1. Дорноговь Сайншанд ЕБ-ын 1-р сургууль 8-р анги Химийн элементийн харьцангуй атом масс Шинэ хичээл Зорилго Сэдэлжүүлэх Бататгал Дүгнэлт Гэрийн даадгавар Б.Эрдэнэчимэг

2. Өөрсдийгөө сорьцгоо 1.Химийн тэмдгийг ямар зориулалтаар ашигладаг вэ ? А.Бодисын найрлага,шинжийг судлах ажлыг хөнгөвчлөхийн тулд Б. Бодисыг судлахынтулд 2.Химийн элементийг латин нэрний эхний нэг,эсвэл эхний хоёр үсгээр тэмдэглэхийг анх санал болгосон эрдэмтэн а. М.В.Ломоносов/ Орос/ б .И.Берцелиус/Швед/ 3.Зөв холбо . а.Эзэлхүүн 1.кг ,г, мг б.Температур 2.км, м,см, в.Урт 3.л,мл г.Масс 4.Цельс д.Атом 5.Массын атом нэгж

3. Зорилго Массын атом нэгж,харьцангуй атом массын тухай мэдлэгтэй болох Харьцангуй атом массыг тооцоолж сурах

4. Атом ямар масстай вэ ? Түүнийг грамм,килограммаар илэрхийлбэл ямар тоо гарах вэ ? Хамгийн хөнгөн устөрөгчийн атом масс нь: mа(H)=0,00000000000000000000000000167кг буюу (1.67 *10-27 кг ) буюу 1,67*10-24 г Хүчилтөрөгчийн атом масс нь устөрөгчийн атомын массаас 16 дахин их mа(О)=0,000 000 000 000 000 000 000 000 026 608кг 2,66*10-26кг буюу 2,66*10-23г болно ☺ Ийм олон оронтой тоогоор тооцоо хийвэл ямар байх вэ ?

5. Атом ба молекулын массыг илэрхийлэхэд массын атом нэгжийг хэрэглэдэг. Дараах хүснэгтээс : 1.Массын атом нэгж, харьцангуй атом массыг хэрхэн тодорхойлдог аргатай танилцана уу ? 2.Дээрх аргыг хэрэглэн хүчил-төрөгчийн(О) харьцангуй атом массыг тодорхойлно уу ?

6. Харьцангуй атом масс ба массын атом нэгж Тодорхойлолт Бодох арга Массын атом нэгж Нүүрстөрөгчийн атомын массын 1/12*тэй тэнцүү, атомын массыг хэмжих нэгжийг Массын атом нэгж гэнэ. Mа (С) = 1,99*10-23 г mа(С) 1м.а.н= — =1.99*10-23г 1м.а.н.= 12 = =1,66* 10-24г Харь-цан-гуй атом масс Тухайн атомын массыг массын атом нэгжидхарьцуулсан харьцааг харьцангуйатом масс гэнэ. ma(Н) =1,67*10-24г ma(O) =2,66*10-23г 1,67*10-24г Ar(H) = --------------- = 1.006 1.66*10-24г Ar(O) = ?

7. Харьцангуй атом массыг олох мөрдөмж Үелэх тогтолцоон дахь элементийн химийн тэмдгийн баруун дээд талд байрлах тоо нь харьцангуйатом массыг харуулдаг учир үелэх тогтолцоог ашиглан харьцангуйатом массыг олно. Хэрвээ энэ тоо нь бутархай тоо байвал урагш нэг орон шилжүүлнэ.

8. 2 1 H 15.99 8 O 3216 S Ar(H) = 2 Ar(O) =16 Ar(O)=32 Массын тоо

9. Сэтгэхүйгээ хөгжүүлцгээе Хүснэгтэнд байгаа тоонуудыг 1ажиглан,яг дарааллаар нь тогтоон хоосон хүснэгт зурж нөх 7 9 11 12 14 16 19 20 39 40 45 48 51 52 55 56 23 24 27 28 31 32 35,5 40

11. Химийн элементийн нэр ба харьцангуй атом массыг зөв харгалзууланзураасаар холбоно уу ? Аргон 28 Цахиур 31 Кали 40 Берилли 9 Фосфор 39

12. Дүгнэлт Харьцангуйатом массыг Ar гэж тэмдэглэнэ.r-индекс нь relative гэсэн англи үгний эхний үсэг бөгөөд энэ нь монголоор харьцангуй гэсэн үг юм.

13. Химийн элементийн харьцангуй атом масс нь тухайн элементийн атом масс нүүрстөрөгчийн атомын массын 1/12 -ээс хэд дахин болохыг харуулна . Практикт ихэвчлэн харьцангуй атом массыг ашиглана.

14. Химийн элементийнхарьцангуй атом массыг олох аргачлал: m(X) Ar(X)= ------------- m(C) *1/12 Ar(X) –Үл мэдэгдэх элементийнхарьцангуй атом масс m(X) –Х элементийн атом масс m(C) –Нүүрстөрөгчийн атомын масс (1.99*10-26 кг)