ทฤษฏีการเรียนรู้

1. ทฤษฎีการสร้างความรู้ด้วยตนเอง
(Constructivism)
By
กิติพงษ์ พรมบ้านเปลือย...อรรถพล หวานทรัพย์...สุภาวรรณ ลืนภูเขียว

2. ทฤษฎีการสร้างความรู้ด้วยตนเอง
• คืออะไร
• แนวคิดทฤษฎีที่ใช้
• ลักษณะการพัฒนารูปแบบการสอน
• บทบาทของครู และผู้เรียน
• การประยุกต์ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้
• การออกแบบการสอนตามทฤษฎีการสร้างความรู้ใหม่โดยผู้เรียนเอง

3. ทฤษฎีการเรียนรู้ตามแนว Constructivism จัดเป็นทฤษฎีการเรียนรู้
กลุ่ม ปัญญานิยม (cognitive psychology) มีรากฐานมาจากผลงาน
ของ Ausubel และ Piaget ประเด็นสาคัญประการแรกของทฤษฎีการ
เรียนรู้ตาม Constructivism คือ ผู้เรียนเป็นผู้สร้าง (Construct)ความรู้จาก
ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งที่พบเห็นกับความรู้ความเข้าใจที่มีอยู่เดิม โดยใช้
กระบวนการทางปัญญา (cognitive apparatus) ของตน

4. ทฤษฎีการสร้างความรู้ด้วยตนเอง(Constructivism)
• มัน คืออะไร
เทิดชัย บัวผาย ผู้เรียนจะต้องเป็นผู้จัดกระทากับข้อมูลหรือ
ประสบการณ์ต่างๆ และจะต้องสร้างความหมายให้กับสิ่งนั้นด้วยตนเอง
โดยการให้ผู้เรียนอยู่ในบริบทจริง
ณัชชากัญญ์ วิรัตนชัยวรรณ ให้ความสาคัญกับกระบวนการ
และวิธีการของบุคคลในการสร้างความรู้ความเข้าใจจากประสบการณ์ รวมทั้ง
โครงสร้างทางปัญญาและความเชื่อที่ใช้ในการแปลความหมายเหตุการณ์และสิ่ง
ต่างๆ

5. • สุรางค์ โคว้ตระกูล ให้ความสาคัญกับกระบวนการและวิธีการ
ของบุคคลในการสร้างความรู้ความเข้าใจจากประสบการณ์ รวมทั้ง
โครงสร้างทางปัญญาและความเชื่อ เพื่อแปลความหมายเหตุการณ์และสิ่ง
ต่างๆ โดยจะต้องจัดกระทากับข้อมูล การเรียนรู้นี้เป็นกระบวนการ
ปฏิสัมพันธ์ภายในสมองแล้ว ยังเป็นกระบวนการทางสังคมด้วย
•
ทฤษฎีการสร้างความรู้ด้วยตนเอง(Constructivism)

6. • ประเด็นสาคัญประการแรกของทฤษฎีการเรียนรู้ตาม Constructivism คือ
ผู้เรียนเป็นผู้สร้าง (Construct) ความรู้จากความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งที่พบ
เห็นกับความรู้ความเข้าใจที่มีอยู่เดิม โดยใช้กระบวนการทางปัญญา
(cognitive apparatus) ของตน
• ประเด็นสาคัญประการที่สองของทฤษฎี คือ การเรียนรู้ตามโครงสร้างทาง
ปัญญา ผู้เรียนสร้างเสริมความรู้ผ่านกระบวนการทางจิตวิทยาด้วยตนเอง
ผู้สอนไม่สามารถปรับเปลี่ยนโครงสร้างทางปัญญาของผู้เรียนได้ แต่ผู้สอน
สามารถช่วยผู้เรียนปรับเปลี่ยนโครงสร้างทางปัญญาได้โดยจัดสภาพการณ์ที่
ทาให้เกิดภาวะไม่สมดุลขึ้น
ความสาคัญของทฤษฎี (Constructivism)

7. มีแนวคิดอย่างไร/แนวคิดทฤษฎีที่ใช้
• เริ่มต้นจาก Jean Piaget ซึ่งเสนอว่า การเรียนรู้ของเด็กเป็น
กระบวนการส่วนบุคคลมีความเป็นอัตนัย
Vygotsky ได้ขยายขอบเขตการเรียนรู้ของแต่ละบุคคลว่า เกิดจากการ
สื่อสารทางภาษากับบุคคลอื่น สาหรับด้านสังคมวิทยา
Emile Durkheim และคณะ เชื่อว่าสภาพแวดล้อมทางสังคมมีผลต่อ
การเสริมสร้างความรู้ใหม่ ทฤษฎีการเรียนรู้ตามแนว Constructivism จัดเป็น
ทฤษฎีการเรียนรู้กลุ่มปัญญานิยม (cognitive psychology) มีรากฐานมาจาก
ผลงานของ Ausubel และ Piaget

