Баяжуулах үйлдвэрийн
гадаад тээвэр
Бэлтгэсэн: П.Базарсад /H.ME12D002/
Н.Жавхлантамир /H.ME12D003/
Б. Хонгорзул /H.ME12D004/
Б.Бат-Эрдэнэ /H.ME12D007/
Агуулга
• Баяжуулах үйлдвэрийн гадаад тээврийн тухай
• Баяжуулах үйлдвэрийн гадаад тээврийн төрөл
• 1. Дамжуулах хоолойн тээвэрлэлт
• 2.Төмөр замын тээвэрлэлт
• 3. Ачааны усан онгоцны тээвэрлэлт
• 4. Хүнд даацын машин тээвэрлэлт
• 5. Конвейер тээвэрлэлт
• 6. Дүүжин канатан замын тээвэрлэлт
• Гадаад тээврийн тус бүрийн онцлогийн тухай
Дамжуулах хоолой
• Шингэний тээвэрлэлтийг зориулалтаар:
• 1. Үйлдвэрийн
• 2. Магистраль
• Урсгалын хурд
• Тээвэрлэхэд хэрэглэж буй энергээр нь үндсэн 2 хэсэгт хуваана
• 1. Өөрийн урсалтгүй
• 2. Өөрийн урсалттай
Өмнөх слайдны нэмэлт мэдээлэл (notes)
• Шингэний урсгалаар хатуу хэсгүүдийг тодорхой зайд шилжүүлэхийг шингэний тээвэр
гэнэ
• Шингэн, хий, химийн нэгдлүүд, түлш, цэвэршүүлсэн газрын тос, байгалийн, био түлш
мөн бохир ус, ус , булинга, пиво, капсультай эмийг даралтат агаараар тээвэрлэдэг
• Уул толгод, авто зам, түннэл зэргийг тавигдах бэрхшээлтэй газруудаар..
• Хүдэр, нүүрс, баяжмал тээвэрлэх болон хаягдал тээвэрлэх зэрэгт хэрэглэгдэнэ. Шингэний
тээвэрлэлтийг зориулалтаар 2 ангилна. Үүнд:
1. Үйлдвэрийн буюу баяжмалын бүтээгдэхүүнийг олборлох, баяжуулах, агуулахад хадгалах.
Энэ нь баяжуулах үйлдвэрийн дотоод тээвэрт орно.
2. Магистраль буюу ашигт малтмал, хүдрийн баяжмалыг хол зайд тээвэрлэх ашиглана. Энэ
нь баяжуулах үйлдвэрийн гадаад тээврийн ангилалт орно
Материалын хэсгүүдэд урсгалын зүгээс учруулах даралт хир их байна төдий чинээ
урсгалын хурд их байна. Тээвэрлэлтийн тохиромжтой горим нь урсгал дахь ачааны хэсгүүд
хөвөлтийн байдалд байх үеийн горим юм. Энэ үед ачааны хэсгүүдийн дамжуулах хоолойн
улаар өнхрөх, ханатай шүргэлцэхэд үүсэх үрэлтийн эсэргүүцэл нь бага байдаг.
Өөрийн урсгалттай тээврийн төхөөрөмжид хатуу хольц нь хүндийн хүчний үйлчлэлээр
урсана. Шингэний хольцын хөдөлгөөнд шаардлагатай хурдыг хангах урсгалын эхний ба
төгсгөлийн цэгүүд дэх геодизийн өндөржилт хоорондоо ялгаатай дээр өөрийн урсгалттай
тээврийг хэрэглэх нь зөв юм. Харин түрэлтэт тээврийн төхөөрөмжид материал нь насосны
тусламжтайгаар эсвэл дамжуулах хоолойгоор тээвэрлэгдэнэ
Дамжуулах хоолой
• Ашигтай талууд: Дуу чимээгүй, шороо тоосгүй, хурц үнэргүй, нүднээс далд,
тасралтгүй ажиллагаатай, засвар үйлчилгээ хийхэд амар, ашигт малтмалыг тээвэрлэх
замд нь баяжуулах, цаг агаарын нөхцөл байдалаас хараат бус, илүү богино зайгаар
тээвэрлэнэ мөн уул толгод болон тээвэрлэх зай талбай үл хамааран тээвэрлэх
боломжтой.
• Сул талууд нь: Өгөж буй энергээс нь шалтгаалаад түрэлтэт бол энерги их
зарцуулагдана, ус ихээр хэрэглэгдэнэ (бохирдол), тээвэрлэж болохуйц материалыг
бутлаж нунтаглах шаардлагатай, усанд тоног төхөөрөмжүүд нь ихээр идэгдэж
илэгддэг зэрэг сул талуудтай.
• Дамжуулах хоолойн хийц:
• 1967 онд Австралийн Тасманий Savage голын дээгүүр баригдсан. Энэ нь голоос
167м-ийн өндөрт 366 м –ийн нуман тойрог дээр баригдсан байна. Тэрхүү дамжуулах
хоолой нь төмрийн хүдрийг 2011 он хүртэл тээвэрлэж байсан.
Өмнөх слайдны нэмэлт мэдээлэл (notes)
• Сайн талууд нь нийт зардлын 70% ийг дамжуулах хоолойн хөрөнгө
оруулалтанд зарцуулагддаг ба үүнд угсралт, засвар үйлчилгээ, насосны цэг
зэрэг тус тус орно. Ингэснээрээ урт хугацааны турш зутанг дамжуулах
хоолойгоор тээвэрлэх нь зардлана нь инфляци дагаж өсдөггүй.
• Усны шаардлага нь гол зүйл ба нэг тонн нүүрсийг тээвэрлэхэд нэг тонн усаар
шаардагдана. Авсрали болон өмнөд Америкт ус хомс ба усны хангалттай
хэрэгцээ нь баталгаатай байж чадахгүй байгаа нь гол асуудал болоод байна.
• Дамжуулах хоолойн нь их элэгдлийн орчинд ажилладаг учир зузаан ханатай,
дотор гадаргууг өндөр давтамжийн цахилгаан гүйдлээр хатааж бэхжүүлсэн
материалаар доторлодог. Түүний муруй хэсэгт элэгдэл эрс их байдгаас үүдэн
тэрхүү хэсгийг базальтан хайлж болон резинээр доторлодог. Хоолойг 4-8м
урттай хоолойгоор хурдан салдаг боолтон биш холбосоор холбож угсарна
• Дамжуулах хоолойн төгсгөлд зутангаас усыг дарж шүүх аргаар усыг
зайлуулна. Тэрхүү зайлуулсан усыг үйлдвэрлүү буцаахаас өмнө хорд
хольцоос цэвэрлэж дахин хэрэглэнэ.
• Хэвшмэл холилт нь анх 1891 онд Англи улсад патентлагдсан ба үүний 50% нь
нүүрс 50% нь ус байхаар байв. Хатуулаг ихтэй нүүрсний зутан эсвэл түлшний
зутан нь 65-75% нүүрс, үлдсэн хувийг ус, метанол эсвэл тос зэргээс бүрдэнэ.
Хэвшмэл зутантай адилгүй зутанг шатаахаас өмнөх шатны нүүрсийг уснаас
салгах хэрэглэгчрүү дамжуулах хоолойгоор тээвэрлэгдэж түүний дараа
шатаах зуухруу түлшний зутан нь шатаагдана.
