Download as PDF, PPTX
จริยธรรมทางการแพทย์
- 1. จริยธรรมทางการแพทย์ (Medical Ethics) กับธรรมาภิบาล นาเสนอโดย พลเอก เอกชัย ศรีวลาศ ิ ผู้อานวยการสานักสันติวิธี และธรรมาภิบาล สถาบันพระปกเกล้า
- 2. หัวข้อนาเสนอ จริยธรรมมีความสาคัญอย่างไร จรรยาบรรณและจริยธรรม คืออะไร ความหมายของจริยธรรมทางการแพทย์ จริยธรรมทางการแพทย์ในจีน จริยธรรมทางการแพทย์ในประเทศตะวันตก จริยธรรมทางการแพทย์ในไทย สรุปหลักสาคัญของจริยธรรมทางการแพทย์
- 3. หลักความ รับผิดชอบ หลักความ หลักความ โปร่งใส คุ้มค่า ธรรมาภิบาล หลักคุณธรรม หลักนิติธรรม หลักการมี ส่วนร่วม
- 4. เป้าหมาย ความสมดุลและเป็นธรรม ความ สุจริต ความมีประสิทธิภาพ/ผล โครงสร้างและวิธีการ ความรับผิดชอบ ตอบสนองต่อความต้องการ มีความโปร่งใส สร้างการมีส่วนร่วม สภาพแวดล้อม กฎหมาย ระเบียบ ประมวลจริยธรรม การปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ วัฒนธรรม
- 5. จริยธรรมทางการแพทย์ จริยธรรมตามข้อบังคับแพทยสภาว่าด้วยการรักษาจริยธรรมแห่ง วิชาชีพเวชกรรม พ.ศ. 2526 จริยธรรมตามหลักสากล ประมวลจริยธรรม(ผู้ตรวจการแผ่นดิน) จรรยาข้าราชการ จริยธรรมสังคม( ศาสนา ประเพณี วิถีชุมชน ) จริยธรรมแพทย์ในอาเซี่ยน
- 6. ความคิดเห็นเกี่ยวกับความเชื่อมั่นต่อการทางานของคณะบุคคล/สถาบัน/หน่วยงานต่างๆ (สารวจโดย สานักวิจัยและพัฒนา สถาบันพระปกเกล้า) ระดับความเชื่อมั่น คณะบุคคล/สถาบัน/หน่วยงานต่างๆ รวม เชื่อมั่น ค่อนข้าง ไม่ค่อย ไม่เชื่อ ไม่มี ไม่รู้จัก มาก เชื่อมั่น เชื่อมั่น มั่น ความ เห็น • แพทย์ในโรงพยาบาลของรัฐ 100.0 17.9 63.3 10.3 2.2 6.0 0.3 • แพทย์ในโรงพยาบาลของเอกชน 100.0 17.5 60.9 9.5 1.7 9.7 0.7 • ทหาร 100.0 13.3 59.7 13.7 3.3 9.6 0.4 • โทรทัศน์ 100.0 7.8 62.1 16.3 2.6 10.8 0.4 • ข้าราชการพลเรือน 100.0 5.9 61.1 14.9 2.6 13.2 2.3 • ผู้ว่าราชการจังหวัด 100.0 9.9 56.2 10.1 2.4 14.1 7.3 • ตารวจ 100.0 6.2 51.1 23.9 8.9 9.6 0.3 • สมาชิกสภาท้องถิ่น 100.0 4.1 51.7 21.8 6.0 14.9 1.5 • องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 100.0 4.2 51.5 21.2 6.3 15.5 1.3
- 7. ระดับความเชื่อมัน ่ คณะบุคคล/สถาบัน/หน่วยงานต่างๆ รวม เชื่อมั่น ค่อนข้าง ไม่ค่อย ไม่เชื่อ ไม่มี ไม่รู้จัก มาก เชื่อมั่น เชื่อมั่น มั่น ความ เห็น • เจ้าหน้าที่ที่ดิน 100.0 4.2 50.5 18.8 5.1 19.5 1.9 • หนังสือพิมพ์ 100.0 3.7 49.5 22.3 4.1 19.6 0.8 • เจ้าหน้าที่ศุลกากร 100.0 4.3 43.5 14.5 3.3 25.2 9.2 • วิทยุกระจ่ายเสียงทั่วไป 100.0 2.9 42.5 18.3 3.9 30.2 2.2 • วิทยุชุมชน 100.0 2.6 36.9 20.2 5.3 32.1 2.9
- 8. จริยธรรมมีความสาคัญอย่างไร (1) การเพิ่มขึ้นของความขัดแย้งของผลประโยชน์ระหว่างรัฐบาลและ สถาบันทางการแพทย์ ระหว่างสถาบันทางการแพทย์และบุคลากร ทางการแพทย์ ระหว่างแพทย์และผู้ป่วย ที่มีมากขึ้น รุนแรงมาก ขึ้นและมีความซับซ้อน การเพิ่มขึ้นของเทคโนโลยีสมัยใหม่ไม่เพียงแต่นามาซึ่งการพัฒนา ในการรักษา แต่ยังได้สร้างภาระหนักทางเศรษฐกิจด้วย (ประเด็น เรื่องการใช้งานที่เหมาะสม)
