατρίου (Na2SO4) κλπ.
Αλάτι χρησιμοποιείται άμεσα ή έμμεσα και:
 στη σαπωνοποιία
 στην υαλουργία
 στη βιομηχανία χαρτοπολτού-χαρτιού
 στην παρασκευή συνθετικού καουτσούκ
 στην κλωστοϋφαντουργία
 στην βυρσοδεψία
 στη Φαρμακευτική και σε πολλές άλλες




                                             Από την ετήσια παγκόσμια
                                                 παραγωγή αλατιού
                                            (270 εκατομμύρια τόνοι το 2010),
                                              μόνο το 3% του αλατιού
                                                χρησιμοποιείται στη
                                                   διατροφή μας !
ΒΕΪΣ       ΑΝΤΖΕΛΑ
  ΜΗΛΙΟΥ       ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ
ΤΣΙΑΣΟΠΟΥΛΟΥ   ΒΑΣΙΛΙΚΗ
   ΧΑΤΖΗ       ΒΑΣΙΛΙΚΗ
Ποια είναι η σημασία του αλατιού για τον ανθρώπινο
  οργανισμό; Γιατί δεν υπάρχει ζωή χωρίς αλάτι;


     Χωρίς το αλάτι δεν θα ήταν δυνατή η ύπαρξη ζωής!
     Είναι τόσο απαραίτητο όσο το οξυγόνο και το νερό.

Υπάρχουν πολλά οφέλη για τον ανθρώπινο οργανισμό από το
φυσικό (μη ραφιναρισμένο) αλάτι, όταν καταναλώνεται με μέτρο.

Η σωστή ποσότητα αλατιού στον οργανισμό:
 Ελέγχει την ισορροπία των υγρών
 Βοηθάει στη λειτουργία των κυττάρων
 Διευκολύνει την πέψη
 Ενισχύει την απορρόφηση και μεταφορά θρεπτικών συστατικών
 Ρυθμίζει τον όγκο και την πίεση του αίματος
 Βοηθάει στον πολλαπλασιασμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων
Πόσο καλό κάνει το αλάτι στην υγεία μας;

Επίσης, κάποιες από τις ζωτικές λειτουργίες του αλατιού στο σώμα είναι και οι
παρακάτω:
 είναι απαραίτητο για τη λειτουργία του παγκρέατος, της σπλήνας και του
   ήπατος.
 βοηθάει στην καύση των τροφών που περιέχουν λεύκωμα.
 αποτρέπει την δυσκοιλιότητα.
 συντελεί στην κατάλληλη ενίσχυση και ισορροπία των επινεφριδίων και
   του θυρεοειδή.
  Το θαλασσινό αλάτι είναι
     κύρια πηγή ιωδίου και
    φθορίου , στοιχείων που                      Υδατικό διάλυμα χλωριούχου
     συμβάλλουν στη σωστή                               νατρίου (NaCl)
    λειτουργία του θυρεοειδή                      περιεκτικότητας 0,9% w/w
 αδένα και στην απόκτηση γερών                   χρησιμοποιείται στην ιατρική
   δοντιών αντίστοιχα. Επίσης,                    ως φυσιολογικός ορός.
 θεωρείται ότι το ιώδιο βελτιώνει
          την ευφυΐα .
Πώς αποβάλλεται το αλάτι από τον οργανισμό μας;

Η αποβολή του αλατιού από το σώμα μας γίνεται με διάφορους τρόπους:
 με τα κόπρανα (ελάχιστο)
 με τα ούρα, (οι νεφροί είναι τα κύρια όργανα αποβολής)
 με τον ιδρώτα από το δέρμα και
 με τα δάκρυα (σε κάποιες περιπτώσεις)
 Πώς διατηρείται το ισοζύγιο του αλατιού;
  Όταν αυξάνεται η πρόσληψη αλατιού,        Ο περιορισμός του αλατιού, ή ακόμα
     αυξάνεται και η πρόσληψη νερού (ή         και η απώλεια του με την εφίδρωση,
    και μειώνεται η αποβολή νερού με τα          έχει ως συνέπεια τη μείωση του
     ούρα), με συνέπεια την αύξηση του            σωματικού βάρους κατά τρόπο
            βάρους του σώματος.                           εντυπωσιακό!

 Οι κτηνοτρόφοι προσθέτουν στην τροφή των        Έτσι ερμηνεύονται και τα θεαματικά,
 αιγοπροβάτων άφθονο αλάτι, για 5-6 μέρες        αλλά πρόσκαιρα αποτελέσματα της
    πριν από την πώλησή τους. Με αυτό τον           «ανάλατης» δίαιτας κατά της
  τρόπο, τα καταφέρνουν να πουλάνε νεράκι                   παχυσαρκίας.
            στην τιμή του κρέατος!
Πώς επηρεάζει η κατανάλωση του αλατιού αρνητικά
  την υγεία του ανθρώπου; Τι συστήνουν οι ειδικοί;


Ύστερα από χρόνιες μελέτες πάνω στη διατροφή, βρέθηκε πως η
αυξημένη κατανάλωση αλατιού σχετίζεται με την εμφάνιση
αρκετών παθήσεων, μερικές από τις οποίες είναι οι εξής:
 αύξηση της αρτηριακής πίεσης,
 καρδιαγγειακές παθήσεις (όπως καρδιακή ανεπάρκεια, καρδιακή
  προσβολή και έμφραγμα του μυοκαρδίου),
 μεγαλύτερο κίνδυνο για εγκεφαλικό επεισόδιο
 καθώς και παθήσεις της λειτουργίας των νεφρών.


   Όταν καταναλώνουμε υπερβολικά μεγάλη ποσότητα αλατιού, τα
  νεφρά δουλεύουν περισσότερο για να το αποβάλλουν, η καρδιά
  στέλνει περισσότερο αίμα στα νεφρά, και έτσι ανεβαίνει η πίεση.
Επιπλέον έχει βρεθεί πως η αυξημένη κατανάλωση αλατιού:
 συνδέεται με καρκίνο του στομάχου,
 επιδεινώνει το άσθμα,
 αποτελεί σημαντικό παράγοντα οστεοπόρωσης (προκαλεί απώλειες ασβεστίου),
 επιδεινώνει τις κατακρατήσεις υγρών.
 Τέλος, σχετίζεται ακόμα και με την παχυσαρκία!

 Σ υ μπ έ ρασμα:

   Το υπερβολικό αλάτι στη διατροφή
 “κρύβει” πολλούς κινδύνους γι' αυτό θα
ήταν προτιμότερο να περιοριστεί η χρήση
                 του.


                   Ας κάνουμε, λοιπόν, τη ζωή μας λιγότερο
                                 ... αλμυρή!
Το μαγειρικό αλάτι είναι μια χημική ένωση που αποτελείται:
  κατά 40% από νάτριο (Na) και κατά 60% από χλώριο (Cl).
Έτσι, γενικά ισχύει ότι:
               1g αλατιού ισοδυναμεί με 0,4g νατρίου
                                 ή
               1g νατρίου ισοδυναμεί με 2,5g αλατιού



       Πόσο αλάτι την ημέρα συστήνουν οι ειδικοί;

Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι προτεινόμενες ποσότητες αλατιού για όλες
τις ηλικίες είναι:
   1 με 12 μηνών – 1γρ. αλάτι την ημέρα (0,4γρ. νάτριο)
   1 με 3 χρονών – 2γρ. αλάτι την ημέρα (0,8γρ. νάτριο)
   4 με 6 χρονών – 3γρ. αλάτι την ημέρα (1,2γρ. νάτριο)
   7 με 10 χρονών – 5γρ. αλάτι την ημέρα (2γρ. νάτριο)
   11 χρονών και άνω – 6γρ. αλάτι την ημέρα (2,4γρ. νάτριο)
 Η    συνιστώμενη ημερήσια ποσότητα
  (Σ.Η.Π.) κατανάλωσης αλατιού εξαρτάται
  με την ηλικία του ατόμου, την υγεία του,
  τις κλιματολογικές συνθήκες και τον
  τρόπο ζωής του.
 Η ποσότητα αυτή είναι 1-6 γραμμάρια
  και αντιστοιχεί περίπου στο ¼ με 1 του
  κουταλιού του γλυκού αλάτι.
 Ειδικές ομάδες σε σχέση με την
  κατανάλωση αλατιού αποτελούν τα μωρά,
  οι έγκυες καθώς και οι αθλητές.


