Εργασία στο μάθημα της Ιστορίας
της μαθήτριας Λουκίας Αραβίδου
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΖΩΗ
ΓΑΜΟΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
Στο Βυζάντιο ο γάμος
επιτρεπόταν:
 Κορίτσια άνω των 12
ετών
 Αγόρια άνω των 14
ετών
1. Αρραβώνας
2. Υπογραφή
συμβολαίου για
την προίκα
3. Γαμήλιο γλέντι με
συγγενείς κ’ φίλους
στο σπίτι του
γαμπρού
Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ
1. Είχαν περιορισμένα δικαιώματα,
διαφορετικά από εκείνα των ανδρών
2. Περιορισμένη συμμετοχή στα κοινά
3. Όμως κυριαρχούσαν στη κοινωνική ζωή
4. Κάλυψη του προσώπου τους όταν
έβγαιναν έξω
5. Απαγόρευση συμμετοχής τους σε
δημόσιες τελετές
6. Η έξοδος των πλουσίων γυναικών γινόταν
με τη συνοδεία ενός δούλου
Μετά τον 11ο αιώνα οι γυναίκες
συμμετέχουν στα κοινά και έχουν
πρόσβαση στη παιδεία
ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ
Η γέννηση του παιδιού : ένα ευχάριστο
γεγονός για το Βυζάντιο
Το όνομα:
•Το δικό τους και το όνομα του πατέρα σε
πτώση γενική
•Αργότερα, καθιερώθηκε το επώνυμο αρχικά
στις αριστοκρατικές οικογένειες
Η φροντίδα:
Από την οικογένεια και κυρίως από την
μητέρα η οποία του διάβαζε παραμύθια και
αποσπάσματα από την Αγία Γραφή.
Τα παιδιά:
Αντιμετωπίζονταν με συμπάθεια από τη
βυζαντινή νομοθεσία
Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΟ
ΒΥΖΑΝΤΙΟ
1ος κύκλος σπουδών
Του γραμματιστή: φοιτούσαν
παιδιά από την ηλικία των
επτά περίπου ετών
2ος κύκλος σπουδών
Του γραμματικού: φοιτούσαν
παιδιά από την ηλικία των
δώδεκα ετών
Μάθαιναν: Ανάγνωση, γραφή,
γραμματική, ρητορική,
φιλοσοφία, αριθμητική,
γεωμετρία, αστρονομία,
μουσική και Όμηρο.
•Για την λειτουργία των
σχολείων οι πόροι
προέρχονταν από τα
δίδακτρα των μαθητών.
•Η εκπαίδευση για τα ορφανά
ήταν δωρεάν.
•Ακόμη, λειτουργούσαν
εκκλησιαστικά σχολεία.
•Όσοι είχαν την οικονομική
δυνατότητα μπορούσαν να
συνεχίσουν τις σπουδές τους
στο πανεπιστήμιο
ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Κ’ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ
Για την αντιμετώπιση των
ασθενειών κ’
προβλημάτων υγείας:
 Ιατρικές υπηρεσίες
 Με μαγεία κ’
δεισιδαιμονίες
Υπήρχε μάλιστα
ανταγωνισμός ανάμεσα
στη μαγεία κ’ την
ιατρική.
Σε κάθε πόλη υπήρχαν:
1. Νοσοκομεία με αριθμό
γιατρών ανάλογα με την
πληθυσμό της
2. Πτωχοκομεία κ’
ορφανοτροφεία όπου είχαν
ιδρυθεί και συντηρούνταν
από την Εκκλησία
Επίσης, επισκέπτονταν τους
ιατρούς στα ιατρεία τους ή
εκείνοι τους ασθενείς στα
σπίτια τους.
1. Κάθε ιατρική περίθαλψη κ’
επίσκεψη των ασθενών
γινόταν με δαπάνες του
κράτους.
ΕΝΔΥΣΗ ΚΑΙ ΜΟΔΑ
Οι Βυζαντινοί παρακολουθούσαν την μόδα και είχαν ιδιαίτερη
αδυναμία στα κοσμήματα.
 Οι αστοί: φορούσαν μακρύ χιτώνα με πολλές πτυχώσεις. Όσο
αναφορά τα παπούτσια, τον χειμώνα φορούσαν μπότες
δερμάτινες ενώ το καλοκαίρι ανατολίτικα παπούτσια.
 Οι χωρικοί: Στιχάρια(χιτώνες) με ή χωρίς μανίκια πάντα όμως
ζωσμένα, βράκες μακριές ως τον αστράγαλο και με παπούτσια
ανοιχτά στη φτέρνα ή κυκλοφορούσαν ξυπόλυτοι.
 Γυναίκες: πάνω από το στιχάριο ιμάτιο (μανδύα) με μακριά
μανίκια που καλύπτει και το κεφάλι. Επίσης, φρόντιζαν πολύ
τα μαλλιά τους καθώς και το μακιγιάζ τους.
Οι πλούσιες γυναίκες φορούσαν πολυτελή ενδύματα,
μεταξωτά ή λινά.
Η ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ
Η ΖΩΗ ΤΩΝ ΕΥΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ
Κ’ ΤΩΝ ΦΤΩΧΩΝ ΣΤΙΣ
ΠΟΛΕΙΣ
Η ΖΩΗ ΤΩΝ ΕΥΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ,
ΤΩΝ ΦΤΩΧΩΝ Κ’ ΤΩΝ
ΜΕΓΑΛΟΚΤΗΜΑΤΙΩΝ ΣΤΗΝ
ΕΠΑΡΧΙΑ
 Η οικοδόμηση των σπιτιών γινόταν γύρω
από μία αίθουσα γνωστή και ως υποδοχή.
 Στο ισόγειο, τα δωμάτια διέθεταν τζάκι,
κουζίνα, πλυσταριό, λουτρό καθώς και
εικονοστάσιο ή παρεκκλήσι.
 Ο επόμενος όροφος ήταν στηριγμένος σε
κολώνες πέτρινες ή ξύλινες.
 Αντίθετα, οι φτωχοί ζούσαν σε άθλιες
καταστάσεις με ελάχιστες εώς
ανύπαρκτες ανέσεις.
 Σε παρόμοιες τραγικές καταστάσεις
ζούσαν και οι χωρικοί με πολύ μικρά
σπίτια με έναν χώρο στεγασμένο που
μερικές φορές ήταν διαιρεμένος σε
δύο δωμάτια.
 Τα σπίτια των ευκατάστατων ήταν
διώροφα. Στο ισόγειο υπήρχε το
κοτέτσι, ο στάβλος ή οι αποθήκες ενώ
στον πάνω όροφο βρίσκονταν τα
δωμάτια της οικογενείας.
 Οι μεγαλοκτηματίες που ζούσαν στην
επαρχία έμεναν μακριά από τα χωριά
σε πολυτελείς επαύλεις με
εσωτερικούς κήπους και στοές.
Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ
 Αγαπούσαν ιδιαίτερα το φαγητό, με
εξαίρεση τις περιόδους νηστείας.
 Τα περιεχόμενα του γεύματος και του
δείπνου σε ένα Βυζαντινό σπίτι είναι
ποικίλα φαγητά όπως: ορεκτικά,
κρέατα, ψάρια, γλυκά και φυσικά
κρασί.