- 9. จริยธรรมมีความสาคัญอย่างไร (2) หลักเกณฑ์ทางจริยธรรมใหม่ๆ และที่เฉพาะเจาะจงมากขึ้น จะต้อง พัฒนาเพื่อตอบสนองต่อความต้องการของการพัฒนาสังคมและ บริการทางการแพทย์ หลักเกณฑ์ใหม่ๆ นี้ได้รวมจริยธรรมทางการแพทย์แบบดั้งเดิมกับ หลักการสมัยใหม่และค่านิยมหรือความพอใจต่างๆ เข้าด้วยกัน
- 10. จรรยาบรรณ หรือ ศีลธรรม(Morality) คืออะไร ศาสตร์หรือกฎ ของการปฏิบัติหน้าที่ของมนุษย์ หน้าที่ของความมีหลักศีลธรรมคือ "เพื่อต่อสู้กับผลกระทบอันตรายจาก ความเห็นอกเห็นใจมนุษย์" (Beauchamp) จุดมุ่งหมายของศีลธรรมคือ "การมีส่วนร่วมที่ดีขึ้น หรืออย่างน้อยไม่แย่ ลงของสถานการณ์ของมนุษย์" (Warnock) จริยธรรมมีจุดมุ่งหมายที่ "การค้นพบคุณสมบัติอื่น ๆ ที่เป็นของส่วนหนึ่ง ของสิ่งที่ดี" (Moore)
- 11. จริยธรรม (Ethics) คืออะไร จริยธรรมเป็นมาตรฐานของการปฏิบัติ (หรือบรรทัดฐานของสังคม) ที่กาหนดพฤติกรรม พจนานุกรมราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ได้ให้ความหมาย “จริยศาสตร์”ว่า ปรัชญาสาขาหนึ่งว่าด้วยความประพฤติ และการครองชีวิต ว่าอะไรดี อะไรชั่ว อะไรถูก อะไรผิด หรืออะไรควร อะไรไม่ควร คาว่า “จริยธรรม” อาจมีผู้รู้ให้คาอธิบายแตกต่างกันออกไปตามสาขาวิชา แต่โดยสรุป แล้วจริยธรรมก็คือ กฎเกณฑ์ความประพฤติของมนุษย์ซึ่งเกิดขึ้นจากธรรมชาติของ มนุษย์เอง ได้แก่ ความเป็นผู้มปัญญา และเหตุผลหรือปรีชาญาณทา ให้มนุษย์มมโน ี ี ธรรมและ รู้จักไตร่ตรองแยกแยะความดี - ความชัว, ถูก - ผิด, ควร - ไม่ควร เป็นการ ่ ควบคุมตัวเอง และเป็นการควบคุม กันเองในกลุม หรือเป็นศีลธรรมเฉพาะกลุม ่ ่
- 12. แต่มาตรฐานของการปฏิบัติไม่ได้อธิบายพฤติกรรมจริงของเรา เนื่องจากคนมักจะละเมิดมาตรฐานที่ได้รับการยอมรับกันอย่าง แพร่หลาย ตัวอย่างเช่น คนส่วนใหญ่ยอมรับความคิดที่ว่า คนหนึ่งควรจะบอกความจริง แต่หลายคนยังคงโกหกอยู่ตลอดเวลา แม้คนโกหก หลอกลวงตลอดเวลา เราควรมีความเห็นว่าความซื่อสัตย์สุจริตเป็นมาตรฐานของการปฏิบัติ โดย ปกป้องความซื่อสัตย์สุจริตในที่สาธารณะ โดยการสอนเด็ก / นักเรียนของเรา ให้ซื่อสัตย์และโดยการแสดงความไม่พอใจหรือความรังเกียจของการโกหก หลอกลวง
- 13. ความหมายของ “จริยธรรมทางการแพทย์” จริยธรรมทางการแพทย์ เป็นส่วนหนึ่งของจริยศาสตร์ประยุกต์ซึ่ง เป็นส่วนหนึ่งของวิชาจริยศาสตร์ในวิชาปรัชญา วิชานีนาเสนอวิธี ้ ปฏิบัติบนพื้นฐานหลักจริยธรรมว่าแพทย์และพยาบาลควรปฏิบัติต่อ คนไข้อย่างไรจึงจะถูกต้องและเหมาะสม แต่ละประเทศก็จะมีองค์ ความรู้ในสาขานี้แตกต่างกันบ้าง เหมือนกันบ้าง จริยธรรมทางการแพทย์ คือ ระบบของคุณธรรมจริยธรรมทีใช้ ่ ประเมินค่าและตัดสินการปฏิบัติของแพทย์
- 14. “วิทยาศาสตร์ไม่สามารถแก้ปัญหาความขัดแย้งทางศีลธรรม แต่ สามารถช่วยให้มีกรอบทีแม่นยามากขึ้นในการอภิรายเกี่ยวกับ ่ ความขัดแย้งนั้น” Heinz Pagels
- 15. จริยธรรมทางการแพทย์ในจีน จริยธรรมทางการแพทย์แบบดั่งเดิมของจีนเน้นที่เรื่องคุณธรรม และ จริยธรรมมากกว่าความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล มองคนไข้เหมือนเด็ก โดยเชือมโยงกับภาพของอุดมคติของผู้ปกครอง ่ ที่มีจิตใจดี มีเมตตา อาจจะคล้ายกับแนวความคิดของการปกครอง หรือ การคุ้มครองในวัฒนธรรมของตะวันตก
- 16.
- 17.
