SlideShare a Scribd company logo
Газарзүйн багш: Г. Туул
Улаанбаатар-2013 он
Дэлхийн зам тээврийн талаар
шинэ мэдлэг олгох, аж ахуйн
ач холбогдлыг Монгол орны
жишээн дээр харьцуулан
тодорхойлох, амьдрал
ахуйдаа хэрэглээ болгоход
оршино.
 Сурагчдад дэлхийн зам
тээврийн талаарх онолын
мэдлэг олгох.
 Шинэ мэдлэг хүлээн авахад
бэлэн болгох, чиглүүлэх.
Зам тээвэр нь материаллаг
баялагийг үйлдвэрлэдэггүй боловч
ачаа бараа, хүмүүс, мэдээллийн
орон зайн шилжих хөдөлгөөний
хэрэгсэл болдогоороо аж ахуйн ач
холбогдолтой. Жилдээ дэлхийн
хэмжээнд 1 триллион зорчигч, 100
тэрбум тн ачаа тээвэрлэж байна.
 Ердийн шороон замаар нутгийн гүнрүү
нэвтэрнэ.
 Ачаа барааг хэрэглэгчдэд шууд хүргэж өгнө.
 Дэлхийн зорчигч тээврийн 80%-ийг , дунд ба
богино зайд ачааг тээвэрлэнэ.
 Хэрэглээгээр АНУ тэргүүлж Баруун Европ,
Канад, Австрали, Япон орнууд удаална.
 Дэлхийд Африкийн Сахарын цөлийг нэвтрэн
гарах зам, АНУ-д Атлант ба Номхон далайн
эргүүдийн хотуудыг холбосон зам, Канадаас
АНУ-ыг дайран Мехсик, Латин Америкийн
орнууд хүрэх замууд нь урт болон барилга
байгууламжийн хувьд дэлхийд тэргүүлнэ.
АНУ, Канад, ОХУ, Энэтхэг, Хятад, Австрали, Аргентин, Франц,
Герман , Бразил төмөр замаар тэргүүлнэ.
 Цаг уурын нөхцөлөөс шалтгаалахгүйгээр тогтмол үйлчилгээтэй,
их хэмжээний ачааг бөөнөөр нь алс хол тээвэрлэнэ.
 Япон, Франц, Итали, Герман, АНУ-д 200 км/цагийн хурдтай галт
тэргийг ашиглаж байна.
 Цахилгаанжсан төмөр замын уртаар ОХУ тэргүүлж АНУ-д 90 гаруй
хувийг дулааны чирэгч гүйцэтгэдэг.
 ХХI зуунд тив алгассан төмөр замын сүлжээ байгуулахаар
төлөвлөөд байна.
 Хуучин “Торгоны зам”-ын дагуу Туркын Стамбулаас Ташкентийг
дайран Бээжин хүрэх 10 000 гаруй км урт төмөр зам.
 Ази-Номхон далайн магистрали /Их зам/ замыг барьж байгуулах
бэлтгэлийг хийж байна. Үүнд: Сингапур---Бангкок----Бээжин---
Якутаас цаашаа Беренгийн хоолойн ѐроолоор барих хонгилоор
дамнан Канадын Ванкувер----АНУ-ын Сан-Францискод хүрнэ.
Сүүлийн үед шинээр хөгжиж байгаа тээврийн төрөл.
 Шингэн түлш, хийг хоолойгоор урсган тээвэрлэнэ.
 Орчин үед нүүрс болон төмрийн хүдрийг тээвэрлэх
болсон.
 Дамжуулах хоолой нь хуурай газар болон усан
доогуур байж болно.
 Сүүлийн үед тивээс тив алгассан хоолойг олон
улсад ашиглаж байна. Үүнд: Транс-Аляска, Дружба-
1, Дружба-2 зэрэг 4000-5000 км урт хоолойнууд АНУ
болон ОХУ-уудад бий. Мөн Газар дундын тэнгисийн
ѐроолоор, Мехсикийн булан, Берингийн хоолойгоор
дамжуулж байна.
Сүүлийн үед хамгийн эрчимтэй хөгжиж байгаа
тээврийн төрөл юм.
 Хүн ам, шуудан, түргэн муудаж чанараа алдах бараа
бүтээгдэхүүнийг тээвэрлэнэ.
 Богино хугацаанд хурдан шуурхай тээвэрлэн
хэрэглэгчдэд хүргэж өгдөг.
 Ихэнхдээ олон улс болон дотоодын тээвэрт
үйлчилнэ.
 Австрали, Финлянд, Японы компаниуд шилдэгт
багтана. Ялангуяа Хойт Америк, Европын хооронд
хамгийн сайн хөгжсөн. Орчин үед тийрэлтэт
суудлын нисэх онгоц нь 800-2500 км хурдлах
болсон.
 Дэлхийд нисэх онгоцны үйлдвэрлэлтээр АНУ
тэргүүлж олон улсын агаарын харилцаанд 1000
гаруй нисэх буудал үйлчилж байна.
 Хамгийн хямд бөгөөд ачаа эргэлтээрээ эхний байранд
орно.
 Далайгаар тээвэрлэх ачааны талаас илүү хувь нь
нефть, нефтэн бүтээгдэхүүнийг тусгай зориулалтын
танкераар зөөвөрлөнө.
 Сүүлийн үед байгалийн хийг хөргөж шингэн төлөвт
шилжүүлэн тээвэрлэж байгаа. Мөн томоохон гол мөрөн,
боомт болон сувгууд чухал үүрэгтэй. Үүнд:
Атлантын далайд: Европ---Африк---Америк тивийг
холбосон гол боомтууд...
Номхон далайд: Америкийн баруун эргийн дагуух хотууд-
--Зүүн Өмнөд Азийн орнууд--- Сингапурыг холбосон
боомтууд.
Мөн Газар дундын тэнгис---Улаан тэнгисийг холбосон
Суэцийн суваг нь 173км, Панам, Килийн суваг, Балти-
Хар тэнгисийг холбосон боомт хотууд үйлчилдэг.
Гол мөрөн: Гол мөрний тээвэр нь дотоодын
тээвэрт үйлчилнэ. Орос, Хятад, Европын орнуудад
сайн хөгжсөн.
№ Зам тээвэр Эзлэх хувь
/%/
1 Дэлхийн хэмжээнд 100
2 Автозам 9,5
3 Төмөр зам 15
4 Дамжуулах хоолой 12
5 Усан зам 61
6 Агаарын зам 2,5
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
эзлэх хувь
Эзлэх хувь
усан зам
төмөр зам
хоолойн тээвэр
авто зам
агаарын зам
 Сурах бичгийн хуудас 86-89
“дэлхийн зам тээврийн газарзүй”
уншиж тэмдэглэх
 tuul_go.blog.gogo.mn
 Хүснэгт 3.7 Зам тээврийн уртаар
график байгуулж, дүгнэлт хийх
Дэлхийн зам тээвэр

