Download as PDF, PPTX
ธาตุและสารประกอบ
- 1. LOGO โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ กาญจนบุรี กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ รายวิชา วิทยาศาสตร์3 ( ว 22101) เรื)อง ธาตุและสารประกอบเรื)อง ธาตุและสารประกอบ โดยครูสุกัญญา นาคอ้น 1
- 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. สืบค้นข้อมูลและตรวจสอบสมบัติของธาตุ สารประกอบและ กัมมันตรังสี 2. ทดลอง จําแนกและอธิบายสมบัติของธาตุโลหะ อโลหะและกึ)งโลหะได้ 2 2. ทดลอง จําแนกและอธิบายสมบัติของธาตุโลหะ อโลหะและกึ)งโลหะได้ 3. อธิบายและยกตัวอย่างการนําธาตุ สารประกอบและธาตุกัมมันตรังสี ไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจําวัน รวมทั6งอันตรายจากกัมมันตภาพรังสี 4. อธิบายความหมายของคําต่อไปนี6ได้ สารบริสุทธ์ สารประกอบ ธาตุ อโลหะ กึ)งโลหะ ธาตุกัมมันตรังสี โมเลกุล และอะตอม
- 3.
- 4. ข้อแตกต่างระหว่างสารบริสุทธิ9กับสารละลาย สิ)งเปรียบเทียบ สารบริสุทธิ9 สารละลาย จํานวนชนิดของสารมีสารเพียงชนิดเดียว มีสารมากกว่าหนึงชนิด จุดเดือด คงที ไม่คงที จุดหลอมเหลว คงที ไม่คงที 4 จุดหลอมเหลว คงที ไม่คงที จุดเยือกแข็ง คงที ไม่คงที ความหนาแน่น คงที แปรเปลียนได้ขึนอยู่กับความ เข้มข้นของสารละลาย ความสามารถในการ ละลาย คงที ณ อุณหภูมิและความดัน หนึง ไม่คงทีแน่นอน
- 5. 1. สมบัติทางกายภาพ คือสมบัติทีบอกถึงสี กลิน รส การละลาย ความหนาแน่น จุดหลอมเหลว จุดเดือด เป็นต้น สมบัติของสาร 5 การละลาย ความหนาแน่น จุดหลอมเหลว จุดเดือด เป็นต้น 2. สมบัติทางเคมี คือ สมบัติของการเปลียนแปลงทีให้ สารใหม่ทีมีสมบัติต่างจากสารเดิม เช่น การเผาไหม้ของไม้ขีด ไฟ การเกิดสนิม เป็นต้น
- 6. คือสารเนือเดียวทีมีจุดเดือด จุดเหลอมเหลวคงที มีองค์ประกอบเพียง ชนิดเดียวไม่สามารถใช้วิธีทางกายภาพแยกองค์ประกอบของสารบริสุทธิ0ได้ สารบริสุทธิ9 6 ธาตุ (element)ธาตุ (element) คือ สารบริสุทธิ0ทีประกอบด้วย อะตอมเพียงชนิดเดียว ได้แก่ ธาตุทุกตัวในตาราง ธาตุ เช่น H, C , N สารประกอบ (Compound)สารประกอบ (Compound) คือ สารบริสุทธิ0ทีเกิดจากธาตุตังแต่ 2 ชนิดขึนไปรวมตัวกันทางเคมี โดยมี อัตราส่วนในการรวมกันคงทีแน่นอน เช่น CO2 , H2O, HCl
- 7.
- 8. อะตอม คือ เป็นอนุภาคหรือสิงทีเล็กทีสุดของธาตุ เช่นธาตุออกซิเจน มีอะตอมของออกซิเจนเป็นอนุภาคทีเล็ก ทีสุดของธาตุ อะตอม และโมเลกุล 8 ทีสุดของธาตุ โมเลกุล คือ เกิดจากการรวมตัวของอะตอมตังแต่ 2 อะตอมขึนไป เช่น โมเลกุลของนํา (H2O) (ประกอบด้วย อะตอมของธาตุไฮโดรเจนและออกซิเจน)
- 9.
- 10. ข้อแตกต่างระหว่างธาตุและสารประกอบ ธาตุ สารประกอบ - ประกอบด้วยอะตอมของ ธาตุเพียงชนิดเดียวเช่น O2 , - สารประกอบ ประกอบด้วย อะตอมของธาตุมากกว่า 1 10 ธาตุเพียงชนิดเดียว เช่น O2 , N อะตอมของธาตุมากกว่า 1 ชนิด เช่น H2O - ไม่สามารถแยกสลายได้ ทางเคมี - สารประกอบ สามาระ แยกสลายได้ทางเคมี
- 11.