- 18. จริยธรรมทางการแพทย์ในจีนลัทธิขงจื๊อ (Confucianism) เป็นระบบด้านจริยธรรมและปรัชญาของจีน พัฒนาจากการสอนของขงจื๊อ ก่อน ค.ศ. 551 ปี เกิดเป็นค่านิยมหลักของวัฒนธรรมจีน แพทย์ศาสตร์ เป็นศิลปะของการมีมนุษยธรรม ที่จะเน้นการดูแลเกี่ยวกับผู้ป่วยและการปลูก คุณความดีด้วยตนเองของแพทย์ ถือว่า ความเมตตาเป็นที่มาหรือเป็นพืนฐานของคุณธรรมทั้งปวง เน้นให้มนุษย์รู้จักสร้างชีวิต ้ ที่ดงามตังแต่แรกเกิด ให้ชาวจีนยึดมันในหลักมนุษยธรรม มีความเมตตากรุณาต่อทุกชีวต ี ้ ่ ิ และปลูกฝังให้เด็ก ๆ รักในความเป็นธรรม เห็นอกเห็นใจ พร้อมทังเอื้อเฟื้อเผือแผ่ต่อเพื่อ ้ ่ มนุษย์ เมื่อเด็กฝังใจในคุณธรรมแล้ว เด็กผู้นั้นก็จะมีชวิตที่ดงามตลอดไป ี ี
- 19. หลักคาสอนของขงจื๊อข้อทีสาคัญ ๆ มีดังนี้ ่ 1. เมตตา (ยิ้ง) 2. ทาตัวให้เป็นตัวอย่าง (สิ่งที่ตนไม่ชอบ ก็อย่าหยิบให้ผู้อื่น) 3. กตัญํูกตเวที (เจ้ากับบ่าว พ่อกับลูก รู้ศักดิ์ศรี รู้หน้าที่) 4. ส่งเสริมการศึกษา (ไม่เกี่ยงคนรวยหรือคนจน) 5. เรียกร้องคุณธรรมในการปกครอง และอารยธรรมในวงสังคม
- 20. “แพทย์ที่ดีไม่ควรใส่ใจกับสถานะความมั่งคั่งหรืออายุ ไม่ควรคิดว่า บุคคลนั้นเป็นที่น่าสนใจหรือไม่สวย ไม่ว่าเขาจะเป็นศัตรูหรือ เพื่อน เป็นคนจีนหรือชาวต่างชาติ ไม่ว่าจะไม่มการศึกษาหรือมี ี การศึกษา ควรจะพบทุกๆ คนในพื้นที่เท่ากัน และควรปฏิบัติกับ ทุกๆคนราวกับว่าเขาเป็นญาติที่ใกล้ชิดของเรา” Sun Simiao นักคิดทางการแพทย์ นักปรัชญา แพทย์รักษาชีวิต ทีมีชื่อเสียงทางแพทย์แผนจีน และได้รับขนานนามว่า ่ “China's King of Medicine”
- 21. จริยธรรมทางการแพทย์ในประเทศตะวันตก ฮิปพอคราทีส (Hippocrates)ชาวกรีก เกิดก่อนคริสตกาล 460 ปีได้ ขนานนามว่าเป็น "บิดาแห่งการแพทย์ตะวันตก” คาสัตย์สาบานฮิปพอคราทีส (Hippocratic Oath) - เป็นหลักเกณฑ์ ของจรรยาบรรณแพทย์ที่เก่าแก่ที่สุด 4th Century BC แพทย์ ใ นสมั ยก่ อ นทางยุ โ รปต้อ งกล่ าวค าปฏิ ญ าณของฮิ ป โปเครติ ส ก่อนที่จะมีการเริ่มประกอบวิชาชีพเสมอและในปัจจุบันก็ได้นาคาปฏิญาณนี้ เป็นแนวทางในการกาหนดข้อบังคับทางจรรยาบรรณในวิชาชีพแพทย์ทั่วโลก
- 22. “..ข้าสาบาทต่อทวยเทพว่า ข้าจะเคารพครูผู้ประสาทวิชาเยี่ยงพ่อแม่ มีอะไรก็จะแบ่งให้ ครูกินและใช้จะใส่ใจสอนลูกหลานของครูเหมือนพี่น้องของข้าเอง จะทาการรักษาเพื่อ ประโยชน์ต่อคนไข้ ให้ดีที่สุดเท่าที่ความสามารถและดุลพินิจของข้าจะทาได้ จะไม่ทา อะไรให้เกิดผลร้ายแก่คนไข้ จะไม่ให้ยาเบื่อหรือทาให้ใครตายแม้ว่าเขาจะร้องขอ จะไม่ เอาอะไรสอดให้ผู้หญิงเพื่อทาแท้ง และไม่สอนให้ใครทาด้วย จะดารงชีพและประกอบ วิชาชีพอย่างซื่อตรง อะไรที่ตัวเองทาไม่เป็นจะไม่ทา แต่จะละไว้ให้คนที่เขาเชี่ยวชาญ กว่าทา จะเข้าบ้านคนไข้ก็เพื่อประโยชน์ของคนไข้เท่านั้น จะห้ามใจไม่ให้ไขว้เขวหรือ ยอมตามสิ่งยั่วยวนและจะไม่หาความเพลิดเพลินทางกามากับคนไข้ ไม่ว่าหญิงหรือชาย เสรีชนหรือทาส จะรักษาความลับของคนไข้ ถ้าข้าทาตามนี้ได้ก็ขอให้ข้าเจริญ ถ้าข้าทาตรงกันข้ามก็ขอให้ข้าฉิบหาย... เพี้ยง”
- 23. สาระสาคัญของคาปฏิญาณของฮิปโปคราตีส (The Hippocratic Oath) 1. การให้ความเคารพแก่ครูอาจารย์และแสดงออกถึงความกตัญญู โดยการดูแลทุกข์สุขของ ตัวอาจารย์และครอบครัว 2. การดารงรักษาไว้ซึ่งความบริสุทธิ์ของวิชาชีพและแนวทางการดาเนินชีวิต 3. การไม่มีทิฐิในการรักษาผู้ป่วย กรณีใดที่ตนขาดความรู้ ความชานาญ ก็ไม่ลังเลที่จะเชิญผู้รู้ และชานาญกว่ามาดูแลรักษาแทน แพทย์ไม่พึงให้ร้ายและทะเลาะวิวาทกันเองอันเป็นการ เสื่อมเสียเกียรติ 4. ไม่ทาแท้งให้แก่สตรีใดๆ 5. ไม่กระทาในสิ่งที่เป็นผลร้ายต่อผู้ป่วย แม้ว่าจะได้รับการขอร้อง รวมถึงไม่แนะนาในสิ่งที่ผิด 6. การรักษาความลับของผู้ป่วยไม่แพร่งพรายเรื่องราวของผู้ป่วยให้แก่ผู้อื่น 7. การสารวมระมัดระวังที่จะไม่ประพฤติผิดทางเพศ