More Related Content

What's hot

монгол орны зам тээврийн салбар
монгол орны зам тээврийн салбармонгол орны зам тээврийн салбар
монгол орны зам тээврийн салбар
saikhanaa.o
 
чийг ба хур тунадас
чийг ба хур тунадасчийг ба хур тунадас
чийг ба хур тунадас
Sodbilegt Sodbilegt
 
10 ранги хийн мандал сэдвийн жишиг тест№2
10 ранги хийн мандал сэдвийн жишиг тест№210 ранги хийн мандал сэдвийн жишиг тест№2
10 ранги хийн мандал сэдвийн жишиг тест№2Ganbat Narantsetseg
 
Цаг агаар ба түүний өөрчлөгдөх шалтгаан
Цаг агаар ба түүний өөрчлөгдөх шалтгаанЦаг агаар ба түүний өөрчлөгдөх шалтгаан
Цаг агаар ба түүний өөрчлөгдөх шалтгаанTsedev Bat-erdene
 
Эдийн засгийн Бүс нутаг, түүний ангилал онцлог
Эдийн засгийн Бүс нутаг, түүний ангилал онцлогЭдийн засгийн Бүс нутаг, түүний ангилал онцлог
Эдийн засгийн Бүс нутаг, түүний ангилал онцлог
Naraa Naranhvv
 