                                     Γενικά, τα βρέφη και τα παιδιά κάτω
                                         των 11 ετών θα πρέπει να τρώνε
                                     λιγότερο αλάτι από τους ενήλικες ,
                                        διότι οι νεφροί τους δεν έχουν
      Η ποσότητα 5 g ισοδυναμεί με            αναπτυχθεί πλήρως.
       ένα κουταλάκι του γλυκού.
Τι είναι το «κρυμμένο αλάτι»;
   Πότε ένα τρόφιμο είναι υψηλό σε αλάτι/νάτριο;


Έχει υπολογιστεί ότι:
το 85% του αλατιού που καταναλώνουμε προέρχεται από τρόφιμα που
ήδη περιέχουν αλάτι (έτοιμα τρόφιμα), ενώ αυτό που προσθέτουμε
εμείς στο μαγείρεμα ή στο τραπέζι όταν τρώμε, αποτελεί μόνο το 15%
του συνόλου του αλατιού που προσλαμβάνουμε.

    Πρακτικά δεν υπάρχει καμιά τροφή που να μην περιέχει αλάτι.

Μεγάλο ποσοστό του αλατιού που καταναλώνουμε προέρχεται από
«κρυφές» πηγές.
Τα δημητριακά, τα τυριά, τα σάντουιτς, οι πίτσες, οι
διάφορες σάλτσες και έτοιμα φαγητά έως τα
πατατάκια, τους ξηρούς καρπούς, τα αλλαντικά,
ακόμα και τα γλυκά και τα κατεψυγμένα λαχανικά
έχουν «κρυμμένο» αλάτι .
Σύμφωνα με τον ΕΦΕΤ (Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων),
                 η απάντηση βρίσκεται στις ετικέτες συσκευασμένων
                 προϊόντων στη διατροφική επισήμανση.

Πότε όμως ένα τρόφιμο χαρακτηρίζεται χαμηλό ή υψηλό σε
                    νάτριο/αλάτι;
Ανάλογα με το νάτριο/ αλάτι που περιέχουν, τα τρόφιμα χαρακτηρίζονται:

υψηλά σε νάτριο/ αλάτι        αν στα 100g περιέχουν περισσότερο από 0,6g
                              νατρίου (ή 1,5g αλατιού)
χαμηλά σε νάτριο/αλάτι        αν στα 100g περιέχει 0,1g νατρίου (ή 0,3g
                              αλατιού) ή λιγότερο
μέτρια επίπεδο αλατιού        αν η ποσότητα αλατιού ανά 100g είναι μεταξύ των
                              παραπάνω τιμών
Πολύ χαμηλά σε νάτριο/αλάτι   αν ανά 100g ή 100 mL περιέχει όχι περισσότερο
                              από 0,04g νατρίου ή ισοδύναμη ποσότητα
                              αλατιού
Τι πρέπει να κοιτούμε στην ετικέτα ενός τροφίμου για να ξέρουμε ότι περιέχει αλάτι:
        Νa (σύμβολο του νατρίου), αλάτι (salt), soda, νάτριο (sodium)


               Ποια τρόφιμα είναι πλούσια σε αλάτι;
Οι 6 μεγαλύτερες πηγές αλατιού, κάποιες από τις οποίες χρησιμοποιούμε
σχεδόν καθημερινά στη διατροφή μας είναι:




      Πατατάκια και άλλα σνακ         Κίτρινο τυρί              Σάντουιτς




               Πίτσα                   Αλλαντικά                   Ψωμί
Το αλάτι είναι εχθρός ή φίλος;

Το αλάτι είναι ωφέλιμο και επικίνδυνο
συγχρόνως, σύμφωνα με τους ειδικούς.
Εξαρτάται από την ποσότητα που το
καταναλώνουμε.



     Όταν καταναλώνουμε κανονικές ποσότητες αλατιού είναι
      χρήσιμο και φιλικό στον οργανισμό, ενώ σε περιπτώσεις
       υπερκατανάλωσης του είναι επιβλαβές και εχθρικό.
Ευχαριστούμε
   πολύ!