• Епроп болон Америкт нүүрсний зутанг дамжуулах хоолойн зайн хэдэн км-ээс
хэдэн зуун км хүртэл тээвэрлэлт явуулдаг
Төмөр зам
• Замын далан, зам болон төмөр замын вагон зарцуулсан үндсэн
хөрөнгө оруулалт зэрэг нь төмөр замын тээвэрлэлтэнд капитал их
шаардагдуулдаг. Гэсэн хэдий ч урт хугацааны тогтмол ашигтай,
засвар үйлчилгээ бага асуудалгүй ашиглагдана
• Америкт тээвэрлэгдэж буй нүүрсний хагас хувийг нэгж галт тэргээр
бүлэглэн 100 галт тэрэг эсвэл 100-110тн-ны таацтай машинаар
тээвэрлэдэг. Нэгж галт тэргүүд ойролцоогоор 10,000 тн-оос 15,000 тн
нүүрс нэг удаагийн тээвэрлэлтээр тээвэрлэнэ. Нэгж галт тэрэг гэдэг нь
ерөнхийдөө нэг цэгийн болон тодорхой зайд тээвэрлэх зайг илэрхийлнэ.
Илүү үр дүнтэйгээр ажиллахын тулд тохирсон ачиж буулгах терминал
зайлшгүй хэрэгтэй. Жишээ дурьдхад нэг нэгж галт тэрэг 1200 км –ийн
эргэлтэнд 17,400 тн нүүрс уурхайгаас боловсруулах үйлдвэрлүү
тээвэрлэхэд 72 цаг зарцуулагдана үүнд 4 цагийн ачих, 10 цагийн буулгах
болон галт тэрэгний үйлчилгээ багтана.
Галт тэрэгний тээвэрлэлтийн үе шат болон үүсэл хөгжил
• Төмөр замыг өргөнөөр нь ердийн ба нарийн гэж хоёр ангилдаг.
• Баяжуулах үйлдвэрийн гадаад тээвэрт ихэвчлэн ердийн өргөнтэй төмөр
замыг ашиглана.
• Баяжуулах үйлдвэрийн төмөр замын станц нь баяжигдсан
бүтээгдэхүүнийг хүлээн авах, замуудыг нэгтгэх болон замын
төхөөрөмжүүдийг багтаасан иж бүрэн байгууламж байдаг
• Төмөр замын станц дээр хоосон вагоныг хүлээн авах, тэдгээрийг ачих
бункерийг зам дээр байрлуулах, вагонд баяжигдсан бүтээгдэхүүнийг
ачих, тэдгээрийг жинлэх, баяжуулах үйлдвэрийн ашиглалтанд
зайлшгүй шаардлагатай туслах материал бүхий вагоныг байрлуулах
Төмөр замын ачааны вагон
• Төмөр замын ерөнхий сүлжээнд хэрэглэгдэх
зориулалттай
• Үйлдвэрлэлийн зориулалттай
Ашиглалтын нөхцлөөр
нь
• Битүү ба задгай вагон,Тавцант вагон, Цистерн,
Хоппер, Гондоль,Тусгай зориулалтынТэвшний хийцээр
• Зүтгүүрийн тусламжтайгаар хөдөлдөг
• Өөрийн хөдөлгүүртэй
Хөдлөх арга
• Тэнхлэгийн тоо: 2, 4, 6, 8 тэнхлэгтэйТэнхлэгийн тоо
• Өөрөө буулгадаг
• Өөрөө буулгадаггүй
Ачаа буулгах байдал
Өмнөх слайдны нэмэлт мэдээлэл (notes)
• Нүүрс тээвэрлэх зориулалт бүхий том даацын хагас вагоны үндсэн
төрлийг гондоль гэнэ. Гондоль нь өндөрсөгсөн тэвштэй, нүүрс болон
хөнгөн чулуулаг тээвэрлэх зориулалттай бөгөөд ашигт малтмалыг
хэрэглэгчийн дотоод сүлжээ буюу баяжуулах үйлдвэр рүү тээвэрлэнэ.
• Асгах ажиллагааны үр ашгийг дээшлүүлэх болон гар ажиллагааг
хөнгөвчлөх зорилгоор зориулалтын вагон хөнтрөгчийг хэрэглэдэг
бөгөөд энэ нь ихэвчлэн роторт вагон хөнтрөгч байдаг.
Думпкар- тэвш нь хажуу тийш нь хөмөрч ачаа буулгадаг вагон юм. Ил уурхайн хөрсний
чулуулаг болон хүдрийг тээвэрлэх зориулалттай. Тэвшийг хийн цилиндрүүдийн
тусламжтайгаар хөмрөх ба хажуугийн хаалтууд хөшүүргэн механизмаар онгойно.
Думпкарыг ачаагаа буулгахдаа хашлагыг хэрхэн нээх хэлбэрээс хамааруулан доошоо
дэлгэгддэг, дээшээ өргөгддөг, хосолсон хашлагатай гэж гурав ангилна
Ханаараа хагас асгах вагон
Ачааны вагоны гол үзүүлэлт нь даац болон тэвшний эзэлхүүнээр тодорхойлогддог.
Авто замдахь ачааны машин
Өмнөх слайдны нэмэлт мэдээлэл (notes)
• Уурхайгаас нүүрс тээвэрлэхэд тохиромжтой нөхцөлд өөрөө буулгагч хагас
чиргүүлийг хэрэглэдэг. Энэ нь өөрөө буулгагч автосамосвальтай
харьцуулахад тэвшний багтаамж ихтэй. Сул тал нь сэлгээ муутай. Замын
нөхцөлд өндөр шаардлага тавьдаг.
• Авто тээвэр нь харьцангуй өндөр биш хүчин чадалтай үйлдвэрийн хувьд
болон 4км-ээс илүүгүй зайд тээвэрлэхэд илүү үр дүнтэй. Автомашин болон
авто өөрөө буулгагчууд нь нэг болон олон үүрт бункерүүдээр ачаалагдах ба ачаа
буулгахад савладаг тэжээгүүрүүдээр тоноглогдсон байна.
• Авто тээвэр нь хэдий зардал ихтэй боловч дурын талбайд очих, ашиглалтын
явцад байрлалаа өөрчлөх боломжтой зэрэг давуу талтай тул баяжуулах
үйлдвэрийн хаягдлын аж ахуйн тээврийн үндсэн төрлийн нэг болно
Хэрвээ хол замд тээвэрлэх хэмжээ бага бол энэ нь нүүрсийг нийтийн замаар машинаар
тээвэрлэх нь илүү ашигтай юм. Учир нь авто замын бус тээвэрлэлтийн ачаа нь 250 тн-оос
хэтэрдэг ба авто замдахь ачааны машинууд ердөө 25 тн хүртэлх ачааг тээвэрлэдэг юм. Ачааны
машин нь галт тэрэгнээс юугаараа илүү вэ гэвэл бэрх зам болон муруй тахир замуудад явах,
замын хучлага тавих, байгуулах түргэн бөгөөд хамаагүй бага хөрөнгө оруулттай зэргээрээ
төмөр замаас илүү ба нүүрсний тээвэрлэлтийн тасралтгүй урсгалыг хангахын тулд шинэ машин
нэмэх болон эвдрэлтэй машинийг сольно
Ачааны усан онгоц
Өмнөх слайдны нэмэлт мэдээлэл (notes)
• Америк, Канад, Франц, Белги, Нидерланд, Герман зэрэг орнууд
нүүрс тээвэрлэлтэнд гол мөрөн, нуур зэрэг нь гол үүрэг ороольтой.
Ачааны усан онгоцны тээвэрлэлтийн өртөг нь хэдэн усан онгоцыг
ганц зүтгүүрийн онгоц усан замаар чирж байгаагаас шалтгаална.
Жишээлбэл, Америкийн Камберланд, Охио, Теннессий ба дээд
Миссисипи –гийн гол мөрнүүд 20-25 усан онгоц явдаг бол доод
Миссисипи-д 25-35 усан онгоц явна. Усан онгоц тус бүр 1,500 тн ачааг
тээвэрлэх хүчин чадалтай байна. Усан зам нь ихэвчлэн тойруу мөн
дээрээс нь хүргэлт удаан байдаг. Гэвч нүүрсийг усан онгоцоор
тээвэрлэх нь зардалийн хувьд үр өгөөжтэй.
