SlideShare a Scribd company logo
1 of 15
Download to read offline
ТНУ-ЫН АРГА ЗҮЙ, ҮНЭЛГЭЭНИЙ БАГ
2020 ОН
“ТҮҮХ-7-Р АНГИ
ХИЧЭЭЛИЙН ТАНИЛЦУУЛГА
БҮЛЭГ СЭДЭВ:
ЭЭЛЖИТ
ХИЧЭЭЛ
/80 МИНУТЫН
БАГЦ/
СЭДЭВ 1: Дундад зууны Энэтхэг
СЭДЭВ 2: Дундад зууны Япон
СЭДЭВ 3: Бидний мэдэх Чингис хаан
СЭДЭВ 4: Тэмүжин Их Монгол улсыг байгуулсан нь
Чингисийн өмнөх үеийн дорно дахин, Их Монгол улс
ТҮҮХ 7-Р АНГИ
ЭЭЛЖИТ ХИЧЭЭЛ-1
СЭДЭВ:
Дундад зууны Энэтхэг
АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ
V-VI зууны Энэтхэгт Гуптын эзэнт улс тогтов. Эзэнт улс мөхөхөд Энэтхэг
олон жижиг улс болон хуваагдав. Тус орон Монголын байлдан дагуулал
хүртэл Лалын шашинтны довтолгоонд өртжээ. Гуптын эзэнт улсын үеийг
Энэтхэгийн “Алтан үе” гэдэг. Цагаан Хүннүгийн довтолгооноо Гуптын
эзэнт улсын хааны хүчийг сулруулж, VI зуунд хэд хэдэн жижиг улс болон
задрав. Энэтхэгийг нийгмийн зохион байгуулалт кастын тогтолцоон дээр
суурилсан хэвээр байв. Уг нийгмийн зохион байгуулалт одоогоос 3000
жилийн өмнө үүсчээ. Нэг кастаас нөгөөд дураар орох хориотой байжээ.
АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ
ТҮҮХ 7-Р АНГИ
ДАСГАЛ,
ДААЛГАВАР
ЭХ
СУРВАЛЖ
АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ
ТҮҮХ 7-Р АНГИ
......
СУРАХ БИЧГИЙН 65,66,67-Р ХУУДАСНЫ АСУУЛТАНД ХАРИУЛЖ ДЭВТЭРТЭЭ
ТЭМДЭГЛЭЛ ХИЙЖ ИРЭХ
СУРАХ БИЧГИЙН 65-67-Р ХУУДАС, ВИКИПЕДИА НЭВТЭРХИЙ ТОЛЬ
ТҮҮХ 7-Р АНГИ
ЭЭЛЖИТ ХИЧЭЭЛ-2
СЭДЭВ:
Дундад зууны Япон
АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ
Япон хэлэнд 日 本 (албан ѐсоор Ниппон, аман ярианд Нихон гэж
дуудагдана, "Наран үндэст/язгуурт/гарвалт" гэх утгатай) гэж нэрлэгддэг.
Энэхүү нэрийг анх 645 оны 7-р сард Солонгосын хойгт оршин байсан
Гүгурѐо болон Вэкжэ улсын элчид хандсан бичигт "Бурханы сурвалжит
Наран үндэст улсын эзэн хаан" хэмээн хэрэглэгдсэн гэж үздэг VII зуунд
хааны төвлөрсөн хүчтэй засаглал тогтсон Япон төрт ѐс, нийгэм, соѐлын
талаар олон өөрчлөлт гарчээ. "Яѐойн эрин" буюу МЭӨ III зууны үеэс
цагаан будаа тариалан, төмөр ба хүрэл боловсруулж, вааран эдлэл
хийх болжээ. Эдгээр нь Хятад эсвэл Солонгосоос шилжин ирсэн
одоогийн япончуудтай холбоотой гэж үздэг байна.
"Нарагийн эрин" буюу МЭ VIII зууны үед Японы анхны хүчирхэг улс,
одоогийн Нара орчимд төвлөрөн бий болжээ. Энэ үед хамаарах
"Кожики" (Kojiki, 712 он), "Нихон Шоки" (Nihon Shoki, 720 он) зэрэг
судрууд хадгалагдан үлдсэн байдаг
АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ
Самурай гэдэг нь дундад зуун болон орчин цагийн эхэн үеийн Японы цэргийн язгууртнууд юм. Наран
ургах зүгийн Япон оронд 700 орчим жил оршин тогтносон самурай гэгдэх анги давхарга нь өндөр дэг
жаяг, эр хүний амлалт, ноѐн нуруу, үнэнч туйлбартай зан суртахууны илэрхийлэл болдог байжээ.
Шударга ариун, зүй зохист ясыг ягштал баримтлагч, бодит үнэн, чин үнэнийг л ярьж хэлдэг, нэр
төрөө аминаасаа илүү өндөрт өргөж байх ѐстой, эр зориг, хатуужил тэвчээртэй байх ѐстой самурай
хүнийг өрөвч нинжин сэтгэлтэй, эелдэг бөгөөд урвашгүй үнэнч зан чанартай байх ѐстой гэж үздэг
байв.
ТҮҮХ 7-Р АНГИ
ДАСГАЛ,
ДААЛГАВАР
ЭХ
СУРВАЛЖ
АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ
ТҮҮХ 7-Р АНГИ
......
СУРАХ БИЧГИЙН 68,69,67-Р ХУУДАСНЫ ЭРГЭЦҮҮЛЭЛ,АСУУЛТАНД ХАРИУЛЖ
ДЭВТЭРТЭЭ ТЭМДЭГЛЭЛ ХИЙЖ ИРЭХ
СУРАХ БИЧГИЙН 67-69-Р ХУУДАС
Дэлгэрэнгүй мэдээллийг: news.xopom.com/125431/ © XopoM News
ТҮҮХ 6-Р АНГИ
ЭЭЛЖИТ ХИЧЭЭЛ-3
СЭДЭВ:
Бидний мэдэх Чингис
хаан
АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ
Чингис хаан ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ ᠬᠠᠭᠠᠨ (~1162 - 1227) 1206 онд Монгол аймгуудыг нэгтгэж Их
Монгол Улс буюу Монголын эзэнт гүрнийг байгуулсан Монголын хаан байв.
Хиад Боржигин Есүхэйн Тэмүжин (Тэмүүжин ᠲᠡᠮᠦᠵᠢᠨ ч гэж бичдэг) гэдэг
нэртэйгээр Боржигин овогт төрсөн тэрээр түүхэн дэх хамгийн гарамгай
цэргийн удирдагчдын нэг болсон юм.
Их Монгол Улсыг байгуулсны дараа тэрээр амьдралынхаа явцад Ази,
Европын ихэнх нутаг дэвсгэрийг эзэлсэн бөгөөд харин түүний үр хүүхдүүд