Alati1

  • 2.
    Οι μαθητές πουσυμμετείχαν 1 ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ 2 ΒΑΪΝΑ ΡΑΦΑΗΛΙΑ 3 ΒΕΪΣ ΑΝΤΖΕΛΑ 4 ΒΛΑΧΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ 5 ΓΚΑΤΖΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 6 ΖΥΓΟΥΡΑ ΑΓΝΗ 7 ΖΥΓΟΥΡΑ ΙΩΑΝΝΑ 8 ΚΟΚΑ ΦΙΟΡΑΛΜΠΑ 9 ΚΡΑΤΣΙΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 10 ΜΗΛΙΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ 11 ΜΠΟΥΡΚΑ ΕΥΑΝΘΙΑ-ΔΗΜΗΤΡΑ 12 ΜΠΥΡΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ 13 ΠΡΕΣΠΑΡΗ ΦΙΛΑΡΕΤΗ 14 ΣΑΡΑΦΕΡΑ ΧΡΥΣΟΥΛΑ 15 ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΖΩΗ 16 ΤΣΙΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Μουράτογλου Δέσποινα 17 ΧΑΤΖΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ
  • 3.
    Το α λά τ ι ε ί ν α ι π ι θ α ν ό τ α τ α τ ο π ι ο π ο λ ύ τ ι μ ο υ λ ι κό σ τ η γ η μ α ς , μ α ζ ί μ ε τ ο ν ε ρ ό κα ι τ ο ν α έ ρ α . Κ υ ρ ι ο λ ε κ τ ι κά α γ γ ί ζ ε ι κά θ ε π λ ε υ ρ ά τ η ς ζω ή ς μ α ς ! Το αλάτι αποτελεί μία από τις αρχαιότερες χημικές ενώσεις που ανακαλύφθηκαν από τον άνθρωπο και η παρουσία του έχει συνδεθεί στενά με την Ιστορία και τον Πολιτισμό, την Θρησκεία, την Πολιτική, την Οικονομία, τη Χημεία, τη Βιολογία, τη Φαρμακολογία, την Ιατρική...
  • 4.
    ΒΛΑΧΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΚΟΚΑ ΦΙΟΡΑΛΜΠΑ ΜΠΟΥΡΚΑ ΕΥΑΝΘΙΑ-ΔΗΜΗΤΡΑ ΠΡΕΣΠΑΡΗ ΦΙΛΑΡΕΤΗ
  • 5.
    Πώς δημιουργήθηκε τοαλάτι και σε ποιες μορφές (είδη) το συναντάμε στη φύση;  Βρίσκουμε το αλάτι παντού, στις θάλασσες και τους ωκεανούς, στο έδαφος και το υπέδαφος.  Συναντάται άφθονο στη φύση ως ορυκτό αλάτι και ως αλάτι της θάλασσας.
  • 6.
    Ορυκτό αλάτι Το ορυκτόαλάτι, γνωστό με το όνομα αλίτης (halite), βρίσκεται συνήθως σε τεράστια κοιτάσματα, που δημιουργήθηκαν με την εξάτμιση ωκεανών, θαλασσών και λιμνών πριν από 290 έως 20 εκατομμύρια χρόνια. Έτσι, θάλασσες μεταμορφώθηκαν σε βουνά και μπορεί να μας φαίνεται περίεργο που υπάρχει ένα οροπέδιο στρωμένο με αλάτι στη Βολιβία ή ότι γίνεται εξόρυξη του στα Ιμαλάια, στις Άλπεις, στην Αφρική και στις Η.Π.A.! Το 70% της παγκόσμιας κατανάλωσης αλατιού καλύπτεται από το ορυκτό αλάτι.
  • 7.
    Όσο και ανφαίνεται περίεργο, το αλάτι δεν είναι μόνο λευκό! Το ορυκτό αλάτι είναι συνήθως άχρωμο ή λευκό, αλλά Το ροζ αλάτι από τα Ιμαλάια μπορεί επίσης να είναι ανοιχτό μπλε, σκούρο μπλε, μοβ, ροζ, κόκκινο, πορτοκαλί, κίτρινο ή γκρι ανάλογα με το είδος των προσμείξεων του(δεν είναι εντελώς καθαρό). Το μπλε αλάτι από την Περσία Το βερικοκί αλάτι από την Αυστραλία Δείγματα αλίτη (ορυκτό NaCl) με διαφορετικούς χρωματισμούς που οφείλονται σε προσμίξεις άλλων ορυκτών (χαλκού, σιδήρου), όπως επίσης και σε εγκλωβισμένους μικροοργανισμούς.
  • 8.
    Θαλασσινό αλάτι Το χλωριούχονάτριο αποτελεί το κύριο συστατικό του θαλασσινού νερού, όπου βρίσκεται σε περιεκτικότητες συνήθως από 2,7 έως 3,8%, ανάλογα με τη θερμοκρασία και τα χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος. Στη θάλασσα το NaCl (αλάτι) αποτελεί περίπου το 78% της συνολικής ποσότητας των αλάτων της. Έτσι, όλες οι θάλασσες δεν είναι το ίδιο αλμυρές. Η περιεκτικότητά τους σε αλάτι διαφέρει: Ο Ατλαντικός έχει 3,4%, η Μεσόγειος (εκτός οπό τη Βόρεια Αδριατική) έχει 3,3–3,9%, η Βόρεια Αδριατική και η Μαύρη θάλασσα 1,8%, η Βόρεια Κασπία 1%, η Νότια Κασπία 2% και η Βαλτική 1%. Νεκρά θάλασσα, η πιο αλμυρή …θάλασσα στον κόσμο
  • 9.
    Με ποιους τρόπουςγίνεται η εξόρυξη του ορυκτού αλατιού στα αλατωρυχεία;  Το ορυκτό αλάτι βρίσκεται συνήθως σε τεράστια κοιτάσματα σε διαδοχικά οριζόντια στρώματα και σωρούς, τα οποία αποκαλύπτονται μόνο με υπόγεια εκμετάλλευση.  Εκτός όμως απ’ αυτού του είδους το ορυκτό αλάτι υπάρχουν και οι λεγόμενοι δόμοι ή θόλοι άλατος  Σε ορισμένες περιοχές μπορεί να βρεθεί κοντά στην επιφάνεια και να αποσπαστεί χρησιμοποιώντας τις ανοιχτές λεκάνες ως ορυχεία
  • 10.
    Πού βρίσκεται Ο αλίτηςαπαντά σε πολλά μέρη ανά τον κόσμο: Αυστρία, Γερμανία, Πολωνία, Ισπανία, Ρουμανία, Γαλλία, Καναδάς, Μεξικό, ΗΠΑ , Βολιβία, Πακιστάν, Αυστραλία κ.ά. Από τις πιο γνωστές εμφανίσεις του αλίτη είναι στην περιοχή του Σάλτσμπουργκ της Αυστρίας Στην Ελλάδα υπάρχουν κοιτάσματα ορυκτού αλατιού 50 εκατομμυρίων ετών παλιά, στην Αιτωλοακαρνανία και την Ήπειρο (στο Μονολίθι Ιωαννίνων )
  • 11.
    Το ορυκτό αλάτι(αλίτης) εξάγεται και παραλαμβάνεται από τα αλατωρυχεία με εξόρυξη ή με διάλυση.  Η πρώτη μέθοδος εφαρμόζεται όταν τα κοιτάσματά του είναι καθαρά.  Όταν περιέχουν ξένες προσμείξεις εφαρμόζεται η μέθοδος της διάλυσης. Εξόρυξη αλατιού με διάλυση Τα ορυχεία άλατος μπορεί να είναι ιδιαίτερα θεαματικά και σπηλαιώδη
  • 12.
    Τι είναι οιαλυκές; Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για την κατασκευή μιας αλυκής και πώς διαμορφώνεται αυτή; Οι αλυκές είναι παράλια ημι-τεχνητά οικοσυστήματα, των οποίων η αρχή λειτουργίας βασίζεται στην ταυτόχρονη χρήση τριών ανανεώσιμων πόρων: α) του θαλασσινού νερού, β) της ηλιακής ενέργειας και γ) της αιολικής ενέργειας. Υπάρχουν διαφόρων ειδών αλυκές, ανάλογα με:  το υπόστρωμα,  το μέγεθος και τον τρόπο παραγωγής αλατιού (α. ανοιχτές λιμνοθάλασσες και β. εκτεταμένες αλυκές )
  • 13.
    Αλυκές δε θαμπορούσαν να υπάρχουν σε οποιοδήποτε χώρο. Απαραίτητες προϋποθέσεις για την κατασκευής μιας αλυκής σε έναν τόπο είναι:  Ύπαρξη μεγάλων επίπεδων εκτάσεων με μικρές υψομετρικές διαφορές  Ύπαρξη ευνοϊκών μετεωρολογικών συνθηκών (έντονη εξάτμιση, χαμηλή βροχόπτωση)  Ύπαρξη κατάλληλου εδάφους με χαμηλή διαπερατότητα ( αργιλώδες λεπτόκοκκο έδαφος )
  • 14.
    Διαμόρφωση της αλυκής Στησυνολική έκταση που καταλαμβάνει μια αλυκή μπορούμε να διακρίνουμε:  Λεκάνες εξάτμισης (προθερμάστρες-θερμάστρες)  Αλοπήγια, ή κρυσταλλοπήγια, ή τηγάνια  Ταμιευτήρες ή αποθήκες άλμης  Αντλιοστάσια, αντλίες άλμης, αλμαγωγούς, κανάλια, υδροθυρίδες κλπ.  Εξοπλισμός συγκομιδής, μονάδα πλύσης και μονάδα απόθεσης  Μετεωρολογικός σταθμός  Χημικό εργαστήριο  Διοικητικές υπηρεσίες, φυλάκιο, αποθήκες φύλαξης μηχανημάτων
  • 15.
