1-1McGraw-Hill/Irwin Copyright © 2007 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All rights reserved.
Бизнесийн мэдээллийн
систем дийн ндэсүү ү
Та яагаад мэдээллийн системийг судлах ёстой вэ?
П с компани мэдээллийн системийг хэрхэн хэрэглэдэг вэүү ?
Мэдээллийн системийн б рэлдх н хэсг д нь юу вэү үү үү ?
Бүлэг
1
McGraw-Hill/Irwin Copyright © 2007 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All rights reserved.
1-3
Хичээлийн зорилго
1. Системийн тухай ойлголт ба тэр мэдээллийн
системтэй холбогдох нь
2. Бизнесийн мэргэжлийн х м ст мэдээллийнү үү
системийн мэдлэг яагаад чухал байдгийг
тайлбарлах. Тэдэнд хэрэгтэй мэдээллийн
системийн мэдлэгийн таван х рээгү
тодорхойлох.
3. Мэдээллийн системийн бизнесийн хэрэглээн дүү
нь п с компанийн бизнес процесс, удирдлагынүү
шийдвэр гаргалт, рс лд х давуу байдлыг олгохө ө ө
стратегиудыг хэрхэн дэмжиж чаддагийг
харуулсан жишээн дийг гаргахүү
1-4
Хичээлийн зорилго
4. Бодит бизнесийн байгууллагууд дээр тулгарч
байсан рийн туршлагаасаа мэдээллийнөө
системийн ндсэн т рл дийн жишээг гаргахү ө үү
5. Бизнест мэдээллийн технологийн амжилттай, ёс
суртхуунтай х гжил ба хэрэглээг удирдах едө ү
бизнесийн менежерт тулгарч болох хэд хэдэн
сорилтыг тодорхойлох
1-5
Хичээлийн зорилго
6. Бодит амьдрал дээрх мэдээллийн систем дийнүү
б рэлдх н хэсг дийн жишээн дийг гаргах.ү үү үү үү
г гд л, мэдээний н ц дийг мэдээллийнӨ ө ө өө үү
б тээгдх н болгон хувиргадаг оруулах,ү үү
боловсруулах, хадгалах, хянах йлү
ажиллагаануудыг г йцэтгэхийн тулд х м сү ү үү
техник хангамж, програм хангамж, мэдээ,
г гд л ба с лжээн дийг мэдээллийн системдө ө ө ү үү
н ц болгон хэрэглэдгийг харуулахөө .
7. Мэдээллийн системийн ажлын байрны
боломжуудыг мэддэг болох.
1-6
Мэдээллийн систем ба мэдээллийн
технологийг яагаад судлах хэрэгтэй вэ?
Амжилттай п с компанийн амин чухалүү
б рэлдх н хэсэгү үү
П с компанид рг жих, рс лд х д нь тусалнаүү ө ө ө ө ө ө
П с компаниуд МС ба МТ-ийгүү
Бизнес процессийн р ашиг, р г жийгү ү ө өө
Удирдлагын шийдвэр гаргалтыг
Ажлын хэсг дийн хамтын ажиллагаагүү
сайжруулахын тулд хэрэглэж байна.
1-7
Систем гэж юу вэ?
Систем бол
Нийтлэг зорилтуудад х рэхийн т л хамтдааү ө өө
ажиллаж байгаа
Маш тодорхой тогтоосон хил хязгаартай
 р хоорондоо уялдаа холбоотой б рэлдх нӨө ү үү
хэсг дийн цогцүү
1-8
Мэдээллийн систем гэж юу вэ?
Байгууллага доторх мэдээллийг хадгалж,
эрг лэн олж авч, хувиргаж, тараан т гээдэгүү ү
Х м сү үү
Техник хангамж
Програм хангамж
Харилцаа холбооны с лжээн дү үү
 г гд л, мэдээний н ц дӨ ө ө өө үү
Бодлого ба д рэм журмуудынү
зохион байгуулагдсан нэгдэл
1-9
Мэдээллийн систем (МС) ба
Мэдээллийн Технологийн (МТ)-ийн ялгаа
МС - байгууллага руу мэдээлэл ба йлү
ажиллагаануудыг дамжуулж, х ргэхэдү
шаардлагатай б х б рэлдх н хэсг д ба н ц дү ү үү үү өө үү
юм.
МТ - техник хангамж, програм хангамж, с лжээ баү
г гд л, мэдээллийн удирдлагаө ө ө
Онолоор бол МС нь цаасанд суурилсан байж
болно
Харин бид Компьютерт суурилсан Мэдээллийн
Системийг (КСМС) судлах болно
1-10
Бизнесийн мэргэжлийн х м сийнү үү
МС-ийн мэдлэгийн х рээү
Management Challenges - дуудах удирдах өдөөх
Business Applications - Бизнесийн хэрэгцээ, ашиглалт
Development Processes - хөгжил дэвшлийн үйл явц
Foundation Concepts - Үндсэн ойлголт төсөөлөл
Information Technologies - Мэдээллийн технологи
Information systems – Мэдээллийн систем
1-11
Бизнесийн мэргэжлийн х м с МС-ийнү үү
талаар юу мэдэж байх шаардлагатай вэ?
Суурь ойлголтууд: зан т л в, техник, бизнес ба удирдлагынө ө
суурь ойлголтууд
Мэдээллийн Технологи: Техник хангамж, програм хангамж,
с лжээ, г гдлийн удирдлага ба Интернетэд суурилсанү ө ө
технологи
Бизнесийн хэрэглээн дүү : Байгууллага доторх МС-ийн
ндсэн хэрэглээн дү үү
Х гж лэх процессө үү : Бизнесийн боломжуудыг хангахын
тулд МС-ийг хэрхэн т л вл ж, х гж лж, нэвтр лэх арга,ө ө ө ө үү үү
процесс
Удирдлагын сорилтууд: МТ-ийг р ашигтай, ёсү
суртхуунтайгаар удирдахад тулгардаг сорилтууд
1-12
МС п с компанид ямар рэгүү үү
г йцэтгэдэг вэ?ү
Бизнес процесс, үйл ажиллагааг дэмжих
олгох стратегиудыг
Өрсөлдөх
давуу байдлыг
дэмжих
Бизнесийн
шийдвэр
гаргалтанд туслах
Мэдээллийн системүүд
1-13
Цаг хугацааны туршид бизнес
хэрэглээн дийн рг жин буй рэг рольүү ө ө үү
Expanding – өргөтгөх, өргөжүүлэх, өсөх,
томрох,задлах
Roles – дүн үүрэг
Participation - оролцоо, хуваалт, хуваарь
1-14
И-бизнес гэж юу вэ?
Компани дотроо болон йлчл лэгчидтэйгээ,ү үү
нийл лэгчидтэйгээ, бусад бизнесийнүү
хамтрагчидтайгаа
Ажил хэрэг явуулах болон бизнес процесс, электрон
худалдаа, байгууллагын хамтын ажиллагааг
х чирхэгж лэхийн тулдү үү
Интернет технологиудыг хэрэглэх
 нэ цэнийг онлайнаар солилцохҮ
1-15
И-бизнесийг хэрхэн ашиглаж
байна вэ?
