Dokumen ini membincangkan alat keputusan pra-U yang terbahagi kepada keputusan kuantitatif dan kualitatif. Ia menerangkan statistik deskriptif dan pokok keputusan sebagai alat keputusan kuantitatif, serta teknik kualitatif seperti gambar rajah tulang ikan. Terdapat juga penekanan terhadap kreativiti dan inovasi dalam proses pembuatan keputusan serta cabaran yang dihadapi dalam mengaplikasikannya.

1. 4.3 ALAT-ALAT
MEMBUAT KEPUTUSAN
PRA-U SMK LUI BARAT
EN HAIRULNIZAM BIN HASSAN

2. A. KEPUTUSAN KUANTITATIF DAN KUALITATIF
 Keputusan kuantitatif ialah keputusan dalam bentuk
angka membolehkan analisis secara statistik
dilakukan.
 Keputusan kualitatif ialah tidak melibatkan matlumat
berangka tetapi cenderung berbentuk cungkilan idea-
idea berdasarkan pengalaman, budi bicara, gerak hati,
atau pun pengundiaan sahaja.
 Beberapa alat digunakan dalam usaha mencari,
menilai dan memilah altenatif atau keputusan
penyelesaian.
 Alat membuat keputusan dibahagi kepada dua jenis:
1. Alat keputusan kuantiatif
2. Alat keputusan kualitatif

3. ALAT KEPUTUSAN KUANTITATIF
 Dua jenis yang akan dibincangkan iaitu statistik
deskriptif dan pokok keputusan.
 Statistik deskriptif
 Ilmu statistik satu kaedah mengurus maklumat dalam
bentuk berangka.
 Statistik deskriptif adalah maklumat bentuk angka yang
dikumpul, disusun dan dianalisis bagi mendapatkan
gambaran masalah yang dihadapi.
 Statistik bersifat deskriptif dan kerap dibincangkan dalam
bidang statistik ialah min, median, mod, julat dan sisihan
piawaian.
 Min, mod dan median yang mengukur kecenderungan
memusat bagi maklumat berangka .
 Julat dan sisihan piawaian pula mengukur darjah serakan
atau variabiliti maklumat berangka.

4. MIN
 Min ialah jumlah semua nombor dibahagi
dengan saiz simple.
 Formula
 Dimana n ialah saiz sampel

5.  Median
 Median ialah titik tengah bagi nombor-
nombor sampel setelah disusun dalam titik
tertib menaik. Yang mana K ialah
kedudukan median.
Formula

6. Mod
Mod ialah nombor yang berulang paling
kerap dalam suatu sampel.
Julat
Julat ialah perbezaan antara nilai terbesar
dengan nilai terkecil dalam maklumat
berangka.
Formula

7.  Sisihan piawaian
Sisihan piawaian ialah purata jarak atau
sisihan setiap nombor dari nilai purata.
 Formula

9.  Pelbagai carta dan graf boleh dibina
memaparkan maklumat berangka dalam
bentuk menarik dan mudah difahami.
 Contoh carta dan graf

11. POKOK KEPUTUSAN
 Satu cara mudah untuk menganalisis
masalah pelbagai tahap yang terlibat
dalam proses membuat keputusan.
 Bentuk grafik mengenai alternatife yang
boleh diambil dan turutan kejadian akibat
sesuatu tidakan yang dilukis memberi
gambaran yang menyeluruh tentang
masalah yang wujud.
 Beberapa simbol yang digunakan dalam
menghasilkan pokok keputusan.

12. ANTARANYA
A
B
C
 Cabang-cabang ialah tindakan dimana kotak
segi empat dipanggil nod tindakan dan A, B,
C merupakan alternatif tindakan yang
diambil.

13. Q1
Q2
Q3
 Cabang-cabang di bawah ialah cabang
dimana bulatan dipanggil nod keadaan
dan Q1, Q2, Q3, mewakili keadaan-
keadaan yang mungkin wujud.
 Keadaan ini merupakan cabang yang
dilalui merupakan elemen yang berada di
luar kawalan sipembuat keputusan.

14. POKOK KEPUTUSAN MISTI MEMENUHI
DUA CIRI-CIRI IAITU SALING
EKSKLUSIF(MUTUALLY EXCLUSIVE) DAN
BERKEHABISAN (EXHAUSTIVE).
Saling eksklusif bermaksud jika salah
satu tindakan (keadaan) berlaku, tindakan
(keadaan) yang lain tidak boleh berlaku.
 Berkehabisan bermaksud satu daripada
tindakan (keadaan) mesti berlaku kerana
senarai tindakan (keadaan) dianggap
lengkap di mana semua kemungkinan
telah dirangkumi.