    Πώς γίνεται ηπαραλαβή του αλατιού στις αλυκές; (Αλατοπηγία & αλατοσυγκομιδή) Η παραγωγή αλατιού είναι μία απόλυτα φυσική δραστηριότητα που χρησιμοποιεί σαν πρώτη ύλη το θαλασσινό νερό.  Η καλλιεργητική περίοδος - το χρονικό διάστημα κατά το οποίο η διαδικασία παραγωγής άλατος βρίσκεται σε εξέλιξη στην αλυκή - αρχίζει το Μάρτιο έως Απρίλιο και τελειώνει κατά κανόνα έως το τέλος Οκτωβρίου.
  • 16.
     Το θαλασσινόνερό κατά την διαδρομή του σε ένα σύστημα θερμαστρών (αβαθών λιμνών), που είναι συνδεδεμένες μεταξύ τους σε σειρά, συμπυκνώνεται σταδιακά λόγω φυσικής εξάτμισης μέχρι το σημείο κορεσμού (ως προς το NaCl).  Η κορεσμένη άλμη οδηγείται στις τελευταίες λεκάνες (αλοπήγια) όπου ολοκληρώνεται η κρυστάλλωση του αλατιού. Η διαδικασία συμπύκνωσης συνεχίζεται έως το σημείο κορεσμού της άλμης ως προς το NaCl (25,7 0Be).
  • 17.
     Η συγκομιδήτου αλατιού διαρκεί έξι περίπου εβδομάδες.  Οι εργασίες ολοκληρώνονται με την πλύση του αλατιού, προκειμένου να απαλλαγεί από διάφορες προσμείξεις και από σημαντικό ποσοστό ιόντων μαγνησίου και ασβεστίου.  Στη συνέχεια, μεταφέρεται με τη βοήθεια μεταφορικής ταινίας στις υπαίθριες αποθήκες σχηματίζοντας τους χαρακτηριστικούς αλατοσωρούς ύψους 15 μέτρων, σήμα κατατεθέν των αλυκών.
  • 18.
    Ποια είναι ηαλοπηγική δραστηριότητα στον Ελλαδικό χώρο από το παρελθόν έως σήμερα και ποιες οι κυριότερες ελληνικές αλυκές;  Η αλοπηγική δραστηριότητα και η εμπορία άλατος χρονολογείται από πολύ παλιά στην Ελλάδα.  Η αλοπηγία αποτέλεσε κερδοφόρα επιχείρηση κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας αλλά και αργότερα, από της σύστασης του Ελληνικού κράτους έως και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Χειρωνακτική συγκομιδή αλατιού στην αλυκή Αλέξανδρου Λευκάδας στα μέσα της δεκαετίας του 1970
  • 19.
     Σήμερα, απότις 28 μεγάλες αλυκές που λειτούργησαν από τη δημιουργία του Ελληνικού κράτους, η κύρια αλοπηγική δραστηριότητα περιορίζεται σε οχτώ Γενική άποψη αλυκής μεγάλες εκμηχανισμένες αλυκές και οι 20 είναι Μεσολογγίου ανενεργές.  Παλαιότερα υπήρχαν οι αλυκές και στην Αττική, στη Λευκάδα, στη Ζάκυνθο, στη Σάμο, στην Κω, στην Κέρκυρα και στην Πάρο. Γενική άποψη αλυκής Κίτρους Η δραστηριότητα σε θύλακες και μικρές λιμνοθάλασσες αποτελεί Γενική άποψη αλυκής πλέον παρελθόν, εκτός λίγων εξαιρέσεων. Αγγελοχωρίου
  • 20.
    Οι ενεργές Ελληνικέςαλυκές σήμερα Από το 1996 λειτουργούν οκτώ Αλυκές στη χώρα μας:  στην Αιτωλοακαρνανία (στο Μεσολόγγι),  στη Λέσβο (δυο, στην Καλλονή και στην Σκάλα Λέσβου, κοντά στην Πολιχνίτο),  στο Κίτρος Πιερίας,  στο Αγγελοχώρι Θεσσαλονίκης (Μεγάλο Έμβολο),  στη Μέση Κομοτηνής,  στη Νέα Κεσσάνη Ξάνθης και  στον Αδάμαντα Μήλου Όλες οι αλυκές ανήκουν στην δημόσια επιχείρηση «ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΛΥΚΕΣ Α.Ε.»
  • 21.
    Η μέση ετήσιασυγκομιδή ανέρχεται στις 200 - 250 χιλιάδες τόνους αλατιού και καλύπτει τα 3/4 της πανελλήνιας ζήτησης. ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑ ΑΛΥΚΩΝ ΕΚΤΑΣΗ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑ ΑΛΥΚΗ (Στρέμματα) (Τόνοι) ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ 11.220 120.000 ΚΙΤΡΟΥΣ 3.620 40.000 ΚΑΛΛΟΝΗΣ 2.630 40.000 ΠΟΛΙΧΝΙΤΟΥ 600 10.000 ΜΕΣΗΣ 1.400 15.000 ΝΕΑΣ ΚΕΣΣΑΝΗΣ 900 5.000 ΜΕΓΑΛΟΥ ΕΜΒΟΛΟΥ 1.050 5.000 ΜΗΛΟΥ 500 8.000
  • 22.
    ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΒΑΪΝΑ ΡΑΦΑΗΛΙΑ ΓΚΑΤΖΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΚΡΑΤΣΙΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΖΩΗ
  • 23.
    Ποια είναι ηετυμολογία της λέξης «αλάτι»; Υπάρχουν εκφραστικά σχήματα, που χρησιμοποιούμε με θέμα το αλάτι; Η λέξη αλάτι προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «ο άλς» ( γεν. του άλατος). Από το θέμα αλ παράγονται οι λέξεις: «ό ἅλς» σημαίνει αλάτι αλυκή, άλμη, ύφαλος και αλμυρός, αλίπαστος, αλατιέρα, αλατωρυχείο, αλατίζω, αλατούχος και πολλές άλλες. Με την ίδια ρίζα πέρασε και στα: λατινικά: als, ιταλικά: sale, γαλλικά: sel, αγγλικά: salt, γερμανικά: salz «ἡ ἅλς» σημαίνει θάλασσα
  • 24.
    Πολλές λέξεις κοινήςχρήσης, αλλά και τόποι σχετίζονται με το αλάτι, όχι μόνο στα Ελληνικά: Λέξεις γαστρονομίας Η πληρωμή των στρατιωτών Από τη λατινική λέξη sal, salis (αλάτι): στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία γινόταν αρχικά με μερίδες salade (σαλάτα) sauce (σάλτσα) αλατιού. saucisse (λουκάνικο) και Από εκεί προήλθε η έννοια σαλάμι - σαλαμούρα του «μισθός»: “salarium” (στα λατινικά), “salary”(στα αγγλικά ), Πόλεις άλατος “salaire” (στα γαλλικά) και το Από το λατινικό sal και το ελληνικό άλς : “sale” (πώληση)  Salzburg (πόλη της Αυστρίας),  Salins-les-Bains (πόλη της Γαλλίας)  Halle (πόλη της Γερμανίας)  Hallstatt (πόλη της Αυστρίας)
  • 25.
    Εκφράσεις άλατος Το αλάτι ήταν πάντα σημάδι φιλίας «Αλάτι χύθηκε; Καβγάς θα γίνει» «Το χιούμορ είναι το αλάτι της ζωής» «Αν κατουράς στη θάλασσα, θα το βρεις στ’ αλάτι» «Σπίτι χωρίς Ελένη, φαΐ χωρίς αλάτι» «O ανάποδος στα χιόνια, και τ' αλάτι στη φωτιά» «Αλάτι πάει στην αλυκή και φρύγανα στον λόγγο» «Οργώνει τη στάχτη και σπέρνει αλάτι» «Αλήθεια χωρίς ψέματα, φαΐ χωρίς αλάτι
  • 26.
    «Αλατισμένες... φράσεις» καιρητά Η καλύτερη μυρωδιά είναι αυτή Γέρο άντρα μη μου δώσεις, του ψωμιού, η καλύτερη γεύση γιατί θα το μετανιώσεις. είναι αυτή του αλατιού, η Γιατί ο γέρος τα εξετάζει: καλύτερη αγάπη είναι αυτή των πού ’ναι τ’ αλεύρι, πού ’ναι τ’ παιδιών. αλάτι, Graham Green 1904-1991, Βρετανός πού ’ναι η κότα η κατσουλάτη. συγγραφέας Από Δημοτικό τραγούδι Να είσαι ανοικτός, και η ζωή θα είναι πιο εύκολη. Ένα κουταλάκι Γερόντων πάρε τη βουλή κι αλατιού σε ένα ποτήρι νερό κάνει ανθρώπων μαθημένων, οπού το νερό να μην πίνεται. Ένα έχουνε πολύ ψωμί και αλάτι κουταλάκι αλατιού σε μια λίμνη φαγωμένο. δεν έχει καμιά σημασία. Ελληνική Παροιμία Βούδας, 563-483 π.Χ.
  • 27.
  • 28.
     Το ψέμαείναι το αλάτι της αλήθειας - Ρισελιέ  Αλάτι ο θάνατος και τη ζωή πολύ τη νοστιμίζει. - Ν. Καζαντζάκης  Δεν φοβάται ο παστουρμάς τ' αλάτι. (=αυτός που έχει πονέσει δε φοβάται τίποτα). - Ελληνική παροιμία  Τρία πράγματα είναι καλά σε μικρές ποσότητες και διαβολικά σε μεγάλες: ζάχαρη, αλάτι και αμφιβολία - Άγνωστος  Η πείρα και η σκέψη είναι για το πνεύμα μας, ό,τι η φωτιά και το αλάτι για το φαγητό μας. - Άγνωστος Το αλάτι, λοιπόν, «ν ο σ τ ι μ ί ζ ε ι » τη ζωή των ανθρώπων ως συστατικό του φαγητού αλλά και του καθημερινού τους λόγου.