- 12. จอห์น ดอลตัน (JohnDalton) (1766–1844) นักเคมีชาวอังกฤษ เป็นคนแรกทีเสนอให้ใช้ สัญลักษณ์ธาตุตามแผนภาพ ด้านล่าง การเรียกชื)อธาตุ 12 John Dalton
- 13. พ.ศ. 2361 นักเคมีชาวสวีเดนชื)อ จาคอบเบอร์ซีเลียส (Jacob Berzlius) เสนอให้ใช้ ตัวอักษรแทนชือธาตุ การเรียกชื)อธาตุ 13 เสนอให้ใช้ ตัวอักษรแทนชือธาตุ Jacob Berzlius
- 14. การเขียนสัญลักษณ์ของธาตุมีหลักการดังนี6 1. ถ้าธาตุมีชือในภาษาละตินให้ใช้อักษรตัว แรกเป็นสัญลักษณ์ โดยเขียนเป็นตัวอักษรภาษาอังกฤษ ตัวพิมพ์ใหญ่เช่น โซเดียม (Sodium) มีชือในภาษาละติน Natrium จึงใช้สัญลักษณ์ คือ Na 2. ถ้าธาตุนันไม่มีชือในภาษาละตินให้ใช้ 14 2. ถ้าธาตุนันไม่มีชือในภาษาละตินให้ใช้ อักษรตัวแรกของของชือในภาษาอังกฤษตัวพิมพ์ใหญ่ เป็นสัญลักษณ์ เช่น H แทน ไฮโดรเจน 3. ในกรณีภาษาละตินและภาษาอังกฤษมี อักษรตัวแรกเหมือนกันให้ใช้ตัวถัดไปเพิมเข้าไปอีกตัว หนึงด้วยตัวพิมพ์เล็กJacob Berzlius
- 15. การเขียนสัญลักษณ์ ชื)อภาษาไทย ชื)อภาษาอังกฤษ ชื)อภาษาละตินสัญลักษณ์ คาร์บอน Carbon - C แคลเซียม Calcium - Ca 15 แคลเซียม Calcium - Ca ทองแดง Copper Cuprum Cu โซเดียม Sodium Natrium Na ไอโอดีน Iodine - I เหล็ก Iron Ferrum Fe
- 16.
- 17.
- 18. ธาตุโลหะ (Metal Elements) ธาตุโลหะเป็นธาตุทีเกิดจากอะตอมชนิดเดียวกันรวมกันเป็นโครงผลึก ส่วนใหญ่มีสถานะเป็นของแข็ง ผิวเป็นมันวาว เหนียวดึงเป็นเส้นหรือทุบเป็นแผ่น บาง ๆ ได้นําไฟฟ้า นําความร้อน ส่วนใหญ่มีจุดเดือดและจุดหลอมเหลวสูง ยกเว้น โลหะทีมีสถานะเป็นของเหลว คือ ปรอท (Hg) ซีเซียม (Cs) และแฟรนเซียม (Fr) 18 โลหะทีมีสถานะเป็นของเหลว คือ ปรอท (Hg) ซีเซียม (Cs) และแฟรนเซียม (Fr)
- 19.
- 20. ธาตุอโลหะ (Non-metal) อโลหะ (Non-metal)ประกอบด้วยอะตอมของธาตุชนิดเดียวกันทีมีสถานะ ทังของแข็ง ของเหลว และก๊าซ อโลหะทีมีสถานะเป็นของแข็งจะเปราะ ผิวไม่เป็น มันวาวส่วนใหญ่มีจุดหลอมเหลวและจุดเดือดตํา ยกเวนธาตุคาร์บอน มีจุดหลอมเหลว และจุดเดือดสูง ตัวอย่างของธาตุอโลหะ เช่น คาร์บอน (C) กํามะถัน (S) ออกซิเจน (O) 20 ตัวอย่างของธาตุอโลหะ เช่น คาร์บอน (C) กํามะถัน (S) ออกซิเจน (O) ไฮโดรเจน (H) เป็นต้น
- 21.
- 22. ธาตุกึ)งโลหะ (Metalloid) ธาตุกึ)งโลหะ (Metalloid)เป็นธาตุทีมีสมบัติทังโลหะและอโลหะ เช่น ธาตุซิลิคอน (Si) เป็นของแข็งสีเงิน มันวาวเหมือนโลหะ แต่เปราะเหมือน อโลหะ และนําไฟฟ้าได้เล็กน้อย ธาตุโบรอน (B) เป็นของแข็งสีดําและเปราะเหมือน อโลหะแต่จุดหลอมเหลวสูงเหมือนโลหะ เป็นต้น ดังนันธาตุกึงโลหะจะนําไฟฟ้าได้ 22 อโลหะแต่จุดหลอมเหลวสูงเหมือนโลหะ เป็นต้น ดังนันธาตุกึงโลหะจะนําไฟฟ้าได้ ดีเมือมีอุณหภูมิสูงขึน เนืองจากมีสมบัติเป็นสารกึงตัวนํา ตัวอย่างธาตุกึงโลหะ เช่น โบรอน (B) ซิลิกอน (Si) พลวง (Sb) เทลลูเรียม (Te) อาร์เซนิก (As) เป็นต้น
- 23.