Конвейер
• Конвейероор хол зайнд үйлдвэрээс шууд хэрэглэгдэх газарлуу
тээвэрлэх нь тийм ч түгээмэл биш байдаг ба уурхайгаас усан
онгоцны тээвэрлэлтийн хэсэгрүү тээвэрлэж байгаа нь харьцангуй
түгээмэл юм. Мөн түүнчлэн цахилгаан станцны ойролцоо уурхай
байрлахад конвейерийг ерөнхийдөө нүүрсийг станцруу тээвэрлэхэд
хэрэглэдэг. Конвейер нь ачааны машин төмөр замыг бодвол хүнд
газруудаар төвөггүй тээвэрлэх ба конвейерыг амархан уртасгах ба
тасралтгүй тээвэрлэлт явуулах ашигтай.
• Өргөн туузан дамжуулгатай хурдан үйлдэлтэй конвейер нь маш их
хүчин чадалтай байх ба энэ нь цагт 2,000 тн-оос 5,000 тн хүрдэг.
Дүүжинт канатан зам
Дүүжинт канатан зам
• Дүүжинт канатан зам нь тулгууруудаар өргөгдсөн зам дээр ачааг зөөж
шилжүүлэх замаар ажилдаг тээвэрлэлтийн төхөөрөмж юм.
• Нэг канаттай
• Хоёр канаттай гэж ангилдаг.
• Нэг канаттай ДКЗ нь хоёр канаттай ДКЗ аас хийцийн хувьд энгийн
боловч тэргэнцрийн багтаамж болон хөдөлгөөний эрчим бага байдаг тул
бүтээмж нь бага байдаг.
Дүүжинт канатан замыг дараах шинжүүдээр
ангилдаг
Ган татлага
• Ган татлагыг сонгохдоо дараах томъёогоор тооцоог хийж шалгана.
• F0 ≥ S*kз
• F0 – ган татлагын тасралтын хүч
• S – ган татлагын хамгийн их татах хүч;
• kз – бат бэхийн нөөцийн итгэлцүүрийн хамгийн бага утга
• Дугуй багцат ган татлагын хувьд итгэлцүүрийг 0,83 , битүү хийц бүхий
ган татлагын хувьд 0,9 -өөр тооцож авдаг.
• Ган татлагын голчыг 15мм хүртэл, 15-28, 28-60мм хүртэл гэж ангилдаг.
Ган татлагын бэхэлгээ ба холболт
• Ган татлагуудыг холбовчоор холбохдоо хялбар хайламтгай хайлшаар
цутгаж бэхлэнэ.
• Даацын ба чангалах ган татлагын төгсгөлийн болон холбох муфтийг
нэгээс дээш олон удаа ашиглаж болохгүй. Татах ган татлагын холбовчид
задаргаа хийх үед халаагаагүй, мөн түүнчлэн мэдэгдэхүйц эвдрэл гэмтэл
илрээгүй бол дахин ашиглаж болно.
• Хүрдэнд бэхлэгдэх ган татлагын төгсгөлийг хоёроос доошгүй хавчаараар
бэхлэх бөгөөд хавчаар бүр нь даацын ган татлагын хамгийн их тооцоот
татах хүчний 20-иос доошгүй хувиар тооцогдсон байх шаардлагатай.
• Нэг залгаасны хамгийн бага урт нь 1300dк (dk –ган татлагын голч)-ээс
багагүй байна. Хоёр болон түүнээс дээш залгаас хийх тохиолдолд
тэдгээрийн хоорондын зай нь 3000dк-ээс багагүй байх шаардлагатай.
Металл хийц болон тоног төхөөрөмжийн материал,
тэдгээрт гагнуур хийх, бүрэх
• Станц, тулгууруудын бүх металл хийц, тоног төхөөрөмжийн гадна элементүүд
нь зэврэлтээс хамгаалах бүрээстэй байх ёстой. Хаалттай битүү метал хийцүүд
нь тунадас болон бусад шалтгаанаас үүсэх шингэнийг зайлуулах нүхтэй байна.
• Хүрд, дамар, болон өнхрөгч дугуйнуудын ховилыг уян зөөлөн материал
ашиглан хуяглана.
• Зам ажиллаж байх үед даацын ган татлага шилждэг тулгуурын гулсагчуудын
ховилыг үрэлтэд тэсвэртэй материалаар (хүрэл) хуяглана.
• Даацын ган татлага хөдөлгөөнгүй байрладаг тулгуурын гулсагч болон ган
татлага чангалах хүрдний ховил, түүнчлэн ган татлага дор байх тулгуурын
өнхрөх дугуйт гинжний хуяглалтыг уян харимхай материал буюу мод ашиглан
хийнэ.
Хүрд, шкив, өнхрөгч дугуй, тулгуурын
болон чиглүүлэгч гулсагч
• Ган татлагаар ороогдох хүрд, дамар, өнхрөгч дугуй, гулсагч, өнхрөгчтэй
гинжний тулгуур дугуйны голчийг дараах томъёогоор тодорхойлно.
• D ≥ dk*е
• D – ороогдсон ган татлагын тэнхлэгийн шугамаар авсан хүрд, шкив, өнхрөгч
дугуй, гулсагч, өнхрөгчтэй гинжний тулгуур дугуйны голч, мм;
• dk - ган татлагын голч, мм;
• е – ган татлага, хүрд, шкив, өнхрөгчийн зориулалтаас хамаарсан итгэлцүүрийн утга
Агаарын дүүжинт замын тээвэр дараах хэсгүүдээс
бүрдэнэ
 Ган татлага (даацийн ган татлага, татах ган татлага)
 Татан чангалах төхөөрөмж (татан чангалах тэргэнцэр, зам, эсрэг
ачаагаар татах төхөөрөмж)
 Хөтлүүрийн станц (хөтлөх шкив, холхивчтой тулгуур, редуктор,
холбовч, чиглүүлэгч, цахилгаан хөдөлгүүр, хөтлөгдөгч дамар)
 Хөдлөх бүрэлдэхүүн (тэргэнцэр, зүүлтүүр, вагон, бүхээг, хавчаар)
зэргээс бүрддэг
Дүүжин замын ган татлагын элэгдэл
• Давхар томолттой ган татлагын гадаргуу элэгдэх эсвэл зэврэх зэрэг
шалтгааны улмаас голч нь хэвийн хэмжээнээс 7% ба түүнээс дээш
хэмжээгээр багассан, бага мушгирсан ган татлагын зүрхэвч сугарах,
хавчигдах, тасрах зэргээс шалтгаалан дотоод элэгдэлд орж, голч нь
хэвийн хэмжээнээсээ 3%, бусад татлагад 10% багассан бол гологдолд
ордог.
Битүү хийцийн даацын ган татлагыг дараах
тохиолдолд солих шаардлагатай.
• 6dк урттай хэсэгт гадна давхаргын зэргэлдээ утас хоёр болон түүнээс
дээш тоогоор тасарсан;
• Ган татлагын гадна талын утас тасарч, үзүүрүүд нь цухуйсан;
• 30dк урттай хэсэгт, түгжээний гадна давхаргын утасны 1/6 хэсэг (16,6%)
нь тасарсан;
• - гадна давхаргын утас тасраагүй байсан ч түүний нэг буюу
түүнээс дээш утас түгжээнээс мултран гарсан бол
Давуу тал
• Ачих ба буулгах цэгийн байршлаас үл
хамаарч тээвэрлэлт явуулдаг
• Богино трассаар байгуулах боломжтой
• Цаг агаарын нөхцлөөс (цас, бороо, зуд) үл
хамааран ажилладаг
• Үйлчилгээ хийхэд хөдөлмөр бага зарцуулна
• Бүтэн автоматжуулах боломжтой
Сул тал
• Бүтээл харьцангуй бага
• Салхины хөндлөн үйлчлэлээр тэргэнцэр
савлах эрсдэлтэй
• Өртөг өндөр
Ган татлагат дүүжин замын техникийн үндсэн
үзүүлэлтүүд
Канат
• Канат нь бат бэхийн хувьд хүрэлцэхүйц, тулгуур хоорондын унжлага
бага байхуйц хөнгөн байх шаардлагатай.