  • 29.
    Ποια είναι ησημασία και ο ρόλος του αλατιού στην ιστορία της ανθρωπότητας και του πολιτισμού από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα; Το αλάτι έχει παίξει σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη του πολιτισμού καθώς η ιστορία του είναι συνυφασμένη με την ιστορία του ανθρώπου  Η σταδιακή αλλαγή τρόπου ζωής (από την Παλαιολιθική στη Νεολιθική περίοδο την 10η περίπου χιλιετία π.Χ. ) οδήγησε τον άνθρωπο στην αναζήτηση πηγών αλατιού και στην επινόηση μεθόδων- τεχνικών για την απόκτηση του.  Εγκαταστάσεις και σκεύη, που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή του, έχουν εντοπιστεί σε διάφορες περιοχές της Γης (Μεσοποταμία, Κίνα, Βουλγαρία, Κρακοβία, Essex της Αγγλίας, Γαλλία, Γερμανία κ.ά.)  Η πρώτη γραπτή περιγραφή της παρασκευής και χρήσης του, έρχεται από τους Κινέζους, αλλά και συγγράμματα με αναφορές στο αλάτι υπάρχουν σε πήλινες πινακίδες της αρχαίας Βαβυλώνας και σε Αιγυπτιακούς παπύρους.
  • 30.
    Κυκλαδικά τηγανόσχημα Τα τηγανόσχημα σκεύη, που έχουν βρεθεί στις Κυκλάδες, κατασκευασμένα την 3η χιλιετία π.Χ., χρησίμευαν, πιθανότατα, στη μέτρηση των μονάδων του αλατιού που αντικαθιστούσε τα νομίσματα της εποχής εκείνης.  Ο Ηρόδοτος, και ο γεωγράφος  Αλυκές (αλοπήγια) στην Ελλάδα Στράβων, μας δίνουν αρκετές θεωρείται ότι υπήρχαν από τη μυκηναϊκή εποχή. πληροφορίες για αλοπήγια και  Στην αρχαία Αθήνα προμηθευόταν περιοχές, όπου υπήρχε ορυκτό αλάτι από τις Αλυκές της Ραφήνας , αλάτι της Βούλας και του Σουνίου. Το  Ο Αρριανός αναφέρει ορυκτό αλάτι αττικό αλάτι ήταν μάλιστα εξαιρετικής ποιότητας. από την όαση του Άμμωνος, που το  Στην βυζαντινή περίοδο οι αλυκές θεωρούσαν καλύτερο για τις θυσίες ανήκαν στον αυτοκράτορα ή στα ως πιο καθαρό. μοναστήρια.  Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, ανήκαν στις κατά τόπους κοινότητες, στις πόλεις ή και μερικές φορές σε ιδιώτες.
  • 31.
    Το αλάτι στηΦαρμακολογία και Ιατρική  Η ιατρική χρήση του αλατιού ήταν γνωστή στους Αιγυπτίους, οι οποίοι το χρησιμοποιούσαν, εκτός των άλλων, και στην ταρίχευση των νεκρών.  Ο Ιπποκράτης (450 π.Χ.) ήταν ο πρώτος που αναγνώρισε τις θεραπευτικές ιδιότητες του. Χρησιμοποιούσε αλάτι για να θεραπεύσει λοιμώξεις, συμφορήσεις και άλλα νοσήματα.  Κατά τον μεσαίωνα, ο αλχημιστής Παράκελσος (1500 μ.Χ.) έγραψε ότι «εμείς οι άνθρωποι χρειαζόμαστε αναμφίβολα το αλάτι και ότι χωρίς αλάτι θα είχαν αποσυντεθεί τα πάντα».  Αργότερα, ο Γαληνός (129 – 200 μ.Χ) προσθέτει στο αλάτι και νέες ενδείξεις, όπως η απώλεια υγρών, οι λοιμώξεις, οι δερματοπάθειες και οι παθήσεις του αυτιού. Αλχημιστικά σύμβολα: του θαλάσσιου αλατιού (αριστερά) και του ορυκτού αλατιού (δεξιά)
  • 32.
    Ποια είναι ησυμβολή του αλατιού ως ρυθμιστής της οικονομίας και του εμπορίου;  Η οικονομική και εμπορική σημασία του αλατιού για τον αρχαίο και μεσαιωνικό κόσμο είναι τεράστια.  Αρκετοί πόλεμοι ξέσπασαν για την αποκλειστική εκμετάλλευση και διάθεση του στην ανθρώπινη ιστορία.  Το αλάτι διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο ως νόμισμα, ως φορολογικό στοιχείο, ως κρατικό μονοπώλιο και ως παράγοντας οικονομικής ανάπτυξης των περιοχών που κατείχαν τον έλεγχο της παραγωγής και εμπορίας του. Το αλάτι ήταν πολύτιμο όσο και το χρυσάφι. Γι’ αυτό είναι γνωστό ως λευκός χρυσός (white gold) και ως βρώσιμο χρήμα.
  • 33.
    Το αλάτι άνοιξεή ονόμασε μεγάλες αρχαίες εμπορικές αρτηρίες. Ένας από τους παλαιότερους δρόμους της Ιταλίας είναι η Via S a l a r ia (Δ ρ όμ ος τους Α λατι ού ) από τον οποίο μεταφερόταν αλάτι από την Όστια σε άλλα μέρη της Ιταλίας. Ένας θ ρ υλι κ ός δρόμος του αλατιού διασχίζει τη Σα χά ρ α. Επί αιώνες μεγάλα καραβάνια, τα οποία αποτελούνταν από χιλιάδες καμήλες, μετέφεραν πλάκες αλατιού από το Ταουντενί στο Τιμπουκτού.
  • 34.
    Το αλάτι ήταντόσο πολύτιμο, ώστε το χρησιμοποιούσαν ως νόμισμα από την αρχαία Ελλάδα και την αρχαία Ρώμη έως την Αιθιοπία και διάφορες νομαδικές φυλές της Αφρικής. Οι Ρωμαίοι λεγεωνάριοι πληρώνονταν με αλάτι  Στην αρχαία Ελ λάδα, οι κάτοικοι έκαναν τις πωλήσεις με κομμάτια αλατιού που είχαν τη θέση νομισμάτων.  Αναφέρεται ότι οι κάτοικοι της Θράκης πουλούσαν δούλους με αντάλλαγμα αλάτι και από τότε έχει μείνει η υποτιμητική φράση: Αξίζεις το αλάτι σου; "αυτός δεν αξίζει το αλάτι του " (Are you worth your salt?)
  • 35.
    Σε νεότερες εποχές,παράδειγμα της σημασίας του αλατιού στην οικονομία αποτέλεσε η Βενετία. Μέσω του μονοπωλίου που είχε στην αγορά του, η Βενετία εξελίχθηκε σε οικονομική δύναμη και κυριάρχησε στο εμπόριο του αλατιού στη Μεσόγειο μέχρι το 16ο αιώνα. Βενετικές αλατοποθήκες Λευκίμμης Κέρκυρας Λόγω της σπανιότητας και της οικονομικής σημασίας του, η επιβολή ενός φόρου για το αλάτι ήταν εξαιρετικά επικερδής και υπάρχουν πολλά παραδείγματα φορολογίας του σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας. Παραδοσιακά υπήρχε φόρος άλατος στην Ευρώπη. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της φορολογίας του σε όλη την ιστορία αποτελεί η Γαλλική gabelle , που θεωρείται ότι ήταν μια από τις αφορμές που πυροδότησαν τη Γ α λ λ ι κ ή Ε π α ν άσ τ ασ η .
  • 36.
    «Πορεία του Αλατιού» Δενείναι τυχαίο ότι το κίνημα του Γκάντι τάχθηκε ενάντια στο μονοπώλιο αλατιού, που είχε επιβληθεί από τους Άγγλους. Το 1930, ακολουθούμενος από μεγάλο πλήθος, κατευθύνθηκε προς τη θάλασσα, όπου συγκέντρωσε κάποια γραμμάρια αλατιού. Αμέσως μετά προκλήθηκε εξέγερση από τους φτωχούς χωρικούς, η οποία πέτυχε το σκοπό της. Από τι ηττήθηκε ο Ναπολέων; Οι στρατιώτες του Ναπολέοντα πέθαναν κατά την υποχώρηση τους από την Μόσχα επειδή οι πληγές τους δεν έκλειναν λόγω της έλλειψης αλατιού.
  • 37.
