Αλάτι
- 1. 1ο ΕΠΑΛ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ Τμήμα:Γ.Τ. Μαθητής:Φραγκούλης Κάλφας 2019-2020 Εργασία Θέμα:Χλωριούχο Νάτριο (Αλάτι) 1
- 2. Η ιστορία • Τοαλάτι ή χλωριούχο νάτριο, είναι μια ιονική ένωση που αποτελείται από ιόντα νατρίου και χλωρίου. Το αλάτι της θάλασσας είναι το αλάτι που παράγεται από την εξάτμιση του θαλασσινού νερού. Έχει σημασία για τον άνθρωπο εδώ και χιλιάδες χρόνια, επειδή όλη η ζωή έχει εξελιχθεί ώστε να εξαρτάται από αυτό. Οι άνθρωποι, όπως όλη η ζωή, χρειάζονται διαιτητικό αλάτι για να επιβιώσουν. Η ικανότητα του αλατιού να διατηρεί τα τρόφιμα ήταν θεμελιώδης συνεισφορά στον πολιτισμό. Βοήθησε στην εξάλειψη της εξάρτησης από την εποχική διαθεσιμότητα των τροφίμων και επέτρεψε τη μεταφορά ορισμένων τροφίμων σε μεγάλες αποστάσεις. Ωστόσο, το αλάτι ήταν δύσκολο να ληφθεί, επομένως ήταν ένα πολύτιμο ανταλλακτικό μέσο και θεωρήθηκε μια μορφή νομίσματος από ορισμένους λαούς. Πολλοί δρόμοι του αλατιού, όπως το Via Salaria στην Ιταλία, είχαν ιδρυθεί από την Εποχή του Χαλκού. • Το αλάτι της θάλασσας αναφέρεται στη Vinaya Pitaka, μια βουδιστική γραφή που καταρτίστηκε στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ. Η αρχή της παραγωγής είναι η εξάτμιση του νερού από τη θαλάσσια άλμη. Σε θερμά και ξηρά κλίματα αυτό μπορεί να επιτευχθεί εξ ολοκλήρου με τη χρήση ηλιακής ενέργειας, αλλά σε άλλα κλίματα έχουν χρησιμοποιηθεί πηγές καυσίμων. Η σύγχρονη παραγωγή θαλασσινού αλατιού βρίσκεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στη Μεσόγειο και σε άλλα θερμά, ξηρά κλίματα • Σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας, η διαθεσιμότητα αλατιού έχει καθοριστική σημασία για τον πολιτισμό. Στη Βρετανία, το επίθημα "-which" σε ένα τοπονύμιο σημαίνει ότι ήταν κάποτε πηγή αλατιού, όπως στο Sandwich 2
- 3. Η καλλιέργεια • Τοορυκτό αλάτι (Αλίτης) εξάγεται και παραλαμβάνεται με εξόρυξη ή με διάλυση. Η πρώτη μέθοδος εφαρμόζεται όταν τα κοιτάσματα του ορυκτού είναι καθαρά. Όταν περιέχουν ξένες προσμείξεις εφαρμόζεται η μέθοδος της διάλυσης, δηλαδή τοποθετούνται δύο σωλήνες από την επιφάνεια της γης μέχρι το βάθος, όπου βρίσκεται το κοίτασμα. Οι σωλήνες αυτοί είναι συγκεντρωτικοί, επικοινωνούν μεταξύ τους. Από τον ένα εισάγεται καθαρό νερό. Το νερό μαζί με το διαλυμένο αλάτι από το ορυκτό ανέρχεται από το δεύτερο σωλήνα με τη βοήθεια αντλίας και το διάλυμα αυτό υφίσταται αρχικά διήθηση και, στη συνέχεια, εξατμίζεται για να παραληφθεί το καθαρό προϊόν. • Το αλάτι του θαλασσινού νερού παραλαμβάνεται ως εξής: Το νερό συγκεντρώνεται σε αβαθείς δεξαμενές, που λέγονται αλυκές. Εκεί, με τη βοήθεια της ηλιακής θερμότητας και των ανέμων εξατμίζεται. Στις βόρειες χώρες, όπου δεν χρησιμοποιείται η ηλιακή θερμότητα, η εργασία γίνεται ως εξής: Το νερό πήζει σε χαμηλή θερμοκρασία, οπότε αποχωρίζεται καθαρός πάγος και μένει διάλυμα εμπλουτισμένο σε αλάτι. Το διάλυμα αυτό κατόπιν εξατμίζεται για να παραληφθεί το καθαρό προϊόν. 3