Suppliers
Supply – Хангамж, нөөц, эрэлт
хэрэгцээ үүрэг гүйцэтгэгч
Extranets - гадаад байдал
Intranets - дотооод байдал
Boundary – хил хязгаар, зааг
Procurement -
Distribution – албан ёсны төлөөлөгч
Logistics
Research – судалгаа, эрэл хайгуул,
шинжилгээ, судалгааны ажил
Manufacturing – Үйлдвэр,
Production - үйлдвэрлэл, таваар,
бүтээгдэхүүн,
Customer - худалдан авагч,
үйлчүүлэгч, этгээд
1-16
И-бизнесийн хэрэглээ
Дотоод бизнес процессуудыг дахин
оновчтойгоор зохион байгуулах
Байгууллагыг хамтын ажиллагааны систем дүү :
Баг, ажлын хэсг д жишээлбэл виртуальүү
багуудын хоорондох харилцаа, зохицуулалт,
хамтын ажиллагааг дэмжинэ
Электрон худалдаа: Компьютерын с лжээгээрү
дамжуулан бараа, йлчилгээг худалдан авах,ү
борлуулах, сурталчлах ба йлчлэхү
1-17
МС-ийн т рл дө үү
Тайбар гсү
 Specialized – Мэргэжил Дээшл лэх, Мэдфэжих, Мэргэжлийнүү
чиглэл
 Processing – боловсруулалт
 Transaction – (Ажил хэрэг) явуулах, ажил хэрэг, хэлэлцээр
 Enterprise – йлдвэр, завод, овсгоо, самбаа, санаачлага, ажил йлсҮ ү
 Collaboration – хамтын ажиллагаа
 Decision – шийдвэр, тогтоол, зориг, шийдмэгий бдал, шийдэх
чадвар
 Executive – г йцэтгэх засаглал, эрхлэгч, захирагч, г йцэтгэхү ү
 Specialized –
 Expert – ишлэл, хэсэг, иш татах, мэргэжилтэн, шинжээч,
дадлагатай, туршлагтай, мэргэжлийн
 Functional – ажил ргийн, албан хэргийнүү  
1-18
1-19
йл ажиллагааг дэмждэгҮ
систем дүү
Ямар рэгтэй систем д вэүү үү ?
Бизнесийн ажил г йлгээг р ашигтай боловсруулахү ү
 йлдвэрлэлийн процессийг удирдахҮ
Харилцаа, хамтын ажиллагааг дэмжих
Корпорацийн мэдээ, г гдлийн сангуудыгө ө
шинэчлэх
1-20
йл ажиллагааг дэмжихҮ
систем дийн т рл дүү ө үү
Ажил г йлээ боловсруулах систем дү үү
Бизнесийн ажил г йлгээний мэдээ, г гдл дийгү ө ө үү
б ртгэж, боловсруулахү
Жишээ: борлуулалтын мэдээ боловсруулах, бараа,
б тээгдх ний б ртгэлийн систем дү үү ү үү , нягтлан бодох
б ртгэлийн систем дү үү
 йлдвэрлэлийн процессийг хянаж, удирдах систем дҮ үү
Бодит процессуудыг хянаж, удирдах
Жишээ: газрын тос боловсруулалтанд химийн
процессуудыг хянахын тулд мэдрэгч дийгүү (сенсорууд)
хэрэглэдэг
Байгууллагын хамтын ажиллагааны систем дүү
Багын ба ажлын хэсгийн харилцааг сайжруулна
Жишээ: и-мэйл, видео конференц
1-21
Ажил г йлгээг боловсруулах хоёрү
арга
Багц боловсруулалт:
Цаг хугацааны туршид ажил г йлгээн дийгү үү
хуримтлуулж байгаад тодорхой тогтмол хугацаанд
боловсруулах
Жишээ: Банк нь х лээн авсан б х чек дийг ш нү ү үү ө ө
б н р нь боловсруулдагөө өө
Онлайн боловсруулалт:
Ажил г йлгээг тэр даруйд нь боловсруулнаү
Жишээ: Банк нь ATM-аас авч буй м нгийн тэр дорө
нь боловсруулж, гаргаж гнө ө
1-22
Удирдлагын дэмжих систем дүү
Ямар рэгтэй систем д вэүү үү ?
Менежер дийг мэдээллээр хангаж, р д нтэйүү ү ү
шийдвэр гаргахад нь тусална
1-23
Удирдлагыг дэмжих
систем дийн т рл дүү ө үү
 Удирдлагын Мэдээллийн Систем дүү (УМС)
 Менежер дийг тайлангаар хангаж, тайланг харуулна.үү
 Жишээ: д р тутмын борлуулалтын шинжилгээнийө ө
тайлангууд
 Шийдвэр Гаргалтанд Туслах Систем дүү (ШГТС)
 Шийдвэр гаргалтанд хэрэгтэй, интерактив дэмжлэгээр хангана
 Жишээ: Сурталчилгааны м нгийг хаана зарцуулахыгө
тодорхойлоход “Ингэвэл яах бол” шинжилгээ тусална
 Дээд Удирдлагыг Мэдээллийн Систем дүү (ДУМС)
 Г йцэтгэх захирлууд ба менежер дийг чухал мэдээллээрү үү
хангана
 Жишээ: рс лд гчдийн авч байгаа арга хэмжээн дийнӨ ө ө үү
талаарх мэдээллийг амархан авах боломж олгоно
1-24
йл ажиллагаа эсвэл УдирдлагыгҮ
дэмждэг систем дүү
Эксперт систем дүү
Экспертийн з вл г г р ханганаө ө өө өө
Жишээ: зээл олголтын з вл гчө ө
Мэдлэгийн Удирдлагын Систем дүү
Бизнесийн мэдлэгийг бий болгох, зохион байгуулах
ба компаний хэмжээгээр тарааж т гээхэд тусална.ү
Жишээ: Бизнесийн хамгийн сайн туршлагууд руу
Интранетээр хандах
1-25
МС-ийг цар х рээгээр нь ангилахү
 Бизнесийн функциональ систем дүү
 Бизнесийн ндсэн функц дийн йл ажиллагаа ба удирдлагынү үү ү
хэрэглээ р чиглэнэүү
 Жишээ: Нягтлан бодох б ртгэл, санх , эсвэл маркетингийнү үү
йл ажиллагааг дэмжинэү
 Стратегийн мэдээллийн систем дүү
 Хэрэглэгчдийнхээ хувьд стратегийн давуу байдлыг олж авахад
тусална
 Жишээ: тээвэрлэлтийг м рд хө ө , и-худалдааны вэб систем дүү
 Функциональ нэгж дундын мэдээллийн систем дүү