• Зөөгч канатны гадаргууг хувийн даралтыг бага байлгах шаардлагаар
тэгш гөлгөр гадаргуугаар хийнэ. Гадаргууг бат бөх сайтай ган утсаар
дотогш чийг болон усыг нэвтрүүлэхгүй байхаар нягт шахаж хийнэ
Стандартын ган канатын бат бэхийн хязгаар голч нь 30,5-70мм байх
бөгөөд хүн тээврийн болон өндөр даацын тэргэнцэр, өндөр тулгуур бүхий
ДКЗ-ын хувьд 100мм хүртэл байна
Ашигласан материал
• http://www.britannica.com/EBchecked/topic/122975/coal-mining/81691/Disposition#81692
• www.mcilvainecompany.com/decision_tree/subscriber/tree/descriptiontextlinks/geho.pdf
• en.wikipedia.org/wiki/Bulk_carrier
• www.slideshare.net/kishorekamisetti/logistics-of-iron-ore-transportationcilt
• http://en.wikipedia.org/wiki/Mine_railway
• www.slideshare.net/batnasanb/ss-31111091
• http://www.usatoday.com/story/news/nation/2013/11/03/coal-train-dust-
contained/3423667/
•Анхаарал тавьсанд баярлалаа

Баяжуулах үйлдвэрийн гадаад тээвэр

  • 1.
    Баяжуулах үйлдвэрийн гадаад тээвэр Бэлтгэсэн:П.Базарсад /H.ME12D002/ Н.Жавхлантамир /H.ME12D003/ Б. Хонгорзул /H.ME12D004/ Б.Бат-Эрдэнэ /H.ME12D007/
  • 2.
    Агуулга • Баяжуулах үйлдвэрийнгадаад тээврийн тухай • Баяжуулах үйлдвэрийн гадаад тээврийн төрөл • 1. Дамжуулах хоолойн тээвэрлэлт • 2.Төмөр замын тээвэрлэлт • 3. Ачааны усан онгоцны тээвэрлэлт • 4. Хүнд даацын машин тээвэрлэлт • 5. Конвейер тээвэрлэлт • 6. Дүүжин канатан замын тээвэрлэлт • Гадаад тээврийн тус бүрийн онцлогийн тухай
  • 3.
    Дамжуулах хоолой • Шингэнийтээвэрлэлтийг зориулалтаар: • 1. Үйлдвэрийн • 2. Магистраль • Урсгалын хурд • Тээвэрлэхэд хэрэглэж буй энергээр нь үндсэн 2 хэсэгт хуваана • 1. Өөрийн урсалтгүй • 2. Өөрийн урсалттай
  • 4.
    Өмнөх слайдны нэмэлтмэдээлэл (notes) • Шингэний урсгалаар хатуу хэсгүүдийг тодорхой зайд шилжүүлэхийг шингэний тээвэр гэнэ • Шингэн, хий, химийн нэгдлүүд, түлш, цэвэршүүлсэн газрын тос, байгалийн, био түлш мөн бохир ус, ус , булинга, пиво, капсультай эмийг даралтат агаараар тээвэрлэдэг • Уул толгод, авто зам, түннэл зэргийг тавигдах бэрхшээлтэй газруудаар.. • Хүдэр, нүүрс, баяжмал тээвэрлэх болон хаягдал тээвэрлэх зэрэгт хэрэглэгдэнэ. Шингэний тээвэрлэлтийг зориулалтаар 2 ангилна. Үүнд: 1. Үйлдвэрийн буюу баяжмалын бүтээгдэхүүнийг олборлох, баяжуулах, агуулахад хадгалах. Энэ нь баяжуулах үйлдвэрийн дотоод тээвэрт орно. 2. Магистраль буюу ашигт малтмал, хүдрийн баяжмалыг хол зайд тээвэрлэх ашиглана. Энэ нь баяжуулах үйлдвэрийн гадаад тээврийн ангилалт орно Материалын хэсгүүдэд урсгалын зүгээс учруулах даралт хир их байна төдий чинээ урсгалын хурд их байна. Тээвэрлэлтийн тохиромжтой горим нь урсгал дахь ачааны хэсгүүд хөвөлтийн байдалд байх үеийн горим юм. Энэ үед ачааны хэсгүүдийн дамжуулах хоолойн улаар өнхрөх, ханатай шүргэлцэхэд үүсэх үрэлтийн эсэргүүцэл нь бага байдаг. Өөрийн урсгалттай тээврийн төхөөрөмжид хатуу хольц нь хүндийн хүчний үйлчлэлээр урсана. Шингэний хольцын хөдөлгөөнд шаардлагатай хурдыг хангах урсгалын эхний ба төгсгөлийн цэгүүд дэх геодизийн өндөржилт хоорондоо ялгаатай дээр өөрийн урсгалттай тээврийг хэрэглэх нь зөв юм. Харин түрэлтэт тээврийн төхөөрөмжид материал нь насосны тусламжтайгаар эсвэл дамжуулах хоолойгоор тээвэрлэгдэнэ
  • 5.
    Дамжуулах хоолой • Ашигтайталууд: Дуу чимээгүй, шороо тоосгүй, хурц үнэргүй, нүднээс далд, тасралтгүй ажиллагаатай, засвар үйлчилгээ хийхэд амар, ашигт малтмалыг тээвэрлэх замд нь баяжуулах, цаг агаарын нөхцөл байдалаас хараат бус, илүү богино зайгаар тээвэрлэнэ мөн уул толгод болон тээвэрлэх зай талбай үл хамааран тээвэрлэх боломжтой. • Сул талууд нь: Өгөж буй энергээс нь шалтгаалаад түрэлтэт бол энерги их зарцуулагдана, ус ихээр хэрэглэгдэнэ (бохирдол), тээвэрлэж болохуйц материалыг бутлаж нунтаглах шаардлагатай, усанд тоног төхөөрөмжүүд нь ихээр идэгдэж илэгддэг зэрэг сул талуудтай. • Дамжуулах хоолойн хийц: • 1967 онд Австралийн Тасманий Savage голын дээгүүр баригдсан. Энэ нь голоос 167м-ийн өндөрт 366 м –ийн нуман тойрог дээр баригдсан байна. Тэрхүү дамжуулах хоолой нь төмрийн хүдрийг 2011 он хүртэл тээвэрлэж байсан.
  • 6.
    Өмнөх слайдны нэмэлтмэдээлэл (notes) • Сайн талууд нь нийт зардлын 70% ийг дамжуулах хоолойн хөрөнгө оруулалтанд зарцуулагддаг ба үүнд угсралт, засвар үйлчилгээ, насосны цэг зэрэг тус тус орно. Ингэснээрээ урт хугацааны турш зутанг дамжуулах хоолойгоор тээвэрлэх нь зардлана нь инфляци дагаж өсдөггүй. • Усны шаардлага нь гол зүйл ба нэг тонн нүүрсийг тээвэрлэхэд нэг тонн усаар шаардагдана. Авсрали болон өмнөд Америкт ус хомс ба усны хангалттай хэрэгцээ нь баталгаатай байж чадахгүй байгаа нь гол асуудал болоод байна. • Дамжуулах хоолойн нь их элэгдлийн орчинд ажилладаг учир зузаан ханатай, дотор гадаргууг өндөр давтамжийн цахилгаан гүйдлээр хатааж бэхжүүлсэн материалаар доторлодог. Түүний муруй хэсэгт элэгдэл эрс их байдгаас үүдэн тэрхүү хэсгийг базальтан хайлж болон резинээр доторлодог. Хоолойг 4-8м урттай хоолойгоор хурдан салдаг боолтон биш холбосоор холбож угсарна • Дамжуулах хоолойн төгсгөлд зутангаас усыг дарж шүүх аргаар усыг зайлуулна. Тэрхүү зайлуулсан усыг үйлдвэрлүү буцаахаас өмнө хорд хольцоос цэвэрлэж дахин хэрэглэнэ.