үүнийг нь үргэлжлүүлж, тухайн үед соѐл иргэншилт хүн төрөлхтөнд
нээгдээд байсан дэлхийн хуурай газрыг бараг бүхэлд нь эзэлсэн байна
АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ
Чингис хаан Тангудыг эзлэсний дараа 1227 онд нас баржээ. Түүний оршуулагдсан
газар нь одоо хүртэл олдоогүй болно. Чингисийн үр удам өнөөгийн Хятад,
Солонгос, Кавказ, Төв Азийн орнууд, мөн өнөөгийн Орос, зүүн Европ, Ойрхи
Дорнодын зарим хэсгүүдийг эзэлсэн буюу түшмэг улсуудаа болгосон ажээ.
Монголын нууц товчоонд Чингис хааны язгуур, дээд тэнгэрээс заяат төрсөн
Бөртэчино эхнэр Гoo маралын хамтаар тэнгис далайг гаталж ирээд Онон мөрний эх
Бурхан халдун ууланд нутаглаж, Батцагаан гэдэг нэгэн хөвүүнийг төрүүлжээ хэмээн
дурдсан байдаг. Дараахь үе удмуудыг жагсаавал Тамача, Хоричар мэргэн, Уужим
буурал, Саль-Хачау, Ихнүдэн, Шинсочи, Харчу, Боржигидай мэргэн, Торголжин баян,
Добу мэргэн. Добу мэргэний эхнэр Хорь түмдийн Хорилардай мэргэний охин Алун-
гуа. Добу мэргэн хоѐр хүүтэй болоод нас барсны дараа Алун-гуагаас төрсөн гурван
хөвүүний бага нь болох Бодончар мунхагаас Боржигин овгийнхон үүсэн гарчээ.
ТҮҮХ 7-Р АНГИ
ДАСГАЛ,
ДААЛГАВАР
ЭХ
СУРВАЛЖ
АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ
ТҮҮХ 7-Р АНГИ
......
Дараах асуултанд хариулаарай
1. Тэмүжиний дээд өвөг хэнээс эхэлж байна вэ?
2. Тэмүжин хэзээ, хаана хэний гэрт төрсөн вэ?
3. Чингис хаан хэдэн онд, хаана нас барсан вэ?
Сурах бичгийн 73,74-р хуудасны дасгал даалгавар хийж ирэх
МНТ, СУРАХ БИЧИГ, http://www.sonin.mn/news/
ТҮҮХ 6-Р АНГИ
ЭЭЛЖИТ ХИЧЭЭЛ-4
СЭДЭВ:
Тэмүжин Их Монгол
улсыг байгуулсан нь
АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ
XIII зуунд Чингис хаан тархай, бутархай оршиж байсан монголчуудаа нэгтгэн Их
Монгол улсыг байгуулсны гол ач холбогдол нь бүх монголчууд нэгэн төрийн
жолоонд нэгдсэнээр дотооддоо эв нэгдэл батжин хүчирхэгжиж , олон улсад
Монгол улсын нэр хүнд өсч дэлхийн түүхийн тавцанд бие даасан Монгол
улсыг гаргаж ирсэнд оршино. Их Монгол улс нь өмнө зүг Хятадын Цагаан
хэрмээс умар зүг Байгаль нуур, дорно зүг Хянган нуруунаас өрнө зүг Алтайн
нурууны чинад Зайсан нуур хүртлэх газар нутагт оршин байв. Чингис хаан
өмнөх үеийн төр ѐсны уламжлалд тулгуурлан цэрэг-иргэний шинж бүхий олон
шатны зэрэг дэвт, засаг захиргааны тогтолцоог буй болгов. Их Монгол улсын
нутаг дэвсгэрийг баруун, зүүн, төвийн гэсэн гурван их түмэн болгон нийт улсаа
95 мянгатад хуваав. Мянганы систем нь тайван үед аж ахуйгаа хөтлөн алба
гувчуур төлөх, дайн байлдааны үед тодорхой тооны цэрэг гаргах үүрэг бүхий
цэрэг-иргэний нэгж юм. Хаан төрийг үе залгамжлан захирах бөгөөд хааны нэр
заан гэрээсэлсэн хүнийг их хуралдайгаар баталгаажуулж, хаан өргөмжилдөг
байв. Хуралдай нь төрийн дээд шийдвэр гаргах байгууллага байжээ. Их
хуралдайд алтан ургийнхан, төрийн түшээд, гавьяатан сайдууд, бичгийн
мэргэд, өрлөг жанжид оролцоно. Хуралдайгаар хаан өргөмжлөх, харь оронтой
найрамдах дайтах, алба гувчуур, өртөө зам зэрэг төрийн дотоод, гадаад онц
чухал хэргийг хэлэлцэн шийдэж байжээ. Асуудлыг олонхийн саналаар голчлон
шийдэж байснаараа ардчилсан шинжтэй байв.
АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ
Их монгол улсын төрийн үндсэн гол хууль нь "Их засаг" байсан ба уг хууль нь бидний үед бүрэн
эхээрээ уламжлагдан ирсэнгүй.Их Монгол улсыг байгуулаад Чингис хаан Хорезм зэрэг хөрш
зэргэлдээ улс орнуудад элч илгээж улс төр, эдийн засгийн харилцаа тогтоох санал тавьсан ч тайван
замаар шийдвэрлэх боломжгүй байсан учир байлдан дагуулал хийхэд хүргэжээ. Их Монгол улсын
үед Умард Алтан улс, Хорезмын хаант улс, Дундад Ази, Умард Кавказ, Орос болон Польш, Унгар
зэрэг улс орнуудыг байлдан дагуулав.
ТҮҮХ 7-Р АНГИ
ДАСГАЛ,
ДААЛГАВАР
ЭХ
СУРВАЛЖ
АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ
ТҮҮХ 7-Р АНГИ
......
“Миний мэдэх Чингис хаан” сэдэвтэй эссэ бичэх. 150-200 үгтэй.
МНТ, СУРАХ БИЧИГ, https://mn.wikipedia.org/wiki
ХИЧЭЭЛДЭЭ
ИРЭХДЭЭ
ГҮЙЦЭТГЭЖ
ИРЭХ
ДААЛГАВАР
ТҮҮХ 7-Р АНГИ