15. PEMBENTUKAN POKOK KEPUTUSAN
 Jujukan pembuatan keputusan perlu ditentukan
terlebih dahulu. Pembentukan pokok keputusan
dari kiri ke kanan. Proses ini dipanggil aruhan ke
depan (forwad induction).
 Gunakan kotak segi empat untuk setiap cabang
tindakan dan bulatan untuk setiap cadangan
keadaan.
 Setiap cadangan keadaan, tentukan nilai agihan
kebarangkalian dan tuliskan nilai itu pada dahan
keadaan berkenaan.
 Tuliskan nilai di setiap penghujung cadangan
yang berada di hujung paling kanan dalam pokok
keputusan.

16. A RM 500
B RM 950
C
RM 700

17. ANALISIS POKOK KEPUTUSAN
 Pokok keputusan harus dilihat dari kanan ke kiri. Proses ini dipangil aruhan ke
belakang (backward induction). Kesemua dahannya ialah dahan penghujung.
 Jika cabang itu cabang tindakan pilih dahan yang member kesudahan yang
terbaik. Palangkan dahan-dahan lain yang terbit dari cabang. Tulisakan nilai
kesudahan terbaik itu pada cabang tindakan.
 Jika cabang itu cabang kemungkinan, hitung nilai jangkaan kewanagan.
Kemudian tulis nilai jangkaan itu berhampiran dengan cabang kemungkinan.
 Nilai jangkaan kewangan diperolehi dengan menggunakan kesudahan
berpemberat
∑c(a,Q)P(Q)=c(A, Q1)P(Q1)+ c(B, Q2)P(Q2)+……..
 Di mana
C(a, Q)= nilai kesudahan sekiranya tindakan a diambil dan keadaan Q
yang berlaku.
P(Q) = Kebarang kalian terjadi sesuatu keadaan Q
 Segi empat sama atau bulatan yang dipilih tadi akan dianggap sebagai
penghujung dahan.
 Ulangi langkah diatas sehingga sampai ke cabang permulaan (cabang paliing
kiri).

18. ALAT KEPUTUSAN KUALITATIF
 Membincangkan teknik gambar rajah
tulang ikan serta kretiviti dan inovasi
dalam pmbuatan kputusan kualitatif.

19.  Dgunakan utk mgenalpasti punca2 yg
menyebabkan berlakunya sesuatu
masalah.
 Contoh : kesalahan pda tiket
penerbangan.
 Gambar rajah ini dgunakn apbila anda
prlu mnunjukkn hbungan antara butiran
pda sebelah kanan gambar rajah dan
punca2 yg mgkin myebabkn trjadinya
butiran trsebut.
 Butiran pada bahagian kanan gambar

20.  Langkah-langkah membinanya ialah :
1. Pilih satu akibat yg hendak dikaji. Biasanya
akibat yg dipilih adalh dlm kategori yg
mmpunyai bar trtinggi dlm gmbr rajah
PARETO.
2. Tulis akibat pda bhagiaan kanan dlm gmbr
rjah. Lukis anak panah dari kiri ke kanan .
Akibat

21. 1. Tulis sebab utma yg mgkin mmpengaruhi
akibat pda gmbar rjah anda.
2. 4M (man, machine, material, dan method)
iaitu manusia, mesin, bahan dan kaedah
biasanya dpilih sbgai kategori SEBAB
UTAMA.
3. Lukiskan garisan penghubung dri sebab2
utma ke ank panah yg mnuju ke arah
akibat.
Manusia Bahan
Akibat
Mesin Kaedah

22. 1. Gunakan teknik sumbangsaran
(brainstorming) utk mndpatkan sub-sebab,
sub-sub sbb dan lain2 lgi bgi stiap ktegori
sbb utma.
2. Sub-sebab ialh sbb2 yg mgkin berpengruh
dlm stiap ktageri sbb utma.
3. Sub-sub sbb pla ialah sbb2 yg mgkin
brpengruh dlm stiap sub-sbb tdi.
Manusia Bahan
Akibat
Mesin Kaedah

23. KRETIVITI DAN INOVASI
 Kreativiti : penghasilan idea2 baru.
 Inovasi : pghasilan idea baru, pnerimaanya
srta prlksanaan idea trsebut untk mgtasi
ssuatu mslah yg dhadapi.
 Kretiviti dan inovasi : org yg kreati mmiliki
sfat fleksibiliti iaitu brupaya utk mnjanakan
plbagai idea.
 Sifat ini amat pntg smasa proses pmbuatan
kputusan dan pyelesaiaan mslah.

