Dokumen ini menerangkan takrif dan jenis-jenis syarikat menurut perspektif fiqh, termasuk syarikat amlak, aqad, inan, mufawadhah, abdan, dan wujuh, serta kesahihan masing-masing mengikut pandangan ulama. Ia juga membincangkan syarat-syarat untuk mengadakan kontrak syarikat, pembahagian keuntungan dan kerugian, serta implikasi dan penamatan kontrak. Penekanan diletakkan pada pentingnya kesepakatan di antara rakan kongsi serta kepentingan untuk mematuhi syarat-syarat syarak dalam setiap perkongsian.

1. Syarikat
ZAFIRAH ABDULLAH

2. TAKRIF
• Menurut Bahasa Arab (Syirkah) :
• Perkongsian melalui kontrak atau tanpa kontrak
• Menurut Istilah:
• Merujuk kepada perkongsian harta / perkongsian yang tidak membabitkan harta.
• Menurut Ulama’ Fiqh:
• Hak dua orang atau lebih terhadap sesuatu tanpa pengagihan yang khusus.
• Takrif yang lebih khusus:
• Kontrak yang diwujudkan secara sukarela dengan tujuan pengurusan dan
memperolehi untung

3. Jenis-jenis Syarikat
1. Syarikat amlak: Perkongsian Harta
2. Syarikat aqad: Kontrak
Syarikat amlak (Perkongsian Harta)
• Berlaku apabila 2 orang atau lebih memiliki sesuatu perkara
• Perkongsian ini mungkin berlaku secara tidak sengaja/ tanpa sebarang tindakan atau kehendak
mereka.
Contohnya: Mereka berkongsi membeli sesuatu / Menerima sesuatu hadiah secara bersama.
• Bagi perkongsian seperti ini, kedua-dua mereka dianggap sebagai orang asing bagi bahagian
rakannya.
• Ini bermakna mereka tidak dibenarkan menggunakan bahagian rakan mereka tanpa keizinannya kerana
mereka tidak mempunyai sebarang kuasa ke atas miliknya.

4. Kesahihan menurut Syarak:
• Al-Quran
• “Maka mereka bersyarikat (berkongsi) pada satu pertiga” (An-Nisa: 12)
Hikmah Pensyariatan
• Dengan kepelbagaian kemampuan, bakat dan keupayaan yang ada pada manusia, mereka akan
saling lengkap-melengkapi.
• Tiada seorang pun boleh bergantung hanya kepada diri sendiri untuk memenuhi segala keperluan
hidup.

5. Jenis-jenis Syarikat (Kontrak) Syarikat I’nan
Syarikat
Mufawadhah
Syarikat
Abdan
Syarikat
Wujuh
1. Syarikat ‘Inan
• Syarikat yang dianggotai 2 orang atau lebih
• Dengan masing-masing menyumbangkan modal dan
dibahagikan sesama mereka
• Syarikat ini dibenarkan oleh syarak (ijmak ulama’)
2. Syarikat Muwafadhah
• Syarikat yang dianggotai oleh 2 orang atau lebih
• Mereka berkongsi semua harta mereka secara bersama
• Kedua-dua mereka juga akan menjadi wakil / penjamin kepada rakan kongsi mereka
• Mereka akan beroleh segala untung / menanggung segala rugi bersama-sama.
• Syarikat ini tidak sah (menurut ulama’ Syafie) kerana perkongsian ini mempunyai risiko
yang terlalu besar.
• Ini kerana syarikat ini mengamalkan system wakil / jaminan yang tidak pasti.
• Amalan ini dibenarkan oleh ulama’ selain (mazhab Syafie) dengan syarat-syarat yang
ketat.

6. 3. Syarikat Abdan
• Dikenali sebagai perkongsian kerja
• Iaitu syarikat yang dianggotai oleh 2 orang atau lebih yang tidak menyumbangkan modal
tetapi masing-masing menyumbangkan kerja
• Mereka mungkin mempunyai kemahiran yang sama / berlainan
• Keuntungan = Dibahagikan secara sama rata / Berbeza-beza
• Syarikat seperti ini tidak sah (mazhab Syafie) kerana wujud kemudaratan yang tidak
dibenarkan syarak
• Mungkin ada di antara mereka yang melakukan kerja lebih daripada orang lain / Hanya seorang
sahaja yang bekerja sementara yang lain tidak.
• Wujud ketidak-adilan apabila keuntungan dibahagikan sesama rakan kongsi.
Bagi Imam-imam mazhab lain = Amalan ini dibenarkan
• Kerana keperluan
• Syarikat jenis ini membolehkan mereka yang terlibat memperolehi modal