- 24. สมบัติ โลหะ อโลหะกึ)งโลหะ สถานะ เป็นของแข็ง ยกเว้นปรอทมี สถานะเป็นของเหลว มีทังของแข็ง ของเหลวและ ก๊าซ ของแข็ง การนําไฟฟ้ า/ นําความร้อน นําไฟฟ้า เช่น เงิน นําไฟฟ้า ได้ดีทีสุด ไม่นําไฟฟ้า ยกเว้น แกรไฟต์นําไฟฟ้าได้ดี บางชนิดนําไฟฟ้า เช่น โบรอน บางชนิดไม่นําฟ้า จุดหลอมเหลว จุดเดือด สูง ยกเว้นปรอท ตํา ยกเว้นคาร์บอนทีเป็น โครงผลึกร่างตาข่าย บางชนิดสูง บางชนิดค่อนข้าง สูง ตารางเปรียบเทียบสมบัติบางประการของโลหะ อโลหะ และกึ)งโลหะตารางเปรียบเทียบสมบัติบางประการของโลหะ อโลหะ และกึ)งโลหะ 24 จุดหลอมเหลว จุดเดือด ตํา ยกเว้นคาร์บอนทีเป็น โครงผลึกร่างตาข่าย บางชนิดสูง บางชนิดค่อนข้าง สูง ความเหนียว เหนียว ทุบเป็นแผ่นได้ เปราะ เปราะ ลักษณะผิว เป็นมันวาว ด้าน บางชนิดมันวาว บางชนิดด้าน การเกดเสียงเมื)อเคาะ ดังกังวาน ไม่กังวาน ไม่กังวาน ความหนาแน่น บางชนิดมีความหนาแน่น มาก บางชนิดมีความ หนาแน่นน้อย ความหนาแน่นน้อย บางชนิดมีความหนาแน่นมาก บางชนิดมีความหนาแน่น ค่อนข้างมาก
- 25. หมายถึง อนุภาคที)เป็นองค์ประกอบของอะตอมได้แก่ โปรตอนนิวตรอน และอิเล็กตรอน ซึ)งมีสัญลักษณ์และประจุไฟฟ้ าดังนี6 อนุภาคมูลฐานของอะตอม 25 อนุภาคมูลฐาน สัญลักษณ์ ประจุไฟฟ้า โปรตอน ( Proton) p 1 นิวตรอน (Neutron) n 0 อิเล็กตรอน (Electron) e -1
- 26. สัญลักษณ์นิวเคลียร์ เป็นการเขียน สัญลักษณ์ของธาตุและแสดงจํานวนอนุภาคมูล ฐานของอะตอมด้วยเลขอะตอมด้วยเลขอะตอม และเลขมวล สัญลักษณ์นิวเคลียร์ (nuclearsymbol) 26 และเลขมวล เลขอะตอม (Atomic number) เป็น เลขแสดงจํานวนโปรตอน เขียนไว้ทีมุมล่าง ซ้ายของสัญลักษณ์ เลขมวล (Mass number) เป็นเลข แสดงผลบวกของจํานวนโปรตอนและนิวตรอน เขียนไว้ทีมุมซ้ายของสัญลักษณ์
- 27.