More Related Content

What's hot

8 р анги нийлмэл бодис нэгж
8 р анги нийлмэл бодис нэгж8 р анги нийлмэл бодис нэгж
8 р анги нийлмэл бодис нэгжNaraa_2012
 
шулуун замын жигд ба жигд биш хөдөлгөөн
шулуун замын жигд ба жигд биш хөдөлгөөншулуун замын жигд ба жигд биш хөдөлгөөн
шулуун замын жигд ба жигд биш хөдөлгөөнChimgee Chimgee
 
10 анги нийгмийн тухай мэдлэг
10 анги   нийгмийн тухай мэдлэг 10 анги   нийгмийн тухай мэдлэг
10 анги нийгмийн тухай мэдлэг Sunjee Sunje
 
монголын нууц товчооныг хэн зохиосон бэ
монголын нууц товчооныг хэн зохиосон бэмонголын нууц товчооныг хэн зохиосон бэ
монголын нууц товчооныг хэн зохиосон бэДэлгэрмаа Нн
 
тарааж өгөх материал
тарааж өгөх материалтарааж өгөх материал
тарааж өгөх материалmoogii102
 
атомын бүтэц 8 анги
атомын бүтэц 8 ангиатомын бүтэц 8 анги
атомын бүтэц 8 ангиTogoo Battuya
 
6-р ангийн уран зохиол Шаргачин өгүүллэг
6-р ангийн уран зохиол Шаргачин өгүүллэг6-р ангийн уран зохиол Шаргачин өгүүллэг
6-р ангийн уран зохиол Шаргачин өгүүллэгBaagiib728
 
зайны
зайны зайны
зайны naya0528
 
монголд шарын шашин дэлгэрсэн лекц
монголд шарын шашин дэлгэрсэн лекцмонголд шарын шашин дэлгэрсэн лекц
монголд шарын шашин дэлгэрсэн лекцShine Naran school
 