 Хэд хэдэн т рлийн мэдээллийн систем дийг нэгтгэсэнө үү
систем дүү
 Олон функц дэд тусална.үү
1-26
МТ-ийн сорилт ба боломжууд
Бизнесийн зорилгод хүргэх мэдээллийн систем ба технологиудыг
удирдах үед менежерүүдэд тулгардаг сорилтууд ба боломжуудын жишээ
1-27
МТ-ийн сорилт ба боломжууд
Бизнес / MТ-ийн сорилт
Б тээгдх нийг х гж лэх, йлдвэрлэх, х ргэж г хү үү ө үү ү ү ө ө
циклийн хурд ба уян хатан байдлын шаардлагууд
Интернетийн технологиудыг хэрэглэн бизнес
процессуудад реинженеринг хийх, функцуудыг
хооронд нь нэгтгэх
И-бизнес ба и-худалдааг байгууллагын стратеги,
йл ажиллагаа, б тэц зохион байгуулалт, соёл рууү ү
нэгтгэх
1-28
МТ-ийн сорилт ба боломжууд
Бизнес / МТ-ийг х гжилө
Интернет, интранет, экстранет, Вэбийг МТ-ийн
ндсэн дэд б тэц болгон ашиглахү ү
С лжээгээр холбогдсон ажилчид, хэрэглэгчид,ү
нийл лэгчдэд Вэб технологийг тарааж т гээхүү ү
Глобал с лжээгээр холбогдсон тооцооллын, хамтынү
ажиллагааны, шийдвэр гаргалтанд туслах
систем дийг х гж лэхүү ө үү
1-29
МТ-ийн сорилт ба боломжууд
Бизнес / МТ-ийн зорилгууд:
Хэрэглэгчдийн х сэж байгаа з йлийг нь х ссэнү ү ү
ед нь х ссэн хэлбэр, байдлаар нь хамгийн багаү ү
зардлаар г хө ө
Нийл лэгчид ба хэрэглэгчидтэй хамтранүү
йлдвэрлэл ба бизнес процессийг зохицуулахү
Нийл лэгчид, дистрибуторуудтайгаа хамтранүү
сувгийн т ншлэлийг сурталчлахү

1-30
МС-ийн амжилтыг хэмжих
 р ашигҮ
Зардал, цаг хугацааг хамгийн бага хэмжээнд
х ргэж, мэдээллийн н ц дийн ашиглалтийгү өө үү
сайжруулна
 р д н,Ү ү г жө өө
Бизнесийн стратегиудыг дэмжих
Бизнес процессуудад боломж олгох
Байгууллагын б тэц ба соёлыг сайжруулахү
Хэрэглэгч ба бизнесийн нэ цэнийг дээшл лэхү үү
 р ашиг ба р г жийн хоорондын ялгаа нь юуҮ ү ө өө
вэ?
1-31
МС-ийн шийдл дийгүү
боловсруулах
1. Судалгаа
хийх
5. Ашиглалт,
засвар
үйлчилгээ
2. Шинжилгээ
хийх
3. Зохиох
4. Нэвтрүүлэх
1-32
МТ-ийн хэрэглээний ёс суртхууны
сорилтууд
•Харилцагчид
эсэргүүцэх
•Ажил зогсох
•Засгийн газар
хөндлөнгөөс
оролцох
•Харилцагчид
эсэргүүцэх
•Ажил зогсох
•Засгийн газар
хөндлөнгөөс
оролцох
Гол эрсдлүүд•Хэрэглэгчтэй
түншлэх үйл
ажиллагааны
удирдлага
•Хүний нөөцийн
удирдлага
•Бизнесийн
шинжилгээний
системүүд
•Хэрэглэгчтэй
түншлэх үйл
ажиллагааны
удирдлага
•Хүний нөөцийн
удирдлага
•Бизнесийн
шинжилгээний
системүүд
МТ-ийн хэрэглээ
•Нууцлал, хүний эрхийн
зөрчлүүд
•Буруу мэдээлэл
•Хуйвалдаан
•Нууцлал, хүний эрхийн
зөрчлүүд
•Буруу мэдээлэл
•Хуйвалдаан
Гол хор хөнөөл
•Ёс суртхууны
хууль, дүрмүүд
•Урамшуулал
•Батламж
•Ёс суртхууны
хууль, дүрмүүд
•Урамшуулал
•Батламж
Боломжит хариу
үйлдлүүд
1-33
Ёс суртхууны хариуцлагууд
МТ-ийн ямар хэрэглээн дийг бусад хувь х м сүү ү үү
эсвэл нийгэмд хор уршигтай буюу буруу гэж
тооцох вэ?
Интернет эсвэл компаны МТ-ийн н ц дийн з вөө үү ө
зохистой бизнес хэрэглээ гэж юу вэ?
Компьютерын гэмт хэргээс Та рийг хэрхэнөө өө
хамгаалж болох вэ?
Жишээ:Буруу, хор уршигтай ашиглалтанд ртөө
шаардлагаг й г гдл дийг цуглуулах,ү ө ө үү
хэрэглэгчийн хувийн мэдээллийг хамгаалахг йү
байх зэрэг орж болно.
1-34
МТ-ийн ажлын байр
 ндсэн програмчлалын аутсорсинг Энэтхэг,Ү
Ойрхи Дорнод ба Ази-Номхон далайн орнуудаас
хийгдэж байна
МС-ийн бусад чиглэлд ажил эрхлэх маш их
боломжууд гарч байна.
Мэргэжсэн МС-ийн боловсон х чин дутагдалтайү
байгаа
Ирээд йтэй, баталгаатай, сонирхолтой, уртү
хугацааны ажлын байрууд
1-35
МС-ийн ажлын байрны
боломжууд
1-36
Ажил эрхлэлтийн с лтө ө
2012 он х ртэл хамгийн хурдан с н нэмэгдэж,ү ө ө
эрэлттэй байгаа ажлын байрнууд дотор
Системийн шинжээчид,
 г гдлийн сангийн администраторуудӨ ө
Удирдлагын т вшний бусад ажлын байруудү
С лжээний мэргэжилтэнү
Мэдээллийн хамгаалалтын мэргэжилтн дүү
орж байна.
1-37
МС-ийн функц дүү
Компаний ндсэн функциональ нэгжү
 йл ажиллагааны р ашиг, ажилчдын х д лм рийнҮ ү ө ө ө
б тээмж, ёс з й, хэрэглэгчдэд йлчлэх, сэтгэл ханамжиндү ү ү
чухал н л з лэгчө өө ү үү
 р д нтэй шийдвэр гаргалтанд туслах мэдээллийн гол эхҮ ү
сурвалж
Глобал зах зээл дээр рс лд х чадвартай бараа б тээгдх нө ө ө ү үү
ба йлчилгээг х гж лэх чухал б рэлдх н хэсэгү ө үү ү үү
 рчл гд ж, сорьж байдаг ажлын байрны боломжӨө ө ө
 н дрийн с лжээгээр холбогдсон бизнесийн голӨ өө ү
б рэлдх н хэсэгү үү
1-38
Систем гэж юу вэ?