  • 7.
    • Хэвшмэл холилтнь анх 1891 онд Англи улсад патентлагдсан ба үүний 50% нь нүүрс 50% нь ус байхаар байв. Хатуулаг ихтэй нүүрсний зутан эсвэл түлшний зутан нь 65-75% нүүрс, үлдсэн хувийг ус, метанол эсвэл тос зэргээс бүрдэнэ. Хэвшмэл зутантай адилгүй зутанг шатаахаас өмнөх шатны нүүрсийг уснаас салгах хэрэглэгчрүү дамжуулах хоолойгоор тээвэрлэгдэж түүний дараа шатаах зуухруу түлшний зутан нь шатаагдана. • Епроп болон Америкт нүүрсний зутанг дамжуулах хоолойн зайн хэдэн км-ээс хэдэн зуун км хүртэл тээвэрлэлт явуулдаг
  • 12.
  • 13.
    • Замын далан,зам болон төмөр замын вагон зарцуулсан үндсэн хөрөнгө оруулалт зэрэг нь төмөр замын тээвэрлэлтэнд капитал их шаардагдуулдаг. Гэсэн хэдий ч урт хугацааны тогтмол ашигтай, засвар үйлчилгээ бага асуудалгүй ашиглагдана • Америкт тээвэрлэгдэж буй нүүрсний хагас хувийг нэгж галт тэргээр бүлэглэн 100 галт тэрэг эсвэл 100-110тн-ны таацтай машинаар тээвэрлэдэг. Нэгж галт тэргүүд ойролцоогоор 10,000 тн-оос 15,000 тн нүүрс нэг удаагийн тээвэрлэлтээр тээвэрлэнэ. Нэгж галт тэрэг гэдэг нь ерөнхийдөө нэг цэгийн болон тодорхой зайд тээвэрлэх зайг илэрхийлнэ. Илүү үр дүнтэйгээр ажиллахын тулд тохирсон ачиж буулгах терминал зайлшгүй хэрэгтэй. Жишээ дурьдхад нэг нэгж галт тэрэг 1200 км –ийн эргэлтэнд 17,400 тн нүүрс уурхайгаас боловсруулах үйлдвэрлүү тээвэрлэхэд 72 цаг зарцуулагдана үүнд 4 цагийн ачих, 10 цагийн буулгах болон галт тэрэгний үйлчилгээ багтана.
  • 14.
    Галт тэрэгний тээвэрлэлтийнүе шат болон үүсэл хөгжил
  • 15.
    • Төмөр замыгөргөнөөр нь ердийн ба нарийн гэж хоёр ангилдаг.
  • 16.
    • Баяжуулах үйлдвэрийнгадаад тээвэрт ихэвчлэн ердийн өргөнтэй төмөр замыг ашиглана. • Баяжуулах үйлдвэрийн төмөр замын станц нь баяжигдсан бүтээгдэхүүнийг хүлээн авах, замуудыг нэгтгэх болон замын төхөөрөмжүүдийг багтаасан иж бүрэн байгууламж байдаг • Төмөр замын станц дээр хоосон вагоныг хүлээн авах, тэдгээрийг ачих бункерийг зам дээр байрлуулах, вагонд баяжигдсан бүтээгдэхүүнийг ачих, тэдгээрийг жинлэх, баяжуулах үйлдвэрийн ашиглалтанд зайлшгүй шаардлагатай туслах материал бүхий вагоныг байрлуулах
  • 17.
    Төмөр замын ачаанывагон • Төмөр замын ерөнхий сүлжээнд хэрэглэгдэх зориулалттай • Үйлдвэрлэлийн зориулалттай Ашиглалтын нөхцлөөр нь • Битүү ба задгай вагон,Тавцант вагон, Цистерн, Хоппер, Гондоль,Тусгай зориулалтынТэвшний хийцээр • Зүтгүүрийн тусламжтайгаар хөдөлдөг • Өөрийн хөдөлгүүртэй Хөдлөх арга • Тэнхлэгийн тоо: 2, 4, 6, 8 тэнхлэгтэйТэнхлэгийн тоо • Өөрөө буулгадаг • Өөрөө буулгадаггүй Ачаа буулгах байдал
  • 18.
    Өмнөх слайдны нэмэлтмэдээлэл (notes) • Нүүрс тээвэрлэх зориулалт бүхий том даацын хагас вагоны үндсэн төрлийг гондоль гэнэ. Гондоль нь өндөрсөгсөн тэвштэй, нүүрс болон хөнгөн чулуулаг тээвэрлэх зориулалттай бөгөөд ашигт малтмалыг хэрэглэгчийн дотоод сүлжээ буюу баяжуулах үйлдвэр рүү тээвэрлэнэ. • Асгах ажиллагааны үр ашгийг дээшлүүлэх болон гар ажиллагааг хөнгөвчлөх зорилгоор зориулалтын вагон хөнтрөгчийг хэрэглэдэг бөгөөд энэ нь ихэвчлэн роторт вагон хөнтрөгч байдаг.
  • 19.
    Думпкар- тэвш ньхажуу тийш нь хөмөрч ачаа буулгадаг вагон юм. Ил уурхайн хөрсний чулуулаг болон хүдрийг тээвэрлэх зориулалттай. Тэвшийг хийн цилиндрүүдийн тусламжтайгаар хөмрөх ба хажуугийн хаалтууд хөшүүргэн механизмаар онгойно. Думпкарыг ачаагаа буулгахдаа хашлагыг хэрхэн нээх хэлбэрээс хамааруулан доошоо дэлгэгддэг, дээшээ өргөгддөг, хосолсон хашлагатай гэж гурав ангилна Ханаараа хагас асгах вагон Ачааны вагоны гол үзүүлэлт нь даац болон тэвшний эзэлхүүнээр тодорхойлогддог.
  • 22.
  • 23.
    Өмнөх слайдны нэмэлтмэдээлэл (notes) • Уурхайгаас нүүрс тээвэрлэхэд тохиромжтой нөхцөлд өөрөө буулгагч хагас чиргүүлийг хэрэглэдэг. Энэ нь өөрөө буулгагч автосамосвальтай харьцуулахад тэвшний багтаамж ихтэй. Сул тал нь сэлгээ муутай. Замын нөхцөлд өндөр шаардлага тавьдаг. • Авто тээвэр нь харьцангуй өндөр биш хүчин чадалтай үйлдвэрийн хувьд болон 4км-ээс илүүгүй зайд тээвэрлэхэд илүү үр дүнтэй. Автомашин болон авто өөрөө буулгагчууд нь нэг болон олон үүрт бункерүүдээр ачаалагдах ба ачаа буулгахад савладаг тэжээгүүрүүдээр тоноглогдсон байна. • Авто тээвэр нь хэдий зардал ихтэй боловч дурын талбайд очих, ашиглалтын явцад байрлалаа өөрчлөх боломжтой зэрэг давуу талтай тул баяжуулах үйлдвэрийн хаягдлын аж ахуйн тээврийн үндсэн төрлийн нэг болно
  • 25.