газарзүйн зураг
газарзүйн зураггазарзүйн зураг
газарзүйн зураг
shine shine
 
Газарзүйн тест.docx
Газарзүйн тест.docxГазарзүйн тест.docx
Газарзүйн тест.docx
Enkh Tseba
 
цаг агаар шинжих монгол арга
цаг агаар шинжих монгол аргацаг агаар шинжих монгол арга
цаг агаар шинжих монгол аргаbayaraatugsuu
 
дэлхийн дотоод бүтэц
дэлхийн дотоод бүтэцдэлхийн дотоод бүтэц
дэлхийн дотоод бүтэцBaterdene Tserendash
 
агаарын даралт ба салхи
агаарын даралт ба салхиагаарын даралт ба салхи
агаарын даралт ба салхи
Sodbilegt Sodbilegt
 
Газарзүй 10 дэлхийн усан мандал.pptx
Газарзүй 10 дэлхийн усан мандал.pptxГазарзүй 10 дэлхийн усан мандал.pptx
Газарзүй 10 дэлхийн усан мандал.pptx
Enkh Tseba
 
цаг агаар ба уур амьсгал
цаг агаар ба уур амьсгалцаг агаар ба уур амьсгал
цаг агаар ба уур амьсгалBaterdene Solongo
 
дэлхийн дотоод бүтэц 1
дэлхийн дотоод бүтэц 1дэлхийн дотоод бүтэц 1
дэлхийн дотоод бүтэц 1Baterdene Solongo
 
уур амьсгалд нөлөөлөх хүчин зүйл
уур амьсгалд нөлөөлөх хүчин зүйлуур амьсгалд нөлөөлөх хүчин зүйл
уур амьсгалд нөлөөлөх хүчин зүйл
Gantulga Batmunkh
 

What's hot (20)

монгол орны зам тээврийн салбар
монгол орны зам тээврийн салбармонгол орны зам тээврийн салбар
монгол орны зам тээврийн салбар
 
9 r angi-narny_tusgal
9 r angi-narny_tusgal9 r angi-narny_tusgal
9 r angi-narny_tusgal
 
чийг ба хур тунадас
чийг ба хур тунадасчийг ба хур тунадас
чийг ба хур тунадас
 
хүн амын тоо ба өсөлт 11-р анги
хүн амын тоо ба өсөлт 11-р ангихүн амын тоо ба өсөлт 11-р анги
хүн амын тоо ба өсөлт 11-р анги
 
10 ранги хийн мандал сэдвийн жишиг тест№2
10 ранги хийн мандал сэдвийн жишиг тест№210 ранги хийн мандал сэдвийн жишиг тест№2
10 ранги хийн мандал сэдвийн жишиг тест№2
 
Цаг агаар ба түүний өөрчлөгдөх шалтгаан
Цаг агаар ба түүний өөрчлөгдөх шалтгаанЦаг агаар ба түүний өөрчлөгдөх шалтгаан
Цаг агаар ба түүний өөрчлөгдөх шалтгаан
 
Эдийн засгийн Бүс нутаг, түүний ангилал онцлог
Эдийн засгийн Бүс нутаг, түүний ангилал онцлогЭдийн засгийн Бүс нутаг, түүний ангилал онцлог
Эдийн засгийн Бүс нутаг, түүний ангилал онцлог
 
газарзүйн зураг
газарзүйн зураггазарзүйн зураг
газарзүйн зураг
 
Газарзүйн тест.docx
Газарзүйн тест.docxГазарзүйн тест.docx
Газарзүйн тест.docx
 
цаг агаар шинжих монгол арга
цаг агаар шинжих монгол аргацаг агаар шинжих монгол арга
цаг агаар шинжих монгол арга
 
дэлхийн дотоод бүтэц
дэлхийн дотоод бүтэцдэлхийн дотоод бүтэц
дэлхийн дотоод бүтэц
 
агаарын даралт ба салхи
агаарын даралт ба салхиагаарын даралт ба салхи
агаарын даралт ба салхи
 