Газарзүйн тест.docx
Газарзүйн тест.docxГазарзүйн тест.docx
Газарзүйн тест.docxEnkh Tseba
 
101 6.7-himiin holboo
101 6.7-himiin holboo101 6.7-himiin holboo
101 6.7-himiin holbooXaz Bit
 
орос хэлний тест. 8 9
орос хэлний тест. 8 9орос хэлний тест. 8 9
орос хэлний тест. 8 9monhtsetseg97
 

What's hot (20)

8 р анги нийлмэл бодис нэгж
8 р анги нийлмэл бодис нэгж8 р анги нийлмэл бодис нэгж
8 р анги нийлмэл бодис нэгж
 
шулуун замын жигд ба жигд биш хөдөлгөөн
шулуун замын жигд ба жигд биш хөдөлгөөншулуун замын жигд ба жигд биш хөдөлгөөн
шулуун замын жигд ба жигд биш хөдөлгөөн
 
10 анги нийгмийн тухай мэдлэг
10 анги   нийгмийн тухай мэдлэг 10 анги   нийгмийн тухай мэдлэг
10 анги нийгмийн тухай мэдлэг
 
Үелэх хандлага
Үелэх хандлагаҮелэх хандлага
Үелэх хандлага
 
3.2 atom mass
3.2 atom mass3.2 atom mass
3.2 atom mass
 
монголын нууц товчооныг хэн зохиосон бэ
монголын нууц товчооныг хэн зохиосон бэмонголын нууц товчооныг хэн зохиосон бэ
монголын нууц товчооныг хэн зохиосон бэ
 
тарааж өгөх материал
тарааж өгөх материалтарааж өгөх материал
тарааж өгөх материал
 
Neg gishuunt
Neg gishuuntNeg gishuunt
Neg gishuunt
 
Cem4
Cem4Cem4
Cem4
 
атомын бүтэц 8 анги
атомын бүтэц 8 ангиатомын бүтэц 8 анги
атомын бүтэц 8 анги
 
History
HistoryHistory
History
 
6-р ангийн уран зохиол Шаргачин өгүүллэг
6-р ангийн уран зохиол Шаргачин өгүүллэг6-р ангийн уран зохиол Шаргачин өгүүллэг
6-р ангийн уран зохиол Шаргачин өгүүллэг
 
зайны
зайны зайны
зайны
 
монголд шарын шашин дэлгэрсэн лекц
монголд шарын шашин дэлгэрсэн лекцмонголд шарын шашин дэлгэрсэн лекц
монголд шарын шашин дэлгэрсэн лекц
 
Газарзүйн тест.docx
Газарзүйн тест.docxГазарзүйн тест.docx
Газарзүйн тест.docx
 
Cult1
Cult1Cult1
Cult1
 
хромосом
хромосомхромосом
хромосом
 
101 6.7-himiin holboo
101 6.7-himiin holboo101 6.7-himiin holboo
101 6.7-himiin holboo
 
орос хэлний тест. 8 9
орос хэлний тест. 8 9орос хэлний тест. 8 9
орос хэлний тест. 8 9
 
Монгол хэлний дүрэм
Монгол хэлний дүрэмМонгол хэлний дүрэм
Монгол хэлний дүрэм
 

Similar to Tuux 7 r angi

хятан
хятанхятан
хятанtungalag
 
монгол төрийн гарамгай зүтгэлтнүүд,баатрууд
монгол төрийн гарамгай зүтгэлтнүүд,баатруудмонгол төрийн гарамгай зүтгэлтнүүд,баатрууд
монгол төрийн гарамгай зүтгэлтнүүд,баатруудSainbuyn Baagii
 
chingisiin uureg
chingisiin uuregchingisiin uureg
chingisiin uuregtolya_08
 
сяньби улс
сяньби улссяньби улс
сяньби улсNyamka Nmk
 
юан улсын төрийн бодлого
юан улсын төрийн бодлогоюан улсын төрийн бодлого
юан улсын төрийн бодлогоschool14
 
монголын эзэнт гүрэн 10é
монголын эзэнт гүрэн 10éмонголын эзэнт гүрэн 10é
монголын эзэнт гүрэн 10étungalag
 
цагадайн улсын задрал
цагадайн улсын задралцагадайн улсын задрал
цагадайн улсын задралЖ.Э Хатнаа
 
Нутаг дэвсгэр, засаг захиргааны зохион байгуулалт, түшмэл ёс.
Нутаг  дэвсгэр, засаг  захиргааны  зохион  байгуулалт, түшмэл  ёс.Нутаг  дэвсгэр, засаг  захиргааны  зохион  байгуулалт, түшмэл  ёс.
Нутаг дэвсгэр, засаг захиргааны зохион байгуулалт, түшмэл ёс.tolya_08
 

Similar to Tuux 7 r angi (20)

Mongol
MongolMongol
Mongol
 
хятан
хятанхятан
хятан
 
Please read
Please readPlease read
Please read
 
амарын товч түүх ном
амарын товч түүх номамарын товч түүх ном
амарын товч түүх ном
 