    Хэрвээ хол замдтээвэрлэх хэмжээ бага бол энэ нь нүүрсийг нийтийн замаар машинаар тээвэрлэх нь илүү ашигтай юм. Учир нь авто замын бус тээвэрлэлтийн ачаа нь 250 тн-оос хэтэрдэг ба авто замдахь ачааны машинууд ердөө 25 тн хүртэлх ачааг тээвэрлэдэг юм. Ачааны машин нь галт тэрэгнээс юугаараа илүү вэ гэвэл бэрх зам болон муруй тахир замуудад явах, замын хучлага тавих, байгуулах түргэн бөгөөд хамаагүй бага хөрөнгө оруулттай зэргээрээ төмөр замаас илүү ба нүүрсний тээвэрлэлтийн тасралтгүй урсгалыг хангахын тулд шинэ машин нэмэх болон эвдрэлтэй машинийг сольно
  • 26.
  • 27.
    Өмнөх слайдны нэмэлтмэдээлэл (notes) • Америк, Канад, Франц, Белги, Нидерланд, Герман зэрэг орнууд нүүрс тээвэрлэлтэнд гол мөрөн, нуур зэрэг нь гол үүрэг ороольтой. Ачааны усан онгоцны тээвэрлэлтийн өртөг нь хэдэн усан онгоцыг ганц зүтгүүрийн онгоц усан замаар чирж байгаагаас шалтгаална. Жишээлбэл, Америкийн Камберланд, Охио, Теннессий ба дээд Миссисипи –гийн гол мөрнүүд 20-25 усан онгоц явдаг бол доод Миссисипи-д 25-35 усан онгоц явна. Усан онгоц тус бүр 1,500 тн ачааг тээвэрлэх хүчин чадалтай байна. Усан зам нь ихэвчлэн тойруу мөн дээрээс нь хүргэлт удаан байдаг. Гэвч нүүрсийг усан онгоцоор тээвэрлэх нь зардалийн хувьд үр өгөөжтэй.
  • 29.
    Конвейер • Конвейероор холзайнд үйлдвэрээс шууд хэрэглэгдэх газарлуу тээвэрлэх нь тийм ч түгээмэл биш байдаг ба уурхайгаас усан онгоцны тээвэрлэлтийн хэсэгрүү тээвэрлэж байгаа нь харьцангуй түгээмэл юм. Мөн түүнчлэн цахилгаан станцны ойролцоо уурхай байрлахад конвейерийг ерөнхийдөө нүүрсийг станцруу тээвэрлэхэд хэрэглэдэг. Конвейер нь ачааны машин төмөр замыг бодвол хүнд газруудаар төвөггүй тээвэрлэх ба конвейерыг амархан уртасгах ба тасралтгүй тээвэрлэлт явуулах ашигтай. • Өргөн туузан дамжуулгатай хурдан үйлдэлтэй конвейер нь маш их хүчин чадалтай байх ба энэ нь цагт 2,000 тн-оос 5,000 тн хүрдэг.
  • 30.
  • 31.
    Дүүжинт канатан зам •Дүүжинт канатан зам нь тулгууруудаар өргөгдсөн зам дээр ачааг зөөж шилжүүлэх замаар ажилдаг тээвэрлэлтийн төхөөрөмж юм. • Нэг канаттай • Хоёр канаттай гэж ангилдаг. • Нэг канаттай ДКЗ нь хоёр канаттай ДКЗ аас хийцийн хувьд энгийн боловч тэргэнцрийн багтаамж болон хөдөлгөөний эрчим бага байдаг тул бүтээмж нь бага байдаг.
  • 32.
    Дүүжинт канатан замыгдараах шинжүүдээр ангилдаг
  • 33.
    Ган татлага • Гантатлагыг сонгохдоо дараах томъёогоор тооцоог хийж шалгана. • F0 ≥ S*kз • F0 – ган татлагын тасралтын хүч • S – ган татлагын хамгийн их татах хүч; • kз – бат бэхийн нөөцийн итгэлцүүрийн хамгийн бага утга • Дугуй багцат ган татлагын хувьд итгэлцүүрийг 0,83 , битүү хийц бүхий ган татлагын хувьд 0,9 -өөр тооцож авдаг. • Ган татлагын голчыг 15мм хүртэл, 15-28, 28-60мм хүртэл гэж ангилдаг.
  • 34.
    Ган татлагын бэхэлгээба холболт • Ган татлагуудыг холбовчоор холбохдоо хялбар хайламтгай хайлшаар цутгаж бэхлэнэ. • Даацын ба чангалах ган татлагын төгсгөлийн болон холбох муфтийг нэгээс дээш олон удаа ашиглаж болохгүй. Татах ган татлагын холбовчид задаргаа хийх үед халаагаагүй, мөн түүнчлэн мэдэгдэхүйц эвдрэл гэмтэл илрээгүй бол дахин ашиглаж болно. • Хүрдэнд бэхлэгдэх ган татлагын төгсгөлийг хоёроос доошгүй хавчаараар бэхлэх бөгөөд хавчаар бүр нь даацын ган татлагын хамгийн их тооцоот татах хүчний 20-иос доошгүй хувиар тооцогдсон байх шаардлагатай. • Нэг залгаасны хамгийн бага урт нь 1300dк (dk –ган татлагын голч)-ээс багагүй байна. Хоёр болон түүнээс дээш залгаас хийх тохиолдолд тэдгээрийн хоорондын зай нь 3000dк-ээс багагүй байх шаардлагатай.
  • 35.
    Металл хийц болонтоног төхөөрөмжийн материал, тэдгээрт гагнуур хийх, бүрэх • Станц, тулгууруудын бүх металл хийц, тоног төхөөрөмжийн гадна элементүүд нь зэврэлтээс хамгаалах бүрээстэй байх ёстой. Хаалттай битүү метал хийцүүд нь тунадас болон бусад шалтгаанаас үүсэх шингэнийг зайлуулах нүхтэй байна. • Хүрд, дамар, болон өнхрөгч дугуйнуудын ховилыг уян зөөлөн материал ашиглан хуяглана. • Зам ажиллаж байх үед даацын ган татлага шилждэг тулгуурын гулсагчуудын ховилыг үрэлтэд тэсвэртэй материалаар (хүрэл) хуяглана. • Даацын ган татлага хөдөлгөөнгүй байрладаг тулгуурын гулсагч болон ган татлага чангалах хүрдний ховил, түүнчлэн ган татлага дор байх тулгуурын өнхрөх дугуйт гинжний хуяглалтыг уян харимхай материал буюу мод ашиглан хийнэ.
  • 36.
    Хүрд, шкив, өнхрөгчдугуй, тулгуурын болон чиглүүлэгч гулсагч • Ган татлагаар ороогдох хүрд, дамар, өнхрөгч дугуй, гулсагч, өнхрөгчтэй гинжний тулгуур дугуйны голчийг дараах томъёогоор тодорхойлно. • D ≥ dk*е • D – ороогдсон ган татлагын тэнхлэгийн шугамаар авсан хүрд, шкив, өнхрөгч дугуй, гулсагч, өнхрөгчтэй гинжний тулгуур дугуйны голч, мм; • dk - ган татлагын голч, мм; • е – ган татлага, хүрд, шкив, өнхрөгчийн зориулалтаас хамаарсан итгэлцүүрийн утга
  • 37.
    Агаарын дүүжинт замынтээвэр дараах хэсгүүдээс бүрдэнэ  Ган татлага (даацийн ган татлага, татах ган татлага)  Татан чангалах төхөөрөмж (татан чангалах тэргэнцэр, зам, эсрэг ачаагаар татах төхөөрөмж)  Хөтлүүрийн станц (хөтлөх шкив, холхивчтой тулгуур, редуктор, холбовч, чиглүүлэгч, цахилгаан хөдөлгүүр, хөтлөгдөгч дамар)  Хөдлөх бүрэлдэхүүн (тэргэнцэр, зүүлтүүр, вагон, бүхээг, хавчаар) зэргээс бүрддэг
  • 38.