    Φορολόγηση Αλατιού στηνΕλλάδα  Επί οθωμανικής αυτοκρατορίας οι ιδιώτες που «καλλιεργούσαν» τις αλυκές κατέβαλαν το αλατιάτικο, κατά κεφαλήν φόρο, στις τουρκικές Αρχές.  Το 1823 το αλάτι έγινε μονοπωλιακό είδος στα επαναστατημένα εδάφη. Μέχρι το 1900 όλες οι αλυκές πέρασαν στο κρατικό μονοπώλιο.  Το 1893 μετά την πτώχευση της Ελλάδας επί Τρικούπη για να αποπληρωθούν τα δάνεια της χώρας στους ξένους δανειστές εκχωρήθηκε φόρος από το μονοπώλιο αλατιού.  Μόλις το 1985 καταργήθηκε το μονοπώλιο του χοντρού αλατιού και ιδρύθηκε η δημόσια επιχείρηση «Ελληνικές Αλυκές Α.Ε.» Στην Καστοριά, ο μεντρεσές λειτούργησε ως αποθήκη άλατος
  • 38.
    Πώς συνδέεται τοαλάτι με τη θρησκεία, τη λαογραφία, τα ήθη και τα έθιμα της Ελλάδας και των λαών της Γης; Η συμβολική διάσταση του αλατιού σχετικά με την ανθρώπινη συμπεριφορά, τα έθιμα, τη θρησκεία, τη μυθολογία, τους θρύλους και τις προλήψεις, είναι γνωστή από πολλά μέρη του κόσμου και όλες τις εποχές.  Το αλάτι έπαιξε σημαντικό ρόλο  Στη Βίβλο υπάρχουν περισσότερες σε πολλά θρησκευτικά από 30 αναφορές στο αλάτι , με τελετουργικά ανά τους αιώνες σε χαρακτηριστική την προσφώνηση του πολλούς λαούς, σε διαφορετικές Ιησού προς του μαθητές του στην επί θρησκείες, συμβολίζοντας κυρίως του Όρους ομιλία: την αγνότητα. «Υμείς εστέ το άλας της γης»  Αρχαίοι Αιγύπτιοι, Έλληνες και Ρωμαίοι περιελάμβαναν το αλάτι στις θυσίες και τις προσφορές τους προς τους θεούς.
  • 39.
    Μέχρι σήμερα έχουνδιατηρηθεί αρκετές προλήψεις σχετικά με το αλάτι.  Δε το δανείζουν οι χωρικοί, γιατί πιστεύουν ότι "ψοφάνε τα ζωντανά".  Ως σύμβολο της αφθαρσίας και της αθανασίας, το αλάτι θεωρείται ότι κρατάει μακριά τον διάβολο και τα κακά πνεύματα αλλά και ότι διώχνει τους ανεπιθύμητους επισκέπτες.  Επίσης, είναι ένα από τα σπουδαιότερα φάρμακα κατά της βασκανίας (ξεμάτιασμα). Πολλές δεισιδαιμονίες που σχετίζονται με το αλάτι έχουν τη ρίζα τους στην πίστη στη μαγική του δύναμη ( π.χ. «Αν σ' έχουν καταραστεί, η κατάρα διαλύεται σ' ένα ποτήρι αλάτι»). Μια ευρωπαϊκή δεισιδαιμονία υποστηρίζει ότι αν χυθεί αλάτι είναι ένας κακός οιωνός. Για τους Έλληνες το να χυθεί Στο διάσημο πίνακα του Λεονάρντο Ντα Βίντσι, αλάτι είναι γρουσουζιά. «Ο Μυστικός Δείπνος», αναγνωρίζουμε τον Ιούδα από την αλατιέρα που έπεσε μπροστά του - ένα π ρ ο μ ή ν υ μ α τ ο υ κ α κ ο ύ .
  • 40.
    Το αλάτι εμφανίζεταικαι σε πολλά έθιμα και παραδόσεις των λαών του κόσμου. Την αρμυροκουλούρα έφαγες; Σύμφωνα με αυτό το έθιμο της Καθαράς Δευτέρας, οι ανύπαντρες κοπέλες τρώνε την αρμυροκουλούρα για να ονειρευτούν τον μέλλοντα σύζυγο τους (απόδειξη του ρόλου του αλατιού στη μαντική).  Έθιμα τοκετού  Έθιμα γάμου Το αλάτισμα του μωρού, έθιμο  Δίνεται στους νεόνυμφους ψωμί, το οποίο είναι με ευρύτατη διάδοση κατά το ελαφρά πασπαλισμένο με αλάτι και ένα ποτήρι παρελθόν, γινόταν «για να σφίξει κρασί (Πολωνία). το μωρό και για να πήξει ο νους  Όταν το ζευγάρι μετακομίζει σε ένα νέο σπίτι, σαν του». δώρο του χαρίζουν ψωμί, ζάχαρη και αλάτι «για να έχει η ζωή του πάντα γεύση» (Εβραϊκό έθιμο)  Έθιμα καλωσορίσματος Το να προσφέρει κανείς ψωμί και αλάτι στους επισκέπτες του αποτέλεσε έθιμο σε πολλά σημεία του κόσμου με εντελώς διαφορετική κουλτούρα. Η τελετή καλωσορίσματος με ψωμί και αλάτι είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στους Σλάβικους λαούς.
  • 41.
    Ποια είναι ησυμβολή του αλατιού ως πηγή έμπνευσης στη λογοτεχνία και την τέχνη; Διάσημα Παραμύθια Το αλάτι έχει βρεθεί στο  "Ο γάιδαρος και το αλάτι" επίκεντρο όχι μόνο στην (Μύθοι του Αισώπου), ιστορική ζωή των πόλεων  "Το βουνό από αλάτι" και των κρατών, αλλά και (ρώσικο παραμύθι), στον πολιτισμό της  "Αλάτι στην ουρά της κίσσας" κοινωνίας. Υπάρχουν (σουηδικό παραμύθι), αμέτρητες αναφορές στο  "Ο βασιλιάς και το αλάτι" αλάτι τόσο σε διηγήματα (παραμύθι από την Λιβύη), και παραμύθια όσο και στην ποίηση διεθνώς.  "Γιατί η θάλασσα έχει αλάτι" (νορβηγικός μύθος),  "Φεύγοντας με έναν κόκκο αλατιού" (ιστορία φαντασμάτων του Charles Dickens).
  • 42.
    Ωδή στ’ αλάτι Διάσημα Ποιήματα Αυτό το αλάτι της αλατιέρας εγώ το είδα στις αλυκές. Ξέρω ότι δεν Πράσινη μέρα θα με πιστέψετε Η κόρη πλέκει τα προικιά αλλά τραγουδά, κι ο νιος πλέκει καλάθια τραγουδάει τ’ αλάτι, το δέρμα και τα τραγιά γιαλό γιαλό των αλυκών βοσκάνε τ' άσπρο αλάτι τραγουδά μ’ ένα στόμα μπουκωμένο Λιγνά κορίτσια Γιάννης Ρίτσος (1909 -1990) απ’ τη γη. Ανατρίχιασα Δεκαοχτώ λιανοτράγουδα της στο γιαλό μαζεύουνε τ' αλάτι σ’ εκείνες τις ερημιές πικρής πατρίδας όταν άκουσα σκυφτά πολύ, τη φωνή πικρά πολύ -το πέλαο δεν το τ’ αλατιού βλέπουν στην έρημο. Πάμπλο Νερούδα
  • 43.
    Όταν η τέχνηέχει φαντασία! Αλατιού Δημιουργίες Ζωγραφική με αλάτι  Ο Bashir Sultani ζωγραφίζει και αντί για χρώματα… χρησιμοποιεί αλάτι.  Με τον δικό του τρόπο δημιουργεί … «αλμυρά» αριστουργήματα!!!
  • 44.
    Λαβύρινθοι από αλάτι! Motoi Yamamoto «NaCl, Σκιά και Φως» James Patmore Ζωγραφίζοντας με… αλάτι και μπαχαρικά! Kelly McCollam
  • 45.
    ΖΥΓΟΥΡΑ ΑΓΝΗ ΖΥΓΟΥΡΑ ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΥΡΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΑΡΑΦΕΡΑ ΧΡΥΣΟΥΛΑ
  • 46.
    Ποια είναι ηχημική δομή του αλατιού και ποιες είναι οι χαρακτηριστικές φυσικές και χημικές ιδιότητές του; Το αλάτι είναι γνωστό ως χλωριούχο νάτριο (NaCl) και πρόκειται για μια ένωση που περιέχει περίπου 40% νάτριο (Na) και 60% χλώριο (Cl) κατά βάρος. Στην παραπάνω εικόνα βλέπουμε πως δύο στοιχεία, το ένα στερεό μέταλλο και το άλλο ένα κιτρινοπράσινο αέριο, ιδιαίτερα επικίνδυνο σε ελεύθερη κατάσταση, όταν ενωθούν παρέχουν μια κοινή και συχνά περιζήτητη ουσία
  • 47.
    Ας δούμε, λοιπόν,πώς ενώνονται το νάτριο και το χλώριο Το χλωριούχο νάτριο (NaCl) είναι μία ιοντική ή ετεροπολική ένωση νατρίου (Na+) και χλωρίου (Cl-), που σχηματίζεται με μεταφορά ηλεκτρονίου από το Na στο Cl. Εικονική παρουσίαση του σχηματισμού της ιοντικής ένωσης NaCl από Na και Cl με μεταφορά ηλεκτρονίων.
  • 48.