Газарзүй 10 дэлхийн усан мандал.pptx
Газарзүй 10 дэлхийн усан мандал.pptxГазарзүй 10 дэлхийн усан мандал.pptx
Газарзүй 10 дэлхийн усан мандал.pptx
 
10 angi gazarzvi tt
10 angi gazarzvi tt10 angi gazarzvi tt
10 angi gazarzvi tt
 
Lecture 8
Lecture 8Lecture 8
Lecture 8
 
цаг агаар ба уур амьсгал
цаг агаар ба уур амьсгалцаг агаар ба уур амьсгал
цаг агаар ба уур амьсгал
 
дэлхийн дотоод бүтэц 1
дэлхийн дотоод бүтэц 1дэлхийн дотоод бүтэц 1
дэлхийн дотоод бүтэц 1
 
уур амьсгалд нөлөөлөх хүчин зүйл
уур амьсгалд нөлөөлөх хүчин зүйлуур амьсгалд нөлөөлөх хүчин зүйл
уур амьсгалд нөлөөлөх хүчин зүйл
 
нарны аймаг
нарны аймагнарны аймаг
нарны аймаг
 
нарны цацраг 2
нарны цацраг 2нарны цацраг 2
нарны цацраг 2
 

Дэлхийн зам тээвэр

  • 1. Газарзүйн багш: Г. Туул Улаанбаатар-2013 он
  • 2. Дэлхийн зам тээврийн талаар шинэ мэдлэг олгох, аж ахуйн ач холбогдлыг Монгол орны жишээн дээр харьцуулан тодорхойлох, амьдрал ахуйдаа хэрэглээ болгоход оршино.
  • 3.  Сурагчдад дэлхийн зам тээврийн талаарх онолын мэдлэг олгох.  Шинэ мэдлэг хүлээн авахад бэлэн болгох, чиглүүлэх.
  • 4. Зам тээвэр нь материаллаг баялагийг үйлдвэрлэдэггүй боловч ачаа бараа, хүмүүс, мэдээллийн орон зайн шилжих хөдөлгөөний хэрэгсэл болдогоороо аж ахуйн ач холбогдолтой. Жилдээ дэлхийн хэмжээнд 1 триллион зорчигч, 100 тэрбум тн ачаа тээвэрлэж байна.
  • 5.
  • 6.  Ердийн шороон замаар нутгийн гүнрүү нэвтэрнэ.  Ачаа барааг хэрэглэгчдэд шууд хүргэж өгнө.  Дэлхийн зорчигч тээврийн 80%-ийг , дунд ба богино зайд ачааг тээвэрлэнэ.  Хэрэглээгээр АНУ тэргүүлж Баруун Европ, Канад, Австрали, Япон орнууд удаална.  Дэлхийд Африкийн Сахарын цөлийг нэвтрэн гарах зам, АНУ-д Атлант ба Номхон далайн эргүүдийн хотуудыг холбосон зам, Канадаас АНУ-ыг дайран Мехсик, Латин Америкийн орнууд хүрэх замууд нь урт болон барилга байгууламжийн хувьд дэлхийд тэргүүлнэ.
  • 7.
  • 8. АНУ, Канад, ОХУ, Энэтхэг, Хятад, Австрали, Аргентин, Франц, Герман , Бразил төмөр замаар тэргүүлнэ.  Цаг уурын нөхцөлөөс шалтгаалахгүйгээр тогтмол үйлчилгээтэй, их хэмжээний ачааг бөөнөөр нь алс хол тээвэрлэнэ.  Япон, Франц, Итали, Герман, АНУ-д 200 км/цагийн хурдтай галт тэргийг ашиглаж байна.  Цахилгаанжсан төмөр замын уртаар ОХУ тэргүүлж АНУ-д 90 гаруй хувийг дулааны чирэгч гүйцэтгэдэг.  ХХI зуунд тив алгассан төмөр замын сүлжээ байгуулахаар төлөвлөөд байна.  Хуучин “Торгоны зам”-ын дагуу Туркын Стамбулаас Ташкентийг дайран Бээжин хүрэх 10 000 гаруй км урт төмөр зам.  Ази-Номхон далайн магистрали /Их зам/ замыг барьж байгуулах бэлтгэлийг хийж байна. Үүнд: Сингапур---Бангкок----Бээжин--- Якутаас цаашаа Беренгийн хоолойн ѐроолоор барих хонгилоор дамнан Канадын Ванкувер----АНУ-ын Сан-Францискод хүрнэ.