7. 4. Syarikat Wujuh
• Syarikat yang dianggotai oleh 2 orang atau lebih dikalangan mereka yang mempunyai kedudukan
/pengaruh dalam masyarakat.
• Mereka akan membeli sesuatu barangan secara hutang (bersama / berasingan), kemudian mereka
akan menjual barangan tersebut
• Keuntungan yang diperolehi akan dikongsi bersama secara sama-rata atau mengikut persetujuan
yang dicapai.
• Syarikat seperti ini tidak sah kerana tiada harta yang dikongsi bersama sedangkan asas dalam
sebuah syarikat ialah perkongsian harta.
• Faktor lain (yang terdapat kemudaratan) :
• Masing-masing memberikan keuntungan kepada rakan kongsi mereka tanpa sebarang kerja, kemahiran
& sebagainya
• Keuntungan di sini dibuat bukan dalam bentuk mengembangkan harta/ diperolrhi hasil daripada usaha
yang dilakukan.
• Atas dasar ini, masing-masing tidak berhak memperolehinya.

8. Syarikat Inan
• Perkongsian harta oleh dua orang / lebih untuk berniaga
• Hasil keuntungan akan dikongsi bersama
• Inan = Tali Kekang
• Ini kerana setiap rakan kongsi memberi kebenaran kepada rakan kongsinya untuk
menggunakan sebahagian hartanya, sementara dia pula akan menggunakan harta
rakan kongsinya itu.
• Masing-masing mempunyai hak menggunakan harta syarikat

9. Syarat-syarat Lafaz Kontrak
(Sighah)
Berkelayakan
sebagai wakil
Modal yang
dikongsi
mestilah harta
yang sama
Menggabungkan
modal Syarikat
Menetapkan
keuntungan dan
kerugian
mengikut Nisbah
1) Lafaz Kontrak (Sighah)
• Lafaz sorih (jelas) hendaklah menunjukkan kebenaran untuk
menjalankan jual beli/apa-apa yang bersangkutan dengan
perniagaan
• Memadai menggunakan lafaz yang biasa digunapakai oleh para
peniaga yang menunjukkan maksud tersebut
2) Berkelayakan sebagai wakil
• Setiap rakan kongsi mestilah berakal , baligh dan tidak ditahan
daripada menggunakan harta (bangkrupt)
• Ini kerana setiap rakan kongsi akan menggunakan harta syarikat
yang sebahagiannya adalah harta sendiri.
• Dia juga akan menggunakan harta rakan kongsinya sebagai wakil.

10. Syarat-syarat
3) Modal yang dikongsi mestilah harta yang sama
• Iaitu apabila harta ini dicampurkan, ia tidak boleh dibezakan antara satu sama lain.
• Contohnya: Matawang-matawang yang digunakan pada hari ini
• Ataupun, modal tersebut hendaklah daripada harta yang sama jenis seperti harta yang ditimbang dan harta yang
disukat.
• Ataupun, modal tersebut hendaklah daripada harta yang sama sifat seperti gandum, barli dan besi.
Yang Jika modal yang dikongsi adalah berbentuk barangan yang berbeza dan tidak sama;
• Ia TIDAK SAH
• Kerana ia tidak boleh dicampur sehingga tidak dapat dibezakan pemilik asalnya.
• Jika harta salah seorang rakan kongsi rosak atau susut nilainya, ia tidak boleh digantikan dengan harta yang lain.
Cara memperbetulkan Perkongsian ini;
• Setiap rakan kongsi hendaklah menjual sebahagian barangan masing-masing kepada rakan kongsinya dan dibayar
menggunakan sebahagian barangnya.
Contohnya: (Next Slide)

11. Rakan Kongsi A Rakan Kongsi B
1. Modal bagi Rakan Kongsi B adalah wang tunai, dan
Modal Rakan Kongsi A ialah barang perniagaannya.
2. A hendaklah menjual sebahagian barangannya kepada
B. B akan membayar menggunakan wang tunainya.
3. Dengan itu, mereka akan berkongsi semua barangan.
Modal yang
dikongsi mestilah
harta yang sama

