Эдийн засгийн
             өсөлт-1                  Суурь ойлголт...


                                  Макро Эдийн Засаг хичээл
                                    Багш: А.Гэлэгжамц




2009 он      http://gelegjamts.blogspot.com/
Хуучин цагт байгаль нь өгөөжтэй орнууд
                   хамгийн баян байлаа.
Өнөө үед хүн нь илүү бүтээлч улс орнууд
                   хамгаас баян ажээ.

                                                 Хенри Бокль


2009 он        http://gelegjamts.blogspot.com/
Эдийн засгийн өсөлтийг дараахь 2
     үзүүлэлт гол тайлбарладаг

   Бодит ДНБ-ий өсөлт /эдийн засгийн нийт
   чадавхийг харуулдаг/

   Нэг хүнд оногдох ДНБ-ий өсөлтөөр /улс
   орны    иргэдийн  амьдралын  түвшинг
   харуулдаг/

2009 он        http://gelegjamts.blogspot.com/
Эдийн засгийн өсөлт
ЭЗӨ=(ДНБтайлант -ДНБсуурь)/ДНБсуурь

   МУ-ын ДНБ (2005 оны зэрэгцүүлэх үнээр) 2007 онд
   3324.6 тэрбум төгрөгт хүрч 2008 онд 3620.5 тэрбум
   төгрөгт хүрсэн байна. 2008 оны ЭЗӨ-ийг тооцоол.

                  3620,5 тэрбум – 3324,6 тэрбум
     ЭЗӨ2008 он =                              x 100 = 8,9 хувь.
                           3324,6 тэрбум

2009 он                   http://gelegjamts.blogspot.com/
Эдийн засгийн хөгжил

Эдийн
         эдийн засгийн өсөлт + эдийн
засгийн=
           засгийнбүтцийн өөрчлөлт
хөгжил




2009 он         http://gelegjamts.blogspot.com/
МУ-ын ДНБ-ий өсөлт




Эх сурвалж : МУ-ын ҮСХ



2009 он                  http://gelegjamts.blogspot.com/
2009 он   http://gelegjamts.blogspot.com/
ЭЗ-ийн өсөлтөнд нөлөөлөгч
                 хүчин зүйлс
  Сайн чанарын их хэмжээний
  нөөцийг технологийн чадавхитай
  хослуулж    байж    л    бодит
  үйлдвэрлэлийг      нэмэгдүүлж
  болдог.
2009 он           http://gelegjamts.blogspot.com/
Үргэлжлэл...

        Эдийн засгийн өсөлтөнд нөлөөлөх
       нийлүүлэлтийн талын хүчин зүйлс:

            Байгалийн нөөцийн тоо, чанар

            Хөдөлмөрийн нөөцийн тоо, чанар

            Үндсэн капиталын хэмжээ

            Технологи

  2009 он               http://gelegjamts.blogspot.com/
Үргэлжлэл...

        Эдийн засгийн өсөлтөнд нөлөөлөх
       нийлүүлэлтийн талын хүчин зүйлс:

            Өсөж байгаа үйлдвэрлэлийн гарцыг
            бүрэн хэрэглэх боломжтой байх ёстой.
            Иймд нийт эрэлтийг нэмэгдүүлэх юм.

            Нөөцийн үр ашигтай хуваарилалтыг
            хангах

  2009 он           http://gelegjamts.blogspot.com/
Үйлдвэрлэлийн боломжийн муруйн анализ

                           C
          Хөрөнгө оруулалтын                    Эдийн засгийн
                           A
                                                   өсөлт
                 бараа



                                                          b
                                           a



                               0                 B            D
2009 он                            Хэрэглээний бараа
                                   http://gelegjamts.blogspot.com/
Үргэлжлэл...

            Үйлдвэрлэлийн боломжийн
            муруй ба өсөлт
            Хөдөлмөр ба бүтээмж
                Ажилласан   Хөдөлмөр
    Бодит GDP =           X
                   ц/х       бүтээмж
            Ажилласан цаг/хүн
            Ажиллах хүчний
            оролцооны түвшин
            Хөдөлмөрийн бүтээмж
  2009 он           http://gelegjamts.blogspot.com/
Нийлүүлэлтээр гарцыг тодорхойлох нь
          •Хөдөлмөр
           эрхлэлтийн                Хөд-ийн
           хэмжээ                       орц
          •Дундаж                    (хүн/цаг)
           ажиллах цаг
                                                               Бодит
                                          X              =
          •Технологийн                                          ДНБ
           дэвшил
          •Капиталын тоо            Хөд-ийн
          •Боловсрол болон          бүтээмж
           сургалт                (цаг/дундаж
          •Бүтээмжийн                 гарц)
           хуваарилалт
          •бусад
2009 он                      http://gelegjamts.blogspot.com/
AD-AS загвар дахь өсөлт