- 24. ฮิปโปคราตีสได้กล่าวถึงจิตสานึกของแพทย์และความรับผิดชอบต่อวิชาชีพไว้ ดังนี้ “ ผู้ที่เป็นแพทย์ต้องประกอบด้วยคุณลักษณะของความไม่มีอคติแบ่งแยก เป็นผู้มีศีลธรรม มีความสุภาพอ่อนโยน แต่งกายเหมาะสม มีวิธีการคิด ด้วยเหตุด้วยผลอย่างเป็นระบบ มีการตัดสินใจที่ดี บุคลิกภาพสงบ น่าเชื่อถือ มีความประพฤติที่ดีงาม มีสติปัญญาสามารถแยกแยะความดี และความชั่วสิ่งที่จาเป็นสาหรับชีวิต เป็นผู้มีความดีโดยที่มนุษย์ทั่วไปพึงมี คุณลักษณะดังกล่าว เป็นสิ่งที่ผู้เป็นแพทย์พึงตระหนัก ในจิตสานึกและพัฒนาตนเอง ส่วนคุณลักษณะที่แพทย์ไม่พึงมีพึงเป็น ได้แก่ ความเป็นผู้ขาดความอดทน หยาบคาย ละโมบ มักมากในกาม ไม่ซื่อสัตย์ และขาดหิริโอตัปปะ คือความ ละอายเกรงกลัวต่อสิ่งที่ผิด" ”
- 25. หลักสาคัญของจริยธรรมทางการแพทย์ของนานาประเทศ (1) หลักสําคัญของจริยธรรม 7ประการ มีดังนี้ 1. หลักเอื้อประโยชน์ให้คนไข้ (Beneficence) 2. หลักไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้ป่วย (Non-malfeasance) 3. หลักเคารพการตัดสินใจของผู้ป่วย (Autonomy) 4. หลักความเป็นธรรม/ยุติธรรมกับคนไข้ (Justice) 5. หลักการรักษาความลับของผู้ป่วย (Confidentiality) 6. หลักความซื่อสัตย์ (Fidelity) และ หลักซื่อตรงต่อคนไข้ (Truthfulness) 7. หลักรักษาศักดิ์ศรีคนไข้ (Dignity): จะทําอะไร ต้องไม่ให้คนไข้เสียศักดิ์ศรี ของความเป็นคน
- 26. 1) หลักเอื้อประโยชน์ให้คนไข้ (Beneficence) และ 2) หลักไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อผูป่วย (Non-malfeasance) (1) ้ แพทย์จะทาอะไรก็ต้องเพื่อประโยชน์ของคนไข้เท่านั้น ให้มีความเมตตาต่อทุกชีวิต เห็นอกเห็นใจ พร้อมทังเอื้อเฟื้อเผือแผ่ต่อเพื่อมนุษย์ ้ ่ สิ่งที่จะดาเนินการจะต้องไม่ก่อให้เกิดผลร้ายกับคนไข้ ทั้งทางกายหรือจิตใจ คิดในสิ่งที่ดี (Think good) คุณอาจจะไม่ได้พูดอะไรเลย แต่คนอื่นยังคงสามารถอ่านคุณจาก ใบหน้า, สาเนียง, ภาษา กาย/ท่าทาง การแสดงออกของคุณเป็นการแสดงออกของความคิดของคุณด้วย เมื่อคุณเงียบ คุณอาจจะยังบอกอะไรบางอย่างอยู่
- 27. 1) หลักเอื้อประโยชน์ให้คนไข้ (Beneficence)และ 2) หลักไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้ป่วย (Non-malfeasance) (2) พูดในสิ่งที่ดี (Talk/Say good) - คาพูด ศิลปะของการสื่อสารเป็นพื้นฐานของความสัมพันธ์ระหว่างแพทย์และคนไข้ ทาในสิ่งที่ดี (Do good) – การปฏิบัติ การแสดงออก การอุทิศตน ทุมเท ่ เขียนในสิ่งที่ดี (Write good) คาถาม : เรามักจะรู้เสมอว่าอะไรคือสิ่งที่ดีสาหรับผู้ป่วยหรือไม่ ? (มุมมองของผู้ป่วยอาจจะแตกต่างจากเราก็ได้)
- 28. ข้อจากัดของการเอื้อประโยชน์ให้คนไข้ (Beneficence) ต้องเคารพในการตัดสินใจของผู้ป่วย และการตัดสินใจของ แพทย์อาจแตกต่างกัน ต้องแน่ใจว่าสุขภาพไม่ได้ถูกซื้อในราคาที่สูงเกินไป ต้องพิจารณาสิทธิของผู้อนด้วย ื่
- 29. 3) หลักเคารพการตัดสินใจของผู้ป่วย (Autonomy) ผู้ป่วยมีสิทธิที่จะตัดสินใจเลือกวิธีการรักษาต่าง ๆ ด้วยตนเอง ความสามารถที่จะคิด ตัดสินใจ ปฏิบัติ 4) หลักความเป็นธรรม/ยุติธรรมกับคนไข้ (Justice) การจัดหาบริการสุขภาพอย่างเท่าเทียมกันตามความจําเป็นโดยไม่คํานึงถึง ฐานะทาง เศรษฐกิจ ชนชั้นทางสังคม ความเชื่อทางศาสนา หรือสีผิว 5) หลักการรักษาความลับของผู้ป่วย (Confidentiality) ระมัดระวังในการนําข้อมูลต่างๆ ของผู้ป่วยไปบอกเล่าให้ผู้อื่น
- 30. 6) หลักความซื่อสัตย์ (Fidelity) และ หลักซื่อตรงต่อคนไข้ (Truthfulness) จะทาอะไรต้องเปิดเผยตรงไปตรงมา ไม่โกหกผู้ป่วย ต้องบอกคนไข้ก่อนว่าสิ่งที่จะทามีข้อดีข้อเสียอะไร การบอกความจริงกับคนไข้ การจัดหาบริการสุขภาพอย่างเท่าเทียมกันตามความจาเป็นโดยไม่คานึงถึง ฐานะทาง เศรษฐกิจ ชนชั้นทางสังคม ความเชื่อทางศาสนา หรือสีผิว 7. หลักรักษาศักดิ์ศรีคนไข้ (Dignity): จะทาอะไร ต้องไม่ให้คนไข้เสียศักดิ์ศรีของความเป็นคน ทั้งผู้ป่วยและแพทย์มีสิทธิที่จะมีศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์
