16. tuslah ugiin-aimag(1)

2. Òóñëàõ ¿ã ãýæ þó âý?
1
• ¯ãèéí ñàíãèéí óòãàã¿é
2
• õýëç¿éí õóâèëëààð ¿ë õóâèëàõ
3
• ºã¿¿ëáýðò áèå äàí ãèø¿¿í áîëäîãã¿é
4
• çºâõºí ¿ã, ºã¿¿ëáýðèéã õîëáîõ, òýäãýýðèéí
óòãûã ÿíç á¿ðèéí áàéìæ óòãààð äýëãýð¿¿ëýõ
¿¿ðýãòýé

3. • Нэр ба үйлийн зарим язгуур үндэс нь
бие даасан утгаа алдаж, хэлзүйн
тодорхой хэлбэрт хэвшин, туслах
үүрэгтэй болсноос үүссэн.
Язгуур, үндсээс
Үл, эс, бүү, битгий
Маш нэн, тун, хага,
хуга, цоо...
Нэр, үйлийн тодорхой
хэлбэрт хэвшсэнээс
Бөгөөд, учраас, талаар,
дахин, гаруй, орчим
Мэдээж, биз, үнэхээр,
улмаас..

4. Ангилал
Туслах үг
холбох
зэрэгцүүлэн
гишүүдийг
өгүүлбэрүүдийг
захируулан
өгүүлбэрүүдийг
гишүүдийг
чимэх
Угтан чимэх
Даган чимэх

5. Холбох үг
• Өгүүлбэр ба өгүүлбэрийн гишүүдийг
холбох үүрэгтэй;
Зэрэгцүүлэн
холбох
гишүүдийг
өгүүлбэрүүдийг
Захируулан
холбох
гишүүдийг
өгүүлбэрүүдийг

6. Зэрэгцүүлэн холбох үгс
Гишүүдийг зэрэгцүүлэн
холбох үгс
• ба, буюу, бөгөөд, болон,
боловч, болоод, агаад,
авч, хийгээд...
Өгүүлбэрүүдийг
зэрэгцүүлэн холбох үгс
• Гэтэл, гэвч, тэгтэл,
тэглээ ч, ингээд, тэгээд,
түүнчлэн, мөн,
цаашилбал, тухайлбал...
Өгүүлбэрүүдийг
зэрэгцүүлэн
холбох үгс
Гишүүдийг
зэрэгцүүлэн
холбох үгс

7. Захируулан холбох үгс
• Гишүүдийг
захируулан холбох
үгс
• Өгүүлбэрүүдийг
захируулан холбох
үгс
Тийн ялгалын
нөхцөл
Захируулан
холбох үгс
ҮГС ХООРОНДЫН ХАРЬЦАА
ЗААНА

8. Жишээ нь:
Энэ тухай
үүнийг
Хэлэхийн ялдамд
хэлэнгээ

9. Гишүүдийг
захируулан холбох
үгс
Өгүүлбэрүүдийг
захируулан холбох
үгс
Орчим, гаруй,
шахам, дахин, удаа,
адил, чинээ, тухай,
талаар..
Гишүүн өгүүлбэрийг
гол өгүүлбэртэй
холбох учир, улмаас,
зэрэгцээ, ялдамд,
далимд...

10. Чимэх үг
• Өгүүлбэр ба өгүүлбэрийн гишүүний
ерийн утгыг баймж утгаар чимэх,
дэлгэрүүлэх үүрэгтэй
1
• ¯ãèéí ñàíãèéí бие даасан óòãàã¿é
2
• õýëç¿éí нөхцөлөөр õóâèëàõгүй
3
• ºã¿¿ëáýðò áèå äàí ãèø¿¿í áîëäîãã¿é
4
• Өгүүлэгчийн бодит байдалд хандах, үнэлэх
харьцааг заах үүрэгтэй

11. Нэр томьёоны хувьд зөрүүтэй
саналууд бий:
• Ц.Өнөрбаян, Б.Пүрэв-Очир
• Өгүүлбэр ба өгүүлбэрийн утгыг чимж, дэлгэрүүлж байгаа
учраас
Чимэх үг
• Уламжлалт хэлшинжлэлд ба Ю.Мөнх-Амгалан...
• Өгүүлэгчийн бодит байдалд хандах үнэлэмжийн утгатай
учраас
Баймж үг
• Ш.Лувсанвандан;
• Өгүүлбэрийн эцэст байрлаж, өгүүлбэрүүдийг баймж утгаар
нь ялгадаг учраас
Өгүүлбэрийн
нөхцөл
• М.Базаррагчаа ;
• Өгүүлбэрт сул чөлөөтэй байрладаг, язгуур үндэс болж
чадахгүй учраас
Сул баймжит
бүтээвэр
• Ш.Лувсанвандан
• Нөхцөл залгаж хувилгаж болдоггүй, язгуур үндэс болж
чадахгүй
Нөхцөлгүй үг