8. ลักษณะการพัฒนารูปแบบการสอน
1. การสอนตามแนว Constructivism เน้นความสาคัญของกระบวนการ
เรียนรู้ของผู้เรียน และความสาคัญของความรู้เดิม
2. เปิดโอกาสให้ผู้เรียนเป็นผู้แสดงความรู้ได้ด้วยตนเอง และสามารถสร้าง
ความรู้ด้วยตนเองได้
3. การเรียนรู้ต้องให้ผู้เรียนลงมือปฏิบัติจริง ค้นหาความรู้ด้วยตนเอง
เรียนรู้วิเคราะห์ต่อจนรู้จริงว่า ลึก ๆ แล้วสิ่งนั้นคืออะไร มีความสาคัญมาก
น้อยเพียงไร และศึกษาค้นคว้าให้ลึกซึ้งลงไป จนถึงรู้แจ้ง

9. บทบาทของครู และผู้เรียน
• บทบาทของครูในการจัดการเรียนรู้
1. เปิดโอกาสให้ผู้เรียนสังเกต สารวจเพื่อให้เห็นปัญญา
2. มีปฏิสัมพันธ์กับผู้เรียน เช่นแนะนา ถามให้คิด หรือสร้างความรู้ได้ด้วย
ตนเอง
3. ช่วยให้ผู้เรียนคิดค้นต่อ ๆ ไป ให้ทางานเป็นกลุ่ม
4. ประเมินความคิดรวบยอดของผู้เรียน ตรวจสอบความคิดและทักษะการ
คิดต่าง ๆ การปฏิบัติการแก้ปัญหาและพัฒนาให้เคารพความคิดและเหตุผลของ
ผู้อื่น

10. บทบาทของผู้เรียน
1. มีความยินดีร่วมกิจกรรมทุกครั้งด้วยความสมัครใจ
2. เรียนรู้ได้เอง รู้จักแสวงหาความรู้จากแหล่งความรู้ต่างๆที่มีอยู่ด้วยตนเอง
3. ตัดสินปัญหาต่างๆอย่างมีเหตุผล
4. มีความรู้สึกและความคิดเป็นของตนเอง
5. วิเคราะห์พฤติกรรมของตนเองและผู้อื่นได้
6. ให้ความช่วยเหลือกันและกัน รับผิดชอบงานที่ตนเองและที่ได้รับมอบหมาย
7. นาสิ่งที่เรียนรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในชีวิตจริงได้
บทบาทของครู และผู้เรียน

11. การประยุกต์ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้
1. การใช้สื่อและเทคโนโลยีที่เหมาะสมในการให้ผู้เรียนสร้างสาระการ
เรียนรู้และผลงานต่าง ๆ ด้วยตนเอง
2. การสร้างสภาพแวดล้อมที่มีบรรยากาศที่หลากหลาย เปิดโอกาสให้
ผู้เรียนได้เลือกตามความสนใจ
3. เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ทาในสิ่งที่สนใจ ซึ่งจะทาให้ผู้เรียนมีแรงจูงใจใน
การคิด การทา และการเรียนรู้ต่อไป
4. จัดสภาพแวดล้อมที่มีความแตกต่างกัน เพื่อประโยชน์ในการเรียนรู้
เช่น วัย ความถนัด ความสามารถ และประสบการณ์

12. 5. สร้างบรรยากาศที่มีความเป็นมิตร
6. ครูต้องทาหน้าที่อานวยความสะดวกในการเรียนรู้แก่ผู้เรียน
7. การประเมินผลการเรียนรู้ต้องประเมินทั้งผลงานและกระบวนการ
8. ใช้วิธีการที่หลากหลายในการประเมิน เช่น การประเมินตนเอง
การประเมินโดยครูและเพื่อน การสังเกต การประเมินโดยแฟ้มสะสมงาน
การประยุกต์ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้

13. แนวคิดพื้นฐานของทฤษฎีการเรียนรู้โดยการค้นพบ
1 การเรียนรู้เป็นกระบวนการที่ผู้เรียนมีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมด้วยตนเอง
2. ผู้เรียนแต่ละคนมีประสบการณ์และพื้นฐานความรู้แตกต่างกัน
3. พัฒนาการทางเชาว์ปัญญาจะเห็นได้ชัดโดยที่ผู้เรียนสามารถรับสิ่งเร้าที่ให้
เลือกได้หลายอย่างพร้อม ๆ กันวิธีการที่ผู้เรียนใช้เป็นเครื่องมือในการค้นพบ
ความรู้