    Дүүжин замын гантатлагын элэгдэл • Давхар томолттой ган татлагын гадаргуу элэгдэх эсвэл зэврэх зэрэг шалтгааны улмаас голч нь хэвийн хэмжээнээс 7% ба түүнээс дээш хэмжээгээр багассан, бага мушгирсан ган татлагын зүрхэвч сугарах, хавчигдах, тасрах зэргээс шалтгаалан дотоод элэгдэлд орж, голч нь хэвийн хэмжээнээсээ 3%, бусад татлагад 10% багассан бол гологдолд ордог.
  • 39.
    Битүү хийцийн даацынган татлагыг дараах тохиолдолд солих шаардлагатай. • 6dк урттай хэсэгт гадна давхаргын зэргэлдээ утас хоёр болон түүнээс дээш тоогоор тасарсан; • Ган татлагын гадна талын утас тасарч, үзүүрүүд нь цухуйсан; • 30dк урттай хэсэгт, түгжээний гадна давхаргын утасны 1/6 хэсэг (16,6%) нь тасарсан; • - гадна давхаргын утас тасраагүй байсан ч түүний нэг буюу түүнээс дээш утас түгжээнээс мултран гарсан бол
  • 40.
    Давуу тал • Ачихба буулгах цэгийн байршлаас үл хамаарч тээвэрлэлт явуулдаг • Богино трассаар байгуулах боломжтой • Цаг агаарын нөхцлөөс (цас, бороо, зуд) үл хамааран ажилладаг • Үйлчилгээ хийхэд хөдөлмөр бага зарцуулна • Бүтэн автоматжуулах боломжтой Сул тал • Бүтээл харьцангуй бага • Салхины хөндлөн үйлчлэлээр тэргэнцэр савлах эрсдэлтэй • Өртөг өндөр
  • 41.
    Ган татлагат дүүжинзамын техникийн үндсэн үзүүлэлтүүд
  • 42.
    Канат • Канат ньбат бэхийн хувьд хүрэлцэхүйц, тулгуур хоорондын унжлага бага байхуйц хөнгөн байх шаардлагатай. • Зөөгч канатны гадаргууг хувийн даралтыг бага байлгах шаардлагаар тэгш гөлгөр гадаргуугаар хийнэ. Гадаргууг бат бөх сайтай ган утсаар дотогш чийг болон усыг нэвтрүүлэхгүй байхаар нягт шахаж хийнэ
  • 43.
    Стандартын ган канатынбат бэхийн хязгаар голч нь 30,5-70мм байх бөгөөд хүн тээврийн болон өндөр даацын тэргэнцэр, өндөр тулгуур бүхий ДКЗ-ын хувьд 100мм хүртэл байна
  • 45.
    Ашигласан материал • http://www.britannica.com/EBchecked/topic/122975/coal-mining/81691/Disposition#81692 •www.mcilvainecompany.com/decision_tree/subscriber/tree/descriptiontextlinks/geho.pdf • en.wikipedia.org/wiki/Bulk_carrier • www.slideshare.net/kishorekamisetti/logistics-of-iron-ore-transportationcilt • http://en.wikipedia.org/wiki/Mine_railway • www.slideshare.net/batnasanb/ss-31111091 • http://www.usatoday.com/story/news/nation/2013/11/03/coal-train-dust- contained/3423667/
  • 46.

Editor's Notes

  • #4 Шингэний урсгалаар хатуу хэсгүүдийг тодорхой зайд шилжүүлэхийг шингэний тээвэр гэнэ Шингэн, хий, химийн нэгдлүүд, түлш, цэвэршүүлсэн газрын тос, байгалийн, био түлш мөн бохир ус, ус , булинга, пиво, капсультай эмийг даралтат агаараар тээвэрлэдэг Уул толгод, авто зам, түннэл зэргийг тавигдах бэрхшээлтэй газруудаар.. Хүдэр, нүүрс, баяжмал тээвэрлэх болон хаягдал тээвэрлэх зэрэгт хэрэглэгдэнэ. Шингэний тээвэрлэлтийг зориулалтаар 2 ангилна. Үүнд: 1. Үйлдвэрийн буюу баяжмалын бүтээгдэхүүнийг олборлох, баяжуулах, агуулахад хадгалах. Энэ нь баяжуулах үйлдвэрийн дотоод тээвэрт орно. Магистраль буюу ашигт малтмал, хүдрийн баяжмалыг хол зайд тээвэрлэх ашиглана. Энэ нь баяжуулах үйлдвэрийн гадаад тээврийн ангилалт орно Материалын хэсгүүдэд урсгалын зүгээс учруулах даралт хир их байна төдий чинээ урсгалын хурд их байна. Тээвэрлэлтийн тохиромжтой горим нь урсгал дахь ачааны хэсгүүд хөвөлтийн байдалд байх үеийн горим юм. Энэ үед ачааны хэсгүүдийн дамжуулах хоолойн улаар өнхрөх, ханатай шүргэлцэхэд үүсэх үрэлтийн эсэргүүцэл нь бага байдаг. Өөрийн урсгалттай тээврийн төхөөрөмжид хатуу хольц нь хүндийн хүчний үйлчлэлээр урсана. Шингэний хольцын хөдөлгөөнд шаардлагатай хурдыг хангах урсгалын эхний ба төгсгөлийн цэгүүд дэх геодизийн өндөржилт хоорондоо ялгаатай дээр өөрийн урсгалттай тээврийг хэрэглэх нь зөв юм. Харин түрэлтэт тээврийн төхөөрөмжид материал нь насосны тусламжтайгаар эсвэл дамжуулах хоолойгоор тээвэрлэгдэнэ
  • #6 Сайн талууд нь нийт зардлын 70% ийг дамжуулах хоолойн хөрөнгө оруулалтанд зарцуулагддаг ба үүнд угсралт, засвар үйлчилгээ, насосны цэг зэрэг тус тус орно. Ингэснээрээ урт хугацааны турш зутанг дамжуулах хоолойгоор тээвэрлэх нь зардлана нь инфляци дагаж өсдөггүй. Усны шаардлага нь гол зүйл ба нэг тонн нүүрсийг тээвэрлэхэд нэг тонн усаар шаардагдана. Авсрали болон өмнөд Америкт ус хомс ба усны хангалттай хэрэгцээ нь баталгаатай байж чадахгүй байгаа нь гол асуудал болоод байна. Дамжуулах хоолойн нь их элэгдлийн орчинд ажилладаг учир зузаан ханатай, дотор гадаргууг өндөр давтамжийн цахилгаан гүйдлээр хатааж бэхжүүлсэн материалаар доторлодог. Түүний муруй хэсэгт элэгдэл эрс их байдгаас үүдэн тэрхүү хэсгийг базальтан хайлж болон резинээр доторлодог. Хоолойг 4-8м урттай хоолойгоор хурдан салдаг боолтон биш холбосоор холбож угсарна Дамжуулах хоолойн төгсгөлд зутангаас усыг дарж шүүх аргаар усыг зайлуулна. Тэрхүү зайлуулсан усыг үйлдвэрлүү буцаахаас өмнө хорд хольцоос цэвэрлэж дахин хэрэглэнэ. Магадгүй хамгийн анхны булинга тээвэрлэсэн дамжуулах хоолойн нь
  • #8 Хэвшмэл зутантай адилгүй зутанг шатаахаас өмнөх шатны нүүрсийг уснаас салгах хэрэглэгчрүү дамжуулах хоолойгоор тээвэрлэгдэж түүний дараа шатаах зуухруу түлшний зутан нь шатаагдана. Епроп болон Америкт нүүрсний зутанг дамжуулах хоолойн зайн хэдэн км-ээс хэдэн зуун км хүртэл тээвэрлэлт явуулдаг
  • #13 Замын далан, зам болон төмөр замын вагон зарцуулсан үндсэн хөрөнгө оруулалт зэрэг нь төмөр замын тээвэрлэлтэнд капитал их шаардагдуулдаг. Гэсэн хэдий ч урт хугацааны тогтмол ашигтай, засвар үйлчилгээ бага асуудалгүй ашиглагдана Америкт тээвэрлэгдэж буй нүүрсний хагас хувийг нэгж галт тэргээр бүлэглэн 100 галт тэрэг эсвэл 100-110тн-ны таацтай машинаар тээвэрлэдэг. Нэгж галт тэргүүд ойролцоогоор 10,000 тн-оос 15,000 тн нүүрс нэг удаагийн тээвэрлэлтээр тээвэрлэнэ. Нэгж галт тэрэг гэдэг нь ерөнхийдөө нэг цэгийн болон тодорхой зайд тээвэрлэх зайг илэрхийлнэ. Илүү үр дүнтэйгээр ажиллахын тулд тохирсон ачиж буулгах терминал зайлшгүй хэрэгтэй. Жишээ дурьдхад нэг нэгж галт тэрэг 1200 км –ийн эргэлтэнд 17,400 тн нүүрс уурхайгаас боловсруулах үйлдвэрлүү тээвэрлэхэд 72 цаг зарцуулагдана үүнд 4 цагийн ачих, 10 цагийн буулгах болон галт тэрэгний үйлчилгээ багтана.