12. Syarat-syarat
4. Menggabungkan modal syarikat
• Sebaik sahaja terdapat persetujuan untuk mewujudkan syarikat, rakan kongsi perlu mengemukakan harta
masing-masing yang boleh dijadikan Model Syarikat.
• Harta ini mestilah digabungkan (jika belum dikongsi) sehingga tidak dapat dibezakan pemilik asalnya,
kemudian barulah diadakan kontrak syarikat.
• Jika kontrak diadakan sebelum harta digabungkan, perkongsian syarikat itu TIDAK SAH
5. Menetapkan keuntungan dan kerugian mengikut nisbah modal
• Ini kerana keuntungan adalah hasil pelaburan modal, begitu juga kerugian.
• Oleh itu, tidak sah meletakkan syarat supaya salah seorang rakan kongsi menerima keuntungan lebih
daripada nisbah modalnya.
• Tidak sah juga meletakkan salah satu seorang dari rakan kongsi menerima kerugian lebih/kurang dari
modalnya.
• Tidak disyaratkan setiap rakan kongsi perlu memberikan jumlah modal yang sama. (Example : Next Slide)

13. Rakan Kongsi: A
Modal : ¼
Keuntungan: 1/4
Rakan Kongsi: B
Modal : 2/4
Keuntungan: 2/4
Rakan Kongsi: C
Modal : ¼
Keuntungan: 1/4
Pembahagian ini tidak mengambil kira sama ada mereka sama-sama bekerja atau tidak,
dan sama ada mereka melakukan kerja yang sama atau tidak.

14. Syarat-syarat
5. Menetapkan keuntungan dan kerugian mengikut nisbah modal
• Jika wujud syarat yang menyatakan kerugian/keuntungan tidak akan ditanggung mengikut nisbah modal,
syarikat tersebut tidak sah menurut ijmak ulama’.
Pandangan ulama’ mazhab Hanafi dan Hambali
• Memberikan kebenaran supaya seorang rakan kongsi memperolehi keuntungan yang lebih daripada nisbah
modal.
• Keberanaran ini diberikan pada beberapa keadaan;
1. Setiap rakan kongsi menyumbangkan modal yang sama
• Mereka juga sama-sama berkerja
• Dibenarkan keuntungan diberi melebihi nisbah modal kerana mungkin ada di antara mereka yang
lebih mahir bekerja berbanding rakan kongsi yang lain.
• Kelebihan ini adalah berdasarkan kerja dan kemahirannya.
2. Setiap rakan kongsi menyumbangkan modal yang sama banyak, tetapi kerja hanya dilakukan oleh
sebahagian daripada mereka.
• Dengan itu, rakan kongsi yang menjalankan kerja akan memperolehi keuntungan yang melebihi
nisbah modal yang disumbangkan.

15. • Keberanaran ini diberikan pada beberapa keadaan;
3. Modal yang disumbangkan tidak sama banyak.
• Kemudian mereka berdua sama-sama kerja
• Dalam pembahagian keuntungan, salah seorang antara mereka dibenarkan memperolehi keuntungan
melebihi nisbah modal yang disumbang.
• Contohnya, keuntungan dikongsi sama rata / salah satu memperolehi keuntungan yang lebih (kerana
kemungkinan kerja yang dilakukannya itu lebih/ kemahirannya lebih baik)
4. Modal yang disumbangkan juga tidak sama
• Kerja-kerja syarikat pula akan dilaksanakan oleh penyumbang modal yang paling sikit
• Keuntungan akan dibahagikan sama rata atau melebihi nisbah modal untuk orang yang melakukan kerja.
• Hukaum : SAH
**
Penambahan yang diberikan kepada mereka yang dibenarkan sah jika..
• Dilakukan di dalam bentuk menambahkan peratus keuntungan yang layak diterimanya
• Contohnya : 50% / 60% (etc) daripada keseluruhan keuntungan
• Jika balasan yang kepada kerja yang dilakukan diberikan dalam bentuk peratusan yang berasingan/
ditetapkan jumlah yang tertentu (contoh: $1000 sebulan), penambahan ini TIDAK SAH menurut
kesepakatan ulama’.

16. Implikasi Kontrak
1. Semua rakan kongsi berhak menguruskan harta syarikat kerana masing-masing adalah wakil
kepada rakan kongsinya di samping pemilik kepada syernya(share) sendiri
• Rakan kongsi..
• Tidak boleh menjual sesuatu secara hutang (bayaran tertangguh)
• Tidak boleh mengambil bayaran dengan matawang yang jarang digunakan
• Tidak boleh melakukan jual beli yang membabitkan kerugian yang ketara
• Tidak boleh menggunakan harta syarikat untuk menampung kos perbelanjaannya kecuali
diberikan oleh syarikat
1. Setiap pekongsi hendaklah melakukan kerja seperti yang dipersetujui
2. Jika salah seorang rakan kongsi menggunakan harta syarikat untuk membeli sesuatu (dengan
syarat2 yang dinyatakan), pembelian tersebut adalah bagi pihak semua kerana dia adalah
wakil syarikat.

