1
การศึกษาสังคมวิทยาเบื้องต้น
10 ความรู้เบื้องต้นทางสังคมวิทยา


ความเป็นมาของสังคมวิทยา
	          Craig Calhoun (1994: 16) กล่าวว่าสังคมวิทยาเกิดขึนในปลายคริสต์
                                                            ้
ศตวรรษที่ 18 ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 ขณะนั้นโลกมีการเปลี่ยนแปลงทางสังคม
ช่วงที่สังคมตะวันตกเรียกว่า “ยุคสมัยใหม่” (Modern Era) ในช่วงนั้นเกิดการ
ปฏิวัติอุตสาหกรรม (industrial revolution) ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ท�ำให้ระบบ
ของสังคมและเศรษฐกิจเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว เกิดมีโรงงานขึ้นมากมาย
เกดความเปนเมองขนอยางรวดเรว คนสวนใหญจะอยในเมองมากกวาอยในชนบท
   ิ        ็ ื ึ้ ่           ็     ่      ่ ู่ ื            ่ ู่
	           ส่วน Ed Vaughan (2001: 2) กล่าวว่าสังคมวิทยาเกิดขึ้นในยุโรป
ตะวันตกในศตวรรษที่ 18 สังคมวิทยาเกิดขึ้นมาในขณะที่มีการเปลี่ยนแปลง
หลายอย่างในยุโรป เช่น การปฏิวัติอุตสาหกรรม การปฏิวัติในฝรั่งเศส และ
สงครามนโปเลียน สิ่งที่เกิดขึ้นตามมาในขณะนั้นคือ เกิดกระบวนการการกลาย
เป็นเมืองขึ้นมา (urbanization) กระจายไปทั่วยุโรปอย่างรวดเร็ว ช่วงระยะเวลา
นั้นมีนักคิดมากมายที่เริ่มคิดว่าอะไรท�ำให้เกิดปรากฏการณ์เช่นนั้นขึ้นมา และ
จ�ำเป็นต้องใช้วิธีทางวิทยาศาสตร์เข้ามาศึกษาสังคม
	         สังคมวิทยาเริมท�ำความเข้าใจกับสังคมในภาพรวมทังหมด และพยายาม
                       ่                                  ้
เขาใจถงธรรมชาตของการเปลยนแปลงทางสงคม สงคมเปนแนวคดทวไปทประกอบ
    ้ ึ          ิ          ี่           ั      ั    ็      ิ ั่ ี่
ไปด้วยโครงสร้าง และมีการจัดระเบียบทางสังคม โครงสร้างนั้นประกอบไปด้วย
สถาบันต่าง ๆ เช่น สถาบันครอบครัว สถาบันศาสนา สถาบันการศึกษา ฯลฯ
ซึ่งสถาบันต่าง ๆ เหล่านี้จะต้องคงอยู่และอยู่ต่อไปจากคนรุ่นหนึ่งไปยังคนอีกรุ่น
หนึ่ง ในระยะแรก ๆ นักสังคมวิทยามีความสนใจในการล่มสลายของสังคมเก่า
และการเกิดใหม่ของสังคมแบบใหม่ และสนใจว่าการเปลี่ยนแปลงทางสังคมนั้น
มีผลกระทบต่อปัจเจกบุคคลอย่างไร
การศึกษาสังคมวิทยาเบื้องต้น 11


	           ในช่วงระยะเวลานันนักวิชาการหลายสาขาพยายามทีจะอธิบายปรากฏ
                            ้                            ่
การณ์ของสังคมที่เกิดขึ้นในขณะนั้น แต่ไม่สามารถกระท�ำได้ เพราะนักจิตวิทยา
ก็มุ่งแต่จะศึกษาระดับปัจเจกบุคคล นักรัฐศาสตร์ก็ศึกษาระบบการเมืองการ
ปกครอง นักมานุษยวิทยาก็ศึกษาลักษณะความหลากหลายของวัฒนธรรม