 Ο μέσος Βυζαντινός δεν έχουν πολλές
διατροφικές επιλογές επειδή
αντιμετώπιζαν αρκετά συχνά εχθρικές
επιδρομές, επιδημίες, αυθαιρεσίες των
δυνατών και των αξιοματούχων και
θεομηνίες.
Η ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ
 Βασικοί τρόποι ψυχαγωγίας των Βυζαντινών: Ιεροτελεστές,
θρησκευτικές, κοινωνικές και λαϊκές γιορτές .
 Οι κάτοικοι διασκέδαζαν στον Ιππόδρομο όπου εκτός από
αρματοδρομίες γίνονταν και θρησκευτικές πομπές, δημόσιες
τελετές, θεατρικές παραστάσεις και άλλα λαϊκά
προγράμματα.
 Τις Απόκριες μεταμφιέζονταν κ έκαναν παρελάσεις στους
δρόμους
 Με αφορμή τη Νέα Σελήνη άναβαν φωτιές στους δρόμους
και οι νέοι πηδούσαν πάνω από αυτές.
 Υπήρχαν ταβέρνες που πρόσφεραν φαγητό και άφθονο
κρασί.
 Στην επαρχία ανυπομονούσαν για τα ετήσια πανηγύρια που
συγκεντρώνονταν μάγοι, αστρολόγοι, θεραπευτές,
θαυματοποιοί που είχαν την επιθυμητή προσοχή του κόσμου
αν και η Εκκλησία το απαγόρευε.
Ο ΜΟΝΑΧΙΣΜΟΣ
 Ορισμός: αναχώρηση σε κάποια έρημο ή
κάποιο ακατοίκητο μέρος μακριά από
τους άλλους ανθρώπους και τα
εγκόσμια. Γι’ αυτό κ’ ονομάστηκαν
μοναχοί, αναχωρητές, ερημίτες ή
ασκητές, αφού υπέβαλλαν τον εαυτό
τους σε δοκιμασίες όπως νηστεία,
συνεχή προσευχή , αϋπνία.
 Τον 4ο αιώνα π.Χ στην Αίγυπτο ξεκίνησε
το μοναχικό κίνημα. Είχε δύο μορφές:
1. Την μοναχική (πρότυπο ο άγιος
Αντώνιος)
2. Την κοινοβιακή (ιδρυτής ο Παχώμιος).
 Στη συνέχεια ο μοναχισμός απλώθηκε
στην Εγγύς Ανατολή κ’ σε όλο τον
χριστιανικό κόσμο.
 Με την ίδρυση των μοναστηριών ο
κοινοβιακός οργανώθηκε καλύτερα.
 Μετά την αναστήλωση των εικόνων
ο μοναχισμός γνώρισε μεγάλη ακμή
κ’ έτσι αυξήθηκε κ’ ο αριθμός των
μοναστηριών.
 Πολλές περιοχές όπως ο Όλυμπος
της Βιθυνίας κ’ η Καππαδοκία
καλύφθηκαν με μοναστήρια.
 Το πιο σημαντικό όμως μοναστικό
κέντρο είναι το Άγιο Όρος στη
χερσόνησο του Άθω. Από τον 9ο
αιώνα υπήρχε σημαντική μοναχική
κοινότητα η οποία εξελίχθηκε σε
μοναστική πλατεία με τις ιδρύσεις
νέων μοναστηριών και χάρη στα
προνόμια που παραχώρησαν ο
Βασίλειος Α’, ο Νικηφόρος Φωκάς, ο
Ιωάννης Τζιμισκής κ’ άλλοι
Βυζαντινοί αυτοκράτορες.
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ
 Θρησκευτική ποίηση: αναπτύχθηκε
ιδιαίτερα μετά την επικράτηση του
χριστιανισμού. Διακρίνεται σε:
1. Λειτουργική αυτή δηλαδή που
χρησιμοποιείται στις λατρευτικές
τελετές και
2. Μη λειτουργική
 Θεολογική γραμματεία: αναδείχτηκαν
σημαντικοί εκκλησιαστικοί
συγγραφείς λόγω των θρησκευτικών
αντιλήψεων, των αιρέσεων και των
δογματικών διαμάχων.
 Σημαντικά ήταν επίσης:
1. Η συμβολή της αγιολογίας , η μελέτη
δηλαδή όσων αφορούν τους αγίους
2. Τα θρησκευτικά κινήματα όπως του
μυστικισμού και του ησυχασμού.
Ρωμανός ο Μελωδός,
Σημαντικός εκπρόσωπος της
θρησκευτικής ποίησης
Μάξιμος ο
Ομολογητής,
σημαντικός
εκπρόσωπος
της
θεολογικής
γραμματείας
ΛΟΓΙΑ ΚΟΣΜΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ
Κατά τους πρώτους αιώνες στο Βυζάντιο, η
κοσμική λογοτεχνία δεν έχει να επιδείξει
αξιόλογα έργα, σε αντίθεση με τη
λειτουργική κ’ τη θρησκευτική. Ο κυριότερος
εκπρόσωπος εκείνης της εποχής ήταν ο
Γεώργιος Πισίδης, ο οποίος άκμασε στις
αρχές του 7ου αιώνα και ύμνησε τα
κατορθώματα του αυτοκράτορα Ηρακλείου
με τα ποιήματά του.
 Κυριότερο κοσμικό ποιητικό μνημείο:
Ελληνική Ανθολογία. Περιέχει 4.000
επιγράμματα σε αρχαία μέτρα από τον 6ο-
10ο αιώνα. Παρά την αλλαγή της θρησκείας,
οι Βυζαντινοί στο είδος αυτό της κοσμικής
ποίησης συνέχισαν την αρχαία παράδοση όχι
μόνο προς τη μορφή αλλά και προς το
περιεχόμενο.
 Σημαντικό έργο της εποχής των
Μακεδόνων: έπος Βασίλειος Διγενής
Ακρίτας, γραμμένο από άγνωστο ποιητή
τον 11ο αιώνα. Μέσα από τους στίχους
του παρατηρούμε έναν κοινό
αραβοβυζαντινό κόσμο όπου μπορούμε
να διακρίνουμε τις επιρροές των
πληθυσμών αυτών που ζούσαν στις δύο
πλευρές των ανατολικών συνόρων της
αυτοκρατορίας.
 Η διάσωση των κλασσικών γραμμάτων
υπήρξε μία από τις σημαντικότερες
προσφορές των Βυζαντινών στον
νεότερο πολιτισμό.
 Έτσι, πολλά μοναστήρια ίδρυσαν
βιβλιοθήκες κ’ εργαστήρια αντιγραφής
στα οποία οι εξειδικευμένοι μοναχοί
αντέγραφαν τα αρχαία κείμενα
δείχνοντας επιμέλεια για την
καλλιγραφία και για την ακρίβεια της
αντιγραφής.
 Επίσης, η χρήση της μικρογράμματης
γραφής η οποία ξεκίνησε τον 9ο αιώνα
στη μονή Στουδίου, διευκόλυνε την
αντιγραφή των χειρογράφων.