  • 9.
  • 10. Сүүлийн үед шинээр хөгжиж байгаа тээврийн төрөл.  Шингэн түлш, хийг хоолойгоор урсган тээвэрлэнэ.  Орчин үед нүүрс болон төмрийн хүдрийг тээвэрлэх болсон.  Дамжуулах хоолой нь хуурай газар болон усан доогуур байж болно.  Сүүлийн үед тивээс тив алгассан хоолойг олон улсад ашиглаж байна. Үүнд: Транс-Аляска, Дружба- 1, Дружба-2 зэрэг 4000-5000 км урт хоолойнууд АНУ болон ОХУ-уудад бий. Мөн Газар дундын тэнгисийн ѐроолоор, Мехсикийн булан, Берингийн хоолойгоор дамжуулж байна.
  • 11.
  • 12. Сүүлийн үед хамгийн эрчимтэй хөгжиж байгаа тээврийн төрөл юм.  Хүн ам, шуудан, түргэн муудаж чанараа алдах бараа бүтээгдэхүүнийг тээвэрлэнэ.  Богино хугацаанд хурдан шуурхай тээвэрлэн хэрэглэгчдэд хүргэж өгдөг.  Ихэнхдээ олон улс болон дотоодын тээвэрт үйлчилнэ.  Австрали, Финлянд, Японы компаниуд шилдэгт багтана. Ялангуяа Хойт Америк, Европын хооронд хамгийн сайн хөгжсөн. Орчин үед тийрэлтэт суудлын нисэх онгоц нь 800-2500 км хурдлах болсон.  Дэлхийд нисэх онгоцны үйлдвэрлэлтээр АНУ тэргүүлж олон улсын агаарын харилцаанд 1000 гаруй нисэх буудал үйлчилж байна.
  • 13.
  • 14.  Хамгийн хямд бөгөөд ачаа эргэлтээрээ эхний байранд орно.  Далайгаар тээвэрлэх ачааны талаас илүү хувь нь нефть, нефтэн бүтээгдэхүүнийг тусгай зориулалтын танкераар зөөвөрлөнө.  Сүүлийн үед байгалийн хийг хөргөж шингэн төлөвт шилжүүлэн тээвэрлэж байгаа. Мөн томоохон гол мөрөн, боомт болон сувгууд чухал үүрэгтэй. Үүнд: Атлантын далайд: Европ---Африк---Америк тивийг холбосон гол боомтууд... Номхон далайд: Америкийн баруун эргийн дагуух хотууд- --Зүүн Өмнөд Азийн орнууд--- Сингапурыг холбосон боомтууд. Мөн Газар дундын тэнгис---Улаан тэнгисийг холбосон Суэцийн суваг нь 173км, Панам, Килийн суваг, Балти- Хар тэнгисийг холбосон боомт хотууд үйлчилдэг. Гол мөрөн: Гол мөрний тээвэр нь дотоодын тээвэрт үйлчилнэ. Орос, Хятад, Европын орнуудад сайн хөгжсөн.
  • 15.
  • 16. № Зам тээвэр Эзлэх хувь /%/ 1 Дэлхийн хэмжээнд 100 2 Автозам 9,5 3 Төмөр зам 15 4 Дамжуулах хоолой 12 5 Усан зам 61 6 Агаарын зам 2,5
  • 18. Эзлэх хувь усан зам төмөр зам хоолойн тээвэр авто зам агаарын зам
  • 19.  Сурах бичгийн хуудас 86-89 “дэлхийн зам тээврийн газарзүй” уншиж тэмдэглэх  tuul_go.blog.gogo.mn  Хүснэгт 3.7 Зам тээврийн уртаар график байгуулж, дүгнэлт хийх