  • #16 Баяжуулах үйлдвэрийн гадаад тээвэрт ихэвчлэн ердийн өргөнтэй төмөр замыг ашиглана. Баяжуулах үйлдвэрийн төмөр замын станц нь баяжигдсан бүтээгдэхүүнийг хүлээн авах, замуудыг нэгтгэх болон замын төхөөрөмжүүдийг багтаасан иж бүрэн байгууламж байдаг Төмөр замын станц дээр хоосон вагоныг хүлээн авах, тэдгээрийг ачих бункерийг зам дээр байрлуулах, вагонд баяжигдсан бүтээгдэхүүнийг ачих, тэдгээрийг жинлэх, баяжуулах үйлдвэрийн ашиглалтанд зайлшгүй шаардлагатай туслах материал бүхий вагоныг байрлуулах
  • #18 Нүүрс тээвэрлэх зориулалт бүхий том даацын хагас вагоны үндсэн төрлийг гондоль гэнэ. Гондоль нь өндөрсөгсөн тэвштэй, нүүрс болон хөнгөн чулуулаг тээвэрлэх зориулалттай бөгөөд ашигт малтмалыг хэрэглэгчийн дотоод сүлжээ буюу баяжуулах үйлдвэр рүү тээвэрлэнэ. Асгах ажиллагааны үр ашгийг дээшлүүлэх болон гар ажиллагааг хөнгөвчлөх зорилгоор зориулалтын вагон хөнтрөгчийг хэрэглэдэг бөгөөд энэ нь ихэвчлэн роторт вагон хөнтрөгч байдаг.
  • #20 Думпкар- тэвш нь хажуу тийш нь хөмөрч ачаа буулгадаг вагон юм. Ил уурхайн хөрсний чулуулаг болон хүдрийг тээвэрлэх зориулалттай. Тэвшийг хийн цилиндрүүдийн тусламжтайгаар хөмрөх ба хажуугийн хаалтууд хөшүүргэн механизмаар онгойно. Думпкарыг ачаагаа буулгахдаа хашлагыг хэрхэн нээх хэлбэрээс хамааруулан доошоо дэлгэгддэг, дээшээ өргөгддөг, хосолсон хашлагатай гэж гурав ангилна Ханаараа хагас асгах вагон Ачааны вагоны гол үзүүлэлт нь даац болон тэвшний эзэлхүүнээр тодорхойлогддог.
  • #23 Уурхайгаас нүүрс тээвэрлэхэд тохиромжтой нөхцөлд өөрөө буулгагч хагас чиргүүлийг хэрэглэдэг. Энэ нь өөрөө буулгагч автосамосвальтай харьцуулахад тэвшний багтаамж ихтэй. Сул тал нь сэлгээ муутай. Замын нөхцөлд өндөр шаардлага тавьдаг. Авто тээвэр нь харьцангуй өндөр биш хүчин чадалтай үйлдвэрийн хувьд болон 4км-ээс илүүгүй зайд тээвэрлэхэд илүү үр дүнтэй. Автомашин болон авто өөрөө буулгагчууд нь нэг болон олон үүрт бункерүүдээр ачаалагдах ба ачаа буулгахад савладаг тэжээгүүрүүдээр тоноглогдсон байна. Авто тээвэр нь хэдий зардал ихтэй боловч дурын талбайд очих, ашиглалтын явцад байрлалаа өөрчлөх боломжтой зэрэг давуу талтай тул баяжуулах үйлдвэрийн хаягдлын аж ахуйн тээврийн үндсэн төрлийн нэг болно
  • #25 4.5 хоног 2-2.5 хоног 3303 өдөрт 800-1200 машин 369 машин нь 40тн, 451 машин нь 80тн даацтай
  • #26 Хэрвээ хол замд тээвэрлэх хэмжээ бага бол энэ нь нүүрсийг нийтийн замаар машинаар тээвэрлэх нь илүү ашигтай юм. Учир нь авто замын бус тээвэрлэлтийн ачаа нь 250 тн-оос хэтэрдэг ба авто замдахь ачааны машинууд ердөө 25 тн хүртэлх ачааг тээвэрлэдэг юм. Ачааны машин нь галт тэрэгнээс юугаараа илүү вэ гэвэл бэрх зам болон муруй тахир замуудад явах, замын хучлага тавих, байгуулах түргэн бөгөөд хамаагүй бага хөрөнгө оруулттай зэргээрээ төмөр замаас илүү ба нүүрсний тээвэрлэлтийн тасралтгүй урсгалыг хангахын тулд шинэ машин нэмэх болон эвдрэлтэй машинийг сольно
  • #27 Америк, Канад, Франц, Белги, Нидерланд, Герман зэрэг орнууд нүүрс тээвэрлэлтэнд гол мөрөн, нуур зэрэг нь гол үүрэг ороольтой. Ачааны усан онгоцны тээвэрлэлтийн өртөг нь хэдэн усан онгоцыг ганц зүтгүүрийн онгоц усан замаар чирж байгаагаас шалтгаална. Жишээлбэл, Америкийн Камберланд, Охио, Теннессий ба дээд Миссисипи –гийн гол мөрнүүд 20-25 усан онгоц явдаг бол доод Миссисипи-д 25-35 усан онгоц явна. Усан онгоц тус бүр 1,500 тн ачааг тээвэрлэх хүчин чадалтай байна. Усан зам нь ихэвчлэн тойруу мөн дээрээс нь хүргэлт удаан байдаг. Гэвч нүүрсийг усан онгоцоор тээвэрлэх нь зардалийн хувьд үр өгөөжтэй.
  • #29 2000-3000tn 19min
  • #30 Конвейероор хол зайнд үйлдвэрээс шууд хэрэглэгдэх газарлуу тээвэрлэх нь тийм ч түгээмэл биш байдаг ба уурхайгаас усан онгоцны тээвэрлэлтийн хэсэгрүү тээвэрлэж байгаа нь харьцангуй түгээмэл юм. Мөн түүнчлэн цахилгаан станцны ойролцоо уурхай байрлахад конвейерийг ерөнхийдөө нүүрсийг станцруу тээвэрлэхэд хэрэглэдэг. Конвейер нь ачааны машин төмөр замыг бодвол хүнд газруудаар төвөггүй тээвэрлэх ба конвейерыг амархан уртасгах ба тасралтгүй тээвэрлэлт явуулах ашигтай.