Систем бол
Орцыг х лээн авч зохион байгуулалттай хувиргахү
процессоор гарцыг бий болгох замаар
Нийтлэг нэг зорилгод х рэхийн т л хамтдааү ө өө
ажиллаж байгаа
Маш тодорхой тогтоосон хил хязгаартай
 р хоорондоо уялдаа холбоотой б рэлдх нӨө ү үү
хэсг дийн цогцүү
1-39
Системийн гурван ндсэн функцү
 Оруулах – систем р боловсруулахаар оруулжүү
буй элемент дийг олж, цуглуулах йлүү ү
ажиллагаа
 Боловсруулах – орцыг гарц болгон х рв лдэгө үү
хувиргах процесс
 Гаргах хувиргах процессоор элемент дийгүү
хамгийн эцсийн цэг х ртэл нь дамжуулж буйү
процесс
1-40
Кибернетик систем
Б х систем д орц, боловсруулалт, гарцтайү үү
байдаг
 рийг хянадаг, рийг тохируулдаг, эргэхӨө өө өө өө
холбоо ба удирдлагатай системийг кибернетик
систем гэнэ:
Эргэх холбоо системийн г йцэтгэлийн тухай мэдээү
Удирдах систем рийнх зорилгод х рэхийнөө өө ү
т л явж байгаа эсэхийг тодорхойлохын тулдө өө
эргэх холбоог хянаж, нэлж д гнэх процессү ү
1-41
Кибернетик систем
1-42
Компани систем болох нь
Бизнес орчин дахь хувьцаа эзэмшигчид
Нийгмийн бүлэг Өрсөлдөгчид
НийлүүлэгчидЗГ-ийнагентлагууд
Санхүүгийн байгууллагууд Хөдөлмөрийн холбоод
ХувьнийлүүлэгчидХэрэглэгчид
Эдийн засгийн
нөөцүүд:
Хүмүүс
Мөнгө
Материал
Машин
Газар
Хэрэгслүүд
Эрчим хүч
Мэдээлэл
Бүтээгдхүүн,
үйлчилгээ:
Бүтээгдхүүн
Үйлчилгээ
Төлбөр тооцоо
Тусламж, хандив
Мэдээлэл
Бусад
Бизнес процесс:
Бүтээгдхүүн, үйлчил-
гээг сурталчлах,
хөгжүүлэх, үйлдвэрлэх
ба хүргэж өгөх
Хэрэлэгчдийг дэмжиж,
туслах
Бусад процессууд
Удирдлага
Мэдээллийн систем
1-43
Мэдээллийн системийн загвар
1-44
Мэдээллийн системийн
б рэлдх н хэсг дү үү үү
Х ний н цү өө
Эцсийн хэрэглэгчид: МС-ийг буюу МС-ийн мэдээллийг
хэрэглэж байгаа х м сү үү
МС-ийн мэргэжилтэн: МС-ийг х гж лж, ажиллуулжө үү
байгаа х м сү үү
Техник хангамжийн н цөө
Мэдээлэл боловсруулалтанл хэрэглэгдэж байгаа б хү
бодит т х р мж дө өө ө үү
Машин, г гд л з гч, дагалдах т х р мж дө ө ө өө ө өө ө үү
Програм хангамжийн н цөө
Програм, д рэм журмууд зэрэг мэдээлэл боловсруулахү
б х зааварчилгаануудү
Системийн програм хангамж, хэрэглээний програм
хангамж, д рэм журмуудү
1-45
Мэдээллийн системийн
б рэлдх н хэсг дү үү үү ( ргэлжү .)
Мэдээ, мэдээллийн н цөө
Бизнесийн ажил г йлгээний тухай баримтуудү
Боловсруулагдсан ба зохион байгуулагдсан
мэдээлэл
Зохион байгуулагдсан мэдээ, г гдл дийнө ө үү
мэдээллийн сангууд
С лжээний н цү өө
Харилцаа холбооны з гчөө
С лжээний дэд б тэцү ү : техник ба програм хангамж
Интернет, интранет ба экстранет
1-46
г гд л ба мэдээллийн ялгааӨ ө ө
 г гд л, мэдээӨ ө ө бодит йл явдлын буюуү
бизнесийн ажил гй лгээн дийн тухай т хийү үү үү
баримтууд
Мэдээлэл Эцсийн хэрэглэгчийн хувьд утга
учиртай, хэрэгтэй агуулгатай болж хувирсан
мэдээ, г гд лө ө ө
Жишээ:
Борлуулалтын г гд л, мэдээө ө ө : барааны нэр, тоо
ширхэг, нэгжийн нэү
Борлуулалтын мэдээлэл: барааны т р л,ө ө
борлуулалтын нутаг дэвсгэр эсвэл борлуулагчаар
1-47
МС-ийн йл ажиллагааү
 г гдлийн н цийг оруулахӨ ө өө
 г гд л оруулах йл ажиллагааӨ ө ө ү
 г гдлийг мэдээлэл болгон боловсруулахӨ ө
Ж нь., тооцоолох, харьцуулах, сортлох, ангилах,
нэгтгэх
Мэдээллийн б тээгдх нийг гаргахү үү
Мессэж, тайлан, маягт ба график д рслэл дү үү
 г гдлийн н цийг хадгалахӨ ө өө
 г гдлийн элемент д ба мэдээллийн сангуудӨ ө үү
Системийн г йцэтгэлийг хянаж, удирдахү
Эргэх холбоог хянаж, нэлж д гнэхү ү
1-48
МС-ийг ялгаж таних
Бизнесийн мэргэжилтний хувьд та МС-ийг олж
харж, тэдгээрийн
Хэрэглэж буй х м с, техник хангамж, програмү үү
хангамж, г гд л ба с лжээний н ц дийгө ө ө ү өө үү
Бий болгож байгаа мэдээллийн б тээгдх нийү үү
т рлийгө
Оруулах, боловсруулах, гаргах, хадгалах ба хянаж,
удирдах йл ажиллагаагаа г йцэтгэж буй аргыгү ү
Тодорхойлох чадвартай байх ёстой
Бизнесийн мэдээллийн
систем дийн ндэсүү ү
Бүлэг
1
McGraw-Hill/Irwin Copyright © 2007 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All rights reserved.

001 бизнесийн мэдээллийн системүүдийн үндэс

  • 1.
    1-1McGraw-Hill/Irwin Copyright ©2007 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All rights reserved.
  • 2.
    Бизнесийн мэдээллийн систем дийнндэсүү ү Та яагаад мэдээллийн системийг судлах ёстой вэ? П с компани мэдээллийн системийг хэрхэн хэрэглэдэг вэүү ? Мэдээллийн системийн б рэлдх н хэсг д нь юу вэү үү үү ? Бүлэг 1 McGraw-Hill/Irwin Copyright © 2007 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All rights reserved.
  • 3.
    1-3 Хичээлийн зорилго 1. Системийнтухай ойлголт ба тэр мэдээллийн системтэй холбогдох нь 2. Бизнесийн мэргэжлийн х м ст мэдээллийнү үү системийн мэдлэг яагаад чухал байдгийг тайлбарлах. Тэдэнд хэрэгтэй мэдээллийн системийн мэдлэгийн таван х рээгү тодорхойлох. 3. Мэдээллийн системийн бизнесийн хэрэглээн дүү нь п с компанийн бизнес процесс, удирдлагынүү шийдвэр гаргалт, рс лд х давуу байдлыг олгохө ө ө стратегиудыг хэрхэн дэмжиж чаддагийг харуулсан жишээн дийг гаргахүү
  • 4.