- 4. Οι ποικιλίες • Επιτραπέζιο– μαγειρικό αλάτι • Το επιτραπέζιο αλάτι που κυκλοφορεί κυρίως στο εμπόριο προκύπτει μετά από επεξεργασία του φυσικού άλατος, για αφαίρεση προσμίξεων. Είναι υγροσκοπικό, δηλαδή μπορεί και συγκρατεί υγρασία στο μόριό του. Επιπλέον, κατά την επεξεργασία προστίθενται ουσίες που αποτρέπουν τη συσσωμάτωσή του όσο μένει στο ράφι. Η διαδικασία καθαρισμού, που γίνεται με τη χρήση χημικών ουσιών αφαιρεί ταυτόχρονα και τα φυσικά μέταλλα και ιχνοστοιχεία που περιέχει το αλάτι (μαγνήσιο, κάλιο, ασβέστιο). Δεν έχει πολύ αλμυρή γεύση, ενώ είναι λίγο πικρό. • Ιωδιούχο αλάτι • Αποτελεί υποκατηγορία του επιτραπέζιου αλατιού, με τη διαφορά ότι έχει γίνει προσθήκη ιωδίου (5 mg/kg) . Φυσιολογικά το θαλασσινό αλάτι περιέχει ιώδιο, ωστόσο το ιώδιο όσο το αλάτι μένει στις αλυκές, εξαχνώνεται. Λόγω πολλών περιστατικών βρογχοκήλης και προβλημάτων με το θυρεοειδή αδένα, ο εμπλουτισμός του αλατιού με ιώδιο είναι κάτι διαδεδομένο στις περισσότερες χώρες. Περιέχει επίσης μικρή ποσότητα ζάχαρης, η οποία αποτρέπει την οξείδωση του ιωδίου. • Ορυκτό αλάτι • Αποτελεί το αλάτι με τη μεγαλύτερη κατανάλωση παγκοσμίως (70%). Είναι στέρεο και κρυσταλλικό και έχει αλμυρή γεύση. Δεν είναι καθόλου υγροσκοπικό, ενώ περιέχει στο μόριό του άλατα μαγνησίου, αργίλου και ασβεστίου. Λαμβάνεται με εξόρυξη κυρίως από όρη (Άλπεις, Ιμαλάια) που κάποτε ήταν θάλασσες και δεν υπόκειται σε καμία κατεργασία μετά τη συλλογή του. 4
- 5. • Αλάτι Ιμαλαΐων •Ένα από τα πιο δημοφιλή αλάτια, με απαλό ροζ χρώμα. Το χρώμα του οφείλεται στην περιεκτικότητά του σε σίδηρο. Είναι πλούσιο σε μέταλλα και ιχνοστοιχεία όπως μαγνήσιο, κάλιο, χαλκό και σίδηρο, ενώ δεν περιέχει ιώδιο. Έχει έντονη γεύση και τραγανή υφή. Σε σχέση με το κοινό επιτραπέζιο αλάτι περιέχει την ίδια σύσταση σε νάτριο (98%). • Θαλασσινό αλάτι • Πρόκειται για φυσικούς κρυστάλλους αλατιού οι οποίοι συλλέγονται είτε φυσικά από τις αλυκές, μετά από εξάτμιση του θαλασσινού νερού με τη βοήθεια φυσικών φαινομένων (ήλιο, αέρα), ή τεχνητά. Αποτελεί το αλάτι με μεγαλύτερη κατανάλωση στην Ελλάδα και διακρίνεται σε δύο είδη το φυσικό αλάτι (λεπτό, χονδρό, κρυστάλλους) και το άνθος άλατος. • Άνθος αλατιού (Fleur de Sel) • Υποκατηγορία του θαλασσινού αλατιού, που παράγεται κυρίως σε μια περιοχή της Γαλλίας το Guerande. Είναι ιδιαίτερα ακριβό, συλλέγεται με το χέρι από την επιφάνεια του νερού και δεν επιδέχεται καμία επεξεργασία. Είναι πλούσιο σε ιχνοστοιχεία και αποτελείται από κρυστάλλους χλωριούχου νατρίου μαζί με ιχνοστοιχεία όπως φθόριο, κάλιο, ασβέστιο και κάλιο. 5