นักเศรษฐศาสตร์ก็ศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจทั้งในระดับจุลภาคและ
มหภาค มีเพียงนักสังคมวิทยาเท่านั้นที่จะศึกษาเน้นในเรื่องของพฤติกรรมของ
กลุมคนในสังคมในภาพรวมทังหมด แต่อย่างไรก็ตาม ไม่เฉพาะศาสตร์ใดศาสตร์
   ่                          ้
หนงเทานนทจะศกษาหรออธบายชวงเปลยนถายของสงคมยโรปไดแตเพยงลำพง
     ึ่ ่ ั้ ี่ ึ       ื ิ      ่     ี่ ่      ั     ุ    ้ ่ ี � ั
สังคมยุโรปที่ก�ำลังเปลี่ยนแปลงจากระบบศักดินาไปสู่ระบบเศรษฐกิจแบบ
อุตสาหกรรม
	          อาจกล่าวได้ว่าการเปลี่ยนแปลงจากสังคมแบบศักดินาเข้าสู่สังคม
อุตสาหกรรม ท�ำให้เกิดปัญหาสังคมมากมาย เช่น ความยากจน ความไร้ระเบียบ
ความยุตธรรม รวมถึงปัญหาเศรษฐกิจและการเมืองอืน ๆ สังคมวิทยาเกิดขึนก็เพือ
       ิ                                      ่                 ้ ่
ตอบปัญหาความไม่เป็นธรรมและความไม่ยตธรรมทีตามมากับสังคมอุตสาหกรรม
                                      ุ ิ   ่
ทุนนิยมนั่นเอง
	           สุพัตรา สุภาพ (2546 : 1) กล่าวว่าสังคมวิทยาจัดเป็นแขนงวิชาหนึ่ง
ที่ถูกจัดไว้ในหมวดสังคมศาสตร์ เป็นศาสตร์ที่ศึกษาสังคมมนุษย์ วิชานี้มีอดีต
อันยาวนานแต่กลับมีประวัตความเป็นมาอันสัน โดยตังแต่แรกเริมของอารยธรรม
                           ิ               ้      ้         ่
เรองสงคมเปนเรองทมนษยใหความสนใจมานาน พอจะกลาวไดวา บทความของ
   ื่ ั       ็ ื่ ี่ ุ ์ ้                            ่ ้่
เพลโต (The Republic of Plato) เป็นข้อเขียนที่ยิ่งใหญ่อันแรกเกี่ยวกับความรู้
ทางสังคมวิทยาในเรืองประเพณีของสังคมตะวันตก ขณะเดียวกันค�ำสอนของขงจือ
                    ่                                                   ๊
ก็เป็นเรืองของความรูทางสังคมวิทยาของสังคมตะวันออก แม้แต่พระพุทธเจ้าเอง
         ่            ้
12 ความรู้เบื้องต้นทางสังคมวิทยา


อาจจะกล่าวได้วา ได้ให้ความรูทางสังคมวิทยามานานแล้วเช่นกัน เพราะพระองค์
                ่           ้
ทรงรู้แจ้งเห็นจริงในสภาพของชีวิตมนุษย์ในทุกแง่ทุกมุม โดยอาศัยการค้นคว้า
หาความเป็นจริงทางสังคม (social fact) ชีวิตต้องอธิบายโดยข้อเท็จจริงทาง
สังคมว่าอะไรดีอะไรชัว และให้ขอคิดในทางทีถกทีควรส�ำหรับสิงทีจะน�ำผลดีและ
                     ่        ้          ู่ ่               ่ ่
ผลเสียมาสูสงคม ดังนันเราจะเห็นได้วาการแสดงความคิดเห็นเกียวกับสังคมมนุษย์
           ่ั          ้          ่                       ่
มีมานานแล้วก็จริง แต่สังคมวิทยาเพิ่งมาแยกออกเป็นศาสตร์วิชาหนึ่ง ในฐานะ