монгол төрийн гарамгай зүтгэлтнүүд,баатрууд
монгол төрийн гарамгай зүтгэлтнүүд,баатруудмонгол төрийн гарамгай зүтгэлтнүүд,баатрууд
монгол төрийн гарамгай зүтгэлтнүүд,баатрууд
 
Mongoliin ezent guren huvaagdal
Mongoliin ezent guren huvaagdalMongoliin ezent guren huvaagdal
Mongoliin ezent guren huvaagdal
 
chingisiin uureg
chingisiin uuregchingisiin uureg
chingisiin uureg
 
сяньби улс
сяньби улссяньби улс
сяньби улс
 
а.амар.монголын түүх
а.амар.монголын түүха.амар.монголын түүх
а.амар.монголын түүх
 
Mongoliin ertnii ulsuud
Mongoliin ertnii ulsuudMongoliin ertnii ulsuud
Mongoliin ertnii ulsuud
 
Mongoliin ertnii ulsuud
Mongoliin ertnii ulsuudMongoliin ertnii ulsuud
Mongoliin ertnii ulsuud
 
юан улсын төрийн бодлого
юан улсын төрийн бодлогоюан улсын төрийн бодлого
юан улсын төрийн бодлого
 
Mongoliin yuani uls
Mongoliin yuani ulsMongoliin yuani uls
Mongoliin yuani uls
 
монголын эзэнт гүрэн 10é
монголын эзэнт гүрэн 10éмонголын эзэнт гүрэн 10é
монголын эзэнт гүрэн 10é
 
юань гүрэн
юань гүрэнюань гүрэн
юань гүрэн
 
4 Монгол улсын түүх
4 Монгол улсын түүх4 Монгол улсын түүх
4 Монгол улсын түүх
 
цагадайн улсын задрал
цагадайн улсын задралцагадайн улсын задрал
цагадайн улсын задрал
 
1235456
12354561235456
1235456
 
Нутаг дэвсгэр, засаг захиргааны зохион байгуулалт, түшмэл ёс.
Нутаг  дэвсгэр, засаг  захиргааны  зохион  байгуулалт, түшмэл  ёс.Нутаг  дэвсгэр, засаг  захиргааны  зохион  байгуулалт, түшмэл  ёс.
Нутаг дэвсгэр, засаг захиргааны зохион байгуулалт, түшмэл ёс.
 
Mongolchuudiin turiin ulamjlal
Mongolchuudiin turiin ulamjlalMongolchuudiin turiin ulamjlal
Mongolchuudiin turiin ulamjlal
 

More from Shagaishuu Xoo

Mongol khelnii zow bichgiin durem
Mongol khelnii zow bichgiin duremMongol khelnii zow bichgiin durem
Mongol khelnii zow bichgiin duremShagaishuu Xoo
 
Монгол уламжлалт тоглоом наадгай
Монгол уламжлалт тоглоом наадгайМонгол уламжлалт тоглоом наадгай
Монгол уламжлалт тоглоом наадгайShagaishuu Xoo
 
Бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэх
Бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэхБүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэх
Бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэхShagaishuu Xoo
 
8 r angi bieiin tamir-onol
8 r angi bieiin tamir-onol8 r angi bieiin tamir-onol
8 r angi bieiin tamir-onolShagaishuu Xoo
 
12 r angi pizikiin daalgavar
12 r angi pizikiin daalgavar12 r angi pizikiin daalgavar
12 r angi pizikiin daalgavarShagaishuu Xoo
 
12 r angi gerliin xoerdmol shinj
12 r angi gerliin xoerdmol shinj12 r angi gerliin xoerdmol shinj
12 r angi gerliin xoerdmol shinjShagaishuu Xoo
 
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awiaShagaishuu Xoo
 
10 r angi dolgion ba duu jishig daalgawar
10 r angi dolgion ba duu jishig daalgawar10 r angi dolgion ba duu jishig daalgawar
10 r angi dolgion ba duu jishig daalgawarShagaishuu Xoo
 
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awiaShagaishuu Xoo
 
8 r angi tsaxilgaan soronzon
8 r angi tsaxilgaan soronzon8 r angi tsaxilgaan soronzon
8 r angi tsaxilgaan soronzonShagaishuu Xoo
 
8 r angi mexanik xodolgoon
8 r angi mexanik xodolgoon8 r angi mexanik xodolgoon
8 r angi mexanik xodolgoonShagaishuu Xoo
 
7 r angi bie daaj bodox bodlogog
7 r angi bie daaj bodox bodlogog7 r angi bie daaj bodox bodlogog
7 r angi bie daaj bodox bodlogogShagaishuu Xoo
 

More from Shagaishuu Xoo (20)

Mongol khelnii zow bichgiin durem
Mongol khelnii zow bichgiin duremMongol khelnii zow bichgiin durem
Mongol khelnii zow bichgiin durem
 
Монгол уламжлалт тоглоом наадгай
Монгол уламжлалт тоглоом наадгайМонгол уламжлалт тоглоом наадгай
Монгол уламжлалт тоглоом наадгай
 
Бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэх
Бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэхБүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэх
Бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэх
 
8 r angi bieiin tamir-onol
8 r angi bieiin tamir-onol8 r angi bieiin tamir-onol
8 r angi bieiin tamir-onol
 
1 r angi bieiin tamir
1 r angi bieiin tamir1 r angi bieiin tamir
1 r angi bieiin tamir
 
12 r angi pizikiin daalgavar
12 r angi pizikiin daalgavar12 r angi pizikiin daalgavar
12 r angi pizikiin daalgavar
 
12 r angi gerliin xoerdmol shinj
12 r angi gerliin xoerdmol shinj12 r angi gerliin xoerdmol shinj
12 r angi gerliin xoerdmol shinj
 
11 r angi tsaxilgaan
11 r angi tsaxilgaan11 r angi tsaxilgaan
11 r angi tsaxilgaan
 
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia
 
10 r angi dolgion ba duu jishig daalgawar
10 r angi dolgion ba duu jishig daalgawar10 r angi dolgion ba duu jishig daalgawar
10 r angi dolgion ba duu jishig daalgawar
 
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia
 
9 r angi pizik dulaan
9 r angi pizik dulaan9 r angi pizik dulaan
9 r angi pizik dulaan
 
8 r angi tsaxilgaan soronzon
8 r angi tsaxilgaan soronzon8 r angi tsaxilgaan soronzon
8 r angi tsaxilgaan soronzon
 
8 r angi mexanik xodolgoon
8 r angi mexanik xodolgoon8 r angi mexanik xodolgoon
8 r angi mexanik xodolgoon
 
7 r angi shalgalt 1
7 r angi shalgalt 17 r angi shalgalt 1
7 r angi shalgalt 1
 
7 -r angiin shalgalt
7 -r angiin shalgalt7 -r angiin shalgalt
7 -r angiin shalgalt
 
7 r angi duu awia
7 r angi duu awia7 r angi duu awia
7 r angi duu awia
 
7 r angi bie daaj bodox bodlogog
7 r angi bie daaj bodox bodlogog7 r angi bie daaj bodox bodlogog
7 r angi bie daaj bodox bodlogog
 