- 6. • Κόκκινο αλάτιΧαβάη • Θαλασσινό αλάτι το οποίο έχει χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα τερακότας, εξαιτίας του οξειδίων του σιδήρου που περιέχει από ηφαιστειακό πηλό. Έχει έντονο άρωμα και γεύση. Δεν είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο ενώ είναι πλούσιο σε ιχνοστοιχεία καθώς δεν έχει υποστεί κάποια διαδικασία καθαρισμού. • Μαύρο αλάτι Χαβάη • Θαλασσινό αλάτι το οποίο περιέχει ενεργό άνθρακα, εξ’ ου και το σκούρο χρώμα. Παρασκευάζεται με φυσικό τρόπο, όπως το κόκκινο αλάτι και είναι πλούσιο σε ιχνοστοιχεία. 6
- 7. Τα θρεπτικά συστατικά Διατροφικάστοιχεία Ποσότητα ανά 100 g: • Θερμίδες (kcal) 0 • Λιπίδιο 0 g • Κορεσμένα λιπαρά 0 g • Πολυακόρεστο λιπαρό οξύ 0 g • Μονοακόρεστο λιπαρό οξύ 0 g • Χοληστερόλη 0 m • Νάτριο 38.758 mg • Κάλιο 8 mg 7
- 8. • Υδατάνθρακες 0g • Φυτικές ίνες 0 g • Ζάχαρη 0 g • Πρωτεΐνη 0 g • Βιταμίνη A 0 IU • Βιταμίνη C 0mg • Ασβέστιο 24mg • Σίδηρος 0,3mg • Βιταμίνη D 0 IU • Βιταμίνη B 60mg • Βιταμίνη B 120µg • Μαγνήσιο 1mg 8
- 9. Oι ιδιότητες στηνυγεία • Αναζωογονεί την επιδερμίδα • Έχει θρεπτικά μεταλλικά στοιχεία • Έχει αποτοξινωτηκές ιδιότητες 9
- 10. Η χρησιμότητα • Τοαλάτι είναι απαραίτητο στην καθημερινή διατροφή του ανθρώπου. Όταν προστίθεται στις τροφές, ανοίγει την όρεξη και τις νοστιμεύει. Επίσης, είναι ένα μέσο για να συντηρηθούν τα τρόφιμα. Δηλαδή διάφορα προϊόντα, όπως τα ψάρια, το κρέας παστώνονται με αλάτι για να διατηρηθούν σε καλή κατάσταση και για πολύ χρονικό διάστημα. Η εργασία αυτή λέγεται αλιπάστωση και τα προϊόντα αλίπαστα. Τα προϊόντα αυτά προφυλάσσονται έτσι από τη σήψη. Βέβαια με την αλιπάστωση χάνουν ένα μέρος από τη θρεπτική τους αξία, γιατί καταστρέφονται ορισμένες βιταμίνες που περιέχουν και γίνονται δύσπεπτα. Σήμερα η αλιπάστωση τείνει να εγκαταλειφθεί, γιατί υπάρχουν νεότερες μορφές διατήρησης των τροφίμων (κονσερβοποιία, ψύξη κλπ.). • Το αλάτι στο φαγητό είναι διεγερτικό και τονωτικό. Στην κτηνιατρική χρησιμοποιείται σαν καθαρτικό, σε δόση λίγων γραμμαρίων. Σε μεγαλύτερες δόσεις έχει θανατηφόρα αποτελέσματα. Ο άνθρωπος καταναλώνει φυσιολογικά περίπου 5 - 6 κιλά αλατιού ετησίως. Στην ιατρική χρησιμοποιείται διάλυμα αλατιού 0,9% ως φυσιολογικός ορός, επειδή το διάλυμα αυτό έχει την ίδια οσμωτική πίεση με το πλάσμα του αίματος. Στη γεωργία χρησιμοποιείται για τη βελτίωση των καλλιεργειών, αλλά, όταν βρίσκεται σε ποσότητα μεγαλύτερη του κανονικού, κάνει το έδαφος ξερό και άγονο. Στη βιομηχανία έχει πολλές εφαρμογές: Χρησιμοποιείται για την παρασκευή του ανθρακικού νατρίου, του μεταλλικού νατρίου, του καυστικού νατρίου, του χλωρίου, του υδροχλωρίου, της υδρυάλου, των υποχλωριωδών αλάτων, του θειϊκού νατρίου κλπ. Επίσης, χρησιμοποιείται στην παρασκευή ψυκτικών μιγμάτων και για την επισμάλτωση διάφορων κεραμευτικών ειδών. Στη σαπωνοποιία, για την παρασκευή σάπωνος, προστίθεται μαγειρικό αλάτι στο διάλυμά του και έτσι αυτό αποχωρίζεται ευκολότερα. 10