SlideShare a Scribd company logo

10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia

Shagaishuu Xoo
Shagaishuu Xoo
Shagaishuu Xoo380 at LkhaTV

10-р анги Физик. Дууны долгион авиа

10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia

1 of 31
Download to read offline
“АВЬЯАС” ЕБС ФИЗИКИЙН БАГШ
Л.НЯМЖАРГАЛ М.ТУУЛ
Долгионы тухай ерөнхий ойлголт
• Чичирхийллээс долгион үүсгэж харуулах
• Хавтгай гадаргаас ойх
• Хугарах үед хурд нь өөрчлөгдөх
• Долгионы дифрацын үзэгдэл
• Долгионы далайц, давтамж, долгионы урт,
хурд, фаз зэрэг хэмжигдэхүүнүүдийн ялгаа
• Тууш ба хөндлөн долгионыг ялгаж таних
Байгалийн дууны долгион
Орчны цэгт гарсан өөрчлөлт
(хэлбэлзэл) түүний эргэн
тойрны цэгүүдэд дамжих
үзэгдлийг долгион гэнэ.
Next Next
Тууш долгион
Хөндлөн долгион
Тууш долгион Хөндлөн долгион

Recommended

9 р анги цахим
9 р анги цахим9 р анги цахим
9 р анги цахимNTsets
 
механик ажил
механик ажилмеханик ажил
механик ажилnsuren1
 
шулуун замын жигд ба жигд биш хөдөлгөөн
шулуун замын жигд ба жигд биш хөдөлгөөншулуун замын жигд ба жигд биш хөдөлгөөн
шулуун замын жигд ба жигд биш хөдөлгөөнChimgee Chimgee
 
хий шингэний жингийн даралт гшү 01 05
хий шингэний жингийн даралт гшү 01 05хий шингэний жингийн даралт гшү 01 05
хий шингэний жингийн даралт гшү 01 05Chimgee Chimgee
 
Kinetik energy physics
Kinetik energy physicsKinetik energy physics
Kinetik energy physicsMaa Goo
 
9 р анги цахим
9 р анги цахим9 р анги цахим
9 р анги цахимganzorig_od
 

More Related Content

What's hot

хэрэглэгдэхүүн 3
хэрэглэгдэхүүн 3хэрэглэгдэхүүн 3
хэрэглэгдэхүүн 3tsewegmed
 
механик энерги
механик энергимеханик энерги
механик энергиnsuren1
 
шингэний даралт
шингэний даралтшингэний даралт
шингэний даралтБаяраа Х.
 
конденсатор
конденсаторконденсатор
конденсаторbolor_chin
 
химийн урвалын хурд
химийн урвалын хурдхимийн урвалын хурд
химийн урвалын хурдBaterdene Solongo
 
тийн ялгал
тийн ялгалтийн ялгал
тийн ялгалulziimanlai
 
хүчний хэлбэрүүд
хүчний хэлбэрүүдхүчний хэлбэрүүд
хүчний хэлбэрүүдnsuren1
 
гадаргуугын талбай
гадаргуугын талбайгадаргуугын талбай
гадаргуугын талбайOyuOyu-Erdene
 
Архины хор уршиг
Архины хор уршигАрхины хор уршиг
Архины хор уршигGunJee Gj
 
Дэлхийн хөдөлгөөн түүний үр дагавар
Дэлхийн хөдөлгөөн түүний үр дагаварДэлхийн хөдөлгөөн түүний үр дагавар
Дэлхийн хөдөлгөөн түүний үр дагаварBaterdene Tserendash
 
хөшүүргийн эргэх момент
хөшүүргийн эргэх моментхөшүүргийн эргэх момент
хөшүүргийн эргэх моментbulgaa gs
 
термодинамикийн I хууль
термодинамикийн I хуультермодинамикийн I хууль
термодинамикийн I хуульdavaa627
 
Эссэ хэрхэн бичих вэ?
Эссэ хэрхэн бичих вэ?Эссэ хэрхэн бичих вэ?
Эссэ хэрхэн бичих вэ?Dagva Donald
 
гэрэл шулуун тарах
гэрэл шулуун тарахгэрэл шулуун тарах
гэрэл шулуун тарахgegee_loll
 

What's hot (20)

хэрэглэгдэхүүн 3
хэрэглэгдэхүүн 3хэрэглэгдэхүүн 3
хэрэглэгдэхүүн 3
 
механик энерги
механик энергимеханик энерги
механик энерги
 
шингэний даралт
шингэний даралтшингэний даралт
шингэний даралт
 
Молекул кинетик онол
Молекул кинетик онолМолекул кинетик онол
Молекул кинетик онол
 