ΛΟΓΙΑ ΚΟΣΜΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ
Οι λόγιοι, οι φιλόσοφοι, οι ιστορικοί, οι
ρήτορες κ’ οι γραμματικοί κατέβαλλαν
πολλές προσπάθειες για να μιμηθούν το
ύφος κ’ τη γλώσσα των Αρχαίων
Ελλήνων. Για να το καταφέρουν αυτό
χρειαζόταν μελέτη και συχνά
αποστήθιση αρχαίων κειμένων. Έτσι η
αρχαιομάθεια κέρδιζε ολοένα και
περισσότερους υποστηρικτές.
 Ο πατριάρχης Φώτιος(9ος αι.) είχε
πρωταρχικό ρόλο στην πνευματική
άνθηση της εποχής του και στη διάσωση
της αρχαίας ελληνικής κληρονομιάς. Το
έργο του περιέχει σημαντικές
πληροφορίες για έργα αρχαίων Ελλήνων
συγγραφέων. Επίσης, διακεκριμένος
εκπρόσωπος των κλασσικών
γραμμάτων υπήρξε κ’ ο Αρέθας που ήταν
Αρχιεπίσκοπος της Καισαρείας(10ος αι.).
 Οι Βυζαντινοί επιδόθηκαν στην
Χρονογραφία, η οποία είναι λαϊκή
ιστορική αφήγηση χωρίς
προσπάθεια αναζήτησης της
αλήθειας με έμφαση στα θαύματα ή
τις φυσικές καταστροφές. Οι
βυζαντινοί ιστορικοί είχαν ως
πρότυπά τους αρχαίους Έλληνες
ιστοριογράφους.
ΔΗΜΩΔΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Κ’ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
 Τον 10ο αιώνα εμφανίζονται τα πρώτα ακριτικά
τραγούδια τα οποία μιλούν για τους αγώνες των
ακριτών κατά των Αράβων και σηματοδοτούν την
αρχή της νεοελληνικής δημοτικής ποίησης.
 Τον 12ο αιώνα η δημώδης λογοτεχνία
διαμορφώνεται και επικρατεί η λαϊκή ή λαϊκότροπη
γλώσσα που χρησιμοποιούν και πολλοί λόγιοι. Ένας
από αυτούς είναι ο Θεόδωρος Πρόδρομος ή
Πτωχοπρόδρομος ο οποίος έγραψε πολλά
λογοτεχνικά έργα. Έγινε μάλιστα διάσημος για τα
πτωχοπροδρομικά του ποιήματα στα οποία
διεκτραγωδεί τα βάσανά του ασκώντας παράλληλα
κοινωνική κριτική.
 Στην εποχή των Παλαιολόγων το έμμετρο ιπποτικό
μυθιστόρημα ευδοκιμεί σε δημώδη γλώσσα με
φραγκικές, ανατολικές και λαϊκές επιδράσεις. Το
ιστορικό ποίημα Το χρονικόν του Μορέως είναι το
χαρακτηριστικότερα παράδειγμα της λογοτεχνικής
παραγωγής της Φραγκοκρατίας(1300). Το έργο
αυτό εξιστορεί τη φραγκική κυριαρχία (1204-1292)
στο Μοριά(Πελοπόννησο), δεν έχει λογοτεχνική αξία
έχει όμως γλωσσικό και ιστορικό ενδιαφέρον. Ο
στιχουργός του ο οποίος ήταν εξελληνισμένος
γλωσσικά Φράγκος δεν κρύβει ωστόσο τα εχθρικά
αισθήματά του για τους Έλληνες.
Φιλοσοφία:
 Η απομάκρυνση από την αρχαία θρησκεία
έθεσε περιορισμούς στην ενασχόληση με την
φιλοσοφία με τον τρόπο που την εννοούμε
σήμερα, ανεξάρτητη δηλαδή από τη θεολογική
σκέψη. Εξακολουθούν όμως να μελετώνται
έργα αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, κυρίως
του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη.
ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ
Οι Βυζαντινοί κληρονόμησαν από τον
κόσμο την αγάπη για την γνώση και την
πνευματική δραστηριότητα. Ο έντονος
όμως θρησκευτικός χαρακτήρας του
πολιτισμού δεν βοήθησε ιδιαίτερα την
ανάπτυξη των επιστημών. Οι
αυτοκράτορες λοιπόν θέλοντας να
κάνουν την Κωνσταντινούπολη και
πολιτιστικό κέντρο του κόσμου, ίδρυσαν
ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Έτσι
και με τη συμβολή διαπρεπών λογίων,
λειτούργησαν σταδιακά η Πατριαρχική
Ακαδημία ή Θεολογική Σχολή(5ος αι.), το
Πανεπιστήμιο της Μαγναύρας(9ος αι.)
και το Διδασκαλείο Νόμων (11ος αι.).
 Επίσης, ιδιαίτερη ανάπτυξη γνώρισε το
Δίκαιο αφού το κράτος αντιμετώπιζε τα
δεδομένα με νέους νόμους ή με τη
βελτίωση όσων υπήρχαν.
Αν και οι Φυσικές Επιστήμες δεν
αναπτύχθηκαν ιδιαίτερα στο
Βυζάντιο, υπήρξαν ωστόσο αξιόλογοι
ιατροί, αστρονόμοι, μαθηματικοί.
Επίσης τους άρεσε ιδιαίτερα και η
Γεωγραφία. Ορισμένα βιβλία τους
αποτελούν σημαντική πηγή για τις
σχέσεις της Βυζαντινής
Αυτοκρατορίας με άλλους λαούς.
Αξιοσημείωτη επιστημονική
δραστηριότητα παρουσίασαν πολλοί
λόγιοι και φιλόσοφοι.
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
 Γνωρίζουμε λίγες εφευρέσεις για την
τεχνολογία του Βυζαντίου οι οποίες αφορούν
κυρίως στρατιωτικούς σκοπούς. Η
σημαντικότερη από αυτές είναι το υγρόν
πυρ, ένα μίγμα από εύφλεκτα υλικά που
εκτοξευόταν από ειδικούς σωλήνες εναντίον
εχθρικών πλοίων ή άλλων στόχων. Μια άλλη
σημαντική επινόηση ήταν ο οπτικός
τηλέγραφος , το οποίο ήταν ένα σύστημα
ταχείας προειδοποίησης των Βυζαντινών για
τις αραβικές επιδρομές.
 Οι Βυζαντινοί αξιοποίησαν την ναυτική
τεχνολογία, μερικές φορές την βελτίωναν και
την προσάρμοζαν στα νέα δεδομένα.
 Το γνωστότερο πολεμικό πλοίο ήταν ο
δρόμων με αρχικά μια σειρά κουπιών και
αργότερα δύο.
 Ένα τυπικό βυζαντινό εμπορικό πλοίο είχε
μήκος 21 μέτρα, 7 μέτρα πλάτος και
χωρητικότητα 50 τόνων. Ήταν μονοκάταρτο
ή δικάταρτο με τριγωνικά πανιά και μονό
πηδάλιο.
ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ
Με την Αγία Σοφία καθιερώθηκε μια νέα
αρχιτεκτονική μορφή, η βασιλική με
τρούλο. Μετά την εικονομαχία,
επικράτησε ο ρυθμός του σταυροειδούς
με τρούλο, με τη μορφή ενός σταυρού
εγγεγραμμένο σε τετράγωνο. Οι
παραλλαγές του ναού αυτού είναι ο
αγιορείτικος τύπος με τρείς κόγχες , ο
πεντάτρουλος κ’ ο οκταγωνικός ο οποίος
εμφανίζεται τον 11ο αιώνα.
Πολλές φορές ο ναός δεν είναι αρκετά
επιμελημένος εξωτερικά όσο είναι
εσωτερικά με τις τοιχογραφίες, τα
ψηφιδωτά, τις ανάγλυφες παραστάσεις,
τα έργα ξυλογλυπτικής κ’ φορητές
εικόνες.
Η διαφορά αυτή εξηγείται με το γεγονός
ότι η λατρεία της χριστιανικής
θρησκείας τελείται στο εσωτερικό των
ναών.
ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΚΑΙ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ
 Η γλυπτική δεν ευνοήθηκε από την
Εκκλησία αφού θύμιζε στους
χριστιανούς την αρχαία θρησκεία.
 Στην θέση των γλυπτών :
αρχιτεκτονικός διάκοσμος,
ανάγλυφες παραστάσεις με
διακοσμητικά θέματα.
 Κυριότερες μορφές έκφρασης :
τοιχογραφίες και τα ψηφιδωτά που
κυριαρχούν στην βυζαντινή ιστορία.
 Με την πάροδο των χρόνων
δημιουργείται ένα σχήμα στην
εικονογράφηση : στην κορυφή του
τρούλου εικονογραφείται ο
Παντοκράτορας, τριγύρω του
άγγελοι κ’ προφήτες, στην αψίδα η
Θεοτόκος ανάμεσα στον Μιχαήλ και
τον Γαβριήλ, στα λοφία του τρούλου
οι Ευαγγελιστές και στους τοίχους οι
δεσποτικές γιορτές.
 Οι Βυζαντινοί καλλιτέχνες δεν
ενδιαφέρονται για τις σωστές
αναλογίες και την κίνηση. Οι
μορφές παρουσιάζονται
λιπόσαρκες, σε όρθια στάση για
να δώσουν την αίσθηση της
πνευματικότητας κ’ της
αυστηρότητας. Σκοπός τους δεν
είναι να προβάλουν αυτόν τον
κόσμο αλλά την μετά θάνατο
ζωή κ’ την αιωνιότητα .
Υπάρχουν φορές όμως που ο
καλλιτέχνης ξεφεύγει από τους
κανόνες αυτούς.
ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΚΑΙ
ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ
(ΕΙΚΟΝΕΣ)
ΜΙΚΡΟΓΡΑΦΙΑ, ΜΙΚΡΟΤΕΧΝΙΑ,
ΜΙΚΡΟΓΛΥΠΤΙΚΗ,ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ
 Οι Βυζαντινοί διακοσμούν τα
χειρόγραφά τους με εικόνες, τις
μικρογραφίες οι οποίες
παριστάνουν διάφορα επεισόδια
που περιγράφονται στο κείμενο.
Έτσι αντλούμε πληροφορίες για
τις καλλιτεχνικές τάσεις του
χειρογράφου.
 Αξιόλογη είναι και η παραγωγή
εκκλησιαστικών κ’ κοσμικών
έργων μικροτεχνίας και
μικρογλυπτικής από σμάλτο,
ξύλο και ελεφαντόδοντο. Τα έργα
αυτά έχουν μεγάλη καλλιτεχνική
ποιότητα και προκαλούν
εντύπωση για την ποικιλία τους.
 Τα νομίσματα μπορούμε να
τα εξετάσουμε και ως έργα
μικροτεχνίας καθώς έχουν
αισθητική αξία. Αποτελούν
κυρίως όμως ιστορική πηγή
αφού απεικονίζονται σε αυτά
πρόσωπα ιστορικά με πολλές
πληροφορίες για την
πολιτική , την οικονομία, την
κοινωνία, το πολίτευμα, τη
θρησκεία. Οι απεικονίσεις
των Βυζαντινών
αυτοκρατόρων είναι
διαφωτιστικά για το
Βυζάντιο.
ΜΙΚΡΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ(ΕΙΚΟΝΕΣ)
Οι Βυζαντινοί έχουν καταλάβει ένα
τμήμα της πόλης.
Κτηνοτρόφοι βόσκουν το
κοπάδι τους.
Μεταφορά αρρώστου σε
φορείο.
ΜΙΚΡΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ(ΕΙΚΟΝΕΣ)
ΜΙΚΡΟΓΛΥΠΤΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ
(ΕΙΚΟΝΕΣ)
ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ
(ΕΙΚΟΝΕΣ)
Χρυσό νόμισμα του
Νικηφόρου Α’
Ο
Ανδρόνικος
Β΄ σε χρυσόν
υπέρπυρον
γονατίζει
και
προσκυνά
τον Ιησού
Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ
 Η εκκλησιαστική λειτουργική ποίηση
προοριζόταν για να ψέλνεται κατά τη
διάρκεια της Θείας Λειτουργίας και σε
άλλες λατρευτικές τελετές.
 Τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες η
λειτουργική ποίηση και η μουσική
χαρακτηρίζονται από απλότητα. Μετά
την επικράτηση του Χριστιανισμού
όμως, οι ύμνοι λαμβάνουν πιο σύνθετες
μορφές.
 Μέχρι τον Ζ’ αιώνα οι δημιουργοί
λειτουργικών ποιημάτων ονομάζονταν
μελωδοί και ποιητές καθώς οι ίδιοι
έγραφαν το ποίημα και τη μελωδία του.
Από τον Η’ αιώνα όμως παρατηρείται
ότι ο ποιητής που ονομάζεται πια
υμνογράφος μπορεί να είναι άλλο
πρόσωπο από τον μελοποιό του έργου
του.
 Η εκκλησιαστική μουσική είναι
μονοφωνική φωνητική, εκτελείται
δηλαδή από μία μόνο φωνή και η
μελωδία υποτάσσεται στον λόγο.
 Η σημειογραφία(το σημερινό
πεντάγραμμο) είναι αλφαβητική , οι
νότες δηλαδή σημειώνονται με
αρχαία ελληνικά γράμματα. Από τον
8ο αιώνα και μετά
χρησιμοποιούνται άλλοι τύποι
μουσικής γραφής.
Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ
 Παράλληλα με τη θρησκευτική
αναπτύσσεται και η κοσμική μουσική, η
συνέχεια της αρχαίας ελληνικής
παράδοσης. Έτσι, τα επιτραπέζια, τα
ερωτικά τα γαμήλια και άλλα άσματα
προσαρμόζονται στη νέα πίστη και
λατρεία.
 Οι Βυζαντινοί χρησιμοποιούν μουσικά
όργανα στις διασκεδάσεις τους όπως
ορχήστρες με κρουστά, πνευστά και
έγχορδα.
 Η λαϊκή μουσική δεν ήταν αποκομμένη
από την θρησκευτική αλλά υπήρχε
αλληλεπίδραση. Πολλές φορές μαζί με
τους δήμους του Ιπποδρόμου
τραγουδούσαν και οι ψάλτες της Αγίας
Σοφίας κ’ των Αγίων Αποστόλων τα
εγκωμιαστικά άσματα για τον
αυτοκράτορα και τους φρουρούς των
συνόρων του Βυζαντίου .