    Үйлдвэрлэлийн боломжийн
    муруй      болон   нийт
    нийлүүлэлт
    AD-AS загварыг өргөтгөх нь

2009 он         http://gelegjamts.blogspot.com/
AD-AS загвар дахь өсөлт
               C                                                     ASLR1 ASLR2


               A




                                                      Үнийн түвшин
     Х.О-ын капитал




                                   B              D                   Q1 Q2
2009 он
                       Хэрэглээний http://gelegjamts.blogspot.com/
                                    бараа                             Бодит ДНБ
AD – AS загвар дахь ЭЗ-ийн өргөтгөл
                              ASLR1                             ASLR2
                                                                        AS2
                                              AS1
          Үнийн түвшин




                         P2
                         P1
                                                                         AD2
                                                     AD1
                          o     Q1                              Q2
2009 он                            Бодит GDP
                              http://gelegjamts.blogspot.com/
ЭЗ өсөлт нийгэмд сөрөг үр нөлөөг бий
    болгодог гэж зарим хүмүүс үздэг.

          Байгаль орчны бохирдол

          Орлогын тэгш бус хуваарилалт

          Технологийн дэвшил-ажилгүйдэл

          Үнэт зүйлсийг хангаж чаддагүй

2009 он             http://gelegjamts.blogspot.com/
ЭЗ-ийг хамгаалдаг эдийн засагчдын
                  хувьд
   Материаллаг баялгийг арвижуулах,
   амьдралын түвшинг дээшдүүлэх
   ЭЗ-ийн өсөлтөөс татгалзвал, сонголт хийх
   шаардлага зайлшгүй гарна.
   Ядуучуудын-амьдрал сайжрах
   ЭЗ-ийн өсөлтөөс татгалзвал, сайн сайхан
   амьдрал бий болохгүй.

2009 он         http://gelegjamts.blogspot.com/
Төрөөс авах арга хэмжээ
1. Кейнсийн чиглэлийг баримтлагчид: ЭЗ-ийн
  өсөлтийн шалтгааныг эрэлтийн хүчин зүйлээр
  тайлбарладаг. Үндэсний үйлдвэрлэл нэмэгдэхгүй
  байгаа явдал бол нийт эрэлтийн бага байгаа
  явдалтай холбоотой.    Хүүгийн хэмжээг бага
  байлгахын тулд зөөлөн мөнгөний бодлогыг
  хэрэгжүүлж зээлийн хүүг бууруулж хөрөнгө
  оруулалтыг нэмэгдүүлэх хэрэгтэй. Үүний үр дүнд
  инфляци өсөх үр дүнд ажиглагдвал сангийн
  хумих бодлого явуулж ЗГ-ын зардлыг бууруулж
  болно.
2009 он          http://gelegjamts.blogspot.com/
Үргэлжлэл...

  2. Нийлүүлэлтийн талын ЭЗ-чид нь: Кейнсчүүдийн
     эсрэг үйлдвэрлэлийн чадавхийг нэмэгдүүлэх
     явдал нь чухал юм гэж үздэг. Үйлдвэрлэлийн
     хүчин зүйлс нэмэгдсэнээр AS өсөх болно.

  3. Дээрх 2 үзлээс гадна: эдийн засгийн өсөлтийг
    хангахад төр хэрхэн оролцох вэ гэдэг дээр олон
    саналууд байдаг. Эдийн засгийн өсөлтийг бий
    болгох үйлдвэрлэлийг дэмжих үүргийг ЗГ шууд
    өөртөө авч, бүтээмж багатай салбраас өндөр
    бүтээмжтэй салбар руу шилжүүлэх гэх нь бий

  2009 он         http://gelegjamts.blogspot.com/
Алтны үнийн өөрчлөлт цаг-үе шалтгаан
2009 он              http://gelegjamts.blogspot.com/
2009 он   http://gelegjamts.blogspot.com/
GDP
                         Цаашдын хандлага...
          104




          102
                                                 Australia



          100
                                                                      US


           98



                                                                           UK
           96


                                                              Japan
           94
                XII.07          I.09                           I.10
2009 он                     http://gelegjamts.blogspot.com/
Цаашдын хандлага...