เป็นวิทยาศาสตร์แขนงหนึ่งเมื่อราวร้อยกว่าปีมานี้เอง เดิมนั้นวิทยาศาสตร์ทั้ง
หลายเป็นส่วนหนึงของปรัชญา แล้วต่างก็แยกตัวออกเป็นวิชาหนึง ๆ ดาราศาสตร์
                  ่                                          ่
กับฟิสิกส์เป็นสาขาแรก ต่อมาก็เป็นเคมี ชีววิทยา และธรณีวิทยา พอในคริสต์
ศตวรรษที่ 19 มีวิทยาศาสตร์เกิดขึ้นใหม่สองแขนงได้แก่ จิตวิทยา ซึ่งเป็น
วิทยาศาสตร์ว่าด้วยพฤติกรรมของมนุษย์และสังคมวิทยาซึ่งเป็นวิทยาศาสตร์
ว่าด้วยสังคมมนุษย์
	            สังคมวิทยา ประกอบด้วยค�ำ  2 ค�ำ  คือ ค�ำว่า socius ซึ่งมีความ
หมายว่าเพื่อนหรือผู้คบหาสมาคม และค�ำว่า logos มีความหมายว่าค�ำพูดหรือ
ถ้อยค�ำ เมือรวมค�ำสองค�ำนีเข้าด้วยกันก็แปลว่า การพูดคุยเกียวกับสังคม อย่างไร
           ่                ้                              ่
ก็ตาม ค�ำว่า socius เป็นค�ำภาษาละติน แต่ค�ำว่า logos เป็นค�ำภาษากรีก
ศาสตร์แขนงใหม่นี้จึงเป็นการรวมค�ำที่ไม่ถูกต้องตามหลักภาษาศาสตร์เพราะ
มาจากสองภาษา ต่อมาในศตวรรษที่ 19 นักปราชญ์ชาวอังกฤษชื่อ John Stuart
Mill ได้เสนอให้ใช้ค�ำว่า ethnology (ชาติพันธุ์วิทยา) เพราะเป็นค�ำกรีกแท้ ๆ แต่
ไม่มีใครน�ำไปใช้ (John Stuart Mill อ้างในสุพัตรา สุภาพ 2546 : 1)
การศึกษาสังคมวิทยาเบื้องต้น 13


ความหมายของสังคมวิทยา
	         จากข้อมูลที่กล่าวมาข้างต้นท�ำให้เกิดความสงสัยต่อมาว่าสังคมวิทยา
คืออะไร ศึกษาเกี่ยวกับอะไร และมีลักษณะต่างจากวิชาอื่นอย่างไร เป็นค�ำถามที่
เราจะต้องท�ำความเข้าใจกันก่อน ความหมายของสังคมวิทยาได้มผให้ความหมาย
                                                           ี ู้
ไว้มากมาย เช่น
	          Richard T. Schaefer (2004: 3) กล่าวว่า สังคมวิทยาคือการศึกษา
พฤติกรรมทางสังคมของมนุษย์และศึกษากลุ่มคน นอกจากนั้นยังมุ่งศึกษาความ
สัมพันธ์ทางสังคม ความสัมพันธ์ทางสังคมนั้นมีอิทธิพลต่อพฤติกรรมของคน
อย่างไร ความสัมพันธ์ทางสังคมในรูปแบบต่าง ๆ เหล่านั้น จะมีการพัฒนาหรือ
มีการเปลี่ยนแปลงทางสังคมอย่างไรบ้าง
	        James W. & Vander Zanden (1993: 2) กลาววา สงคมวทยาเปนการ
                                               ่ ่ ั ิ          ็
ศึกษาแบบวิทยาศาสตร์ ศึกษาเกี่ยวกับการกระท�ำระหว่างกันของมนุษย์ในสังคม
และการจัดระเบียบทางสังคม (social interaction and organization)
	         นอกจากนี้สุพัตรา สุภาพ (2546 : 4-5) ยังได้อ้างถึงนักสังคมวิทยา
ท่านอื่น ๆ อีกที่กล่าวถึงความหมายของสังคมวิทยา ดังนี้
	          Pitirim A. Sorokin กล่าวว่า สังคมวิทยาเป็นวิทยาศาสตร์ทั่ว ๆ ไป