 Στον Ιππόδρομο και σε άλλες
περιπτώσεις οι κοσμικές
ψυχαγωγικές εκδηλώσεις
συνοδεύονταν από το αερόφωνο
όργανο. Το όργανο αυτό διαδόθηκε
το 757 στη Δύση όταν ο
Κωνσταντίνος Ε’ ο αυτοκράτορας
το δώρισε στον βασιλιά των
Φράγκων Πιπίνο τον Βραχύ.
ΛΟΥΚΙΑ ΑΡΑΒΙΔΟΥ Β’1
ΤΕΛΟΣ!

εργασία ιστορίας αραβιδου

  • 1.
    Εργασία στο μάθηματης Ιστορίας της μαθήτριας Λουκίας Αραβίδου
  • 2.
    ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΖΩΗ ΓΑΜΟΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣτοΒυζάντιο ο γάμος επιτρεπόταν:  Κορίτσια άνω των 12 ετών  Αγόρια άνω των 14 ετών 1. Αρραβώνας 2. Υπογραφή συμβολαίου για την προίκα 3. Γαμήλιο γλέντι με συγγενείς κ’ φίλους στο σπίτι του γαμπρού
  • 3.
    Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ 1. Είχαν περιορισμένα δικαιώματα, διαφορετικά από εκείνα των ανδρών 2. Περιορισμένη συμμετοχή στα κοινά 3. Όμως κυριαρχούσαν στη κοινωνική ζωή 4. Κάλυψη του προσώπου τους όταν έβγαιναν έξω 5. Απαγόρευση συμμετοχής τους σε δημόσιες τελετές 6. Η έξοδος των πλουσίων γυναικών γινόταν με τη συνοδεία ενός δούλου Μετά τον 11ο αιώνα οι γυναίκες συμμετέχουν στα κοινά και έχουν πρόσβαση στη παιδεία
  • 4.
    ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ Η γέννηση του παιδιού : ένα ευχάριστο γεγονός για το Βυζάντιο Το όνομα: •Το δικό τους και το όνομα του πατέρα σε πτώση γενική •Αργότερα, καθιερώθηκε το επώνυμο αρχικά στις αριστοκρατικές οικογένειες Η φροντίδα: Από την οικογένεια και κυρίως από την μητέρα η οποία του διάβαζε παραμύθια και αποσπάσματα από την Αγία Γραφή. Τα παιδιά: Αντιμετωπίζονταν με συμπάθεια από τη βυζαντινή νομοθεσία
  • 5.
    Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 1ος κύκλος σπουδών Του γραμματιστή: φοιτούσαν παιδιά από την ηλικία των επτά περίπου ετών 2ος κύκλος σπουδών Του γραμματικού: φοιτούσαν παιδιά από την ηλικία των δώδεκα ετών Μάθαιναν: Ανάγνωση, γραφή, γραμματική, ρητορική, φιλοσοφία, αριθμητική, γεωμετρία, αστρονομία, μουσική και Όμηρο. •Για την λειτουργία των σχολείων οι πόροι προέρχονταν από τα δίδακτρα των μαθητών. •Η εκπαίδευση για τα ορφανά ήταν δωρεάν. •Ακόμη, λειτουργούσαν εκκλησιαστικά σχολεία. •Όσοι είχαν την οικονομική δυνατότητα μπορούσαν να συνεχίσουν τις σπουδές τους στο πανεπιστήμιο
  • 6.
    ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Κ’ ΙΑΤΡΙΚΗΠΕΡΙΘΑΛΨΗ Για την αντιμετώπιση των ασθενειών κ’ προβλημάτων υγείας:  Ιατρικές υπηρεσίες  Με μαγεία κ’ δεισιδαιμονίες Υπήρχε μάλιστα ανταγωνισμός ανάμεσα στη μαγεία κ’ την ιατρική. Σε κάθε πόλη υπήρχαν: 1. Νοσοκομεία με αριθμό γιατρών ανάλογα με την πληθυσμό της 2. Πτωχοκομεία κ’ ορφανοτροφεία όπου είχαν ιδρυθεί και συντηρούνταν από την Εκκλησία Επίσης, επισκέπτονταν τους ιατρούς στα ιατρεία τους ή εκείνοι τους ασθενείς στα σπίτια τους. 1. Κάθε ιατρική περίθαλψη κ’ επίσκεψη των ασθενών γινόταν με δαπάνες του κράτους.
  • 7.
    ΕΝΔΥΣΗ ΚΑΙ ΜΟΔΑ ΟιΒυζαντινοί παρακολουθούσαν την μόδα και είχαν ιδιαίτερη αδυναμία στα κοσμήματα.  Οι αστοί: φορούσαν μακρύ χιτώνα με πολλές πτυχώσεις. Όσο αναφορά τα παπούτσια, τον χειμώνα φορούσαν μπότες δερμάτινες ενώ το καλοκαίρι ανατολίτικα παπούτσια.  Οι χωρικοί: Στιχάρια(χιτώνες) με ή χωρίς μανίκια πάντα όμως ζωσμένα, βράκες μακριές ως τον αστράγαλο και με παπούτσια ανοιχτά στη φτέρνα ή κυκλοφορούσαν ξυπόλυτοι.  Γυναίκες: πάνω από το στιχάριο ιμάτιο (μανδύα) με μακριά μανίκια που καλύπτει και το κεφάλι. Επίσης, φρόντιζαν πολύ τα μαλλιά τους καθώς και το μακιγιάζ τους. Οι πλούσιες γυναίκες φορούσαν πολυτελή ενδύματα, μεταξωτά ή λινά.
  • 8.
    Η ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΖΩΗ ΤΩΝ ΕΥΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ Κ’ ΤΩΝ ΦΤΩΧΩΝ ΣΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ Η ΖΩΗ ΤΩΝ ΕΥΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ, ΤΩΝ ΦΤΩΧΩΝ Κ’ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΟΚΤΗΜΑΤΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ  Η οικοδόμηση των σπιτιών γινόταν γύρω από μία αίθουσα γνωστή και ως υποδοχή.  Στο ισόγειο, τα δωμάτια διέθεταν τζάκι, κουζίνα, πλυσταριό, λουτρό καθώς και εικονοστάσιο ή παρεκκλήσι.  Ο επόμενος όροφος ήταν στηριγμένος σε κολώνες πέτρινες ή ξύλινες.  Αντίθετα, οι φτωχοί ζούσαν σε άθλιες καταστάσεις με ελάχιστες εώς ανύπαρκτες ανέσεις.  Σε παρόμοιες τραγικές καταστάσεις ζούσαν και οι χωρικοί με πολύ μικρά σπίτια με έναν χώρο στεγασμένο που μερικές φορές ήταν διαιρεμένος σε δύο δωμάτια.  Τα σπίτια των ευκατάστατων ήταν διώροφα. Στο ισόγειο υπήρχε το κοτέτσι, ο στάβλος ή οι αποθήκες ενώ στον πάνω όροφο βρίσκονταν τα δωμάτια της οικογενείας.  Οι μεγαλοκτηματίες που ζούσαν στην επαρχία έμεναν μακριά από τα χωριά σε πολυτελείς επαύλεις με εσωτερικούς κήπους και στοές.