- 31. จริยธรรมสาหรับแพทย์มสลิม(Islamic Code ofMedical Ethics) (1) ุ จากพระมหาคัมภีร์อัลกุรอ่าน 1. ต้องมีความเชื่อในพระผู้เป็นเจ้าและคาสอนของศาสนาอิสลาม 2. ต้องปฏิบัติตัวตามแนวทางดังกล่าวในทุกๆด้านของการดาเนินชีวิต 3. มีความกตัญํูรู้คุณ บิดามารดา ครูบาอาจารย์ ผู้อาวุโส 4. ถ่อมตน สงบเสงี่ยมเจียมตน มีความเมตตา กรุณา อดทน มีใจกว้าง 5. ปฏิบัติตนให้อยู่ในแนวทางที่ถูกต้อง และขอความช่วยเหลือจากพระผู้เป็น เจ้าอยู่เสมอ 6. หาความรู้ ความชานาญทางวิชาชีพให้ทันต่อเหตุการณ์พร้อมรับคาแนะนา และช่วยเหลือจากผู้มีประสบการณ์มากกว่าอยู่ตลอดเวลา
- 32. จริยธรรมสาหรับแพทย์มุสลิม(Islamic Code ofMedical Ethics) (2) จากพระมหาคัมภีร์อัลกุรอ่าน 7. ปฏิบัติตามกฎข้อบังคับแห่งวิชาชีพอย่างครัดเคร่ง 8. พึงระลึกอยู่เสมอว่าทังร่างกายและจิตใจผู้ป่วยนั้นเป็นสิ่งที่พระเจ้าประทานมาการ ้ เยียวยาผู้ป่วยจึงต้องอยู่ในแนวทางคาสอนของศาสนา 9. พึงระลึกว่า พระเจ้าเป็นผู้ประทานชีวิต และผู้ที่จะถอดชีวิตได้คือพระองค์ หรือโดย อนุมัติจากพระองค์ 10. พึงสังวรว่า ทุกย่างก้าวและทุกอริยาบทของเรานั้นพระผู้เป็นเจ้าเห็นและเฝ้าดูอยู่ 11. ไม่กระทาการอันใดถึงแม้จะเป็นเสียงส่วนใหญ่หรือเป็นการขอร้องจากผู้ป่วย ถ้าสิ่งนั้น ขัดต่อหลักทางนาของพระผู้เป็นเจ้า 12. ไม่แนะนาหรือนาสิ่งที่เป็นอันตรายมาใช้
- 33. จริยธรรมสาหรับแพทย์มุสลิม(Islamic Code ofMedical Ethics) (3) จากพระมหาคัมภีร์อัลกุรอ่าน 13. ช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ทุกหมู่เหล่าโดยไม่เลือกชั้นวรรณะ ฐานะ เชื้อชาติ ศาสนา ผิวสี 14. ให้คาแนะนาที่จาเป็นโดยพิจารณาจากสภาพรวมคือทั้งด้านร่างกายและจิตใจ 15. พึงรักษาความลับของผู้ป่วย 16. พึงใช้กริยามารยาทที่เหมาะสมในการติดต่อสนทนา ตลอดจนในการให้บริการต่างๆ ให้มีบุคคลที่สามอยู่ด้วยในการตรวจผู้ป่วยต่างเพศ 17. ไม่วิจารณ์เพื่อนแพทย์ด้วยกันต่อหน้าผู้ป่วยหรือบุคลากรทางการแพทย์อื่นๆ 18. ไม่คิดค่าตอบแทนต่างๆในการตรวจรักษาเพื่อนแพทย์หรือญาติใกล้ชิดของแพทย์ ด้วยกัน 19. พึงใช้สติปัญญาอันรอบคอบ(จากที่พระผู้เป็นเจ้าให้มา)ในการตัดสินใจในการงานต่างๆ
- 34. จริยธรรมทางการแพทย์ในไทย สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร์ อดุลยเดชวิกรมพระบรมราชชนก พระบิดา แห่งการแพทย์ไทย และพระบิดาแห่งการสังคมสงเคราะห์ ได้สั่งสอน นักเรียนแพทย์ให้ยึดมั่นในอุดมคติ ดังนี้
- 35. กรณีของบทบาทพยาบาลในฐานะผู้ช่วยเหลือแพทย์ แพทย์บางคนละเลยการปฏิบัติหน้าที่ที่แพทย์จะต้องทาเอง และมอบหมายให้พยาบาลทา เช่น เมื่อผ่าตัดเสร็จ สั่งให้พยาบาลเย็บแผลต่อเพราะตนจะรีบไปทาธุระอื่น บอกให้ พยาบาลจ่ายยาไปตามที่เห็นสมควร ทั้งๆที่เป็นผู้ป่วยหนัก เหล่านี้ล้วนเป็นสิ่งที่ไม่ ถูกต้อง พยาบาลเองก็อึดอัดที่จะปฏิบัติตามคาสั่งแพทย์ในกรณีดังกล่าว เพราะหากเกิด ความเสียหายขึ้นพยาบาลต้องร่วมรับผิดด้วย ปัญหานี้จะแก้ไขอย่างไร ? พยาบาลติดต่อเพื่อให้แพทย์มาดูผู้ป่วย แต่แพทย์ไม่มา จะด้วยเหตุผลใดก็ตาม พยาบาลจะทาอย่างไร ? (ปัญหานี้เป็นเรื่องที่อาจเกิดจากสาเหตุต่างๆกัน ส่วนหนึ่งเป็นเรื่อง ของระบบบริหาร ส่วนหนึ่งเกิดจากความบกพร่องของแพทย์เอง ซึ่งจะต้องแยกเป็นส่วนๆ ไป)
- 36. สหรัฐฯสอบสวนโครงการทดลองทางการแพทย์ ในคดีละเมิด จริยธรรมแพทย์ มีการสอบสวนแพทย์ของสหรัฐฯ ที่มีการใช้มนุษย์ลองยาเข้าข่ายละเมิด จริยธรรมและมนุษยธรรม ส่งผลให้ผู้บริสุทธิ์ได้รับผลกระทบด้านสุขภาพ และชีวิต มีการฉีดเซลล์มะเร็งเข้าสู่ร่างกายวัยรุ่นชายอายุ 19 ปี ซึ่งป่วยเรื้อรัง เพื่อสังเกตอาการทางร่างกาย แต่เจ้าหน้าที่กลับบอกอาสาสมัครว่าเป็นการ ทดลองตัวยารวมถึงการพ่นเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์เอเชียเข้าจมูก นักโทษ การฉีดเชื้อไวรัสซิฟิลิส และโกโนเรียแก่ผู้ป่วยโรคประสาท http://www.thairath.co.th/content/oversea/152503