เกี่ยวกับปรากฏการณ์ทางวัฒนธรรมของสังคม โดยดูจากรูปทั่ว ๆ ไป ชนิดและ
ความสัมพันธ์อันซับซ้อน
	       Georg Simmel นิยามสังคมวิทยาว่า เป็นวิทยาศาสตร์ของการศึกษา
พฤติกรรมของมนุษย์
14 ความรู้เบื้องต้นทางสังคมวิทยา


	          Albion Small เห็นว่าเป็นการศึกษาเกี่ยวกับกระบวนการทางสังคม
	          Robert E. Park เห็นว่าเป็นการศึกษาเกี่ยวกับพฤติกรรมร่วม
	          Max Weber อธิบายว่า สังคมวิทยามุ่งศึกษาเพื่อก�ำหนดแบบแนว
ความคิดต่าง ๆ และหาหลักเกณฑ์ทั่วไปเกี่ยวกับสิ่งที่ปรากฏเป็นแบบเดียวกับ
ของกระบวนการที่เกิดขึ้นตามสภาพความเป็นจริง สังคมวิทยาแตกต่างจาก
ประวัติศาสตร์ตรงที่ว่า ประวัติศาสตร์มุ่งศึกษาเหตุการณ์เฉพาะ ส่วนสังคมวิทยา
มุ่งวิเคราะห์หาสาเหตุและอธิบายพฤติกรรมที่ส�ำคัญของบุคคล สถาบัน และ
บุคลิกภาพพิเศษบางอย่าง
	          ผู้รู้บางพวกถือว่า แม้สังคมวิทยาจะเป็นวิชาทางสังคมศาสตร์ แต่ก็
มุ่งศึกษาถึงกลุ่มทางสังคม สถาบันสังคม และแบบแผนความเกี่ยวพันต่อกันทาง
สังคม
	         โดยทวไป ความหมายทนยมหมายถง วชาการแขนงหนงททำการศกษา
                ั่            ี่ ิ     ึ ิ             ึ่ ี่ �      ึ
ระบบเกี่ยวกับความสัมพันธ์ทางสังคมของมนุษย์โดยทั่วไป และผลที่เกิดขึ้นจาก
ความสัมพันธ์นั้น
	         สรปแลว สงคมวทยาเปนการศกษาถงความสมพนธของมนษยในสงคม
             ุ ้ ั ิ            ็    ึ    ึ       ั ั ์        ุ ์ ั
ความสัมพันธ์เหล่านันไม่วาจะอยูในรูปแบบใดหรือเพือวัตถุประสงค์อนใด มีความ
                   ้ ่        ่                 ่            ั
ส�ำคัญต่อสังคมในการด�ำรงอยู่ต่อไปของชีวิตมนุษย์

คุณลักษณะส�ำคัญของสังคมวิทยา
	        ดวยเหตทวชาสงคมวทยาเปนวชาทศกษาถงความสมพนธของมนษยใน
          ้    ุ ี่ ิ ั ิ       ็ ิ ี่ ึ     ึ       ั ั ์      ุ ์
สังคมหรือการกระท�ำระหว่างกันของมนุษย์ในสังคมด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์
การศึกษาสังคมวิทยาเบื้องต้น 15


ดังนั้นเราอาจจะจ�ำแนกคุณลักษณะส�ำคัญของวิชานี้ได้สองประการดังนี้ ประการ
แรกคอ การศกษาวชาสงคมวทยาโดยวธการทางวทยาศาสตร์ และประการทสอง
       ื     ึ ิ ั ิ               ิี         ิ                      ี่
คือ การศึกษาสังคมวิทยาในส่วนที่เป็นเนื้อหาเกี่ยวกับการกระท�ำระหว่างกันใน
ทางสังคม
	          ประการแรก สังคมวิทยาเป็นวิทยาศาสตร์ ในอดีตการศึกษาสังคมมี
ลักษณะเป็นแบบ normative approach กล่าวคือ เป็นการศึกษาสังคมโดยใช้
สามัญส�ำนึก หรือน�ำเอาอคติหรือความเห็นส่วนตัว (subjective approach)