    1-4 Хичээлийн зорилго 4. Бодитбизнесийн байгууллагууд дээр тулгарч байсан рийн туршлагаасаа мэдээллийнөө системийн ндсэн т рл дийн жишээг гаргахү ө үү 5. Бизнест мэдээллийн технологийн амжилттай, ёс суртхуунтай х гжил ба хэрэглээг удирдах едө ү бизнесийн менежерт тулгарч болох хэд хэдэн сорилтыг тодорхойлох
  • 5.
    1-5 Хичээлийн зорилго 6. Бодитамьдрал дээрх мэдээллийн систем дийнүү б рэлдх н хэсг дийн жишээн дийг гаргах.ү үү үү үү г гд л, мэдээний н ц дийг мэдээллийнӨ ө ө өө үү б тээгдх н болгон хувиргадаг оруулах,ү үү боловсруулах, хадгалах, хянах йлү ажиллагаануудыг г йцэтгэхийн тулд х м сү ү үү техник хангамж, програм хангамж, мэдээ, г гд л ба с лжээн дийг мэдээллийн системдө ө ө ү үү н ц болгон хэрэглэдгийг харуулахөө . 7. Мэдээллийн системийн ажлын байрны боломжуудыг мэддэг болох.
  • 6.
    1-6 Мэдээллийн систем бамэдээллийн технологийг яагаад судлах хэрэгтэй вэ? Амжилттай п с компанийн амин чухалүү б рэлдх н хэсэгү үү П с компанид рг жих, рс лд х д нь тусалнаүү ө ө ө ө ө ө П с компаниуд МС ба МТ-ийгүү Бизнес процессийн р ашиг, р г жийгү ү ө өө Удирдлагын шийдвэр гаргалтыг Ажлын хэсг дийн хамтын ажиллагаагүү сайжруулахын тулд хэрэглэж байна.
  • 7.
    1-7 Систем гэж юувэ? Систем бол Нийтлэг зорилтуудад х рэхийн т л хамтдааү ө өө ажиллаж байгаа Маш тодорхой тогтоосон хил хязгаартай  р хоорондоо уялдаа холбоотой б рэлдх нӨө ү үү хэсг дийн цогцүү
  • 8.
    1-8 Мэдээллийн систем гэжюу вэ? Байгууллага доторх мэдээллийг хадгалж, эрг лэн олж авч, хувиргаж, тараан т гээдэгүү ү Х м сү үү Техник хангамж Програм хангамж Харилцаа холбооны с лжээн дү үү  г гд л, мэдээний н ц дӨ ө ө өө үү Бодлого ба д рэм журмуудынү зохион байгуулагдсан нэгдэл
  • 9.
    1-9 Мэдээллийн систем (МС)ба Мэдээллийн Технологийн (МТ)-ийн ялгаа МС - байгууллага руу мэдээлэл ба йлү ажиллагаануудыг дамжуулж, х ргэхэдү шаардлагатай б х б рэлдх н хэсг д ба н ц дү ү үү үү өө үү юм. МТ - техник хангамж, програм хангамж, с лжээ баү г гд л, мэдээллийн удирдлагаө ө ө Онолоор бол МС нь цаасанд суурилсан байж болно Харин бид Компьютерт суурилсан Мэдээллийн Системийг (КСМС) судлах болно
  • 10.
    1-10 Бизнесийн мэргэжлийн хм сийнү үү МС-ийн мэдлэгийн х рээү Management Challenges - дуудах удирдах өдөөх Business Applications - Бизнесийн хэрэгцээ, ашиглалт Development Processes - хөгжил дэвшлийн үйл явц Foundation Concepts - Үндсэн ойлголт төсөөлөл Information Technologies - Мэдээллийн технологи Information systems – Мэдээллийн систем
  • 11.
    1-11 Бизнесийн мэргэжлийн хм с МС-ийнү үү талаар юу мэдэж байх шаардлагатай вэ? Суурь ойлголтууд: зан т л в, техник, бизнес ба удирдлагынө ө суурь ойлголтууд Мэдээллийн Технологи: Техник хангамж, програм хангамж, с лжээ, г гдлийн удирдлага ба Интернетэд суурилсанү ө ө технологи Бизнесийн хэрэглээн дүү : Байгууллага доторх МС-ийн ндсэн хэрэглээн дү үү Х гж лэх процессө үү : Бизнесийн боломжуудыг хангахын тулд МС-ийг хэрхэн т л вл ж, х гж лж, нэвтр лэх арга,ө ө ө ө үү үү процесс Удирдлагын сорилтууд: МТ-ийг р ашигтай, ёсү суртхуунтайгаар удирдахад тулгардаг сорилтууд
  • 12.
    1-12 МС п скомпанид ямар рэгүү үү г йцэтгэдэг вэ?ү Бизнес процесс, үйл ажиллагааг дэмжих олгох стратегиудыг Өрсөлдөх давуу байдлыг дэмжих Бизнесийн шийдвэр гаргалтанд туслах Мэдээллийн системүүд
  • 13.
    1-13 Цаг хугацааны туршидбизнес хэрэглээн дийн рг жин буй рэг рольүү ө ө үү Expanding – өргөтгөх, өргөжүүлэх, өсөх, томрох,задлах Roles – дүн үүрэг Participation - оролцоо, хуваалт, хуваарь
  • 14.
    1-14 И-бизнес гэж юувэ? Компани дотроо болон йлчл лэгчидтэйгээ,ү үү нийл лэгчидтэйгээ, бусад бизнесийнүү хамтрагчидтайгаа Ажил хэрэг явуулах болон бизнес процесс, электрон худалдаа, байгууллагын хамтын ажиллагааг х чирхэгж лэхийн тулдү үү Интернет технологиудыг хэрэглэх  нэ цэнийг онлайнаар солилцохҮ
  • 15.
    1-15 И-бизнесийг хэрхэн ашиглаж байнавэ? Suppliers Supply – Хангамж, нөөц, эрэлт хэрэгцээ үүрэг гүйцэтгэгч Extranets - гадаад байдал Intranets - дотооод байдал Boundary – хил хязгаар, зааг Procurement - Distribution – албан ёсны төлөөлөгч Logistics Research – судалгаа, эрэл хайгуул, шинжилгээ, судалгааны ажил Manufacturing – Үйлдвэр, Production - үйлдвэрлэл, таваар, бүтээгдэхүүн, Customer - худалдан авагч, үйлчүүлэгч, этгээд
  • 16.
    1-16 И-бизнесийн хэрэглээ Дотоод бизнеспроцессуудыг дахин оновчтойгоор зохион байгуулах Байгууллагыг хамтын ажиллагааны систем дүү : Баг, ажлын хэсг д жишээлбэл виртуальүү багуудын хоорондох харилцаа, зохицуулалт, хамтын ажиллагааг дэмжинэ Электрон худалдаа: Компьютерын с лжээгээрү дамжуулан бараа, йлчилгээг худалдан авах,ү борлуулах, сурталчлах ба йлчлэхү
  • 17.
  • 18.