- 28. sample Mg24 12 C12 6 −216 8O p =12 p = 6 p = 8 28 p = 12 p = 6 p = 8 e– = 12 e– = 6 e– = 10 n = 12 n = 6 n = 8
- 29. ไอโซโทป (Isotope) หมายถึงอะตอมของธาตุชนิดเดียวกัน แต่มีเลขมวลต่างกันหรือ อะตอมของธาตุทีมีเลขอะตอมเท่ากันหรือจํานวนโปรตอนเท่ากัน แต่มี จํานวนนิวตรอนต่างกัน ตัวอย่างไอโซโทป เช่น ไฮโดรเจนมี 3 ไอโซโทปคือ 29 ตัวอย่างไอโซโทป เช่น ไฮโดรเจนมี 3 ไอโซโทปคือ p = 1 p = 1 p = 1 e– = 1 e– = 1 e– = 1 n = 0 n = 1 n = 2 protium (H) deuterium (D) tritium (T) H1 1 H2 1 H3 1
- 30. ไอโซโทน (Isotone) หมายถึงอะตอมของธาตุต่างชนิดกัน มีเลขอะตอมและ เลขมวลต่างกันแต่มีจํานวนนิวตรอนเท่ากัน 14 30 C13 6 N14 7 p = 6 p = 7 e– = 6 e– = 7 n = 7 * n = 7 *
- 31. ไอโซบาร์ (Isobar) หมายถึงอะตอมของธาตุต่างชนิดกัน แต่มี เลขมวลเท่ากัน 1414 31 C14 6 N14 7 p = 6 p = 7 e– = 6 e– = 7 n = 8 n = 7
- 32. ธาตุกัมมันตรังสี ธาตุกัมมันตรังสี หมายถึง ธาตุทีแผ่รังสีได้เนืองจาก นิวเคลียสของอะตอมไม่เสถียรเป็นธาตุทีมีเลขอะตอมสูง กว่า 82 32 กว่า 82 กัมมันตภาพรังสี หมายถึง ปรากฏการณ์ทีธาตุแผ่ รังสีได้เองอย่างต่อเนือง รังสีทีได้จากการสลายตัว มี 3 ชนิด คือ รังสีแอลฟา รังสีบีตา และรังสีแกมมา
- 33. ธาตุกัมมันตรังสี รังสีแอลฟา (α )ความสามารถทะลุทะลวงได้ตํา เพียงแผ่นกระดาษ หนา แผ่นโลหะทีมีความหนาเท่ากับแผ่นอะลูมิเนียมบางๆ รังสีบีตา (β) มีความสามารถทะลุทะลวงได้มากกว่ารังสีแอลฟา 100 เท่า สามารถทะลุอะลูมิเนียมทีมีความหนา 1 เซนติเมตร หรืออากาศทีมี 33 100 เท่า สามารถทะลุอะลูมิเนียมทีมีความหนา 1 เซนติเมตร หรืออากาศทีมี ความหนาประมาณ 1 สามารถป้ องกันการทะลุทะลวงของรังสีบีตาได้ รังสีแกมมา (γ) มีสมบัติเหมือนกันกับรังสีเอกซ์ (รังสีแม่เหล็กไฟฟ้า ทีมีพลังงานสูง) เคลือนทีด้วยความเร็วเท่ากับแสง มีกําลังทะลุทะลวงได้ มากกว่า รังสีบีตา 100 เท่า
- 34.
- 35. 1. ด้านธรณีวิทยา - การใช้คาร์บอน-14(C-14) คํานวณหาอายุของวัตถุโบราณ 2. ด้านการแพทย์ - ใช้ไอโอดีน-131 (I-131) ในการติดตามเพือศึกษาความผิดปกติของต่อม ไทรอยด์ ประโยชน์จากการใช้ธาตุกัมมันตรังสี 35 ไทรอยด์ -โคบอลต์-60 (Co-60) ใช้รักษาโรคมะเร็ง - เรเดียม-226 (Ra-226) ใช้รักษาโรคมะเร็ง 3. ด้านเกษตรกรรม -ใช้ฟอสฟอรัส 32 (P-32) ศึกษาความต้องการปุ๋ ยของพืช ปรับปรุงเมล็ดพันธุ์ที ต้องการ - ใช้โพแทสเซียม-32 (K–32) ในการหาอัตราการดูดซึมของต้นไม้
- 36. 4. ด้านอุตสาหกรรม ใช้ธาตุ กัมมันตรังสีตรวจหารอยตําหนิเช่น รอยร้าว ของโลหะหรือท่อขนส่งของเหลว ใช้ธาตุ กัมมันตรังสีในการ ตรวจสอบและควบคุมความ หนาของวัตถุ ใช้รังสีฉายบนอัญมณีเพือให้มี ประโยชน์จากการใช้ธาตุกัมมันตรังสี 36 หนาของวัตถุ ใช้รังสีฉายบนอัญมณีเพือให้มี สีสันสวยงาม 5. ด้านการถนอมอาหาร - ธาตุโคบอลต์-60 (Co–60) ใช้ทําลาย แบคทีเรียในอาหาร
- 37. 6. ด้านพลังงาน มีการใช้ พลังงานความร้อนทีได้จาก ปฏิกิริยานิวเคลียร์ในเตาปฏิกรณ์ ประโยชน์จากการใช้ธาตุกัมมันตรังสี 37 ปฏิกิริยานิวเคลียร์ในเตาปฏิกรณ์ ปรมาณูของยูเรีเนียม-238(U-238) ต้มนําให้กลายเป็นไอ แล้วผ่านไอ นําไปหมุนกังหัน เพือผลิต กระแสไฟฟ้า
- 38.
- 39.
- 40.