เข้ามาศึกษา โดยมีแนวความคิดมาจากขนบธรรมเนียมประเพณี บรรทัดฐานของ
สังคม ระบบความเชื่อ ศาสนา เป็นต้น แนวโน้มของการศึกษาสังคมในปัจจุบัน
จะใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์เข้ามาศึกษาสังคมมากขึ้น (scientififific method) ซึ่ง
ประกอบด้วยการสังเกต การทดลอง และการเปรียบเทียบ
	              แตอยางไรกตาม ในประเดนทวา จะใชวทยาศาสตรมาศกษาสงคมนน
                 ่ ่    ็            ็ ี่ ่   ้ิ           ์ ึ       ั     ั้
ในความเป็นจริงจะเห็นได้วา วิธการทางวิทยาศาสตร์ยงไม่สามารถใช้ศกษาสังคม
                           ่ ี                    ั               ึ
ได้ทั้งหมด เช่น ในเรื่องค่านิยม ความเชื่อ ไสยศาสตร์ เป็นต้น ซึ่งเรื่องเหล่านี้
ยังคงต้องอาศัยจิตส�ำนึก สามัญส�ำนึก หรือความรู้สึกส่วนตัวค่อนข้างมากทีเดียว
ฉะนัน ในการศึกษาสังคมจึงยังคงมีทงลักษณะทีเ่ ป็น normative approach และ
      ้                           ั้
scientififific method ผสมอยู่
	         อนึง ในการศึกษาสังคมโดยใช้วธการทางวิทยาศาสตร์มพนฐานส�ำคัญ
             ่                        ิี                    ี ื้
อกประการหนงกคอ การศกษาปรากฏการณตาง ๆ ในสงคมอยางเปน “วตถวสย”
  ี            ึ่ ็ ื   ึ                ์ ่         ั   ่ ็ ั ุิั
(objective approach) ซึ่งหมายถึง การไม่น�ำเอาอคติส่วนตัวเข้าไปศึกษา หรือ
ความคิดเห็นส่วนตัวเข้าไปศึกษาหรือตัดสินสิงต่าง ๆ ซึงประเด็นตรงนีคอนข้างที่
                                           ่       ่             ้ ่
16 ความรู้เบื้องต้นทางสังคมวิทยา


จะท�ำใจได้ยากล�ำบาก เพราะมนุษย์ส่วนใหญ่มักจะมีอคติในตัวอยู่บ้างไม่มากก็
นอย มกจะมองสงตาง ๆ แลวประเมนตามความรสกของตนเองเปนเกณฑ์ สงหนง
 ้ ั              ิ่ ่       ้      ิ             ู้ ึ     ็        ิ่ ึ่
ที่นักสังคมวิทยาพึงระวังให้มากที่สุดก็คือ พยายามลดอคติให้มากที่สุด หรือท�ำ
อย่างไรเพื่อให้มีอคติน้อยที่สุดหรือไม่มีเลยยิ่งดี
	           ประการที่สอง สังคมวิทยาเป็นการศึกษาเรื่องที่เกี่ยวกับการกระท�ำ
ระหว่างกันของมนุษย์ในสังคม (social interaction) หรือเป็นการศึกษาเกี่ยวกับ
ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ในสังคม (social relationship) หรือเป็นการศึกษา
พฤติกรรมของมนุษย์ในสังคม สังคมวิทยาจัดเป็นวิชาหนึ่งในสังคมศาสตร์ (So-
cial Sciences) โดยปกติทั่วไป สาขาวิชาต่าง ๆ ในสังคมศาสตร์ ล้วนแต่ศึกษา
สังคมและพฤติกรรมของมนุษย์ด้วยกันทั้งสิ้น แต่ศึกษากันคนละด้าน สาขาของ
สังคมศาสตร์ที่ส�ำคัญได้แก่ รัฐศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ มานุษยวิทยา สังคมวิทยา