    Тайбар гсү  Specialized– Мэргэжил Дээшл лэх, Мэдфэжих, Мэргэжлийнүү чиглэл  Processing – боловсруулалт  Transaction – (Ажил хэрэг) явуулах, ажил хэрэг, хэлэлцээр  Enterprise – йлдвэр, завод, овсгоо, самбаа, санаачлага, ажил йлсҮ ү  Collaboration – хамтын ажиллагаа  Decision – шийдвэр, тогтоол, зориг, шийдмэгий бдал, шийдэх чадвар  Executive – г йцэтгэх засаглал, эрхлэгч, захирагч, г йцэтгэхү ү  Specialized –  Expert – ишлэл, хэсэг, иш татах, мэргэжилтэн, шинжээч, дадлагатай, туршлагтай, мэргэжлийн  Functional – ажил ргийн, албан хэргийнүү   1-18
  • 19.
    1-19 йл ажиллагааг дэмждэгҮ системдүү Ямар рэгтэй систем д вэүү үү ? Бизнесийн ажил г йлгээг р ашигтай боловсруулахү ү  йлдвэрлэлийн процессийг удирдахҮ Харилцаа, хамтын ажиллагааг дэмжих Корпорацийн мэдээ, г гдлийн сангуудыгө ө шинэчлэх
  • 20.
    1-20 йл ажиллагааг дэмжихҮ системдийн т рл дүү ө үү Ажил г йлээ боловсруулах систем дү үү Бизнесийн ажил г йлгээний мэдээ, г гдл дийгү ө ө үү б ртгэж, боловсруулахү Жишээ: борлуулалтын мэдээ боловсруулах, бараа, б тээгдх ний б ртгэлийн систем дү үү ү үү , нягтлан бодох б ртгэлийн систем дү үү  йлдвэрлэлийн процессийг хянаж, удирдах систем дҮ үү Бодит процессуудыг хянаж, удирдах Жишээ: газрын тос боловсруулалтанд химийн процессуудыг хянахын тулд мэдрэгч дийгүү (сенсорууд) хэрэглэдэг Байгууллагын хамтын ажиллагааны систем дүү Багын ба ажлын хэсгийн харилцааг сайжруулна Жишээ: и-мэйл, видео конференц
  • 21.
    1-21 Ажил г йлгээгболовсруулах хоёрү арга Багц боловсруулалт: Цаг хугацааны туршид ажил г йлгээн дийгү үү хуримтлуулж байгаад тодорхой тогтмол хугацаанд боловсруулах Жишээ: Банк нь х лээн авсан б х чек дийг ш нү ү үү ө ө б н р нь боловсруулдагөө өө Онлайн боловсруулалт: Ажил г йлгээг тэр даруйд нь боловсруулнаү Жишээ: Банк нь ATM-аас авч буй м нгийн тэр дорө нь боловсруулж, гаргаж гнө ө
  • 22.
    1-22 Удирдлагын дэмжих системдүү Ямар рэгтэй систем д вэүү үү ? Менежер дийг мэдээллээр хангаж, р д нтэйүү ү ү шийдвэр гаргахад нь тусална
  • 23.
    1-23 Удирдлагыг дэмжих систем дийнт рл дүү ө үү  Удирдлагын Мэдээллийн Систем дүү (УМС)  Менежер дийг тайлангаар хангаж, тайланг харуулна.үү  Жишээ: д р тутмын борлуулалтын шинжилгээнийө ө тайлангууд  Шийдвэр Гаргалтанд Туслах Систем дүү (ШГТС)  Шийдвэр гаргалтанд хэрэгтэй, интерактив дэмжлэгээр хангана  Жишээ: Сурталчилгааны м нгийг хаана зарцуулахыгө тодорхойлоход “Ингэвэл яах бол” шинжилгээ тусална  Дээд Удирдлагыг Мэдээллийн Систем дүү (ДУМС)  Г йцэтгэх захирлууд ба менежер дийг чухал мэдээллээрү үү хангана  Жишээ: рс лд гчдийн авч байгаа арга хэмжээн дийнӨ ө ө үү талаарх мэдээллийг амархан авах боломж олгоно
  • 24.
    1-24 йл ажиллагаа эсвэлУдирдлагыгҮ дэмждэг систем дүү Эксперт систем дүү Экспертийн з вл г г р ханганаө ө өө өө Жишээ: зээл олголтын з вл гчө ө Мэдлэгийн Удирдлагын Систем дүү Бизнесийн мэдлэгийг бий болгох, зохион байгуулах ба компаний хэмжээгээр тарааж т гээхэд тусална.ү Жишээ: Бизнесийн хамгийн сайн туршлагууд руу Интранетээр хандах
  • 25.
    1-25 МС-ийг цар хрээгээр нь ангилахү  Бизнесийн функциональ систем дүү  Бизнесийн ндсэн функц дийн йл ажиллагаа ба удирдлагынү үү ү хэрэглээ р чиглэнэүү  Жишээ: Нягтлан бодох б ртгэл, санх , эсвэл маркетингийнү үү йл ажиллагааг дэмжинэү  Стратегийн мэдээллийн систем дүү  Хэрэглэгчдийнхээ хувьд стратегийн давуу байдлыг олж авахад тусална  Жишээ: тээвэрлэлтийг м рд хө ө , и-худалдааны вэб систем дүү  Функциональ нэгж дундын мэдээллийн систем дүү  Хэд хэдэн т рлийн мэдээллийн систем дийг нэгтгэсэнө үү систем дүү  Олон функц дэд тусална.үү
  • 26.
    1-26 МТ-ийн сорилт баболомжууд Бизнесийн зорилгод хүргэх мэдээллийн систем ба технологиудыг удирдах үед менежерүүдэд тулгардаг сорилтууд ба боломжуудын жишээ
  • 27.
    1-27 МТ-ийн сорилт баболомжууд Бизнес / MТ-ийн сорилт Б тээгдх нийг х гж лэх, йлдвэрлэх, х ргэж г хү үү ө үү ү ү ө ө циклийн хурд ба уян хатан байдлын шаардлагууд Интернетийн технологиудыг хэрэглэн бизнес процессуудад реинженеринг хийх, функцуудыг хооронд нь нэгтгэх И-бизнес ба и-худалдааг байгууллагын стратеги, йл ажиллагаа, б тэц зохион байгуулалт, соёл рууү ү нэгтгэх
  • 28.
    1-28 МТ-ийн сорилт баболомжууд Бизнес / МТ-ийг х гжилө Интернет, интранет, экстранет, Вэбийг МТ-ийн ндсэн дэд б тэц болгон ашиглахү ү С лжээгээр холбогдсон ажилчид, хэрэглэгчид,ү нийл лэгчдэд Вэб технологийг тарааж т гээхүү ү Глобал с лжээгээр холбогдсон тооцооллын, хамтынү ажиллагааны, шийдвэр гаргалтанд туслах систем дийг х гж лэхүү ө үү
  • 29.