конденсатор
конденсаторконденсатор
конденсатор
 
8анги
8анги8анги
8анги
 
химийн урвалын хурд
химийн урвалын хурдхимийн урвалын хурд
химийн урвалын хурд
 
тийн ялгал
тийн ялгалтийн ялгал
тийн ялгал
 
бодисын соронзон-шинж-чанар-1
бодисын соронзон-шинж-чанар-1бодисын соронзон-шинж-чанар-1
бодисын соронзон-шинж-чанар-1
 
хүчний хэлбэрүүд
хүчний хэлбэрүүдхүчний хэлбэрүүд
хүчний хэлбэрүүд
 
гадаргуугын талбай
гадаргуугын талбайгадаргуугын талбай
гадаргуугын талбай
 
Lekts8
Lekts8Lekts8
Lekts8
 
Архины хор уршиг
Архины хор уршигАрхины хор уршиг
Архины хор уршиг
 
Дэлхийн хөдөлгөөн түүний үр дагавар
Дэлхийн хөдөлгөөн түүний үр дагаварДэлхийн хөдөлгөөн түүний үр дагавар
Дэлхийн хөдөлгөөн түүний үр дагавар
 
хөшүүргийн эргэх момент
хөшүүргийн эргэх моментхөшүүргийн эргэх момент
хөшүүргийн эргэх момент
 
термодинамикийн I хууль
термодинамикийн I хуультермодинамикийн I хууль
термодинамикийн I хууль
 
Эссэ хэрхэн бичих вэ?
Эссэ хэрхэн бичих вэ?Эссэ хэрхэн бичих вэ?
Эссэ хэрхэн бичих вэ?
 
Соронзон
СоронзонСоронзон
Соронзон
 
амьтны аймаг
амьтны аймагамьтны аймаг
амьтны аймаг
 
гэрэл шулуун тарах
гэрэл шулуун тарахгэрэл шулуун тарах
гэрэл шулуун тарах
 

More from Shagaishuu Xoo

Mongol khelnii zow bichgiin durem
Mongol khelnii zow bichgiin duremMongol khelnii zow bichgiin durem
Mongol khelnii zow bichgiin duremShagaishuu Xoo
 
Монгол уламжлалт тоглоом наадгай
Монгол уламжлалт тоглоом наадгайМонгол уламжлалт тоглоом наадгай
Монгол уламжлалт тоглоом наадгайShagaishuu Xoo
 
Бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэх
Бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэхБүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэх
Бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэхShagaishuu Xoo
 
8 r angi bieiin tamir-onol
8 r angi bieiin tamir-onol8 r angi bieiin tamir-onol
8 r angi bieiin tamir-onolShagaishuu Xoo
 
12 r angi pizikiin daalgavar
12 r angi pizikiin daalgavar12 r angi pizikiin daalgavar
12 r angi pizikiin daalgavarShagaishuu Xoo
 
12 r angi gerliin xoerdmol shinj
12 r angi gerliin xoerdmol shinj12 r angi gerliin xoerdmol shinj
12 r angi gerliin xoerdmol shinjShagaishuu Xoo
 
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awiaShagaishuu Xoo
 
10 r angi dolgion ba duu jishig daalgawar
10 r angi dolgion ba duu jishig daalgawar10 r angi dolgion ba duu jishig daalgawar
10 r angi dolgion ba duu jishig daalgawarShagaishuu Xoo
 
8 r angi tsaxilgaan soronzon
8 r angi tsaxilgaan soronzon8 r angi tsaxilgaan soronzon
8 r angi tsaxilgaan soronzonShagaishuu Xoo
 
8 r angi mexanik xodolgoon
8 r angi mexanik xodolgoon8 r angi mexanik xodolgoon
8 r angi mexanik xodolgoonShagaishuu Xoo
 
7 r angi bie daaj bodox bodlogog
7 r angi bie daaj bodox bodlogog7 r angi bie daaj bodox bodlogog
7 r angi bie daaj bodox bodlogogShagaishuu Xoo
 

More from Shagaishuu Xoo (20)

Mongol khelnii zow bichgiin durem
Mongol khelnii zow bichgiin duremMongol khelnii zow bichgiin durem
Mongol khelnii zow bichgiin durem
 
Монгол уламжлалт тоглоом наадгай
Монгол уламжлалт тоглоом наадгайМонгол уламжлалт тоглоом наадгай
Монгол уламжлалт тоглоом наадгай
 
Бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэх
Бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэхБүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэх
Бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэх
 
