ก่อนลงมือเขียนต้องฝึก 
วางโครงเรื่องก่อนนคคค
1. นักเรียนสามารถอภิปรายลักษณค 
การวางโครงเรื่องของเรียงความได้ 
2. นักเรียนสามารถวางโครงเรื่องของ 
เรียงความได้ 
3. นักเรียนมีมารยาทในการเขียน
การวางโครงเรื่อง คือ การเรียบเรียง 
ความคิดว่าจคเขียนเรื่องอคไร เกี่ยวข้องกับสิ่งใด 
ใจความสาคัญมีอคไร ได้เนื้อหาครบถ้วนหรือไม่ 
มีข้อมูลใดที่ต้องค้นคว้าเพิ่มเติม การวางโครงเรื่อง 
ก่อนลงมือเขียนจคช่วยทาให้งานเขียนสมบูรณ์ 
ไม่วกวนสับสน เพราคมีการลาดับความที่ดี
การเขียนเรียงความจาเป็นต้องวางโครงเรื่อง 
ก่อนเพื่อช่วยให้เนื้อหาของเรียงความมีเอกภาพ การวาง 
โครงเรื่องเป็นการนาเอาปรคเด็นสาคัญมาจัดเรียงให้ 
เป็นรคบบ โดยยึดจุดปรคสงค์แลคขอบข่ายของเรื่อง 
เป็นเกณฑ์ ทาให้ผู้เขียนสามารถกาหนดได้ว่าควรจค 
เขียนอคไรก่อนอคไรหลัง เป็นแนวทางในการเขียน 
รายลคเอียดต่อไป รวมทงั้เป็นแนวทางให้งานเขียนอยู่ 
ในกรอบไม่ออกนอกเรื่อง
ลักษณคโครงเรื่องที่ดีมีดังนี้ คือ 
1. มีขอบข่ายของเรื่อง คือ เนื้อหาอยู่ในขอบข่าย 
จากัดไม่ออกนอกเรื่อง 
2. เนื้อหาไม่ซ้าซ้อน คือ เนื้อหาในแต่ลคส่วน 
ต้องไม่ซา้กัน เพราคจคทาให้การดาเนินเรื่อง 
สับสนแลควกวน
การวางโครงเรื่องด้วยวิธีต่าง ๆ 
1. การวางโครงเรื่องด้วยการใช้หัวข้อต่าง ๆ 
1.1 เรื่องเกี่ยวกับสถานที่ เช่น โรงเรียน อนุสาวรีย์ วัด 
ฯลฯ ควรมีหัวข้อตามลาดับดังนี้ 
(พิณเพชร บูรณภิญโญ, 2545: 141-142) 
ก.ปรควัติ 
ข.ที่ตั้ง 
ค.ลักษณค 
ง.ความสาคัญ
1.2 เรื่องเกี่ยวกับบุคคล เช่น พรคมหากษัตริย์ กวี 
วีรบุรุษ บุคคลสาคัญ ฯลฯ ควรมีหัวข้อตามลาดับ 
ดังนี้ 
ก.กาเนิด 
ข.การศึกษา 
ค.งาน-ผลงานทัว่ไป 
ง.งานเด่น,สาคัญ 
จ.เกียรติคุณ
1.3 เรื่องเกี่ยวกับนิทาน นิยาย เรื่องเล่า ควรมีหัวข้อ 
ตามลาดับ ดังนี้ 
ก.ที่มา 
ข.เวลาแลคสถานที่ 
ค.เนื้อเรื่อง 
ง.คติธรรม
1.4 เรื่องเกี่ยวกับคุณธรรม เช่น ความซื่อสัตย์ 
ความเพียร ความสามัคคี ฯลฯ ควรมีหัวข้อ 
ตามลาดับ ดังนี้ 
ก.ความหมาย 
ข.การปฏิบัติ 
ค.ปรคโยชน์ 
ง.อุทาหรณ์
1.5 เรื่องเบ็ดเตล็ด เช่น เรื่องชีวิตความเป็นอยู่ รูปร่าง ลักษณค 
ของมนุษย์ งานรื่นเริง กิจกรรม ปรคเพณี พิธีการต่างๆ 
งานเขียนปรคเภทนี้ แล้วแต่ว่าผ้เูขียนจคคิดแลคลาดับความ 
ขึ้นเอง แต่ควรยึดหลักสาคัญ คือ 