6 r angi pizik
6 r angi pizik6 r angi pizik
6 r angi pizik
 
9 r angi gazarzui
9 r angi gazarzui9 r angi gazarzui
9 r angi gazarzui
 

Tuux 7 r angi

  • 1. ТНУ-ЫН АРГА ЗҮЙ, ҮНЭЛГЭЭНИЙ БАГ 2020 ОН “ТҮҮХ-7-Р АНГИ
  • 2. ХИЧЭЭЛИЙН ТАНИЛЦУУЛГА БҮЛЭГ СЭДЭВ: ЭЭЛЖИТ ХИЧЭЭЛ /80 МИНУТЫН БАГЦ/ СЭДЭВ 1: Дундад зууны Энэтхэг СЭДЭВ 2: Дундад зууны Япон СЭДЭВ 3: Бидний мэдэх Чингис хаан СЭДЭВ 4: Тэмүжин Их Монгол улсыг байгуулсан нь Чингисийн өмнөх үеийн дорно дахин, Их Монгол улс
  • 3. ТҮҮХ 7-Р АНГИ ЭЭЛЖИТ ХИЧЭЭЛ-1 СЭДЭВ: Дундад зууны Энэтхэг АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ V-VI зууны Энэтхэгт Гуптын эзэнт улс тогтов. Эзэнт улс мөхөхөд Энэтхэг олон жижиг улс болон хуваагдав. Тус орон Монголын байлдан дагуулал хүртэл Лалын шашинтны довтолгоонд өртжээ. Гуптын эзэнт улсын үеийг Энэтхэгийн “Алтан үе” гэдэг. Цагаан Хүннүгийн довтолгооноо Гуптын эзэнт улсын хааны хүчийг сулруулж, VI зуунд хэд хэдэн жижиг улс болон задрав. Энэтхэгийг нийгмийн зохион байгуулалт кастын тогтолцоон дээр суурилсан хэвээр байв. Уг нийгмийн зохион байгуулалт одоогоос 3000 жилийн өмнө үүсчээ. Нэг кастаас нөгөөд дураар орох хориотой байжээ.
  • 5. ДАСГАЛ, ДААЛГАВАР ЭХ СУРВАЛЖ АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ ТҮҮХ 7-Р АНГИ ...... СУРАХ БИЧГИЙН 65,66,67-Р ХУУДАСНЫ АСУУЛТАНД ХАРИУЛЖ ДЭВТЭРТЭЭ ТЭМДЭГЛЭЛ ХИЙЖ ИРЭХ СУРАХ БИЧГИЙН 65-67-Р ХУУДАС, ВИКИПЕДИА НЭВТЭРХИЙ ТОЛЬ
  • 6. ТҮҮХ 7-Р АНГИ ЭЭЛЖИТ ХИЧЭЭЛ-2 СЭДЭВ: Дундад зууны Япон АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ Япон хэлэнд 日 本 (албан ѐсоор Ниппон, аман ярианд Нихон гэж дуудагдана, "Наран үндэст/язгуурт/гарвалт" гэх утгатай) гэж нэрлэгддэг. Энэхүү нэрийг анх 645 оны 7-р сард Солонгосын хойгт оршин байсан Гүгурѐо болон Вэкжэ улсын элчид хандсан бичигт "Бурханы сурвалжит Наран үндэст улсын эзэн хаан" хэмээн хэрэглэгдсэн гэж үздэг VII зуунд хааны төвлөрсөн хүчтэй засаглал тогтсон Япон төрт ѐс, нийгэм, соѐлын талаар олон өөрчлөлт гарчээ. "Яѐойн эрин" буюу МЭӨ III зууны үеэс цагаан будаа тариалан, төмөр ба хүрэл боловсруулж, вааран эдлэл хийх болжээ. Эдгээр нь Хятад эсвэл Солонгосоос шилжин ирсэн одоогийн япончуудтай холбоотой гэж үздэг байна. "Нарагийн эрин" буюу МЭ VIII зууны үед Японы анхны хүчирхэг улс, одоогийн Нара орчимд төвлөрөн бий болжээ. Энэ үед хамаарах "Кожики" (Kojiki, 712 он), "Нихон Шоки" (Nihon Shoki, 720 он) зэрэг судрууд хадгалагдан үлдсэн байдаг
  • 7. АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ Самурай гэдэг нь дундад зуун болон орчин цагийн эхэн үеийн Японы цэргийн язгууртнууд юм. Наран ургах зүгийн Япон оронд 700 орчим жил оршин тогтносон самурай гэгдэх анги давхарга нь өндөр дэг жаяг, эр хүний амлалт, ноѐн нуруу, үнэнч туйлбартай зан суртахууны илэрхийлэл болдог байжээ. Шударга ариун, зүй зохист ясыг ягштал баримтлагч, бодит үнэн, чин үнэнийг л ярьж хэлдэг, нэр төрөө аминаасаа илүү өндөрт өргөж байх ѐстой, эр зориг, хатуужил тэвчээртэй байх ѐстой самурай хүнийг өрөвч нинжин сэтгэлтэй, эелдэг бөгөөд урвашгүй үнэнч зан чанартай байх ѐстой гэж үздэг байв. ТҮҮХ 7-Р АНГИ
  • 8. ДАСГАЛ, ДААЛГАВАР ЭХ СУРВАЛЖ АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ ТҮҮХ 7-Р АНГИ ...... СУРАХ БИЧГИЙН 68,69,67-Р ХУУДАСНЫ ЭРГЭЦҮҮЛЭЛ,АСУУЛТАНД ХАРИУЛЖ ДЭВТЭРТЭЭ ТЭМДЭГЛЭЛ ХИЙЖ ИРЭХ СУРАХ БИЧГИЙН 67-69-Р ХУУДАС Дэлгэрэнгүй мэдээллийг: news.xopom.com/125431/ © XopoM News
  • 9. ТҮҮХ 6-Р АНГИ ЭЭЛЖИТ ХИЧЭЭЛ-3 СЭДЭВ: Бидний мэдэх Чингис хаан АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ Чингис хаан ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ ᠬᠠᠭᠠᠨ (~1162 - 1227) 1206 онд Монгол аймгуудыг нэгтгэж Их Монгол Улс буюу Монголын эзэнт гүрнийг байгуулсан Монголын хаан байв. Хиад Боржигин Есүхэйн Тэмүжин (Тэмүүжин ᠲᠡᠮᠦᠵᠢᠨ ч гэж бичдэг) гэдэг нэртэйгээр Боржигин овогт төрсөн тэрээр түүхэн дэх хамгийн гарамгай цэргийн удирдагчдын нэг болсон юм. Их Монгол Улсыг байгуулсны дараа тэрээр амьдралынхаа явцад Ази, Европын ихэнх нутаг дэвсгэрийг эзэлсэн бөгөөд харин түүний үр хүүхдүүд үүнийг нь үргэлжлүүлж, тухайн үед соѐл иргэншилт хүн төрөлхтөнд нээгдээд байсан дэлхийн хуурай газрыг бараг бүхэлд нь эзэлсэн байна