และจตวทยา สาขาทงหานมความสมพนธกน มความเหมอนความแตกตางอยางไร
      ิ ิ            ั้ ้ ี้ ี   ั ั ์ั ี          ื              ่ ่
บ้าง ดังที่ได้กล่าวไปแล้วในตอนต้น (James W. & Vander Zanden, 1993: 2)
	             นอกจากนี้ Richard T. Schaefer (2004: 3) ยังได้กล่าวถึงจินตนาการ
ทางสังคมวิทยา (The Sociological Imagination) ของ C. Wright Mills ว่าเขา
ไดอธบายคำวาจนตนาการทางสงคมวทยาวา หมายถงความรความเขาใจเกยวกบ
    ้ ิ       � ่ ิ              ั ิ ่                 ึ    ู้      ้    ี่ ั
ความสัมพันธ์ระหว่างปัจเจกบุคคลกับสังคม ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสังคม
นั้นไม่ใช่เรื่องปัจเจกบุคคลเท่านั้น แต่เป็นเรื่องของสังคมด้วย C. Wright Mills
ยกตัวอย่างเรื่องการหย่าร้าง การหย่าร้างไม่ใช่เรื่องเฉพาะปัจเจกบุคคลหรือเป็น
ปญหาสวนตวของใครคนใดคนหนง แตเปนปญหาทเกยวของกบสงคมดวย สงคม
  ั      ่ ั                       ึ่ ่ ็ ั         ี่ ี่ ้ ั ั        ้ ั
จะต้องรับรู้และมีความตระหนักเรื่องดังกล่าวด้วยเช่นกัน อัตราการหย่าร้างที่สูง
เพิ่มมากขึ้น มีส่วนสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับสถาบันสังคม โดยเฉพาะอย่างยิ่งสถาบัน
การศึกษาสังคมวิทยาเบื้องต้น 17


ครอบครัว สถาบันครอบครัวทุกวันนี้นอกจากจะมีเรื่องการหย่าร้างแล้ว ยังมีเรื่อง
อน ๆ อก เชน เรองพอเลยงแมเลยง การแตงงานใหม่ เรองเดกถกทอดทง เปนตน
 ื่   ี ่ ื่ ่ ี้ ่ ี้               ่           ื่ ็ ู         ิ้ ็ ้
	         เหตุการณ์ 11 กันยายน 2001 ทีมผกอการร้ายโจมตีสหรัฐอเมริกาทีตก
                                        ่ ี ู้ ่                      ่ ึ
World Trade นั้น ก็เป็นตัวอย่างในเรื่องของ Sociological Imagination ด้วย
เชนกน เพราะเหตการณครงนน ชาวโลกไมไดมองวาเปนเรองสวนตวระหวางใคร
  ่ ั           ุ     ์ ั้ ั้            ่ ้ ่ ็ ื่ ่ ั            ่
กับใคร แต่ทุกคนกลับมองว่าเหตุการณ์ครั้งนั้นมีผลกระทบต่อทั่วโลกอย่างไรบ้าง
นักสังคมวิทยาบางคนกลับมองเห็นว่าเหตุการณ์ 11 กันยายน 2001 นั้น มีเหตุมา
จากทุกคน และเป็นความรับผิดชอบของทุกคนในโลกด้วย

ขอบเขตของสังคมวิทยา
	         สังคมวิทยาเป็นศาสตร์ที่ศึกษาระบบความสัมพันธ์ของมนุษย์ในสังคม
ฉะนั้น ขอบเขตของสังคมวิทยาจึงกว้างขวางมาก เพราะพฤติกรรมของมนุษย์ไม่
ว่าจะมีรปแบบหรือลักษณะใดก็ตาม ย่อมเกียวข้องกับความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์
        ู                                ่
