Ο πολιτισμός του Βυζαντίου

1. ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΡΑΓΚΟΥΝΗΣ

3. ΓΑΜΟΣ
 Απαγόρευση γάμου των
κοριτσιών κάτω των 12 ετών
και των αγοριών κάτω των
14 ετών.
 Τέλεση αρραβώνα,
υπογραφή συμβολαίου
σχετικά με την προίκα της
νύφης και τα δώρα του
γαμπρού.
 Γαμήλιο γλέντι, μόνο με
συγγενείς και φίλους του
γαμπρού.
 Υπήρχε δυνατότητα
διαζυγίου.

4. Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ
 Περιορισμένη συμμετοχή στην
κοινωνική ζωή.
 Κυρίαρχος ρόλος στην
οικογενειακή ζωή.
 Έξοδοι:
 Οι πλούσιες με συνοδεία
δούλου.
 Απαγόρευση συμμετοχής
σε δημόσιες τελετές.
 Μετά τον 11ο αιώνα:
ελεύθερη πρόσβαση στα
κοινά και στην παιδεία.

5. ΠΑΙΔΙ Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ
 Στη γέννηση ενός παιδιού, έδιναν
το όνομα του πατέρα του, σε
πτώση γενική.
 Καθιέρωση του επωνύμου στη
γέννηση του παιδιού, μόνο στις
αριστοκρατικές οικογένειες.
 Φροντίδα του παιδιού από την
οικογένεια και εφησυχασμός από
τη μητέρα με αφηγήσεις από την
Αγία Γραφή.
 Αντιμετώπιση του παιδιού με
συμπάθεια από την αυτοκρατορία.
 Γέννηση  σημαντικό γεγονός.
 Τα πρώτα χρονιά του, το παιδί τα
περνούσε με την οικογένεια του και
η εκμάθηση των γραμμάτων
γινόταν στο σχολειό.

6. ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ
 Ύπαρξη δύο κύκλων σπουδών:
 του γραμματιστή
 του γραμματικού
 Στον πρώτο κύκλο φοίτηση παιδιών
ηλικίας επτά ετών και στο δεύτερο
κύκλο παιδιά ηλικίας δώδεκα ετών.
 Τα μαθήματα για τα παιδιά ήταν :
ανάγνωση, γραφή, γραμματική,
ρητορική, φιλοσοφία, αριθμητική,
γεωμετρία, αστρονομία, μουσική.
 Πληρωμή διδάκτρων από τους
μαθητές.
 Ύπαρξη δωρεάν σχολείων για
ορφανά.
 Διαχωρισμός των σχολείων σε :
 κοσμικά
 εκκλησιαστικά

7. ΙΑΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ
 Αντιμετώπιση των ασθενειών
από τα νοσοκομεία των
πόλεων.
 Η εξέταση των ασθενών από
το ιατρό, γίνεται είτε κατ’
οίκον είτε στο ιατρείο του.
 Αντιμετώπιση των
δεισιδαιμονιών μέσω της
μαγείας, προκειμένου να
αντιμετωπιστούν προβλήματα
υγείας.
 Ύπαρξη ορφανοτροφείων και
πτωχοκομείων, τα οποία
συντηρούνταν με έξοδα της
εκκλησιάς.

8. KATOIKIA ΠΛΟΥΣΙΩΝ /
ΜΕΓΑΛΟΚΤΗΜΑΤΙΕΣ
 Τα σπίτια διέθεταν μία
κεντρική αίθουσα υποδοχής.
 Στο ισόγειο, τα σπίτια
διέθεταν: δωμάτιο με τζάκι,
κουζίνα, πλυσταριό, λουτρό
και ένα εικονοστάσιο ή
παρεκκλήσι.
 Ο επόμενος όροφος
στηρίζονταν σε κολώνες
πέτρινες ή ξύλινες.
 Οι μεγαλοκτηματίες ζούσαν
στην επαρχία μακριά από
χωριά σε πολυτελείς
επαύλεις με εσωτερικούς
κήπους και στοές.

9. ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΦΤΩΧΩΝ
 Οι φτωχοί της βυζαντινής
αυτοκρατορίας, ζούσαν σε
άθλιες κατοικίες με ελάχιστες
έως ανύπαρκτες ανέσεις.
 Τα σπίτια τους,
αποτελούνταν από ένα μικρό
χώρο που ήταν διαιρεμένος
σε δύο δωμάτια.
 Χρήση του ισογείου ως
κοτέτσι, στάβλο και
αποθήκη.
 Ενώ ο πάνω όροφος για
δωμάτια της οικογένειας.

10. ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΚΑΙ ΜΟΔΑ
 Οι βυζαντινοί παρακολουθούσαν με
ιδιαίτερο ενδιαφέρον τη μόδα και τα
κοσμήματα.
 Ρούχα εποχής του βυζαντίου το
χειμώνα και το καλοκαίρι : μακρύς
χιτώνας με πολλές πτυχώσεις, μπότες
δερμάτινες το χειμώνα και
ανατολίτικα παπούτσια το καλοκαίρι.
 Τα ρούχα των χωρικών:
 μακριές βράκες
 παπούτσια ανοιχτά στη φτέρνα
 αμάνικοι χιτώνες
 Ρούχα γυναικών :
 ιμάτιο με μακριά μανίκια
 οι πλούσιες φορούν πολυτελή
ενδύματα, μεταξωτά και λινά.
 Οι γυναίκες φροντίζουν τα μαλλιά
τους και μακιγιάρονται.

11. ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ
 Γιορτές:
 θρησκευτικές Ιεροτελεστίες
κοινωνικές
 Λαϊκές
 Διασκέδαση κατοίκων:
 Ιππόδρομος
 Άλλες εκδηλώσεις : θρησκευτικές
πομπές, δημόσιες τελετές, θεατρικές
παραστάσεις και άλλα λαϊκά
προγράμματα.
 Απόκριες : μεταμφιέσεις και παρέλαση
στους δρόμους.
 Νέα σελήνη  φωτιές στους δρόμους και οι
νέοι πηδούσαν πάνω από αυτές.

12. ΕΠΑΡΧΙΑΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ
 Ανυπομονησία για τα
ετήσια πανηγύρια που
η εξέλιξη τους ήταν
λαϊκές γιορτές
 Ετήσια πανηγύρια:
 συγκέντρωση
μάγων , αστρολόγων,
θεραπευτών ,
θαυματοποιών
τραβούσαν την
προσοχή κόσμου

13. ΜΟΝΑΧΙΣΜΟΣ
 Μοναχισμός:
 σε κάποιο ακατοίκητο μέρος
 μακριά από την ανθρωπινή ζωή
 νηστεία ,συνεχή προσευχή,
αϋπνία
 Μοναχικά κινήματα ήταν δύο μορφές
κοινοβιακή και μοναχική.
 Ακμή μοναχισμού μετά την αναστήλωση
των εικόνων.
 Ονομασίες μοναχών: αναχωρητές,
ερημίτες, ασκητές

14. •ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ
ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

15. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ
 Διάκριση σε δύο είδη:
 λειτουργική
 μη λειτουργική

16. ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ
 Ύπαρξη μεγάλης συμβολής της
αγιολογίας
 Θρησκευτικά κινήματα:
 μυστικισμός
 ησυχησμός
 Ανάπτυξη της θεολογικής
γραμματείας περισσότερο από
παλιότερα

17. ΛΟΓΙΑ ΚΟΣΜΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ
 Σημαντικός εκπροσώπους αυτής
της περιόδου ο Πισίδης
 Κυριότερο ποιητικό μνημείο είναι η
Ελληνική Ανθολογία η όποια
περιέχει 4000 επιγράμματα.
 Σημαντικότερο έργο της εποχής το
έπος Βασίλειος Διγενής Ακρίτας
από άγνωστο ποιητή.
 Σημαντική προσφορά των
βυζαντινών η διάσωση των
κλασικών γραμμάτων και η χρήση
μικρογράμματης γραφής.
 Σημαντικά Πρόσωπα:
 Πατριάρχης Φώτιος
 Αρέθας
 Επίσης Ανάπτυξης της
Ιστοριογραφίας και της
Χρονογραφίας.

18. ΔΗΜΩΔΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
 Τον 10Ο αιώνα εμφάνιση
των ακριτικών
τραγουδιών.
 Ευδοκιμεί το έμμετρο
ιπποτικό μυθιστόρημα.
 Σημαντικό παράδειγμα
της λογοτεχνίας της
Φραγκοκρατίας είναι
«Το Χρονικό του
Μορέως» όπου εξιστορεί
την φραγκική κυριαρχία
στο Μοριά.