                           New Zealand




2009 он     http://gelegjamts.blogspot.com/
APC
            Дотоодын зээлийн өсөлт
25


20                                     Хөдөө аж ахуй
              Аж ахуй нэгж

15


10

                                              Өрхийн
 5


 0
     2004       2005         2006   2007      2008     2009
Хөрөнгө оруулалт ба ажил
Net %
30              эрхлэлт
20                                   Ажил эрхлэлт
10

 0

-10

-20                       Хөрөнгө оруулалт
-30

-40

-50
      00   01   02   03    04   05     06    07     08
2009 он   http://gelegjamts.blogspot.com/
2009 он   http://gelegjamts.blogspot.com/
2009 он   http://gelegjamts.blogspot.com/
Анхаарах нь:
  Ажилгүйдэл
  Инфляци
  Үйлдвэрлэл ба гадаад худалдаа
  Хэрэглээ, хөрөнгө оруулалт
  Нийт эрэлт болон нийлүүлэлт
  Сангийн болон мөнгөний бодлого зэрэг
  хичээлүүдтэй уялдуулан ЭЗӨ-ийг ойлгож,
  тайлбарлах нь зохистой байдаг ба
  харилцан үйлчилдэг зүй тогтолтой юм.
2009 он          http://gelegjamts.blogspot.com/
Ашигласан ном, сурах бичгийн жагсаалт
•Б. Сувд, Б.Алтанцэцэг “Экономикс”, 2000 он, Улаанбаатар хот
•К.Р.Макконелл, С.Л.Брю “Экономикс”
•П.Самуельсон, В.Нордхаус “Экономикс”
•Б.Баярдаваа, Д.Гансүлд. “Макро экономикс”, 2005 он, Улаанбаатар хот
•Н.Г.Мэнкью “ Макро эдийн засаг” 2005 он, УБ
•З.Баярмаа, Б.Нарантунгалаг “Макро эдийн засаг” 2004 он, УБ
•Марк Скаузэн “Эдийн засгийн ухаан эдүгээчлэгдсэн замнал” 2003 он, УБ
•Р.Оросоо “Макро эдийн засаг” 2005 он, УБ
•Р.Амаржаргал “Макро эдийн засгийн суурь” 2005 он, УБ
•Д.Болдбаатар “Макро эдийн засгийн ухаан” 2006 он, УБ
•Б.Баярдаваа         “Эдийн засгийн онол” 2006 он, УБ
•Peter Jochumzen “Essentials of Macroeconomics”
•Stephanie Schmitt-Grohe Martin Uribe “International Macroeconomics” 2008 он
•David A.Dilts “Introduction to Macroeconomics” 2006 он
•Robert M. Kunst “Introduction to Macroeconomics” 2006 он
•Antonio Mele “Lecture Notes in Financial Economics” 2009 он
•John C.Driscoll “Lecture Notes in Macroeconomics” 2001 он
•Martin Uribe “Lectures in Open Economy Macroeconomics” 2007 он
•Brian Krauth “Macroeconomic Theory” 2004 он
•Dirk Krueger “Macroeconomic Theory” 2004 он
•David Andolfatto “Macroeconomic Theory and Policy” 2005 он
•Гэх мэт ...