  • 10. АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ Чингис хаан Тангудыг эзлэсний дараа 1227 онд нас баржээ. Түүний оршуулагдсан газар нь одоо хүртэл олдоогүй болно. Чингисийн үр удам өнөөгийн Хятад, Солонгос, Кавказ, Төв Азийн орнууд, мөн өнөөгийн Орос, зүүн Европ, Ойрхи Дорнодын зарим хэсгүүдийг эзэлсэн буюу түшмэг улсуудаа болгосон ажээ. Монголын нууц товчоонд Чингис хааны язгуур, дээд тэнгэрээс заяат төрсөн Бөртэчино эхнэр Гoo маралын хамтаар тэнгис далайг гаталж ирээд Онон мөрний эх Бурхан халдун ууланд нутаглаж, Батцагаан гэдэг нэгэн хөвүүнийг төрүүлжээ хэмээн дурдсан байдаг. Дараахь үе удмуудыг жагсаавал Тамача, Хоричар мэргэн, Уужим буурал, Саль-Хачау, Ихнүдэн, Шинсочи, Харчу, Боржигидай мэргэн, Торголжин баян, Добу мэргэн. Добу мэргэний эхнэр Хорь түмдийн Хорилардай мэргэний охин Алун- гуа. Добу мэргэн хоѐр хүүтэй болоод нас барсны дараа Алун-гуагаас төрсөн гурван хөвүүний бага нь болох Бодончар мунхагаас Боржигин овгийнхон үүсэн гарчээ. ТҮҮХ 7-Р АНГИ
  • 11. ДАСГАЛ, ДААЛГАВАР ЭХ СУРВАЛЖ АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ ТҮҮХ 7-Р АНГИ ...... Дараах асуултанд хариулаарай 1. Тэмүжиний дээд өвөг хэнээс эхэлж байна вэ? 2. Тэмүжин хэзээ, хаана хэний гэрт төрсөн вэ? 3. Чингис хаан хэдэн онд, хаана нас барсан вэ? Сурах бичгийн 73,74-р хуудасны дасгал даалгавар хийж ирэх МНТ, СУРАХ БИЧИГ, http://www.sonin.mn/news/
  • 12. ТҮҮХ 6-Р АНГИ ЭЭЛЖИТ ХИЧЭЭЛ-4 СЭДЭВ: Тэмүжин Их Монгол улсыг байгуулсан нь АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ XIII зуунд Чингис хаан тархай, бутархай оршиж байсан монголчуудаа нэгтгэн Их Монгол улсыг байгуулсны гол ач холбогдол нь бүх монголчууд нэгэн төрийн жолоонд нэгдсэнээр дотооддоо эв нэгдэл батжин хүчирхэгжиж , олон улсад Монгол улсын нэр хүнд өсч дэлхийн түүхийн тавцанд бие даасан Монгол улсыг гаргаж ирсэнд оршино. Их Монгол улс нь өмнө зүг Хятадын Цагаан хэрмээс умар зүг Байгаль нуур, дорно зүг Хянган нуруунаас өрнө зүг Алтайн нурууны чинад Зайсан нуур хүртлэх газар нутагт оршин байв. Чингис хаан өмнөх үеийн төр ѐсны уламжлалд тулгуурлан цэрэг-иргэний шинж бүхий олон шатны зэрэг дэвт, засаг захиргааны тогтолцоог буй болгов. Их Монгол улсын нутаг дэвсгэрийг баруун, зүүн, төвийн гэсэн гурван их түмэн болгон нийт улсаа 95 мянгатад хуваав. Мянганы систем нь тайван үед аж ахуйгаа хөтлөн алба гувчуур төлөх, дайн байлдааны үед тодорхой тооны цэрэг гаргах үүрэг бүхий цэрэг-иргэний нэгж юм. Хаан төрийг үе залгамжлан захирах бөгөөд хааны нэр заан гэрээсэлсэн хүнийг их хуралдайгаар баталгаажуулж, хаан өргөмжилдөг байв. Хуралдай нь төрийн дээд шийдвэр гаргах байгууллага байжээ. Их хуралдайд алтан ургийнхан, төрийн түшээд, гавьяатан сайдууд, бичгийн мэргэд, өрлөг жанжид оролцоно. Хуралдайгаар хаан өргөмжлөх, харь оронтой найрамдах дайтах, алба гувчуур, өртөө зам зэрэг төрийн дотоод, гадаад онц чухал хэргийг хэлэлцэн шийдэж байжээ. Асуудлыг олонхийн саналаар голчлон шийдэж байснаараа ардчилсан шинжтэй байв.
  • 13. АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ Их монгол улсын төрийн үндсэн гол хууль нь "Их засаг" байсан ба уг хууль нь бидний үед бүрэн эхээрээ уламжлагдан ирсэнгүй.Их Монгол улсыг байгуулаад Чингис хаан Хорезм зэрэг хөрш зэргэлдээ улс орнуудад элч илгээж улс төр, эдийн засгийн харилцаа тогтоох санал тавьсан ч тайван замаар шийдвэрлэх боломжгүй байсан учир байлдан дагуулал хийхэд хүргэжээ. Их Монгол улсын үед Умард Алтан улс, Хорезмын хаант улс, Дундад Ази, Умард Кавказ, Орос болон Польш, Унгар зэрэг улс орнуудыг байлдан дагуулав. ТҮҮХ 7-Р АНГИ
  • 14. ДАСГАЛ, ДААЛГАВАР ЭХ СУРВАЛЖ АГУУЛГА, МЭДЭЭЛЭЛ ТҮҮХ 7-Р АНГИ ...... “Миний мэдэх Чингис хаан” сэдэвтэй эссэ бичэх. 150-200 үгтэй. МНТ, СУРАХ БИЧИГ, https://mn.wikipedia.org/wiki