24. CIRI-CIRI GAYA BERFIKIR SECARA KREATIF
1) Cuba mghasilkan idea baru, konsep baru dan
persepsi baru.
 Idea baru : brkenaan produk atau prkhidmtn
yg blum prnh dprkenalkan sprti tlefon bimbit yg
amat kcil saiznya dan mudah dbawa ke
mana2.
 Konsep baru : produk /prkhidmtn yg dpat
mgubah pmhaman pgguna pda masa itu.
 Persepsi : mmpunyai pmikiran baru trhdap
pmbelian ssuatu produk/prkhdmtan, iaitu
mmbeli dgn tjuan utk mningktkn kauliti dlm
hdup & bkn hnya untk mmnuhi kprluan &

25. 2) Cuba melihat ssuatu prkara dari plbagai
sdut.
 ssuatu produk itu dluaskn pggunaannya
sprti kad pintar My-kad yg blh djadikn plbgai
kad pgenalan, lesen & pngeluaran mlalui
mesin ATM.
3) Cuba mncari cara baru yg lbih baik utk
myepurnakn ssuatu krja.
 Bank kini mggunakan mesin utk mmbuat
smpanan tunai & mgmalkan prbankkn scara
internet utk mpercepat urusn kwangan.

26. 4) Cuba mencabar apa2 yg dianggap betul &
trbaik pada masa kini.
 Hasil kreativiti dpt mncabar pndngan/pndapat
smasa sprti pnggunaan “Artificial
Intelligence” & robot utk mlkukn krja2 yg
dlkukn olh mnusia.
5) Cuba mnghasilkan idea yg dpat
mmeranjatkan fkiran biasa.
 Produk baru yg dhasilkn mmpunyai fgsi
tmbahan yg sememangnya di luar jgkaan
pgguna.

27. 6) cuba membayangkan apa yg akn brlku
pdamasa akn dtg.
 Ini lbih kpd sikap brwawasan iaitu pgunaan
ICT scara myeluruh dlm semua bidang dlm
urusn organisasi.

28. PRINSIP PENTING INOVASI
 Inovasi mlibtkn konsep, persepsi & analisis
fakta.
 Inovasi adlh pgenalpastian pluang2 baru.
 Inovasi prlu brsifat mudah.
 Inovasi sharusnya mlibatkan idea yg blh
diaplikasikan dgn srta merta.

29. PROSES KREATIF MELIBATKAN 5 TAHAP YG
SALING BRKAITAN
 Persendiriaan – mmbuat kjian scara trperinci
utk mmhami sgla aspek brkenaan mslah
trsebut. Ini mlibtkn pncariaan & pngumpuln idea
& fakta.
 Konsentrasi – mnumpukn sgla usaha & smber
ke atas pyelesaiaan masalh yg dhadapi.
 Inkubusi - cba mnjauhi mslh yg dhadapi utk
smntara wktu dgn mncari kgiatan2 yg
mmbolhkn sseorg itu mlepaskn diri drpda
ksibukn mmikir mgenai mslh trsbut, dgn hrapn
idea baru / alternatif baru utk mnagani masalh

30.  Iluminasi – ttik mndapat ilham iaitu idea2 yg
baik utk myelesai masalh tiba2 yg mnjelma.
 Verifikasi – cuba mgaitkan idea & alternatif
pnyelesaiaan dgn mslh yg dhadapi. Pada
thap ini, si pmbuat kputusn cba mguji idea &
alternatif pnyelesaiaan utk mndpat kpstiaan
& pnerimaanya.

31. RINTANGAN KRETIFITI DAN INOVASI DLM
PEMBUATAN KEPUTUSAN
 Pembuat kputusn kurang ykin dan tdk snggup
mgmbil risiko krn takut ggal.
 Tatatertib dan praturn organisasi yg mgehadkn
kbebasn brfkir dan brtndak di klngn pkrjanya.
 Pmbuat kputusn ggal mlihat kkuatan yg ada pda
diri dan sekelilingnya.
 Sikap mgngap kputusn/pyelesaiaan smsa adlh
yg trbaik dan tdk mahu cba mgubh/mncbar
status smsa.
 Terlalu mgharapkan gnjaran brbntuk
hdiah/pgiktirafan.

32. MODEL KRETIVITI OSBORN
 Fasa mncari fkta – brtujuan utk mndefinasikn
mslh dgn tepat agar dpat mbezakn sindrom
mslh dgn mslh sbnar yg dhadpi. Dlm fasa ini,
plbgai data yg pnting akn dikutip dan dianalisis.
 Fasa mncari idea – mlibtkn pnjanaan idea2 /
alternatif pyelesaiaan kpd mslh yg dhdpi. Utk
tjuaan ini, tknik sumbangsaran kerap dgunkn.
 Fasa mncari pnyelesaiaan – di mana semua
idea/alternatif pyelesaiaan akn dianalisi dan
dinilai utk mnentukn alternatif yg trbaik utk
dlksankn.

33. SEKIAN,
TERIMA
KASIH