Эдийн засгийн өсөлт-1

  • 1.
    Эдийн засгийн өсөлт-1 Суурь ойлголт... Макро Эдийн Засаг хичээл Багш: А.Гэлэгжамц 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 4.
    Хуучин цагт байгальнь өгөөжтэй орнууд хамгийн баян байлаа. Өнөө үед хүн нь илүү бүтээлч улс орнууд хамгаас баян ажээ. Хенри Бокль 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 5.
    Эдийн засгийн өсөлтийгдараахь 2 үзүүлэлт гол тайлбарладаг Бодит ДНБ-ий өсөлт /эдийн засгийн нийт чадавхийг харуулдаг/ Нэг хүнд оногдох ДНБ-ий өсөлтөөр /улс орны иргэдийн амьдралын түвшинг харуулдаг/ 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 6.
    Эдийн засгийн өсөлт ЭЗӨ=(ДНБтайлант-ДНБсуурь)/ДНБсуурь МУ-ын ДНБ (2005 оны зэрэгцүүлэх үнээр) 2007 онд 3324.6 тэрбум төгрөгт хүрч 2008 онд 3620.5 тэрбум төгрөгт хүрсэн байна. 2008 оны ЭЗӨ-ийг тооцоол. 3620,5 тэрбум – 3324,6 тэрбум ЭЗӨ2008 он = x 100 = 8,9 хувь. 3324,6 тэрбум 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 7.
    Эдийн засгийн хөгжил Эдийн эдийн засгийн өсөлт + эдийн засгийн= засгийнбүтцийн өөрчлөлт хөгжил 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 9.
    МУ-ын ДНБ-ий өсөлт Эхсурвалж : МУ-ын ҮСХ 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 10.
    2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 11.
    ЭЗ-ийн өсөлтөнд нөлөөлөгч хүчин зүйлс Сайн чанарын их хэмжээний нөөцийг технологийн чадавхитай хослуулж байж л бодит үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлж болдог. 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 12.
    Үргэлжлэл... Эдийн засгийн өсөлтөнд нөлөөлөх нийлүүлэлтийн талын хүчин зүйлс: Байгалийн нөөцийн тоо, чанар Хөдөлмөрийн нөөцийн тоо, чанар Үндсэн капиталын хэмжээ Технологи 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 14.
    Үргэлжлэл... Эдийн засгийн өсөлтөнд нөлөөлөх нийлүүлэлтийн талын хүчин зүйлс: Өсөж байгаа үйлдвэрлэлийн гарцыг бүрэн хэрэглэх боломжтой байх ёстой. Иймд нийт эрэлтийг нэмэгдүүлэх юм. Нөөцийн үр ашигтай хуваарилалтыг хангах 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 15.
    Үйлдвэрлэлийн боломжийн муруйнанализ C Хөрөнгө оруулалтын Эдийн засгийн A өсөлт бараа b a 0 B D 2009 он Хэрэглээний бараа http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 16.
    Үргэлжлэл... Үйлдвэрлэлийн боломжийн муруй ба өсөлт Хөдөлмөр ба бүтээмж Ажилласан Хөдөлмөр Бодит GDP = X ц/х бүтээмж Ажилласан цаг/хүн Ажиллах хүчний оролцооны түвшин Хөдөлмөрийн бүтээмж 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 17.
    Нийлүүлэлтээр гарцыг тодорхойлохнь •Хөдөлмөр эрхлэлтийн Хөд-ийн хэмжээ орц •Дундаж (хүн/цаг) ажиллах цаг Бодит X = •Технологийн ДНБ дэвшил •Капиталын тоо Хөд-ийн •Боловсрол болон бүтээмж сургалт (цаг/дундаж •Бүтээмжийн гарц) хуваарилалт •бусад 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 19.
    AD-AS загвар дахьөсөлт Үйлдвэрлэлийн боломжийн муруй болон нийт нийлүүлэлт AD-AS загварыг өргөтгөх нь 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 20.
    AD-AS загвар дахьөсөлт C ASLR1 ASLR2 A Үнийн түвшин Х.О-ын капитал B D Q1 Q2 2009 он Хэрэглээний http://gelegjamts.blogspot.com/ бараа Бодит ДНБ
  • 21.
    AD – ASзагвар дахь ЭЗ-ийн өргөтгөл ASLR1 ASLR2 AS2 AS1 Үнийн түвшин P2 P1 AD2 AD1 o Q1 Q2 2009 он Бодит GDP http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 22.
    ЭЗ өсөлт нийгэмдсөрөг үр нөлөөг бий болгодог гэж зарим хүмүүс үздэг. Байгаль орчны бохирдол Орлогын тэгш бус хуваарилалт Технологийн дэвшил-ажилгүйдэл Үнэт зүйлсийг хангаж чаддагүй 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 24.
    ЭЗ-ийг хамгаалдаг эдийнзасагчдын хувьд Материаллаг баялгийг арвижуулах, амьдралын түвшинг дээшдүүлэх ЭЗ-ийн өсөлтөөс татгалзвал, сонголт хийх шаардлага зайлшгүй гарна. Ядуучуудын-амьдрал сайжрах ЭЗ-ийн өсөлтөөс татгалзвал, сайн сайхан амьдрал бий болохгүй. 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 25.
