รายวิชา...วิทยาศาสตร์พื้นฐาน
ระดับชั้น...มัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง...ทรัพยากรธรณี
ผู้สอน...ครูวิชัย ลิขิตพรรักษ์
องค์ประกอบบทเรียน เรื่อง ทรัพยากรธรณี
แบ่งออกเป็น 3 ส่วน ดังนี้
ส่วนที่ 1 ดิน + แบบฝึกหัด
ส่วนที่ 2 หิน + แบบฝึกหัด
ส่วนที่ 3 แร่ + แบบฝึกหัด
ทรัพยากรธรณี
ดิน แร่
ความหมายและความสาคัญ
องค์ประกอบและสัดส่วน
หน้าตัดและลาดับชั้น
หิน
ประเภทและลักษณะเฉพาะ
ปัญหาและแนวทางแก้ไข
ความหมายและความสาคัญ
กระบวนการเกิด
หินอัคนี
หินตะกอน
หินแปร
ความหมายและความสาคัญ
แร่โลหะและอะโลหะ
แร่รัตนชาต
แร่เชื้อเพลิง
ทรัพยากรน้า
ส่วนที่ 1 ดิน
ประเภทของทรัพยากรธรรมชาติ
แผนที่
ทรัพยากรธรณี
ประโยชน์ของทรัพยากรธรณี
Soil composition
ส่วนประกอบของดิน
 ในจานวนธาตุอาหารที่พืชจาเป็นต้องใช้
เพื่อการเจริญเติบโตออกดอก ออกผล ซึ่งมี
อยู่ 16 ธาตุนั้น มี 3 ธาตุ ที่พืชได้มาจาก
อากาศและน้า คือ คาร์บอน ( C)
ไฮโดรเจน (H) และออกซิเจน (O)
ส่วนอีก 13 ธาตุนั้น พืชต้องดูดดึงขึ้นมา
จากดิน ซึ่งธาตุเหล่านี้ได้มาจากการผุพง
สลายตัวของส่วนที่เป็นอนินทรียวัตถุและ
อินทรียวัตถุหรือฮิวมัสในดิน สามารถแบ่ง
ตามปริมาณที่พืชต้องการใช้ได้ เป็น 2 กลุ่ม
คือมหธาตุ (macronutrients)
และจุลธาตุ หรือ ธาตุอาหารเสริม
(micronutrients)
รางวัลความสาเร็จสูงสุด
ด้านการพัฒนามนุษย์
แบบฝึกหัดทบทวนความเข้าใจ
 ทรัพยากรธรณีมีความหมายและความสาคัญอย่างไรบ้างต่อการดารงชีวิตของมนุษย์
 จงยกตัวทรัพยากรธรณีที่จัดอยู่ในประเภททรัพยากรสิ้นเปลืองและทรัพยากรทดแทนได้ ประเภท
ละ 1 ตัวอย่าง พร้อมอธิบายประกอบ
แบบฝึกหัดทบทวนความเข้าใจ
 จงอธิบายองค์ประกอบของดิน พร้อมบอกเปอร์เซ็นต์ขององค์ประกอบของดินที่มีคุณภาพ
 ดินมีกระบวนการเกิดอย่างไร จงอธิบายพร้อมวาดแผนผังประกอบอย่างถูกต้อง
แบบฝึกหัดทบทวนความเข้าใจ
 หากจาแนกดินโดยอาศัยเกณฑ์ลักษณะของเนื้อดิน เราจะสามารถจาแนกได้เป็นกี่ประเภท
อะไรบ้าง พร้อมอธิบายประกอบอย่างถูกต้อง
 ค่าความเป็นกรด-เบสของดินมีผลกระทบต่อการดูดซึมแร่ธาตุของพืชหรือไม่ อย่างไร
แบบฝึกหัดทบทวนความเข้าใจ
 นักเรียนจะมีวิธีการใดบ้างที่จะช่วยอนุรักษ์ดินให้มีคุณภาพดีและเหมาะสมต่อการนาไปใช้ประโยชน์
