Lecture 9

2. ИЛТГЭЛИЙН БҮТЭЦ
Îðøèë
(ñýäâýý òàíèëöóóëàõ,
ò¿¿íèé чóõàë áîëîõûã
äóðäàõ)
ªã¿¿ëýìæ
(òóõàéí ñýäâèéã
îéëãîõîä øààðäàãäàõ
ç¿éë¿¿äийг дурдах)
Øèéäâýðëýõ
àñóóäàë
(сонсогчдод ойр дөхөм,
өгөөжтэй байдлаар
шийдвэрлэх арга
замыг тодорхойлох)
Ä¿ãíýëò
(өөрийн санаа бодлоо
дүгнэж, бусдад юм
бодогдуулахаар уриалсан
байдлаар төгсгөх)
¯íäñýí õýñýã
(ãîë ñàíààгаа товч
бөгөөд тодорхой
илэрхийлэх)
Áàòàëãàà íотолгоо
(үндэслэл бүхий
ойлгомжтой тодорхой
жишээ, баримт,
судалгаа)

3. ОРШИЛ
Сэдвээ танилцуулах:
Сонирхол багатай сэдэв байсан ч аль болох хүний
анхаарал, сонирхол татам байдлаар томьёолох
Жишээ нь: “Тамхины хор” гэхийн оронд
“Та тамхийг татаж байна уу, тамхи таныг алж байна уу?”
Түүний чухал болохыг дурдах:
Үнэхээр энэ илтгэлийг би сонсох хэрэгтэй юм байна гэсэн
бодол төрүүлэхүйц 1-2 өгүүлбэр

5. ӨГҮҮЛЭМЖ
Шаардлагатай зүйлсийг дурдах:
Тухайн сэдвийг ойлгоход шаардагдах зүйлсийг
дурдаж өгнө. Үүнээс сонсогчид энэ илтгэлд юуг
онцолж ярих гэж байгаа тухай урьдчилсан
ойлголт авах ёстой.

7. ҮНДСЭН ХЭСЭГ
Гол санаа:
Гол санаагаа товч тодорхой, ойлгомжтой үгээр
илэрхийлнэ. Янз бүрийн ойлгомжгүй нэр
томьёотой, залхуу хүргэм нуршсан, үсчсэн
тодорхойгүй биш байдлаас татгалзана.

9. БАТАЛГАА НОТОЛГОО
Жишээ баримт, судалгаа:
Жишээ, тоо баримт, судалгааны дүн гэх мэтийг
дурдахдаа үнэн зөв, тодорхой үндэслэлтэй,
ойлгомжтой болгох үүднээс тайлбартайгаар
хэлнэ. Тоо баримтаас гадна амьдрал дээрх жишээ,
эсвэл онч мэргэн үгс байж болно.

11. ШИЙДВЭРЛЭХ АСУУДАЛ
Асуудлаас гарах гарц:
Сонсогчдодоо ойр дөхөм, тэдний хийж чадахаар,
тухайн асуудлаас гарах гарцыг эрэлхийлсэн,
уриалсан байдалтай байна.
Жишээ нь, агаарын бохирдлын тухай ярьж байгаа бол
гэр хорооллыг багасгах, утаагүй зуухыг айл өрхөд тараах
зэрэг төр засгийн эрх мэдэлтэнгүүдийн хийх ажлыг
ярьснаас бид хогоо ил задгай хаяж хөрсний бохирдол
үхжил үүсгэхгүй байя хэмээн уриалсан нь дээр.

13. ДҮГНЭЛТ
Өөрийн санааг багцлан дүгнэх:
Илтгэлд илэрхийлсэн санаагаа базаж дүгнэнэ.
Бусдыг уриалсан, ухаарал үлдээсэн төгсгөл:
Шийдвэрлэх арга замтай холбоотой санаагаа
уриалга болгон хэлж болно. Эсвэл ухаарч
бодохуйц асуулт үлдээж болно.