    Төрөөс авах аргахэмжээ 1. Кейнсийн чиглэлийг баримтлагчид: ЭЗ-ийн өсөлтийн шалтгааныг эрэлтийн хүчин зүйлээр тайлбарладаг. Үндэсний үйлдвэрлэл нэмэгдэхгүй байгаа явдал бол нийт эрэлтийн бага байгаа явдалтай холбоотой. Хүүгийн хэмжээг бага байлгахын тулд зөөлөн мөнгөний бодлогыг хэрэгжүүлж зээлийн хүүг бууруулж хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх хэрэгтэй. Үүний үр дүнд инфляци өсөх үр дүнд ажиглагдвал сангийн хумих бодлого явуулж ЗГ-ын зардлыг бууруулж болно. 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 26.
    Үргэлжлэл... 2.Нийлүүлэлтийн талын ЭЗ-чид нь: Кейнсчүүдийн эсрэг үйлдвэрлэлийн чадавхийг нэмэгдүүлэх явдал нь чухал юм гэж үздэг. Үйлдвэрлэлийн хүчин зүйлс нэмэгдсэнээр AS өсөх болно. 3. Дээрх 2 үзлээс гадна: эдийн засгийн өсөлтийг хангахад төр хэрхэн оролцох вэ гэдэг дээр олон саналууд байдаг. Эдийн засгийн өсөлтийг бий болгох үйлдвэрлэлийг дэмжих үүргийг ЗГ шууд өөртөө авч, бүтээмж багатай салбраас өндөр бүтээмжтэй салбар руу шилжүүлэх гэх нь бий 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 27.
    Алтны үнийн өөрчлөлтцаг-үе шалтгаан 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 29.
    2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 30.
    GDP Цаашдын хандлага... 104 102 Australia 100 US 98 UK 96 Japan 94 XII.07 I.09 I.10 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 31.
    Цаашдын хандлага... New Zealand 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 32.
    APC Дотоодын зээлийн өсөлт 25 20 Хөдөө аж ахуй Аж ахуй нэгж 15 10 Өрхийн 5 0 2004 2005 2006 2007 2008 2009
  • 34.
    Хөрөнгө оруулалт баажил Net % 30 эрхлэлт 20 Ажил эрхлэлт 10 0 -10 -20 Хөрөнгө оруулалт -30 -40 -50 00 01 02 03 04 05 06 07 08
  • 36.
    2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 37.
    2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 39.
    2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 40.
    Анхаарах нь: Ажилгүйдэл Инфляци Үйлдвэрлэл ба гадаад худалдаа Хэрэглээ, хөрөнгө оруулалт Нийт эрэлт болон нийлүүлэлт Сангийн болон мөнгөний бодлого зэрэг хичээлүүдтэй уялдуулан ЭЗӨ-ийг ойлгож, тайлбарлах нь зохистой байдаг ба харилцан үйлчилдэг зүй тогтолтой юм. 2009 он http://gelegjamts.blogspot.com/
  • 45.
    Ашигласан ном, сурахбичгийн жагсаалт •Б. Сувд, Б.Алтанцэцэг “Экономикс”, 2000 он, Улаанбаатар хот •К.Р.Макконелл, С.Л.Брю “Экономикс” •П.Самуельсон, В.Нордхаус “Экономикс” •Б.Баярдаваа, Д.Гансүлд. “Макро экономикс”, 2005 он, Улаанбаатар хот •Н.Г.Мэнкью “ Макро эдийн засаг” 2005 он, УБ •З.Баярмаа, Б.Нарантунгалаг “Макро эдийн засаг” 2004 он, УБ •Марк Скаузэн “Эдийн засгийн ухаан эдүгээчлэгдсэн замнал” 2003 он, УБ •Р.Оросоо “Макро эдийн засаг” 2005 он, УБ •Р.Амаржаргал “Макро эдийн засгийн суурь” 2005 он, УБ •Д.Болдбаатар “Макро эдийн засгийн ухаан” 2006 он, УБ •Б.Баярдаваа “Эдийн засгийн онол” 2006 он, УБ •Peter Jochumzen “Essentials of Macroeconomics” •Stephanie Schmitt-Grohe Martin Uribe “International Macroeconomics” 2008 он •David A.Dilts “Introduction to Macroeconomics” 2006 он •Robert M. Kunst “Introduction to Macroeconomics” 2006 он •Antonio Mele “Lecture Notes in Financial Economics” 2009 он •John C.Driscoll “Lecture Notes in Macroeconomics” 2001 он •Martin Uribe “Lectures in Open Economy Macroeconomics” 2007 он •Brian Krauth “Macroeconomic Theory” 2004 он •Dirk Krueger “Macroeconomic Theory” 2004 он •David Andolfatto “Macroeconomic Theory and Policy” 2005 он •Гэх мэт ...

Editor's Notes

  • #37 Business is being much more cautious. They have scaled back their investment and employment plans. This is natural given some of the huge uncertainties that are present. However, we should also be watchful for the opportunities, and mindful of the risks of defeatism. Within the Western world, New Zealand’s economy and financial system are relatively well-placed to weather the adjustment. Our challenge will be to remain well-positioned to take advantage of the economic recovery when it arrives – possibly suddenly and strongly, which has been New Zealand’s experience in the past. Households and firms should not pull down the shutters, and banks should continue to lend on sound business propositions.