    Φυσικές Ιδιότητες Το καθαρόαλάτι είναι σώμα στερεό, κρυσταλλικό και το χρώμα του ποικίλλει. Οι φυσικές ιδιότητες του χλωριούχου νατρίου είναι τυπικές εκείνων των ετεροπολικών (ιοντικών) ενώσεων:  Είναι δύστηκτο στερεό. Τήκεται (λιώνει) στους 801°C.  Εξατμίζεται επίσης σε υψηλή θερμοκρασία στους 1465°C.  Διαλύεται στο ψυχρό και στο θερμό νερό.  Χαρακτηρίζεται ως υγροσκοπικό (απορροφά νερό από την ατμόσφαιρα). Στον κρύσταλλο του NaCl τα ιόντα σχηματίζουν κύβους που επαναλαμβάνονται στο χώρο. Κάθε κρύσταλλος αποτελείται από δ ι σ εκατομμύρια ι όν τ α .
  • 49.
    Χημικές Ιδιότητες Οι χημικέςιδιότητες του χλωριούχου νατρίου δεν είναι παρά εκείνες των συστατικών ιόντων του. Κατά την επίδραση νιτρικού αργύρου σε διάλυμα αλατιού σχηματίζεται ίζημα χλωριούχου αργύρου AgCl λευκού χρώματος (ανίχνευση χλωρίου). Το αλάτι (NaCl) χρωματίζει τη φλόγα του λύχνου Bunsen έντονα κίτρινη (ανίχνευση νατρίου).
  • 50.
    Τι συμβαίνει όταντο αλάτι διαλύεται στο νερό; Στην παρουσία νερού χαλαρώνουν οι ελκτικές δυνάμεις μεταξύ των ιόντων νατρίου και χλωρίου με αποτέλεσμα να καταστραφεί ο κρύσταλλος του αλατιού. Το NaCl είναι μια ευδιάλυτη ουσία με μεγάλη διαλυτότητα. Για παράδειγμα σε θερμοκρασία 20οC μπορούμε να διαλύσουμε 35,5 g στερεού χλωριούχου νατρίου (NaCl) σε 100g νερό (Η2Ο)
  • 51.
    Πώς παρασκευάζεται τοNaCl στο εργαστήριο; Μπορούμε να παρασκευάσουμε αλάτι NaCl με ανάμειξη διαλύματος HCl με διάλυμα NaOH και θέρμανση του διαλύματος που προκύπτει μέχρι πλήρους εξαέρωσης του νερού. Η αντίδραση που λαμβάνει χώρα ονομάζεται εξουδετέρωση: ΗCl (αq) + NaOH (aq)  NaCl(s) +H2O(l) θέρμανση κρύσταλλοι NaCl
  • 52.
    Πώς μπορούμε ναπαρασκευάσουμε υδατικά διαλύματα αλατιού περιεκτικότητας: α. 26% w/w (άλμη), β. 2% w/v Αλατόνερο 26% w/w Αλατόνερο 2% w/v  Για να παρασκευάσουμε 200g αλατόνερο με περιεκτικότητα 26% w/w αρκεί να προσθέσουμε σε ένα δοχείο:  Για να παρασκευάσουμε 100 mL 52 g αλάτι αλατόνερο με περιεκτικότητα 2% και w/v αρκεί να προσθέσουμε σε 148 g νερό ένα δοχείο: 2 g αλάτι και να προσθέσουμε νερό μέχρι τελικού όγκου 100 mL
  • 53.
    Πώς επιδρά τοαλάτι στη θερμοκρασία βρασμού και πήξεως του νερού; - Αποπάγωση Ποιο βράζει πιο γρήγορα το νερό ή το αλατόνερο;  Η προσθήκη αλατιού στο νερό, επηρεάζει το σημείο βρασμού του νερού.  Πιο συγκεκριμένα, η προσθήκη αλατιού στο νερό, ανεβάζει τη θερμοκρασία βρασμού του.  Όσο περισσότερο αλάτι προσθέσουμε στο νερό, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανύψωση του σημείου βρασμού του. Το νερό βράζει γρηγορότερα χωρίς την προσθήκη αλατιού!
  • 54.
    Το θαλασσινό νερόή το νερό των λιμνών και των ποταμών παγώνει πιο εύκολα;  Η προσθήκη αλατιού στο νερό, επηρεάζει το σημείο πήξεως του νερού.  Για διαλύματα NaCl η θερμοκρασία, στην οποία βρίσκεται σε ισορροπία ο πάγος με το διάλυμα NaCl (άλμη), μειώνεται.  Έτσι, π.χ. για διάλυμα NaCl 23% w/w το σημείο αυτό βρίσκεται περίπου στους -21,2°C Αποπάγωση Μεγάλο ποσοστό της ετήσιας παραγωγής χλωριούχου νατρίου διατίθεται για την αποπάγωση (de-icing) του οδικού δικτύου στις ψυχρές ημέρες του χειμώνα. Χρησιμοποιείται προληπτικά για την αποφυγή δημιουργίας στρώματος χιονιού ή πάγου στο οδόστρωμα, αλλά και για το λιώσιμο ήδη υπάρχοντος στρώματος χιονιού ή πάγου.
  • 55.
    Τι σημαίνει ηέκφραση «το χλωριούχο νάτριο NaCl είναι ηλεκτρολύτης»; - Εφαρμογές Το χλωριούχο νάτριο NaCl είναι ένας ηλεκτρολύτης. Στη στερεά κατάσταση, το NaCl δεν είναι αγωγός του ηλεκτρισμού. Αλλά όταν τήκεται ή όταν διαλύεται στο νερό, άγει τον ηλεκτρισμό. Κατά τη δίοδο του ηλεκτρικού ρεύματος μέσω τηγμένου NaCl, πραγματοποιείται το φαινόμενο της ηλεκτρόλυσης.
  • 56.
    Kατά την ηλεκτρόλυσητήγματος NaCl, στην κάθοδο, τα άτομα νατρίου ενώνονται μεταξύ τους σχηματίζοντας μεταλλικό νάτριο, ενώ η ένωση των ατόμων χλωρίου ανά δύο στην άνοδο έχει ως αποτέλεσμα το σχηματισμό και την απελευθέρωση αερίου χλωρίου. Βιομηχανικές εφαρμογές ηλεκτρόλυσης τήγματος ή διαλύματος αλατιού  Παραγωγή μεταλλικού νατρίου (Μέθοδος Downs)  Παραγωγή χλωρίου (Μέθοδος Chloralkali)  Σύγχρονη σύνθεση του πλαστικού PVC Τα κύρια προϊόντα της διαδικασίας Chloralkali: Χλώριο, καυστικό νάτριο, λευκαντικά διαλύματα υποχλωριώδους νατρίου (χλωρίνες), χλωρικό νάτριο.
  • 57.
    Ποιες είναι οικυριότερες εφαρμογές-χρήσεις του αλατιού στην βιομηχανική παραγωγή ανόργανων χημικών προϊόντων; Το αλάτι είναι σχεδόν παντού γύρω μας. Τα περισσότερα από τα προϊόντα που βλέπουμε παράγονται από το αλάτι ή χρησιμοποιείται το αλάτι για την παρασκευή τους. Οι κυριότερες βιομηχανικές χρήσεις του περιλαμβάνουν την παραγωγή:  του χλωρίου (Cl2),  του υδρογόνου (H2),  του μεταλλικού νατρίου (Na),  της βιομηχανικής σόδας (Να2CO3 ή ανθρακικού νατρίου),  της μαγειρικής σόδας (ΝαΗCO3 ή όξινου ανθρακικού νατρίου),  του καυστικού νατρίου (NaOH ή υδροξειδίου του νατρίου),  του υδροχλωρίου(HCl),  της υδρυάλου, των υποχλωριωδών αλάτων, του θειϊκού νατρίου (Na2SO4) κλπ.
  • 58.
    Αλάτι χρησιμοποιείται άμεσαή έμμεσα και:  στη σαπωνοποιία  στην υαλουργία  στη βιομηχανία χαρτοπολτού-χαρτιού  στην παρασκευή συνθετικού καουτσούκ  στην κλωστοϋφαντουργία  στην βυρσοδεψία  στη Φαρμακευτική και σε πολλές άλλες Από την ετήσια παγκόσμια παραγωγή αλατιού (270 εκατομμύρια τόνοι το 2010), μόνο το 3% του αλατιού χρησιμοποιείται στη διατροφή μας !
  • 59.
    ΒΕΪΣ ΑΝΤΖΕΛΑ ΜΗΛΙΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΣΙΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΧΑΤΖΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ
  • 60.
    Ποια είναι ησημασία του αλατιού για τον ανθρώπινο οργανισμό; Γιατί δεν υπάρχει ζωή χωρίς αλάτι; Χωρίς το αλάτι δεν θα ήταν δυνατή η ύπαρξη ζωής! Είναι τόσο απαραίτητο όσο το οξυγόνο και το νερό. Υπάρχουν πολλά οφέλη για τον ανθρώπινο οργανισμό από το φυσικό (μη ραφιναρισμένο) αλάτι, όταν καταναλώνεται με μέτρο. Η σωστή ποσότητα αλατιού στον οργανισμό:  Ελέγχει την ισορροπία των υγρών  Βοηθάει στη λειτουργία των κυττάρων  Διευκολύνει την πέψη  Ενισχύει την απορρόφηση και μεταφορά θρεπτικών συστατικών  Ρυθμίζει τον όγκο και την πίεση του αίματος  Βοηθάει στον πολλαπλασιασμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων
  • 61.