8 r angi bieiin tamir-onol
8 r angi bieiin tamir-onol8 r angi bieiin tamir-onol
8 r angi bieiin tamir-onol
 
1 r angi bieiin tamir
1 r angi bieiin tamir1 r angi bieiin tamir
1 r angi bieiin tamir
 
12 r angi pizikiin daalgavar
12 r angi pizikiin daalgavar12 r angi pizikiin daalgavar
12 r angi pizikiin daalgavar
 
12 r angi gerliin xoerdmol shinj
12 r angi gerliin xoerdmol shinj12 r angi gerliin xoerdmol shinj
12 r angi gerliin xoerdmol shinj
 
11 r angi tsaxilgaan
11 r angi tsaxilgaan11 r angi tsaxilgaan
11 r angi tsaxilgaan
 
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia
10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia
 
10 r angi dolgion ba duu jishig daalgawar
10 r angi dolgion ba duu jishig daalgawar10 r angi dolgion ba duu jishig daalgawar
10 r angi dolgion ba duu jishig daalgawar
 
9 r angi pizik dulaan
9 r angi pizik dulaan9 r angi pizik dulaan
9 r angi pizik dulaan
 
8 r angi tsaxilgaan soronzon
8 r angi tsaxilgaan soronzon8 r angi tsaxilgaan soronzon
8 r angi tsaxilgaan soronzon
 
8 r angi mexanik xodolgoon
8 r angi mexanik xodolgoon8 r angi mexanik xodolgoon
8 r angi mexanik xodolgoon
 
7 r angi shalgalt 1
7 r angi shalgalt 17 r angi shalgalt 1
7 r angi shalgalt 1
 
7 -r angiin shalgalt
7 -r angiin shalgalt7 -r angiin shalgalt
7 -r angiin shalgalt
 
7 r angi duu awia
7 r angi duu awia7 r angi duu awia
7 r angi duu awia
 
7 r angi bie daaj bodox bodlogog
7 r angi bie daaj bodox bodlogog7 r angi bie daaj bodox bodlogog
7 r angi bie daaj bodox bodlogog
 