    1-29 МТ-ийн сорилт баболомжууд Бизнес / МТ-ийн зорилгууд: Хэрэглэгчдийн х сэж байгаа з йлийг нь х ссэнү ү ү ед нь х ссэн хэлбэр, байдлаар нь хамгийн багаү ү зардлаар г хө ө Нийл лэгчид ба хэрэглэгчидтэй хамтранүү йлдвэрлэл ба бизнес процессийг зохицуулахү Нийл лэгчид, дистрибуторуудтайгаа хамтранүү сувгийн т ншлэлийг сурталчлахү 
  • 30.
    1-30 МС-ийн амжилтыг хэмжих р ашигҮ Зардал, цаг хугацааг хамгийн бага хэмжээнд х ргэж, мэдээллийн н ц дийн ашиглалтийгү өө үү сайжруулна  р д н,Ү ү г жө өө Бизнесийн стратегиудыг дэмжих Бизнес процессуудад боломж олгох Байгууллагын б тэц ба соёлыг сайжруулахү Хэрэглэгч ба бизнесийн нэ цэнийг дээшл лэхү үү  р ашиг ба р г жийн хоорондын ялгаа нь юуҮ ү ө өө вэ?
  • 31.
    1-31 МС-ийн шийдл дийгүү боловсруулах 1.Судалгаа хийх 5. Ашиглалт, засвар үйлчилгээ 2. Шинжилгээ хийх 3. Зохиох 4. Нэвтрүүлэх
  • 32.
    1-32 МТ-ийн хэрэглээний ёссуртхууны сорилтууд •Харилцагчид эсэргүүцэх •Ажил зогсох •Засгийн газар хөндлөнгөөс оролцох •Харилцагчид эсэргүүцэх •Ажил зогсох •Засгийн газар хөндлөнгөөс оролцох Гол эрсдлүүд•Хэрэглэгчтэй түншлэх үйл ажиллагааны удирдлага •Хүний нөөцийн удирдлага •Бизнесийн шинжилгээний системүүд •Хэрэглэгчтэй түншлэх үйл ажиллагааны удирдлага •Хүний нөөцийн удирдлага •Бизнесийн шинжилгээний системүүд МТ-ийн хэрэглээ •Нууцлал, хүний эрхийн зөрчлүүд •Буруу мэдээлэл •Хуйвалдаан •Нууцлал, хүний эрхийн зөрчлүүд •Буруу мэдээлэл •Хуйвалдаан Гол хор хөнөөл •Ёс суртхууны хууль, дүрмүүд •Урамшуулал •Батламж •Ёс суртхууны хууль, дүрмүүд •Урамшуулал •Батламж Боломжит хариу үйлдлүүд
  • 33.
    1-33 Ёс суртхууны хариуцлагууд МТ-ийнямар хэрэглээн дийг бусад хувь х м сүү ү үү эсвэл нийгэмд хор уршигтай буюу буруу гэж тооцох вэ? Интернет эсвэл компаны МТ-ийн н ц дийн з вөө үү ө зохистой бизнес хэрэглээ гэж юу вэ? Компьютерын гэмт хэргээс Та рийг хэрхэнөө өө хамгаалж болох вэ? Жишээ:Буруу, хор уршигтай ашиглалтанд ртөө шаардлагаг й г гдл дийг цуглуулах,ү ө ө үү хэрэглэгчийн хувийн мэдээллийг хамгаалахг йү байх зэрэг орж болно.
  • 34.
    1-34 МТ-ийн ажлын байр ндсэн програмчлалын аутсорсинг Энэтхэг,Ү Ойрхи Дорнод ба Ази-Номхон далайн орнуудаас хийгдэж байна МС-ийн бусад чиглэлд ажил эрхлэх маш их боломжууд гарч байна. Мэргэжсэн МС-ийн боловсон х чин дутагдалтайү байгаа Ирээд йтэй, баталгаатай, сонирхолтой, уртү хугацааны ажлын байрууд
  • 35.
  • 36.
    1-36 Ажил эрхлэлтийн слтө ө 2012 он х ртэл хамгийн хурдан с н нэмэгдэж,ү ө ө эрэлттэй байгаа ажлын байрнууд дотор Системийн шинжээчид,  г гдлийн сангийн администраторуудӨ ө Удирдлагын т вшний бусад ажлын байруудү С лжээний мэргэжилтэнү Мэдээллийн хамгаалалтын мэргэжилтн дүү орж байна.
  • 37.
    1-37 МС-ийн функц дүү Компанийндсэн функциональ нэгжү  йл ажиллагааны р ашиг, ажилчдын х д лм рийнҮ ү ө ө ө б тээмж, ёс з й, хэрэглэгчдэд йлчлэх, сэтгэл ханамжиндү ү ү чухал н л з лэгчө өө ү үү  р д нтэй шийдвэр гаргалтанд туслах мэдээллийн гол эхҮ ү сурвалж Глобал зах зээл дээр рс лд х чадвартай бараа б тээгдх нө ө ө ү үү ба йлчилгээг х гж лэх чухал б рэлдх н хэсэгү ө үү ү үү  рчл гд ж, сорьж байдаг ажлын байрны боломжӨө ө ө  н дрийн с лжээгээр холбогдсон бизнесийн голӨ өө ү б рэлдх н хэсэгү үү
  • 38.
    1-38 Систем гэж юувэ? Систем бол Орцыг х лээн авч зохион байгуулалттай хувиргахү процессоор гарцыг бий болгох замаар Нийтлэг нэг зорилгод х рэхийн т л хамтдааү ө өө ажиллаж байгаа Маш тодорхой тогтоосон хил хязгаартай  р хоорондоо уялдаа холбоотой б рэлдх нӨө ү үү хэсг дийн цогцүү
  • 39.
    1-39 Системийн гурван ндсэнфункцү  Оруулах – систем р боловсруулахаар оруулжүү буй элемент дийг олж, цуглуулах йлүү ү ажиллагаа  Боловсруулах – орцыг гарц болгон х рв лдэгө үү хувиргах процесс  Гаргах хувиргах процессоор элемент дийгүү хамгийн эцсийн цэг х ртэл нь дамжуулж буйү процесс
  • 40.
    1-40 Кибернетик систем Б хсистем д орц, боловсруулалт, гарцтайү үү байдаг  рийг хянадаг, рийг тохируулдаг, эргэхӨө өө өө өө холбоо ба удирдлагатай системийг кибернетик систем гэнэ: Эргэх холбоо системийн г йцэтгэлийн тухай мэдээү Удирдах систем рийнх зорилгод х рэхийнөө өө ү т л явж байгаа эсэхийг тодорхойлохын тулдө өө эргэх холбоог хянаж, нэлж д гнэх процессү ү
  • 41.
  • 42.
    1-42 Компани систем болохнь Бизнес орчин дахь хувьцаа эзэмшигчид Нийгмийн бүлэг Өрсөлдөгчид НийлүүлэгчидЗГ-ийнагентлагууд Санхүүгийн байгууллагууд Хөдөлмөрийн холбоод ХувьнийлүүлэгчидХэрэглэгчид Эдийн засгийн нөөцүүд: Хүмүүс Мөнгө Материал Машин Газар Хэрэгслүүд Эрчим хүч Мэдээлэл Бүтээгдхүүн, үйлчилгээ: Бүтээгдхүүн Үйлчилгээ Төлбөр тооцоо Тусламж, хандив Мэдээлэл Бусад Бизнес процесс: Бүтээгдхүүн, үйлчил- гээг сурталчлах, хөгжүүлэх, үйлдвэрлэх ба хүргэж өгөх Хэрэлэгчдийг дэмжиж, туслах Бусад процессууд Удирдлага Мэдээллийн систем
  • 43.