  • 9.
    Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ  Αγαπούσαν ιδιαίτερα το φαγητό, με εξαίρεση τις περιόδους νηστείας.  Τα περιεχόμενα του γεύματος και του δείπνου σε ένα Βυζαντινό σπίτι είναι ποικίλα φαγητά όπως: ορεκτικά, κρέατα, ψάρια, γλυκά και φυσικά κρασί.  Ο μέσος Βυζαντινός δεν έχουν πολλές διατροφικές επιλογές επειδή αντιμετώπιζαν αρκετά συχνά εχθρικές επιδρομές, επιδημίες, αυθαιρεσίες των δυνατών και των αξιοματούχων και θεομηνίες.
  • 10.
    Η ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΤΩΝΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ  Βασικοί τρόποι ψυχαγωγίας των Βυζαντινών: Ιεροτελεστές, θρησκευτικές, κοινωνικές και λαϊκές γιορτές .  Οι κάτοικοι διασκέδαζαν στον Ιππόδρομο όπου εκτός από αρματοδρομίες γίνονταν και θρησκευτικές πομπές, δημόσιες τελετές, θεατρικές παραστάσεις και άλλα λαϊκά προγράμματα.  Τις Απόκριες μεταμφιέζονταν κ έκαναν παρελάσεις στους δρόμους  Με αφορμή τη Νέα Σελήνη άναβαν φωτιές στους δρόμους και οι νέοι πηδούσαν πάνω από αυτές.  Υπήρχαν ταβέρνες που πρόσφεραν φαγητό και άφθονο κρασί.  Στην επαρχία ανυπομονούσαν για τα ετήσια πανηγύρια που συγκεντρώνονταν μάγοι, αστρολόγοι, θεραπευτές, θαυματοποιοί που είχαν την επιθυμητή προσοχή του κόσμου αν και η Εκκλησία το απαγόρευε.
  • 11.
    Ο ΜΟΝΑΧΙΣΜΟΣ  Ορισμός:αναχώρηση σε κάποια έρημο ή κάποιο ακατοίκητο μέρος μακριά από τους άλλους ανθρώπους και τα εγκόσμια. Γι’ αυτό κ’ ονομάστηκαν μοναχοί, αναχωρητές, ερημίτες ή ασκητές, αφού υπέβαλλαν τον εαυτό τους σε δοκιμασίες όπως νηστεία, συνεχή προσευχή , αϋπνία.  Τον 4ο αιώνα π.Χ στην Αίγυπτο ξεκίνησε το μοναχικό κίνημα. Είχε δύο μορφές: 1. Την μοναχική (πρότυπο ο άγιος Αντώνιος) 2. Την κοινοβιακή (ιδρυτής ο Παχώμιος).  Στη συνέχεια ο μοναχισμός απλώθηκε στην Εγγύς Ανατολή κ’ σε όλο τον χριστιανικό κόσμο.  Με την ίδρυση των μοναστηριών ο κοινοβιακός οργανώθηκε καλύτερα.  Μετά την αναστήλωση των εικόνων ο μοναχισμός γνώρισε μεγάλη ακμή κ’ έτσι αυξήθηκε κ’ ο αριθμός των μοναστηριών.  Πολλές περιοχές όπως ο Όλυμπος της Βιθυνίας κ’ η Καππαδοκία καλύφθηκαν με μοναστήρια.  Το πιο σημαντικό όμως μοναστικό κέντρο είναι το Άγιο Όρος στη χερσόνησο του Άθω. Από τον 9ο αιώνα υπήρχε σημαντική μοναχική κοινότητα η οποία εξελίχθηκε σε μοναστική πλατεία με τις ιδρύσεις νέων μοναστηριών και χάρη στα προνόμια που παραχώρησαν ο Βασίλειος Α’, ο Νικηφόρος Φωκάς, ο Ιωάννης Τζιμισκής κ’ άλλοι Βυζαντινοί αυτοκράτορες.
  • 12.
    ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ  Θρησκευτικήποίηση: αναπτύχθηκε ιδιαίτερα μετά την επικράτηση του χριστιανισμού. Διακρίνεται σε: 1. Λειτουργική αυτή δηλαδή που χρησιμοποιείται στις λατρευτικές τελετές και 2. Μη λειτουργική  Θεολογική γραμματεία: αναδείχτηκαν σημαντικοί εκκλησιαστικοί συγγραφείς λόγω των θρησκευτικών αντιλήψεων, των αιρέσεων και των δογματικών διαμάχων.  Σημαντικά ήταν επίσης: 1. Η συμβολή της αγιολογίας , η μελέτη δηλαδή όσων αφορούν τους αγίους 2. Τα θρησκευτικά κινήματα όπως του μυστικισμού και του ησυχασμού. Ρωμανός ο Μελωδός, Σημαντικός εκπρόσωπος της θρησκευτικής ποίησης Μάξιμος ο Ομολογητής, σημαντικός εκπρόσωπος της θεολογικής γραμματείας
  • 13.
    ΛΟΓΙΑ ΚΟΣΜΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Κατάτους πρώτους αιώνες στο Βυζάντιο, η κοσμική λογοτεχνία δεν έχει να επιδείξει αξιόλογα έργα, σε αντίθεση με τη λειτουργική κ’ τη θρησκευτική. Ο κυριότερος εκπρόσωπος εκείνης της εποχής ήταν ο Γεώργιος Πισίδης, ο οποίος άκμασε στις αρχές του 7ου αιώνα και ύμνησε τα κατορθώματα του αυτοκράτορα Ηρακλείου με τα ποιήματά του.  Κυριότερο κοσμικό ποιητικό μνημείο: Ελληνική Ανθολογία. Περιέχει 4.000 επιγράμματα σε αρχαία μέτρα από τον 6ο- 10ο αιώνα. Παρά την αλλαγή της θρησκείας, οι Βυζαντινοί στο είδος αυτό της κοσμικής ποίησης συνέχισαν την αρχαία παράδοση όχι μόνο προς τη μορφή αλλά και προς το περιεχόμενο.  Σημαντικό έργο της εποχής των Μακεδόνων: έπος Βασίλειος Διγενής Ακρίτας, γραμμένο από άγνωστο ποιητή τον 11ο αιώνα. Μέσα από τους στίχους του παρατηρούμε έναν κοινό αραβοβυζαντινό κόσμο όπου μπορούμε να διακρίνουμε τις επιρροές των πληθυσμών αυτών που ζούσαν στις δύο πλευρές των ανατολικών συνόρων της αυτοκρατορίας.  Η διάσωση των κλασσικών γραμμάτων υπήρξε μία από τις σημαντικότερες προσφορές των Βυζαντινών στον νεότερο πολιτισμό.  Έτσι, πολλά μοναστήρια ίδρυσαν βιβλιοθήκες κ’ εργαστήρια αντιγραφής στα οποία οι εξειδικευμένοι μοναχοί αντέγραφαν τα αρχαία κείμενα δείχνοντας επιμέλεια για την καλλιγραφία και για την ακρίβεια της αντιγραφής.  Επίσης, η χρήση της μικρογράμματης γραφής η οποία ξεκίνησε τον 9ο αιώνα στη μονή Στουδίου, διευκόλυνε την αντιγραφή των χειρογράφων.