- 37. แพทย์สภายัน ตัดไข่เด็ก ผิด(1) บรรดาตุ๊ด แต๋ว กะเทย ที่อยากจะเปลี่ยนเพศจากชายเป็นหญิง พากันหันไปใช้ วิธีการตัดลูกอัณฑะหรือ “ตัดไข่” ทิ้ง จนกลายเป็นแฟชั่นฮิต โดยเสียค่าใช้จ่าย เพียง 4,000-5,000 บาท ถูกกว่าการผ่าตัดแปลงเพศ “เฉาะจิ๋ม” ที่ต้องเสีย ค่ า ใช้ จ่ า ยเป็ น เงิ น หลายแสนบาท โดยเชื่ อ ว่ า การตั ด ไข่ ทิ้ ง จะท าให้ รู ป ร่ า ง ผิวพรรณดี มีความ เป็นหญิงมากขึ้น กอปรกับมีกระแสข่าวว่า จะมีกฎหมาย ให้บรรดาบุคคลประเภทสอง สามารถใช้คานาหน้าว่า “น.ส.” ได้ ทาให้บรรดา ผู้ปกครองของบรรดาตุ๊ด แต๋วและกะเทยวัยกระเตาะเหล่านี้ เกิดความวิตก กังวลและเป็นห่วงลูกหลาน ว่าอาจมีอันตรายต่อชีวิตในอนาคต http://tnews.teenee.com/crime/21912.html
- 38. แพทย์สภายัน ตัดไข่เด็ก ผิด(2) ต้องกาชับผู้ปฏิบัติงานในหน่วยงานที่ เกี่ยวข้อง ให้เข้มงวดใน เรื่องดังกล่าวเพราะการผ่าตัดอัณฑะในเด็ก ที่ยังไม่ บรรลุนิติ ภาวะน่าเป็นห่วง นอกจากนี้ จะต้องตรวจดูกฎหมายให้เข้มงวด ไม่ใช่นึกจะทําก็ทํา ยืนยันว่าโรงพยาบาลในสังกัดกระทรวง สาธารณสุข ไม่มีการให้บริการลักษณะนี้ การกระทําของแพทย์ ลักษณะนี้น่าถูกตําหนิ ต่างกับกรณีที่แพทย์ถูกฟ้องร้อง เพื่อ ปฏิบัติหน้าที่ช่วยเหลือ ชีวิตคน ที่ควรให้การช่วยเหลือ http://tnews.teenee.com/crime/21912.html
- 39. แพทย์สภาระบุหมอที่เลือกรักษาคนไข้ไร้จรรยาบรรณ เพราะ ผิดทางอาญา ในการช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ กรณีที่โรงพยาบาล........งดตรวจและรักษาเจ้าหน้าที่บางอาชีพว่า “หลักการทั่วไปในเรื่องของจริยธรรมและเสรีภาพการประกอบวิชาชีพ แพทย์ตามรัฐ ธรรมนูญที่กาหนดไว้หากมีผู้บาทเจ็บในภาวะฉุกเฉินซึ่ง อาจเป็นอันตรายต่อชีวิต แพทย์จะปฎิเสธการรักษาไม่ได้ถึงแม้ผู้บาดเจ็บ จะเป็นศัตรูเป็นผู้ร้ายก็ต้อง ทาการรักษาตามหลักจริยธรรม แต่หากได้รับ บาดเจ็บที่ไม่ใช่ภาวะฉุกเฉินไม่ถึงขั้นเป็นอันตรายต่อชีวิต แพทย์สามารถ ปฎิเสธการรักษาได้โดยการให้ไปรักษาที่โรงพยาบาลอื่นแทน รวมทั้งหากเป็นการรักษาที่เกินความสามารถของแพทย์ แพทย์ก็สามารถ http://www.thaibizcenter.com/hotnewsdetail.asp?newsid=688 ที่จะปฏิเสธการรักษาได้
- 40. เครือข่ายผู้เสียหายทางการแพทย์ ความผิ ดพลาดเป็ น ของคู่ กั น ของมนุ ษ ย์ แ ม้ ร ะมั ด ระวั ง แล้ ว ก็ เ กิ ด ขึ้ น ได้ แต่ ความ ผิดพลาดทางการแพทย์หมายถึงชีวิตและอวัยวะของมนุษย์ หนึ่งชีวิตกระทบต่ออีก หลายชีวิต หลายชีวิตต้องสิ้นเนื้อประดาตัว +บ้านแตกสาแหรกขาด ไม่มีคนไข้คนใด อยากฟ้องหมอ พวกเราไม่เคยเห็นหมอเป็นศัตรู แต่เราไม่มีทางเลือกให้เดิน วอน รัฐบาลเร่งผลักดันร่าง พ.ร.บ.คุ้มครองผู้เสียหายจากการรับบริการสาธารณสุข พ.ศ.. เพื่อปลดปล่อยความทุกข์ให้กับคนไข้ไทยทั้งประเทศ วอนหมอไม่ต่อต้านพรบ.แห่ง เมตตาธรรมและมนุษยธรรมนี้ http://thai-medical- error.blogspot.com/2011_02_01_archive.html
- 41. 41 จริยธรรม ทางศาสนาพุทธ เบญจศีล เบญจธรรม - เว้นจากการฆ่า - เมตตากรุณา - เว้นการลักทรัพย์ - สัมมาอาชีวะ / ทาน - เว้นการประพฤติผิดในกาม - กามสังกร - เว้นการพูดเท็จ - สัจจะ - เว้นการเสพเครื่องมึนเมา - สติสมปชัญญะ ั (ศ.ดร.บวรศักดิ์ อุวรรณโณ)
- 42. 42 จริยธรรมอันเกิดจากประเพณี : ผู้ใหญ่ ผู้น้อย ศีลธรรม - ผู้ใหญ่ไม่รังแกผู้น้อย - ผู้น้อยไม่ล่วงละเมิดผู้ใหญ่ คุณธรรม - ผู้ใหญ่เมตตา - ผู้น้อยคอยก้มประนมกร ฯลฯ (ศ.ดร.บวรศักดิ์ อุวรรณโณ)
- 43. 43 สภาพบังคับ (Sanction) ของจริยธรรมแต่ละประเภท ลักษณะร่วม: ดี/เลว ถูก/ผิด ลักษณะต่าง : จริยธรรมศาสนา กรรม, สวรรค์ / นรก จริยธรรมตามประเพณี การที่สังคมยอมรับ / ไม่ยอมรับ จริยธรรมวิชาชีพ การให้ / ไม่ให้ประกอบอาชีพ จริยธรรมข้าราชการ วินัย (ศ.ดร.บวรศักดิ์ อุวรรณโณ)
- 45. อาชีพที่สามารถเคลื่อนย้ายไปทางานได้อย่างเสรี ในสายการแพทย์ อาชีพพยาบาล (Nursing Services) อาชีพทันตแพทย์ (Dental Practitioners)อาชีพ แพทย์ (Medical Practitioners) จากตลาดการให้บริการประชาชน 63 ล้านคน เป็น 600 ล้านคน คุณภาพผู้ทางานสายแพทย์จะเป็นอย่างไร จะรักษามาตรฐานของผู้จบวิชาชีพแพทย์ได้อย่างไร ที่มิให้เกิดการอ่อนด้อยในเรื่องมาตรฐาน ขององค์กรในการผลิตคน และการบริการ บางวิชาชีพของไทยเริ่มจะเข้าสู่วิกฤตการขาดแคลนอาจารย์ เช่น ทันตแพทย์ จะระวังดูแลในเรื่องมาตรฐานของคนจากประเทศต่างๆ ในอาเซียนที่เข้ามาประกอบอาชีพใน ไทยได้อย่างไร http://www.thai-aec.com/ หรือ http://www.facebook.com/thailandaec