  • 44.
    1-44 Мэдээллийн системийн б рэлдхн хэсг дү үү үү Х ний н цү өө Эцсийн хэрэглэгчид: МС-ийг буюу МС-ийн мэдээллийг хэрэглэж байгаа х м сү үү МС-ийн мэргэжилтэн: МС-ийг х гж лж, ажиллуулжө үү байгаа х м сү үү Техник хангамжийн н цөө Мэдээлэл боловсруулалтанл хэрэглэгдэж байгаа б хү бодит т х р мж дө өө ө үү Машин, г гд л з гч, дагалдах т х р мж дө ө ө өө ө өө ө үү Програм хангамжийн н цөө Програм, д рэм журмууд зэрэг мэдээлэл боловсруулахү б х зааварчилгаануудү Системийн програм хангамж, хэрэглээний програм хангамж, д рэм журмуудү
  • 45.
    1-45 Мэдээллийн системийн б рэлдхн хэсг дү үү үү ( ргэлжү .) Мэдээ, мэдээллийн н цөө Бизнесийн ажил г йлгээний тухай баримтуудү Боловсруулагдсан ба зохион байгуулагдсан мэдээлэл Зохион байгуулагдсан мэдээ, г гдл дийнө ө үү мэдээллийн сангууд С лжээний н цү өө Харилцаа холбооны з гчөө С лжээний дэд б тэцү ү : техник ба програм хангамж Интернет, интранет ба экстранет
  • 46.
    1-46 г гд лба мэдээллийн ялгааӨ ө ө  г гд л, мэдээӨ ө ө бодит йл явдлын буюуү бизнесийн ажил гй лгээн дийн тухай т хийү үү үү баримтууд Мэдээлэл Эцсийн хэрэглэгчийн хувьд утга учиртай, хэрэгтэй агуулгатай болж хувирсан мэдээ, г гд лө ө ө Жишээ: Борлуулалтын г гд л, мэдээө ө ө : барааны нэр, тоо ширхэг, нэгжийн нэү Борлуулалтын мэдээлэл: барааны т р л,ө ө борлуулалтын нутаг дэвсгэр эсвэл борлуулагчаар
  • 47.
    1-47 МС-ийн йл ажиллагааү г гдлийн н цийг оруулахӨ ө өө  г гд л оруулах йл ажиллагааӨ ө ө ү  г гдлийг мэдээлэл болгон боловсруулахӨ ө Ж нь., тооцоолох, харьцуулах, сортлох, ангилах, нэгтгэх Мэдээллийн б тээгдх нийг гаргахү үү Мессэж, тайлан, маягт ба график д рслэл дү үү  г гдлийн н цийг хадгалахӨ ө өө  г гдлийн элемент д ба мэдээллийн сангуудӨ ө үү Системийн г йцэтгэлийг хянаж, удирдахү Эргэх холбоог хянаж, нэлж д гнэхү ү
  • 48.
    1-48 МС-ийг ялгаж таних Бизнесийнмэргэжилтний хувьд та МС-ийг олж харж, тэдгээрийн Хэрэглэж буй х м с, техник хангамж, програмү үү хангамж, г гд л ба с лжээний н ц дийгө ө ө ү өө үү Бий болгож байгаа мэдээллийн б тээгдх нийү үү т рлийгө Оруулах, боловсруулах, гаргах, хадгалах ба хянаж, удирдах йл ажиллагаагаа г йцэтгэж буй аргыгү ү Тодорхойлох чадвартай байх ёстой
  • 49.
    Бизнесийн мэдээллийн систем дийнндэсүү ү Бүлэг 1 McGraw-Hill/Irwin Copyright © 2007 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All rights reserved.

Editor's Notes

  • #7 You might just as well ask why study accounting, finance, operations management, marketing, human resources, management. Most business majors include a class in IS.
  • #8 Бараг бүх юмс систем юм. Нэг систем нь бусад системүүдээс тогтсон эсвэл нэг том системийн хэсэг байж болно.
  • #9 Энэ бол бид цаашид өргөжүүлэх энгийн тодорхойлолт юм. What’s an example? Smoke signals to transmit information Card catalogs in a library Book bag with day planner, notebooks, that allows you organize inputs from lectures, presentations and discussions. The output is homework and good exam grades Cash register at restaurant Other examples?
  • #10 Definition of IS from prior slide: An organized combination of People Hardware Software Communications networks Data resources Policies and procedures That stores, retrieves, transforms, and disseminates information in an organization In theory, an IS could be pencil and paper based
  • #12 Refers back to figure 1.2 on prior slide Foundation Concepts: Examples: general systems theory, competitive strategies. Covered in chapters 1, 2 Information Technology: Covered in chapters 3-6 Business Applications: Chapter 7: applications in functional areas, Chapter 8: electronic commerce applications and Chapter 9: decision making Development Processes: By both business professionals and IS specialists. Chapter 10. Management Challenges: Managing IT at the end user, enterprise and global levels of a business. Chapter 11 is security challenges and Chapter 12 is how to manage IT in global businesses.
  • #13 Examples of business processes: record purchases, track inventory, pay employees, etc. Business would stop without such IS. Examples of decision making: what lines of merchandise need to be added, what kind of investment required. Examples of competitive advantage: put kiosk in store to connect to e-commerce website. Help gain advantage over competitor without such a kiosk.
  • #14 Note that while IS has expanded, they are still doing the same basic things that they’ve been doing. What has changed is: more integration of functions, greater connectivity across components, better use for maximum advantage of business and strategic opportunities
  • #25 Support either operations or management applications
  • #26 In reality most systems are Cross-functional
  • #34 What uses of IT might be considered improper or harmful to other individuals or society? Improper uses might include collecting data that you don’t need, not protecting personal customer data, etc. What is the proper business use of the Internet or a company’s IT resources? Is it proper to use the company’s computers to surf the web, send personal e-mail, etc. How can you protect yourself from computer crime? Virus and spam protection, never replying to phishing, etc.
  • #39 Repeating definition from earlier but adding accepting inputs, producing outputs, and transformation
  • #42 A cybernetic system has both feedback and control. A home thermostat accepts the desired room temperature as input and sends a message to fire the furnace. The thermostat provides feedback to shut the system down when the desired temperature is reached.
  • #43 A business can be viewed as a system. This system does not operate in a vacuum rather it functions in an environment containing other systems. A business is an open system in that it interacts with other systems in the environment. It is also an adaptive system in that it can change itself or its environment in order to survive.
  • #44 Major components of an information: people, hardware, software, data and networks. These components perform input, processing, output, storage, and control activities.
  • #45 Hardware: Peripherals include keyboard, mouse, video screen, printer
  • #46 Communications media: twisted pair wire, coaxial cable, wireless technologies