    Πόσο καλό κάνειτο αλάτι στην υγεία μας; Επίσης, κάποιες από τις ζωτικές λειτουργίες του αλατιού στο σώμα είναι και οι παρακάτω:  είναι απαραίτητο για τη λειτουργία του παγκρέατος, της σπλήνας και του ήπατος.  βοηθάει στην καύση των τροφών που περιέχουν λεύκωμα.  αποτρέπει την δυσκοιλιότητα.  συντελεί στην κατάλληλη ενίσχυση και ισορροπία των επινεφριδίων και του θυρεοειδή. Το θαλασσινό αλάτι είναι κύρια πηγή ιωδίου και φθορίου , στοιχείων που Υδατικό διάλυμα χλωριούχου συμβάλλουν στη σωστή νατρίου (NaCl) λειτουργία του θυρεοειδή περιεκτικότητας 0,9% w/w αδένα και στην απόκτηση γερών χρησιμοποιείται στην ιατρική δοντιών αντίστοιχα. Επίσης, ως φυσιολογικός ορός. θεωρείται ότι το ιώδιο βελτιώνει την ευφυΐα .
  • 62.
    Πώς αποβάλλεται τοαλάτι από τον οργανισμό μας; Η αποβολή του αλατιού από το σώμα μας γίνεται με διάφορους τρόπους:  με τα κόπρανα (ελάχιστο)  με τα ούρα, (οι νεφροί είναι τα κύρια όργανα αποβολής)  με τον ιδρώτα από το δέρμα και  με τα δάκρυα (σε κάποιες περιπτώσεις) Πώς διατηρείται το ισοζύγιο του αλατιού;  Όταν αυξάνεται η πρόσληψη αλατιού,  Ο περιορισμός του αλατιού, ή ακόμα αυξάνεται και η πρόσληψη νερού (ή και η απώλεια του με την εφίδρωση, και μειώνεται η αποβολή νερού με τα έχει ως συνέπεια τη μείωση του ούρα), με συνέπεια την αύξηση του σωματικού βάρους κατά τρόπο βάρους του σώματος. εντυπωσιακό! Οι κτηνοτρόφοι προσθέτουν στην τροφή των Έτσι ερμηνεύονται και τα θεαματικά, αιγοπροβάτων άφθονο αλάτι, για 5-6 μέρες αλλά πρόσκαιρα αποτελέσματα της πριν από την πώλησή τους. Με αυτό τον «ανάλατης» δίαιτας κατά της τρόπο, τα καταφέρνουν να πουλάνε νεράκι παχυσαρκίας. στην τιμή του κρέατος!
  • 63.
    Πώς επηρεάζει ηκατανάλωση του αλατιού αρνητικά την υγεία του ανθρώπου; Τι συστήνουν οι ειδικοί; Ύστερα από χρόνιες μελέτες πάνω στη διατροφή, βρέθηκε πως η αυξημένη κατανάλωση αλατιού σχετίζεται με την εμφάνιση αρκετών παθήσεων, μερικές από τις οποίες είναι οι εξής:  αύξηση της αρτηριακής πίεσης,  καρδιαγγειακές παθήσεις (όπως καρδιακή ανεπάρκεια, καρδιακή προσβολή και έμφραγμα του μυοκαρδίου),  μεγαλύτερο κίνδυνο για εγκεφαλικό επεισόδιο  καθώς και παθήσεις της λειτουργίας των νεφρών. Όταν καταναλώνουμε υπερβολικά μεγάλη ποσότητα αλατιού, τα νεφρά δουλεύουν περισσότερο για να το αποβάλλουν, η καρδιά στέλνει περισσότερο αίμα στα νεφρά, και έτσι ανεβαίνει η πίεση.
  • 64.
    Επιπλέον έχει βρεθείπως η αυξημένη κατανάλωση αλατιού:  συνδέεται με καρκίνο του στομάχου,  επιδεινώνει το άσθμα,  αποτελεί σημαντικό παράγοντα οστεοπόρωσης (προκαλεί απώλειες ασβεστίου),  επιδεινώνει τις κατακρατήσεις υγρών.  Τέλος, σχετίζεται ακόμα και με την παχυσαρκία! Σ υ μπ έ ρασμα: Το υπερβολικό αλάτι στη διατροφή “κρύβει” πολλούς κινδύνους γι' αυτό θα ήταν προτιμότερο να περιοριστεί η χρήση του. Ας κάνουμε, λοιπόν, τη ζωή μας λιγότερο ... αλμυρή!
  • 65.
    Το μαγειρικό αλάτιείναι μια χημική ένωση που αποτελείται: κατά 40% από νάτριο (Na) και κατά 60% από χλώριο (Cl). Έτσι, γενικά ισχύει ότι: 1g αλατιού ισοδυναμεί με 0,4g νατρίου ή 1g νατρίου ισοδυναμεί με 2,5g αλατιού Πόσο αλάτι την ημέρα συστήνουν οι ειδικοί; Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι προτεινόμενες ποσότητες αλατιού για όλες τις ηλικίες είναι:  1 με 12 μηνών – 1γρ. αλάτι την ημέρα (0,4γρ. νάτριο)  1 με 3 χρονών – 2γρ. αλάτι την ημέρα (0,8γρ. νάτριο)  4 με 6 χρονών – 3γρ. αλάτι την ημέρα (1,2γρ. νάτριο)  7 με 10 χρονών – 5γρ. αλάτι την ημέρα (2γρ. νάτριο)  11 χρονών και άνω – 6γρ. αλάτι την ημέρα (2,4γρ. νάτριο)
  • 66.
     Η συνιστώμενη ημερήσια ποσότητα (Σ.Η.Π.) κατανάλωσης αλατιού εξαρτάται με την ηλικία του ατόμου, την υγεία του, τις κλιματολογικές συνθήκες και τον τρόπο ζωής του.  Η ποσότητα αυτή είναι 1-6 γραμμάρια και αντιστοιχεί περίπου στο ¼ με 1 του κουταλιού του γλυκού αλάτι.  Ειδικές ομάδες σε σχέση με την κατανάλωση αλατιού αποτελούν τα μωρά, οι έγκυες καθώς και οι αθλητές. Γενικά, τα βρέφη και τα παιδιά κάτω των 11 ετών θα πρέπει να τρώνε λιγότερο αλάτι από τους ενήλικες , διότι οι νεφροί τους δεν έχουν Η ποσότητα 5 g ισοδυναμεί με αναπτυχθεί πλήρως. ένα κουταλάκι του γλυκού.
  • 67.
    Τι είναι το«κρυμμένο αλάτι»; Πότε ένα τρόφιμο είναι υψηλό σε αλάτι/νάτριο; Έχει υπολογιστεί ότι: το 85% του αλατιού που καταναλώνουμε προέρχεται από τρόφιμα που ήδη περιέχουν αλάτι (έτοιμα τρόφιμα), ενώ αυτό που προσθέτουμε εμείς στο μαγείρεμα ή στο τραπέζι όταν τρώμε, αποτελεί μόνο το 15% του συνόλου του αλατιού που προσλαμβάνουμε. Πρακτικά δεν υπάρχει καμιά τροφή που να μην περιέχει αλάτι. Μεγάλο ποσοστό του αλατιού που καταναλώνουμε προέρχεται από «κρυφές» πηγές. Τα δημητριακά, τα τυριά, τα σάντουιτς, οι πίτσες, οι διάφορες σάλτσες και έτοιμα φαγητά έως τα πατατάκια, τους ξηρούς καρπούς, τα αλλαντικά, ακόμα και τα γλυκά και τα κατεψυγμένα λαχανικά έχουν «κρυμμένο» αλάτι .
  • 68.
    Σύμφωνα με τονΕΦΕΤ (Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων), η απάντηση βρίσκεται στις ετικέτες συσκευασμένων προϊόντων στη διατροφική επισήμανση. Πότε όμως ένα τρόφιμο χαρακτηρίζεται χαμηλό ή υψηλό σε νάτριο/αλάτι; Ανάλογα με το νάτριο/ αλάτι που περιέχουν, τα τρόφιμα χαρακτηρίζονται: υψηλά σε νάτριο/ αλάτι αν στα 100g περιέχουν περισσότερο από 0,6g νατρίου (ή 1,5g αλατιού) χαμηλά σε νάτριο/αλάτι αν στα 100g περιέχει 0,1g νατρίου (ή 0,3g αλατιού) ή λιγότερο μέτρια επίπεδο αλατιού αν η ποσότητα αλατιού ανά 100g είναι μεταξύ των παραπάνω τιμών Πολύ χαμηλά σε νάτριο/αλάτι αν ανά 100g ή 100 mL περιέχει όχι περισσότερο από 0,04g νατρίου ή ισοδύναμη ποσότητα αλατιού
  • 69.
    Τι πρέπει νακοιτούμε στην ετικέτα ενός τροφίμου για να ξέρουμε ότι περιέχει αλάτι: Νa (σύμβολο του νατρίου), αλάτι (salt), soda, νάτριο (sodium) Ποια τρόφιμα είναι πλούσια σε αλάτι; Οι 6 μεγαλύτερες πηγές αλατιού, κάποιες από τις οποίες χρησιμοποιούμε σχεδόν καθημερινά στη διατροφή μας είναι: Πατατάκια και άλλα σνακ Κίτρινο τυρί Σάντουιτς Πίτσα Αλλαντικά Ψωμί
  • 70.
    Το αλάτι είναιεχθρός ή φίλος; Το αλάτι είναι ωφέλιμο και επικίνδυνο συγχρόνως, σύμφωνα με τους ειδικούς. Εξαρτάται από την ποσότητα που το καταναλώνουμε. Όταν καταναλώνουμε κανονικές ποσότητες αλατιού είναι χρήσιμο και φιλικό στον οργανισμό, ενώ σε περιπτώσεις υπερκατανάλωσης του είναι επιβλαβές και εχθρικό.
  • 71.