17. Perkongsian Tidak Sah dan Implikasinya
1. Jika penumbuhan syarikat ini diketahui TIDAK SAH sebelum kerja-kerja dimulakan…kontrak tersebut
tidak memberikan apa-apa kesan.
2. Jika perkongsian ingin diteruskan, kontrak perlu dilakukan semula dengan cara yang betul.
3. Jika kesilapan tersebut disedari selepas kerja-kerja dimulakan, semua kerja perlu diberhentikan,
kemudian..(see point 2)
Sesebuah syarikat akan diketahui TIDAK SAH selepas kerja-kerja telah dijalankan dan membabitkan
beberapa implikasi seperti berikut:
1. Keuntungan yang telah diperolehi perlu diagihkan menurut pegangan modal kerana keuntungan
tersebut diperolehi daripada modal tersebut.
2. Setiap rakan kongsi perlu menuntut upah kerja yang dilakukan daripada wang rakan kongsi mereka
kerana dia sebenarnya adalah orang upahan dan bukan rakan kongsi.
3. Setiap urusan yang telah dilakukan oleh rakan kongsi dianggap berkuat-kuasa kerana setiap tindakan
mereka lakukan adalah dengan kebenaran daripada rakan kongsi lain.

18. Penamatan Kontrak
1. Pembuburan Kontrak oleh kesemua atau sebahagian ahli syarikat
• Kontrak syarikat adalah kontrak yang Jaiz
• Ini bermakna setiap rakan kongsi berhak membubarkan kontrak tersebut pada bila-bila
masa sahaja
• Pembubaran ini bererti kontrak syarikat tersebut telah ditamatkan
• Jika syarikat tersebut terdiri daripada..
• 2 Orang..
• Syarikat tersebut dianggap telah dibubarkan
• Lebih daripada 2 orang
• Syarikat akan kekal menjadi milik mereka yang tidak membubarkan.

19. 2. Kematian semua rakan kongsi
• Jika semua rakan kongsi syarikat meninggal dunia..
• Syarikat dianggap dibubar kerana hak milik mereka telah dilenyapkan dan mereka tidak
lagi mempunyai kelayakan untuk menguruskan modal.
• Jika salah satu rakan kongsi meninggal dunia (2 rakan kongsi)
• Ia dengan sendirinya terbubar
• Jika ia dianggotai oleh lebih daripada 2 orang, syarikat..
• Tersebut dianggap telah tamat bagi orang yang telah meninggal dunia
• Tetapi masih kekal bagi rakan kongsi yang lain
Pembubaran / penamatan kontrak syarikat dikira bermula daripada tarikh kematian
walaupun tidak diketahui oleh rakan kongsi yang lain. Kerana kematian menamatkan
semua kuasa wakil

20. 3. Gila atau pengsan
• Jika salah satu rakan kongsi menjadi gila/pengsan pegangannya dalam syarikat dianggap telah
terbubar
• Kerana dia kehilangan akal yang menjadi syarat taklif
• Walau bagaimanapun, jangka masa waktu pengsan tersebut mestilah mengambil masa satu
sembahyang fardhu untuk berkuat kuasa
Bagi kes rakan kongsi menjadi gila..
• Keputusan akan berpindah kepada wali
• Wali berhak membuat piliham sama ada mahu menuntut pembahagian modal / membuat kontrak
baru.
Bagi kes Pengsan pula..
• Jika ada harapan rakan kongsi tersebut akan sedar dalam masa terdekat, hak syarikat tidak akan
berpindah kepada wali (Tiada siapa yang boleh mengambil ahli haknya)
• Jika tiada harapan yang dia akan sedar dalam tempoh 3 hari atau lebih..
• Hak tersebut berpindah kepada wali
• Wali berhak membuat pilihan sama ada mahu menuntut pembahagian modal / mengadakan
kontrak baru
• Jika pesakit sudah sedar..
• dia boleh membuat pilihan sama ada mahu menuntut pembahagian..
• ATAU mengadakan kontrak baru