14. ขั้นพัฒนาการ 3 ขั้น ของบรูนเนอร์
1. วิธีการที่เรียกว่า เอนแอคทีป (Enactive Mode) ซึ่งเป็นวิธีที่มีปฏิสัมพันธ์
กับสิ่งแวดล้อม โดยการสัมผัสจับต้องด้วยมือผลักดึง
2. วิธีการที่เรียกว่า ไอคอนนิค (Iconic Mode) เมื่อเด็กสามารถที่จะสร้าง
จินตนาการหรือมโนภาพ (imagery) ขึ้นในใจได้
3. วิธีการที่ใช้สัญลักษณ์ หรือ Symbolic Mode วิธีการนี้ผู้เรียนจะใช้ในการ
เรียนรู้ เมื่อผู้เรียนมีความสามารถที่จะเข้าใจสิ่งที่เป็นนามธรรม
•

15. กระบวนการ ของความสมดุล
• เป็นการปรับตัว ของตนเอง ให้เข้ากับ สิ่งแวดล้อม เพื่อให้อยู่ใน
สภาพสมดุล ประกอบด้วยกระบวนการ 2 อย่าง คือ
1.การซึมซาบหรือดูดซึม (Assimilation) มนุษย์มีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมและ
ซึมซาบหรือดูดซึมเอา ประสบการณ์ใหม่ เข้าสู่ประสบการณ์เดิม
2. การปรับโครงสร้างทางปัญญา (Accomodation) เป็นกระบวนการที่ต่อ
เนื่องมาจากกระบวนการซึมซาบหรือดูดซึม คือ เมื่อได้ซึมซาบ หรือดูดซึม
เอาประสบการณ์ใหม่ เข้าไปในโครงสร้างเดิมแล้ว ก็จะทาการปรับ
ประสบการณ์ใหม่ ให้เข้ากับ โครงสร้างของความรู้เดิมที่มีอยู่ในสมอง แต่ถ้า
ไม่เข้ากันได้ก็จะทาการสร้างโครงสร้างใหม่ขึ้นมาใหม่

16. การออกแบบการสอนตามทฤษฎีการสร้างความรู้ใหม่โดยผู้เรียนเอง
1. ผู้สอนต้องให้บริบทการเรียนรู้ที่มีความหมาย เพื่อสนับสนุน แรงจูงใจ
ภายในของผู้เรียน
2. สร้างรูปแบบการเรียนรู้ให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ จากสิ่งที่รู้แล้วไปสู่สิ่งที่ไม่รู้
คล้ายกับ ทฤษฎีการเรียนรู้ อย่างมีความหมาย ของออสซูเบล คือให้เรียนรู้
จากสิ่งที่มีประสบการณ์มาก่อนไปสู่สิ่งที่เป็นเรื่องใหม่
3. ให้เกิดความสมดุลระหว่างการเรียนรู้แบบอนุมาน (Deductive) และ
อุปมาน (Inductive) คือ เรียนจากเรื่องทั่วไปไปสู่เรื่อง เฉพาะเจาะจง และ
เรียนจากเรื่องเฉพาะหรือตัวอย่างต่างๆ ไปสู่หลักการ ให้มีอย่างสมดุล

17. 4. เน้นประโยชน์ของความผิดพลาด ผู้เรียนจะต้องหาวิธีแก้ไขข้อผิดพลาดไปสู่
เป้าประสงค์ที่ถูกต้อง
5. ให้ผู้เรียนคาดการณ์ล่วงหน้า ทฤษฎีการเรียนรู้นี้ไม่ได้มี การกาหนด
แนวทาง ความคิดอย่างแน่นอนตายตัว ดังนั้นผู้เรียนอาจ แสวงประสบการณ์
การเรียนรู้ได้ ตามสภาพแวดล้อม หรือเหตุการณ์ที่อานวยให้
การออกแบบการสอนตามทฤษฎีการสร้างความรู้ใหม่โดยผู้เรียนเอง

18. สรุป ทฤษฎีการสร้างความรู้ด้วยตนเอง คือ ทฤษฎีการเรียนรู้แบบ
สร้างความรู้ใหม่โดยผู้เรียนเองนี้จะไม่เน้นการให้เนื้อหาที่ผู้เรียนจะต้องเรียนแต่
เน้นที่ตัวผู้เรียน และประสบการณ์ของผู้เรียน เพอร์กินได้อธิบาย
ว่า Constructivism ก็คือการที่ผู้เรียนไม่รับเอา หรือเก็บเอาไว้ แต่เฉพาะข้อมูล
ที่ได้รับแต่ต้องแปลความ ของข้อมูลเหล่านั้น โดยประสบการณ์ และเสริม
ขยาย ตลอดจนทดสอบ การแปลความนั้นด้วย