- 46. เราจะเตรียมการรับมืออย่างไรดี เมื่อประชาคมอาเซียนมาถึง จับตาฟิลิปปินส์และเวียดนาม จากข้อมูล สภาวการณ์ขาดแคลนนักรังสีเทคนิคไทย จํานวนมาก ไทยมีอัตราค่าตอบแทนที่สูงกว่าอย่างมีนัยสําคัญ การเปิดให้มีการเคลื่อนย้ายเสรีของแรงงานมีฝีมือ ระบบการศึกษาที่ใกล้เคียงกัน มีใบประกอบโรคศิลปะ ประเทศไทยน่าอยู่ คนไทยมีน้ําใจ อัธยาศัยดี
- 47. เราจะเตรียมการรับมืออย่างไรดี เมื่อประชาคมอาเซียนมาถึง เมื่อประชาคมอาเซียนมาถึง จึงน่าเป็นไปได้ว่า นักรังสีเทคนิคจากฟิลิปปินส์มี โอกาสสูงที่สุดที่จะเข้ามาทางานในไทย โอกาสรองลงไปคือเวียดนาม จะกีดกันหรือจะสนับสนุนหรืออย่างไรก็ได้ เมื่อคิดว่าเราจะเสียเปรียบ แสดงว่า ต้องเอาเปรียบใช่ไหม นั่นไม่ใช่วัตถุประสงค์ของประชาคมอาเซียน มิตรประเทศ ของเราทั้งนั้น เพื่อน win เรา win น่าจะเป็นแนวทางที่ดี แต่ win ด้วยกัน มีอะไรบ้างต้องช่วยกันคิด
- 48. ความเป็นมา รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๕๐ให้ผู้ตรวจการแผ่นดิน มี อานาจหน้าที่ดาเนินการเกี่ยวกับจริยธรรมของผู้ดารงตาแหน่งทางการเมือง และเจ้าหน้าที่ ของรัฐ ตามมาตรา ๒๗๙ วรรค ๓ และมาตรา ๒๘๐ ผู้ตรวจการแผ่นดินมีคาสั่งจัดตั้งสานักส่งเสริมมาตรฐานจริยธรรมขึ้นตาม มติของคณะกรรมการศึกษา เพื่อจัดวางระบบ หลักเกณฑ์และวิธีการ ดาเนินการเกี่ยวกับจริยธรรมของผู้ดารงตาแหน่งทางการเมืองและเจ้าหน้าที่ ของรัฐตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐
- 49. พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ ว่าด้วยผู้ตรวจการแผ่นดิน พ.ศ. ๒๕๕๒ หมวด ๔ จริยธรรมของผู้ดารงตาแหน่งทางการเมืองและเจ้าหน้าที่ของรัฐ มาตรา ๓๖ การดาเนินการเกี่ยวกับจริยธรรมเจ้าหน้าที่ของรัฐแต่ละประเภท (๑) เสนอแนะหรือให้คาแนะนาในการจัดทามาตรฐานทางจริยธรรมหรือปรับปรุง ประมวลจริยธรรมของเจ้าหน้าที่ (๒) ส่งเสริมให้ผู้ดารงตาแหน่งของรัฐมีจิตสานึกในด้านจริยธรรม (๓) รายงานการกระทาที่มีการฝ่าฝืนประมวลจริยธรรมเพื่อให้ผู้ที่รับผิดชอบในการ บังคับการให้เป็นไปตามประมวลจริยธรรม ดาเนินการบังคับให้เป็นไปตามประมวล จริยธรรมเพื่อประโยชน์แห่งการดาเนินการตามหมวดนี้ ให้หน่วยราชการ หน่วยงาน ของรัฐรัฐวิสาหกิจ และราชการส่วนท้องถิ่นส่งประมวลจริยธรรมที่ได้จัดทาขึ้นไปยัง สานักงานผู้ตรวจการแผ่นดินภายในหกสิบวันนับแต่วันที่จัดทาประมวลจริยธรรม ดังกล่าวแล้วเสร็จ
- 50. พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ ว่าด้วยผู้ตรวจการแผ่นดิน พ.ศ. ๒๕๕๒ มาตรา๓๘ ในกรณีที่มีการร้องเรียนว่าเจ้าหน้าที่ของรัฐฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตาม มาตรฐานทางจริยธรรมตามประมวลจริยธรรม ให้ผู้ตรวจการแผ่นดินส่งเรื่องให้ผู้ที่รับผิดชอบในการบังคับให้เป็นไปตาม ประมวลจริยธรรม เพื่อดาเนินการบังคับให้เป็นไปตามประมวลจริยธรรม
- 51. ที่มาของประมวลจริยธรรมขององค์กรของผู้ปฏิบัติงาน โดยทีมาตรา ๒๗๙ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ ่ บัญญัติให้มีประมวลจริยธรรมเพื่อกาหนดมาตรฐานทางจริยธรรมของรัฐวิสาหกิจ โดยมีกลไกและระบบในการบังคับใช้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมทั้งกาหนดขั้นตอน การลงโทษตามความร้ายแรงแห่งการกระทา และการฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตาม มาตรฐานทางจริยธรรมถือเป็นการกระทาผิดทางวินัย เพื่อให้เป็นไปตามเจตนารมณ์ของบทบัญญัติตามรัฐธรรมนูญดังกล่าว อาศัย อานาจตามมาตรา ๗๘ และ ๗๙ แห่ง พรบ.ระเบียบข้าราชการพลเรือน ๒๕๕๑ กระทรวงสาธารณสุขจึงได้กาหนดข้อบังคับว่าด้วย จรรยาข้าราชการ ?