6 r angi pizik
6 r angi pizik6 r angi pizik
6 r angi pizik
 
9 r angi gazarzui
9 r angi gazarzui9 r angi gazarzui
9 r angi gazarzui
 
8 r ang dasgal ajil
8 r ang dasgal ajil8 r ang dasgal ajil
8 r ang dasgal ajil
 

10 r angi awiyas duunii dolgion duu awia

  • 1. “АВЬЯАС” ЕБС ФИЗИКИЙН БАГШ Л.НЯМЖАРГАЛ М.ТУУЛ
  • 2. Долгионы тухай ерөнхий ойлголт • Чичирхийллээс долгион үүсгэж харуулах • Хавтгай гадаргаас ойх • Хугарах үед хурд нь өөрчлөгдөх • Долгионы дифрацын үзэгдэл • Долгионы далайц, давтамж, долгионы урт, хурд, фаз зэрэг хэмжигдэхүүнүүдийн ялгаа • Тууш ба хөндлөн долгионыг ялгаж таних
  • 4. Орчны цэгт гарсан өөрчлөлт (хэлбэлзэл) түүний эргэн тойрны цэгүүдэд дамжих үзэгдлийг долгион гэнэ. Next Next
  • 7. Орчинд тархаж байгаа долгион хавтгай гадаргууд тусч тухайн орчиндоо чиглэлээ өөрчлөн тархах үзэгдлийг долгионы ойлт гэнэ. Тусч байгаа долгион ойлгогч хананы цэг бүрээс ойно.
  • 8. Долгион нэг орчноос нөгөө орчин тархахдаа чиглэлээ өөрчлөх үзэгдэлийг долгионы хугарал гэнэ. Хугарал үүсэх шалтгаан Орчны шинж чанараас хамааран долгион тарах хурд өөр байдаг. Адилхан орчин боловч ялгаатай температуртай байвал долгион хугарна. 𝜐 = 𝜈 ∗ 𝜆
  • 9. Бодлого: 1 Аавын хашгирсан дууны цуурай 5 секундын дараа эргэж түүнд сонсогдсон бол Аав уулнаас ямар зайд байсан бэ? Агаарт дуу тарах хурд 330м/с
  • 10. Жижиг нүхээр нэвтэрсэн долгион шулуун тархалтаас хазайх мөн жижиг сааданд туссан долгион саадаа тойрч гарах үзэгдлийг долгионы дифракц гэнэ. Дифракц үүсэх нөхцөл: (𝑑 < 𝜆)
  • 11. 𝝀 Далайц: Давалгааны өндөр Тэмдэглэгээ: [𝐴0] Нэгж: м, см Долгионы урт: Зэргэлдээ орших оройнуудын хоорондох зай Тэмдэглэгээ: 𝝀 Нэгж: м, см Давтамж: Хэлбэлзэж буй хэсгийн нэг секундэнд хийх хэлбэлзлийн тоог хэлнэ Тэмдэглэгээ: 𝝂 𝝂 = 𝒏 𝒕 𝒏 − хэлбэлзлийн тоо 𝒕 − хугацаа [𝒄] Нэгж : Гц=1/c Үе: Нэг бүтэн хэлбэлзэл хийхэд зарцуулах хугацааг хэлнэ. Тэмдэглгээ: Т 𝑻 = 𝒕 𝒏 Нэгж: [с] 𝑻 = 𝟏 𝝂 А0 Долгионыг илэрхийлэх хэмжигдэхүүнүүд Фаз: Хэлбэлзэж буй цэгүүд хэр зөрүүтэй хэлбэлзэж байгаа илэрхийлэх хэмжигдэхүүнийг хэлнэ. Хурд Долгионы урт болон давтамжаар хамаарна.
  • 12. Өгөгдсөн зургийг ашиглан дараах даалгавруудыг гүйцэтгэнэ үү? А. Долгионы далайц хэд вэ? Б. Долгионы үе ба давтамжийг олно уу? В. Долгионы уртыг олно уу? Бодолт А. 𝐴0 = 1см В 𝜆 = 6м
  • 13. “АВЬЯАС” ЕБС ФИЗИКИЙН БАГШ Л.НЯМЖАРГАЛ М.ТУУЛ
  • 14. • Дуу авиа хэрхэн бидэнд сонсогддог вэ? • Дууны долгион гэж юу вэ? • Дуу тархах хурд • Дууны чанга сул, өндөр намыг тодорхойлох • Бодлого дасгал ажиллах
  • 15. Өмнөх мэдлэг • Чичирхийлж байгаа биеэс дуу үүсдэг • Дууны чанга сул- Далайцаас хамаарна • Дууны өндөр нам- Давтамжаас хамаарна • Дууны ойлтоор цуурай үүсдэг • Хатуу шингэн хийд дуу тарах хурдыг эрэмбэлэх
  • 16. • Чичирхийлэлээс дуу авиа үүснэ. • Агаар дахь дууны долгион бол ТУУШ долгион юм. . ..Desktoppizik.mp4
  • 17. Хүн ойролцоогоор 20-20000Гц давтамжтай дууг сонсож чадна. Давтамжийн энэ завсрыг сонсох муж гэдэг. Сонсогдохгүй Сонсогдохгүй сонсогдоно
  • 18. Дууны долгион тархах орчны бөөмс нь шигүү байх тусам дуу илүү хурдан тархдаг. Вакум орчинд хэлбэлзэгч хэсэг байхгүй учир дуу тарахгүй
  • 19. Долгионы урттай тэнцүү хэмжээний замыг долгионы үетэй тэцүү хугацаанд туулдаг
  • 20. Бодлого: 2.4м урт савааны нэг үзүүр рүү хөнгөн алхаар огцом цохив. Алхаар цохисноос хойш савааны нөгөө үзүүрт дууны долгион хүрэх хугацааг электрон багажаар хэмжив. 4 удаагийн хэмжилтэд 0.44мс, 0.50мс, 0.52мс ба 0.47мс хугацаанууд бүртгэгджээ. 1. 4 хэмжилтийн дундаж хугацааг ол? 2. Саваанд дуу тарах хурдыг ол ?
  • 21. Өмнөх мэдлэг Дууны чанга сул нь далайцаар тодорхойлогдоно. Далайц их байх тусам дуу чангарна. А0 − Далайц Нэгж: м,см
  • 22. Өмнөх мэдлэг Дууны өндөр нам /нарийн бүдүүн/ нь давтамжаас хамаарна. Давтамж их байх тусам дуу өндөр байна.
  • 23. Дууны чанга сул ба өндөр нам Дууны өндөр, нам Дууны чанга, сул ОСЦИЛЛОСКОП- Дууны долгионыг дэлгэц дээр харуулдаг багаж
  • 24. Бодолт Бодлого: 3 г. С дуу давтамж ихтэй учир өндөр дуу e. С дуун А дуунаас 2 дахин их давтамжтай байна в. В дуу хамгийн их далайцтай учир чанга дуу б. Далайц ижил, давтамжаараа ялгаатай а. Давтамж ижил , далайцаараа ялгаатай