ก.ต้องเขียนให้ชัดเจน ผ้อู่านจคได้เข้าใจหรือเห็น 
เหตุการณ์ตามไปด้วย 
ข.ต้องรู้จักหยิบยกเอาสิ่งที่เด่นแลคน่าสังเกตมากล่าว 
ค.พยายามเลือกสรรคามาใช้ ให้คาเหล่านนั้แสดง 
ความหมายเด่นชัด
ตัวอย่างการวางโครงเรื่อง “สุนทรภ่”ู 
(พิณเพชร บูรณภิญโญ, 2545: 145-146) 
1. กาเนิด 
1.1 ชื่อเดิม 
1.2 บิดา-มารดา 
1.3 วันเดือนปีเกิด 
1.4 สถานที่เกิด 
1.5 ชีวิตวัยเด็ก 
1.6 ช่วงชีวิตที่สาคัญๆ
2. การศึกษา 
2.1 เบื้องต้น 
2.2 ความสนใจ-ความสามารถ 
3. ผลงาน 
3.1 เริ่มแรก 
3.2 ต่อมา 
3.3 บนั้ปลาย
4. งานเด่น 
5. เกียรติคุณ 
5.1 กวี 4 สมัย 
5.2 ครูกลอนสอนธรรม 
5.3 กวีเอกของโลก
2. การวางโครงเรื่องด้วยการใช้แผนภาพโครงเรื่อง 
2.1 การวางหัวข้อโครงเรื่องอย่างเป็นรคบบ โดยแบ่งเป็น 
ขนั้ตอนหรือเป็นรคดับ จัดเป็นกลุ่มๆ เป็นหมวดหมู่ 
เช่น โครงเรื่อง เครื่องสาอางจากสมุนไพรไทย 
มีลักษณคดังนี้
เครื่องสาอางจาก 
สมุนไพรไทย 
ปลอดสารเคมี ผลต่อการใช้ 
ปรคโยชน์ 
หลายด้าน 
สร้าง 
ภูมิคุม้กัน 
ร่างกาย 
ไม่เป็น 
อันตราย 
ต่อผิวหนัง 
เสริมสร้าง 
สุขภาพจิต 
ราคาถูก 
ลงทุน 
คุม้ค่า 
ส่งขาย 
ต่าง 
ประเทศ 
ร่างกาย จิตใจ วิชาชีพ
ในกรณีที่เหตุการณ์ในเรื่องที่เขียนเป็นเรื่อง 
ทัว่ๆ ไป ต้องการอธิบายรายลคเอียดของสิ่งนั้นๆ 
ให้ชัดเจนว่าปรคกอบด้วยอคไรบ้าง เช่น สัตว์ 
สิ่งของ เป็ นต้น สามารถวางแผนภาพเป็ น 
ลักษณคต่างๆ กัน ไป ได้หลายแ บบ เช่น 
แผนภาพโครงเรื่องเกี่ยวกับสัตว์สี่เท้า สองเท้า 
แมว สุนัข นก ฯลฯ
รูปร่าง 
ลักษณค 
นก 
การ 
สืบพันธุ์ 
ปรคโยชน์ 
จากนก 
ภัย,โทษ 
จากนก 
ที่อยู่ 
อาศัย 
ของนก 
อาหาร 
ของนก
2.2 ถ้าเหตุการณ์ในเรื่องเป็นเรื่องราวที่ดาเนินไป 
อย่างต่อเนื่อง มีบทสนทนา มีฉาก เวลา 
โอกาส สถานการณ์ต่างๆ นาคาถามจาก 
5 W 1 H มาใช้ถาม สร้างเป็นแผนภาพ 
โครงเรื่องอีกรูปแบบหนึ่ง ดังตัวอย่าง
แผนภาพโครงเรื่อง 
เรื่อง........................................... 
ตัวลคคร 
ฉาก 
เวลา 
สถานที่ 
แนวคิด ปัญหา 
เหตุการณ์ (ใคร ทาอคไร ผลเป็นอย่างไร) 
1…………………………………………………………………………………………………. 
2………………………………………………………………………………………………..... 
3………………………………………………………………………………………………… 
ฯลฯ 
เหตุการณ์สุดท้าย……………………………………………………………………………….

หน่วยที่ 5 การวางโครงเรื่องของเรียงความ