19.  Απομάκρυνση της
αρχαίας θρησκείας,
περιορισμούς στην
ενασχόληση με την
φιλοσοφία,
ανεξάρτητα από την
θεολογική σκέψη.
ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ

21. ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
 Οι βυζαντινοί:
 Αγάπη για γνώση και πνευματική
δραστηριότητα
 Έντονος θρησκευτικός χαρακτήρας όπου
δεν είχε καθόλου ανάπτυξη των φυσικών
επιστημών.
 Κωνσταντινούπολη Κέντρο Πολιτισμού.
Ακόμα εκεί λειτουργούσε:
 Πατριαρχική Ακαδημία
 Πανεπιστήμιο Κωνσταντινούπολης
 Πανεπιστήμιο της Μαγναύρας
 Νομική Σχολή
 Ιδιαίτερη ανάπτυξη το Δίκαιο και οι Φυσικές
Επιστήμες.
 Βυζαντινό εμπορικό πλοίο μήκους 21 μέτρων
και πλάτους 7 μέτρων και 50 τόνων.
 Τεχνολογία Βυζαντίου :
 Υγρό Πύρ
 Οπτικός Τηλέγραφος
 Ναυτική Τεχνολογία

23. ΑΡΧΙΤΕΚΝΟΝΙΚΟΙ ΡΥΘΜΟΙ
 Μορφές εκκλησιών:
 Βασιλική με τρούλο
 Αγιορείτικος με τρεις κόγχες
 Πεντάτρουλος
 Οκταγωνικός
 Επικράτηση του ρυθμού σταυροειδούς
με τρούλο, που είχε μορφή σαν
εγγεγραμμένου τετραγώνου.
 Εσωτερικοί χώροι:
 διακόσμηση με τοιχογραφίες,
ψηφιδωτά, ανάγλυφες παραστάσεις,
έργα ξυλογλυπτικής, φορητές
εικόνες.

24.  Γλυπτική : μη αποδοχή από την
εκκλησία.
 Ζωγραφική :
 τοιχογραφίες
 ψηφιδωτά
 Τυπικό σχήμα εικονογράφησης:
1. Στην κορυφή ο Παντοκράτορας,
περιστοιχιζόμενος από αγγέλους
2. Στην αψίδα η Θεοτόκος, με τους
δύο αρχαγγέλους
3. Στα λοφία του τρούλου, οι
τέσσερις ευαγγελιστές
 Οι μορφές παρουσιάζονται
λιπόσαρκες
ΑΡΧΙΤΕΚΝΟΝΙΚΟΙ ΡΥΘΜΟΙ

25.  Μικρογραφία,
Νομισματική, Μικροτεχνία,
Μικρογλυπτική
 Διακόσμηση των
χειρογράφων με
μικρογραφίες και
μνημειακή ζωγραφική
 Παραγωγή
εκκλησιαστικών και
κοσμικών έργων
μικροτεχνίας και
μικρογλυπτικής
 Τα νομίσματα, εξέταση ως
έργα μικροτεχνίας.
ΑΡΧΙΤΕΚΝΟΝΙΚΟΙ ΡΥΘΜΟΙ

26. ΜΟΥΣΙΚΗ
 Είδη μουσικής:
 λειτουργική ποίηση και
μουσικοί ύμνοι
 ύμνοι
 Επαγγέλματα μουσικών :
ποιητές, μελωδοί,
υμνογράφοι και μελοποιοί.
 Εκκλησιαστική μουσική:
μονοφωνική,
σημειογραφία, φωνητική,
κοσμική, αλφαβητική.
 Το λειτουργικό δράμα
είναι σε μορφή τελετής και
ακολουθίας.

27. ΜΟΥΣΙΚΗ
 Γαμήλια τραπέζια,
προσαρμοσμένα ανάλογα με το
περιεχόμενο, την πίστη και τη
λατρεία.
 Ορχήστρες – τα όργανα:
 κρουστά
 έγχορδα
 πνευστά
 Η λαϊκή μουσική αποκομμένη
από τη θρησκεία.
 Χαρακτηριστικό
εκκλησιαστικής μουσικής:
 ψαλμωδίες
 ύμνοι