15. ҮЗҮҮЛЭХ МАТЕРИАЛ
Үзүүлэх материал:
Хүн зөвхөн сонссон зүйлээ 20%, хараад, сонссон
зүйлээ 50%, хийж үзсэн зүйлээ 80% ойлгодог.
Тиймээс Та үнэт санаагаа бусдад ойлгуулахыг хүсэж
байгаа л бол харуулсан нь дээр. Энэ нь өөрийн чинь
яриаг ч эмх цэгцтэй, сандралгүй болгож өгнө.
РР програмаас гадна бодит үзүүлэн хэрэглэж
болно.

16. ЯРИХ ЧАДВАР
 Сандралгүй тайван ярих чадвар
 Сул үг хэрэглэхгүй ярих чадвар
 Амьдлаг бодитой ярих чадвар
 Сэдвээ өөрийн болгосон, өөртөө итгэлтэй
байдал
 Сонсогчдоо мэдэрч ярих чадвар

17. ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ
ИЛТГЭЛ
 Тухайн мэргэжлийн сэдэвтэй
 Судалгаатай
 Эшлэл, зүүлттэй
 Номзүйтэй

18. Эшлэл, Зүүлт бичих

19. Эшлэл, Зүүлт бичих:

21. Èëòãýã÷èéã ñîíñîã÷äîîñ ñîíæèõ 5 зүйë:
 Í¿¿ðèéí áàÿñãàëàí
 Õóâöàñëàëò
 Õºäºë㺺í
 Äóóíû ºíãº
 Àíõààðàë òàòàõ арга
/Á.Ãýðýë “Èëòãýõ óðëàã” Óá.,2005,125-ð òàë/

22. Ýõëýë áóþó îðøèëä àíõààðàõ ç¿éë:
Òàíõèìàà ñóäëàõ
Ýð÷ õ¿÷òýé áàéõ
Óó÷ëàëò ãóéõ õýðýãã¿é
Ñýäâýýñ õàçàéõã¿é áàéõ

23. ªðíºë õýñýãò àíõààðàõ ç¿éë
 Íàðãèà õîøèãíîë
õýðýãëýж болно
 Чухал хэсэгтээ
дàâòàëò õýðýãëýõ
 Õ¿ñýëò òàâèõ
 Æèøýý заавал ãàðãàõ
 ªºðò òîõèîëäñîí ÿâäëààñ
ÿðьж болно
 Үç¿¿ëýõ зүйл заавал
хэрэгтэй
 Òîî áàðèìòтай байх
 ¯íäýñëýëтэй зүйл ярих
 Ãîë àãóóëãûã õóðäàí
îéëãîæ, óäààí ìàðòàõààð
õ¿ðòýýõ

24. Òºãñãºë õýñýãò àíõààðàõ ç¿éë:
 Сэтгэлийн хөдөлгөөнтэй өгсгөх
 Òºãñãºë ãýäãèéã ìýäýãäýõýýð áàéëãàõ
 ªºäðºã ¿ãýýð òºãñãºõ
 ßðóó íàéðãèéí ìºðººð äóóñãàж болно
 ßìàð íýã ç¿éëä óðèàëж болно

25. Àëäààã¿é èëòãýõ 10 çàð÷èì
 Сýäâýý ñàéòàð
áîëîâñðóóë.
 Èëòãýëýý öàã ãàðãàí
áýëä.
 Дàäëàãà õèéж ярьж үз.
 ªºðòºº èòãýëòýé áàé.
 ßðèõ íºõöºë áàéäëàà
òîãòîî
 Òàíõèìыí òàëààð
ìýäýýëëèéã îëæ àâ.
 Èëòãýõ çîðèëãîî òîãòîî.
 ßðèõ àðãà áàðèëä
ñóðàëö.
 Èëòãýõ ñýäâèéíõýý
òàëààð íººö ìýäýýëýëòýé
áàé.
 Èëòãýõ ¿åäýý ìýäðýìæýý
àøèãëàæ ñóð.