 หน้าตัดของดินสามารถแบ่งออกเป็นกี่ชั้น อะไรบ้าง พร้อมอธิบายลักษณะสาคัญของดินแต่ละชั้น
ส่วนที่ 2 หิน
วัฏจักรของหิน (Rock cycle)
แบบฝึกหัดทบทวนความเข้าใจ
 หินที่พบทั่วไปบนโลกสามารถแบ่งได้เป็นกี่ประเภท อะไรบ้าง พร้อมอธิบายประกอบ
 จงอธิบายกระบวนการที่เกิดขึ้นในวัฏจักรของหิน พร้อมวาดแผนผังประกอบ
แบบฝึกหัดทบทวนความเข้าใจ
 หินอัคนีคืออะไร พร้อมยกตัวอย่างประกอบมา 3 ตัวอย่าง
 หินตะกอนคืออะไร พร้อมยกตัวอย่างประกอบมา 3 ตัวอย่าง
แบบฝึกหัดทบทวนความเข้าใจ
 หินแปรคืออะไร พร้อมยกตัวอย่างประกอบมา 3 ตัวอย่าง
 จงบอกประโยชน์ของหินที่มีความสาคัญต่อการดารงชีวิตของมนุษย์ มาอย่างน้อย 3 ข้อ
ส่วนที่ 3 แร่
รัตนชาต ทั้ง 9 หรือเรียกว่า นพรัตน์ นั้น โบราณท่านผูกเป็นบทกลอนไว้ว่า “เพชรดีมณีแดง เขียวใสแสง
มรกต เหลืองใสสดบุษราคัม แดงแก่ก่าโกเมนเอก สีหมอกเมฆนิลกาฬ มุกดาหารหมอกมัว แดงสลัว
เพทาย สังวาลสายไพฑูรย์”
การเกิดปิโตรเลียม
ทรัพยากรน้า
น้ากระด้างมีกี่ประเภท ?
 สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภท
• ความกระด้างชั่วคราว ส่วนใหญ่เป็นสารประกอบไบคาร์บอเนตของแคลเซี่ยมและแมกนีเซียม สามารถ
ตกตะกอนได้เมื่อได้รับความร้อนเกิดเป็นตะกรันเกาะตามผิวภาชนะ
• ความกระด้างถาวร เป็นสารประกอบซัลเฟต (SO4)หรือ คลอไรด์ (Cl) ไม่ตกตะกอนเมื่อได้รับความ
ร้อน การกาจัดความกระด้างประเภทนี้ต้องใช้วิธีทางเคมี
แบบฝึกหัดทบทวนความเข้าใจ
 จงยกตัวอย่างทรัพยากรแร่ธาตุที่มีความสาคัญของการดารงชีวิตของมนุษย์ มา 3 ตัวอย่าง พร้อม
อธิบายประกอบ
 สมบัติทางกายภาพของแร่ มีอะไรบ้าง พร้อมอธิบายประกอบพอสังเขป
แบบฝึกหัดทบทวนความเข้าใจ
 ถ่านหินแบ่งออกเป็นกี่ชนิด อะไรบ้าง แต่ละชนิดมีความแตกต่างกันอย่างไร
 การกลั่นลาดับส่วนสารประกอบปิโตรเลียมจะได้สารผลิตภัณฑ์ก่อน-หลังโดยเรียงลาดับแรกสุดไป
ยังท้ายสุดอย่างไร
แบบฝึกหัดทบทวนความเข้าใจ
 แร่กัมมันตรังสีมีลักษณะพิเศษอย่างไร และมนุษย์นามาใช้ประโยชน์ด้านใดบ้าง จงอธิบาย
 แร่รัตนชาตที่จัดมาเป็นมณีนพรัตนสาคัญของไทย มีอะไรบ้าง พร้อมบอกลักษณะสาคัญประกอบ
แบบฝึกหัดทบทวนความเข้าใจ
 ทรัพยากรน้าที่พบบนโลกแบ่งออกเป็นกี่ประเภท อะไรบ้าง
 นักเรียนมีวิธีการใดบ้างที่จะสามารถช่วยรักษาคุณภาพของทรัพยากรน้าได้อย่างยั่งยืน
บท3ทรัพยากรหินดินแร่

บท3ทรัพยากรหินดินแร่