- 52. ประมวลจริยธรรมตามรัฐธรรมนูญที่ผู้ดารงตาแหน่งฯต้องประพฤติ ปฎิบัติ ตามค่านิยมหลักของมาตรฐานจริยธรรม ๑. การยึดมั่นในคุณธรรมและจริยธรรม ๒.การมีจิตสานึกที่ดี ซื่อสัตย์ สุจริต และรับผิดชอบ ๓. การยึดถือประโยชน์ของประเทศชาติเหนือกว่าประโยชน์ส่วนตน และไม่มีผลประโยชน์ทบซ้อน ั ๔. การยืนหยัดทาในสิ่งที่ถูกต้อง เป็นธรรม และถูกกฎหมาย ๕. การให้บริการแก่ประชาชนด้วยความรวดเร็ว มีอัธยาศัย และไม่เลือกปฏิบัติ ๖. การให้ข้อมูลข่าวสารแก่ประชาชนอย่างครบถ้วน ถูกต้อง และไม่บิดเบือนข้อเท็จจริง ๗. การมุ่งผลสัมฤทธิ์ของงาน รักษามาตรฐาน มีคุณภาพ โปร่งใส และตรวจสอบได้ ๘. การยึดมั่นในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ๙. การยึดมั่นในหลักจรรยาวิชาชีพขององค์กร
- 53. พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วย ผู้ตรวจการแผ่นดิน พ.ศ. ๒๕๕๒มาตรา ๓๘ ในกรณีที่มีการร้องเรียนว่าเจ้าหน้าที่ของรัฐฝ่าฝืน หรือไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานทางจริยธรรมตามประมวล จริยธรรม ให้ผู้ตรวจการแผ่นดินส่งเรื่องให้ผู้ที่รับผิดชอบในการ บังคับให้เป็นไปตามประมวลจริยธรรม เพื่อดาเนินการ บังคับให้เป็นไปตามประมวลจริยธรรม
- 54. ( กรณีร้องเรียนที่หน่วยงาน ) 1.1 รายงานเพื่อ มีการร้องเรียน การฝ่าฝืน 1 4 หรือไม่ปฏิบัติ หน่วยงาน ผู้ตรวจการ ดาเนินการ ตามมาตรฐาน รายงานการดาเนินการราย ๔ เดือน แผ่นดิน ตามขั้นตอน ทางจริยธรรม 3 2 ส่งเรื่อง รายงานผลการ สอบสวน ฐานข้อมูล ให้กลไกผู้รับผิดชอบในการบังคับการให้ จริยธรรม เป็นไปตามประมวลจริยธรรม ของ ของประเทศ หน่วยงานดาเนินการสอบสวน
- 55. ( กรณีร้องเรียนที่ผู้ตรวจการแผ่นดิน ) 6 ยุติ 5 เห็นว่าไม่ฝาฝืน ่ มีการร้องเรียนการฝ่า ส่งผู้รับผิดชอบในการบังคับการเพื่อ ฝืนหรือไม่ปฏิบติตาม ั 4 ดาเนินการบังคับให้เป็นไปตาม 1 ตรวจสอบรายงาน ประมวลจริยธรรม มาตรฐานทางจริยธรรม ผู้ตรวจการ เห็นว่าฝ่าฝืน แผ่นดิน กรณีผู้ดารงตาแหน่งทางการเมืองฝ่า 3 -การฝ่าฝืนหรือไม่ ฝืนหรือไม่ปฏิบัติตาม และหากเป็นการ 2 ส่งเรื่อง ปฏิบัติตามมาตรฐาน กระทาผิดร้ายแรง ให้ส่งเรื่องให้ รายงานผลการ สอบสวน ทางจริยธรรมมี คณะกรรมการ ป.ช.ช. พิจารณา ลักษณะร้ายแรง ดาเนินการโดนให้ถือเป็นเหตุที่จะถูก ถอดถอน ให้กลไกผู้รับผิดชอบในการบังคับการให้ -มีเหตุอันควรเชื่อว่า เป็นไปตามประมวลจริยธรรม ของหน่วยงาน การดาเนินการจะไม่ อาจไต่สวนและ ดาเนินการสอบสวน เป็นธรรม เปิดเผยผลการไต่ สวนต่อสาธารณะ
- 56. แหล่งอ้างอิง http://en.wikipedia.org/wiki/Medical_ethics State Institute of Health & Family Welfare, Jaipur, India (http://www.sihfwrajasthan.com/presentation.html)