  • 14.
    ΛΟΓΙΑ ΚΟΣΜΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Οιλόγιοι, οι φιλόσοφοι, οι ιστορικοί, οι ρήτορες κ’ οι γραμματικοί κατέβαλλαν πολλές προσπάθειες για να μιμηθούν το ύφος κ’ τη γλώσσα των Αρχαίων Ελλήνων. Για να το καταφέρουν αυτό χρειαζόταν μελέτη και συχνά αποστήθιση αρχαίων κειμένων. Έτσι η αρχαιομάθεια κέρδιζε ολοένα και περισσότερους υποστηρικτές.  Ο πατριάρχης Φώτιος(9ος αι.) είχε πρωταρχικό ρόλο στην πνευματική άνθηση της εποχής του και στη διάσωση της αρχαίας ελληνικής κληρονομιάς. Το έργο του περιέχει σημαντικές πληροφορίες για έργα αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων. Επίσης, διακεκριμένος εκπρόσωπος των κλασσικών γραμμάτων υπήρξε κ’ ο Αρέθας που ήταν Αρχιεπίσκοπος της Καισαρείας(10ος αι.).  Οι Βυζαντινοί επιδόθηκαν στην Χρονογραφία, η οποία είναι λαϊκή ιστορική αφήγηση χωρίς προσπάθεια αναζήτησης της αλήθειας με έμφαση στα θαύματα ή τις φυσικές καταστροφές. Οι βυζαντινοί ιστορικοί είχαν ως πρότυπά τους αρχαίους Έλληνες ιστοριογράφους.
  • 15.
    ΔΗΜΩΔΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Κ’ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ  Τον 10ο αιώνα εμφανίζονται τα πρώτα ακριτικά τραγούδια τα οποία μιλούν για τους αγώνες των ακριτών κατά των Αράβων και σηματοδοτούν την αρχή της νεοελληνικής δημοτικής ποίησης.  Τον 12ο αιώνα η δημώδης λογοτεχνία διαμορφώνεται και επικρατεί η λαϊκή ή λαϊκότροπη γλώσσα που χρησιμοποιούν και πολλοί λόγιοι. Ένας από αυτούς είναι ο Θεόδωρος Πρόδρομος ή Πτωχοπρόδρομος ο οποίος έγραψε πολλά λογοτεχνικά έργα. Έγινε μάλιστα διάσημος για τα πτωχοπροδρομικά του ποιήματα στα οποία διεκτραγωδεί τα βάσανά του ασκώντας παράλληλα κοινωνική κριτική.  Στην εποχή των Παλαιολόγων το έμμετρο ιπποτικό μυθιστόρημα ευδοκιμεί σε δημώδη γλώσσα με φραγκικές, ανατολικές και λαϊκές επιδράσεις. Το ιστορικό ποίημα Το χρονικόν του Μορέως είναι το χαρακτηριστικότερα παράδειγμα της λογοτεχνικής παραγωγής της Φραγκοκρατίας(1300). Το έργο αυτό εξιστορεί τη φραγκική κυριαρχία (1204-1292) στο Μοριά(Πελοπόννησο), δεν έχει λογοτεχνική αξία έχει όμως γλωσσικό και ιστορικό ενδιαφέρον. Ο στιχουργός του ο οποίος ήταν εξελληνισμένος γλωσσικά Φράγκος δεν κρύβει ωστόσο τα εχθρικά αισθήματά του για τους Έλληνες. Φιλοσοφία:  Η απομάκρυνση από την αρχαία θρησκεία έθεσε περιορισμούς στην ενασχόληση με την φιλοσοφία με τον τρόπο που την εννοούμε σήμερα, ανεξάρτητη δηλαδή από τη θεολογική σκέψη. Εξακολουθούν όμως να μελετώνται έργα αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, κυρίως του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη.
  • 16.
    ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Οι Βυζαντινοίκληρονόμησαν από τον κόσμο την αγάπη για την γνώση και την πνευματική δραστηριότητα. Ο έντονος όμως θρησκευτικός χαρακτήρας του πολιτισμού δεν βοήθησε ιδιαίτερα την ανάπτυξη των επιστημών. Οι αυτοκράτορες λοιπόν θέλοντας να κάνουν την Κωνσταντινούπολη και πολιτιστικό κέντρο του κόσμου, ίδρυσαν ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Έτσι και με τη συμβολή διαπρεπών λογίων, λειτούργησαν σταδιακά η Πατριαρχική Ακαδημία ή Θεολογική Σχολή(5ος αι.), το Πανεπιστήμιο της Μαγναύρας(9ος αι.) και το Διδασκαλείο Νόμων (11ος αι.).  Επίσης, ιδιαίτερη ανάπτυξη γνώρισε το Δίκαιο αφού το κράτος αντιμετώπιζε τα δεδομένα με νέους νόμους ή με τη βελτίωση όσων υπήρχαν. Αν και οι Φυσικές Επιστήμες δεν αναπτύχθηκαν ιδιαίτερα στο Βυζάντιο, υπήρξαν ωστόσο αξιόλογοι ιατροί, αστρονόμοι, μαθηματικοί. Επίσης τους άρεσε ιδιαίτερα και η Γεωγραφία. Ορισμένα βιβλία τους αποτελούν σημαντική πηγή για τις σχέσεις της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας με άλλους λαούς. Αξιοσημείωτη επιστημονική δραστηριότητα παρουσίασαν πολλοί λόγιοι και φιλόσοφοι.
  • 17.
    ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ  Γνωρίζουμε λίγεςεφευρέσεις για την τεχνολογία του Βυζαντίου οι οποίες αφορούν κυρίως στρατιωτικούς σκοπούς. Η σημαντικότερη από αυτές είναι το υγρόν πυρ, ένα μίγμα από εύφλεκτα υλικά που εκτοξευόταν από ειδικούς σωλήνες εναντίον εχθρικών πλοίων ή άλλων στόχων. Μια άλλη σημαντική επινόηση ήταν ο οπτικός τηλέγραφος , το οποίο ήταν ένα σύστημα ταχείας προειδοποίησης των Βυζαντινών για τις αραβικές επιδρομές.  Οι Βυζαντινοί αξιοποίησαν την ναυτική τεχνολογία, μερικές φορές την βελτίωναν και την προσάρμοζαν στα νέα δεδομένα.  Το γνωστότερο πολεμικό πλοίο ήταν ο δρόμων με αρχικά μια σειρά κουπιών και αργότερα δύο.  Ένα τυπικό βυζαντινό εμπορικό πλοίο είχε μήκος 21 μέτρα, 7 μέτρα πλάτος και χωρητικότητα 50 τόνων. Ήταν μονοκάταρτο ή δικάταρτο με τριγωνικά πανιά και μονό πηδάλιο.
  • 18.
    ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Με την ΑγίαΣοφία καθιερώθηκε μια νέα αρχιτεκτονική μορφή, η βασιλική με τρούλο. Μετά την εικονομαχία, επικράτησε ο ρυθμός του σταυροειδούς με τρούλο, με τη μορφή ενός σταυρού εγγεγραμμένο σε τετράγωνο. Οι παραλλαγές του ναού αυτού είναι ο αγιορείτικος τύπος με τρείς κόγχες , ο πεντάτρουλος κ’ ο οκταγωνικός ο οποίος εμφανίζεται τον 11ο αιώνα. Πολλές φορές ο ναός δεν είναι αρκετά επιμελημένος εξωτερικά όσο είναι εσωτερικά με τις τοιχογραφίες, τα ψηφιδωτά, τις ανάγλυφες παραστάσεις, τα έργα ξυλογλυπτικής κ’ φορητές εικόνες. Η διαφορά αυτή εξηγείται με το γεγονός ότι η λατρεία της χριστιανικής θρησκείας τελείται στο εσωτερικό των ναών.
  • 19.
    ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΚΑΙ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ Η γλυπτική δεν ευνοήθηκε από την Εκκλησία αφού θύμιζε στους χριστιανούς την αρχαία θρησκεία.  Στην θέση των γλυπτών : αρχιτεκτονικός διάκοσμος, ανάγλυφες παραστάσεις με διακοσμητικά θέματα.  Κυριότερες μορφές έκφρασης : τοιχογραφίες και τα ψηφιδωτά που κυριαρχούν στην βυζαντινή ιστορία.  Με την πάροδο των χρόνων δημιουργείται ένα σχήμα στην εικονογράφηση : στην κορυφή του τρούλου εικονογραφείται ο Παντοκράτορας, τριγύρω του άγγελοι κ’ προφήτες, στην αψίδα η Θεοτόκος ανάμεσα στον Μιχαήλ και τον Γαβριήλ, στα λοφία του τρούλου οι Ευαγγελιστές και στους τοίχους οι δεσποτικές γιορτές.  Οι Βυζαντινοί καλλιτέχνες δεν ενδιαφέρονται για τις σωστές αναλογίες και την κίνηση. Οι μορφές παρουσιάζονται λιπόσαρκες, σε όρθια στάση για να δώσουν την αίσθηση της πνευματικότητας κ’ της αυστηρότητας. Σκοπός τους δεν είναι να προβάλουν αυτόν τον κόσμο αλλά την μετά θάνατο ζωή κ’ την αιωνιότητα . Υπάρχουν φορές όμως που ο καλλιτέχνης ξεφεύγει από τους κανόνες αυτούς.
  • 20.
  • 21.
    ΜΙΚΡΟΓΡΑΦΙΑ, ΜΙΚΡΟΤΕΧΝΙΑ, ΜΙΚΡΟΓΛΥΠΤΙΚΗ,ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ  ΟιΒυζαντινοί διακοσμούν τα χειρόγραφά τους με εικόνες, τις μικρογραφίες οι οποίες παριστάνουν διάφορα επεισόδια που περιγράφονται στο κείμενο. Έτσι αντλούμε πληροφορίες για τις καλλιτεχνικές τάσεις του χειρογράφου.  Αξιόλογη είναι και η παραγωγή εκκλησιαστικών κ’ κοσμικών έργων μικροτεχνίας και μικρογλυπτικής από σμάλτο, ξύλο και ελεφαντόδοντο. Τα έργα αυτά έχουν μεγάλη καλλιτεχνική ποιότητα και προκαλούν εντύπωση για την ποικιλία τους.  Τα νομίσματα μπορούμε να τα εξετάσουμε και ως έργα μικροτεχνίας καθώς έχουν αισθητική αξία. Αποτελούν κυρίως όμως ιστορική πηγή αφού απεικονίζονται σε αυτά πρόσωπα ιστορικά με πολλές πληροφορίες για την πολιτική , την οικονομία, την κοινωνία, το πολίτευμα, τη θρησκεία. Οι απεικονίσεις των Βυζαντινών αυτοκρατόρων είναι διαφωτιστικά για το Βυζάντιο.
  • 22.
    ΜΙΚΡΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ(ΕΙΚΟΝΕΣ) ΟιΒυζαντινοί έχουν καταλάβει ένα τμήμα της πόλης. Κτηνοτρόφοι βόσκουν το κοπάδι τους. Μεταφορά αρρώστου σε φορείο.
  • 23.
  • 24.
  • 25.
    ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ (ΕΙΚΟΝΕΣ) Χρυσόνόμισμα του Νικηφόρου Α’ Ο Ανδρόνικος Β΄ σε χρυσόν υπέρπυρον γονατίζει και προσκυνά τον Ιησού
  • 26.
    Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ  Η εκκλησιαστική λειτουργική ποίηση προοριζόταν για να ψέλνεται κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας και σε άλλες λατρευτικές τελετές.  Τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες η λειτουργική ποίηση και η μουσική χαρακτηρίζονται από απλότητα. Μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού όμως, οι ύμνοι λαμβάνουν πιο σύνθετες μορφές.  Μέχρι τον Ζ’ αιώνα οι δημιουργοί λειτουργικών ποιημάτων ονομάζονταν μελωδοί και ποιητές καθώς οι ίδιοι έγραφαν το ποίημα και τη μελωδία του. Από τον Η’ αιώνα όμως παρατηρείται ότι ο ποιητής που ονομάζεται πια υμνογράφος μπορεί να είναι άλλο πρόσωπο από τον μελοποιό του έργου του.  Η εκκλησιαστική μουσική είναι μονοφωνική φωνητική, εκτελείται δηλαδή από μία μόνο φωνή και η μελωδία υποτάσσεται στον λόγο.  Η σημειογραφία(το σημερινό πεντάγραμμο) είναι αλφαβητική , οι νότες δηλαδή σημειώνονται με αρχαία ελληνικά γράμματα. Από τον 8ο αιώνα και μετά χρησιμοποιούνται άλλοι τύποι μουσικής γραφής.
  • 27.
    Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ  Παράλληλα με τη θρησκευτική αναπτύσσεται και η κοσμική μουσική, η συνέχεια της αρχαίας ελληνικής παράδοσης. Έτσι, τα επιτραπέζια, τα ερωτικά τα γαμήλια και άλλα άσματα προσαρμόζονται στη νέα πίστη και λατρεία.  Οι Βυζαντινοί χρησιμοποιούν μουσικά όργανα στις διασκεδάσεις τους όπως ορχήστρες με κρουστά, πνευστά και έγχορδα.  Η λαϊκή μουσική δεν ήταν αποκομμένη από την θρησκευτική αλλά υπήρχε αλληλεπίδραση. Πολλές φορές μαζί με τους δήμους του Ιπποδρόμου τραγουδούσαν και οι ψάλτες της Αγίας Σοφίας κ’ των Αγίων Αποστόλων τα εγκωμιαστικά άσματα για τον αυτοκράτορα και τους φρουρούς των συνόρων του Βυζαντίου .  Στον Ιππόδρομο και σε άλλες περιπτώσεις οι κοσμικές ψυχαγωγικές εκδηλώσεις συνοδεύονταν από το αερόφωνο όργανο. Το όργανο αυτό διαδόθηκε το 757 στη Δύση όταν ο Κωνσταντίνος Ε’ ο αυτοκράτορας το δώρισε στον βασιλιά των Φράγκων Πιπίνο τον Βραχύ.
  • 28.