และระหว่างกลุ่มต่าง ๆ ในสังคมตลอดเวลาไม่ว่าจะเป็นทางตรงหรือทางอ้อม
ก็ตาม กลุ่มต่าง ๆ เหล่านี้ได้แก่ สถาบันสังคมต่าง ๆ เช่น ครอบครัว เศรษฐกิจ
การปกครอง ศาสนา การศึกษา สื่อมวลชน นันทนาการ เป็นต้น
	            ด้วยเหตุที่สังคมวิทยามีเนื้อหาสาระที่กว้างขวางมาก จึงเป็นเหตุท�ำให้
มีเนื้อหาซ�้ำซ้อนกับศาสตร์อื่น ๆ แต่อย่างไรก็ตาม การซ�้ำซ้อนนั้นเป็นเพียงการ
ซ�ำซ้อนเฉพาะประเด็นปัญหาเท่านัน ส่วนวิธการศึกษาหรือการอธิบายปรากฏการณ์
  ้                               ้         ี
เหล่านั้น นักสังคมวิทยาก็จะมีแนวคิดหรือทฤษฎีหรือแนวการศึกษาวิเคราะห์ที่
ต่างไปจากศาสตร์อื่น ๆ
18 ความรู้เบื้องต้นทางสังคมวิทยา


ทฤษฎีทางสังคมวิทยาคืออะไร
	           Richard T. Schaefer (2004: 8) ไดตงคำถามไววาทฤษฎทางสงคมวทยา
                                            ้ ั้ �    ้่   ี ั ิ
คืออะไร (What is sociological theory?) เขาเลยเสนอให้ลองคิดกันดูวา ถ้าหาก
                                                                ่
ถามวา ทำไมคนจงฆาตวตาย คำตอบแบบสามญสำนกคงจะตอบวาคนฆาตวตาย
        ่ �        ึ ่ ั       �                ั � ึ       ่     ่ ั
เพราะเขาต้องการฆ่าตัวตายเอง ในแง่มุมของนักสังคมวิทยาไม่ได้สนใจว่าท�ำไม
ปัจเจกชนจึงฆ่าตัวตาย แต่นักสังคมวิทยากลับมองว่าอะไรคือปัจจัยหรือสาเหตุ
ทางสงคมททำใหคนฆาตวตาย นกสงคมวทยาตองคดอยางเปนระบบ และทำการ
      ั      ี่ � ้ ่ ั          ั ั ิ           ้ ิ ่ ็              �
วิจัย ต้องอาศัยทฤษฎีทางสังคมวิทยามาอธิบายเรื่องพฤติกรรมการฆ่าตัวตาย
	         ทฤษฎี คือ ค�ำอธิบายปัญหา การกระท�ำ หรือพฤติกรรมของคนในสังคม
อย่างเป็นระบบ ทฤษฎีสามารถใช้ในการอธิบายและท�ำนายปรากฏการณ์ต่าง ๆ
ในสังคมได้
	          Durkheim ใช้ทฤษฎีในการอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างการฆ่าตัวตาย
กบความเปนจรงทางสงคม Durkheim ไมไดสนใจเรองบคลกภาพของปจเจกบคคล
    ั      ็ ิ        ั              ่ ้       ื่ ุ ิ       ั      ุ
เกี่ยวกับการฆ่าตัวตาย แต่เขาสนใจอัตราการฆ่าตัวตายในแต่ละประเทศ เช่น
ประเทศอังกฤษ อัตราการฆ่าตัวตายเพียง 67 คนต่อล้านคน ประเทศฝรั่งเศส
อตราการฆาตวตายคอ 135 คนตอลานคน ประเทศเดนมารกอตราการฆาตวตาย
  ั         ่ ั     ื          ่ ้                    ์ ั     ่ ั
คือ 277 คนต่อล้านคน มีค�ำถามเกิดขึ้นว่า ท�ำไมประเทศเดนมาร์กเมื่อเปรียบ
เทียบกับประเทศอื่นแล้วจึงมีอัตราการฆ่าตัวตายที่สูงมากกว่า
	           Durkheim ตีพิมพ์หนังสือเรื่อง Suicide ใน ค.ศ. 1897 หนังสือเล่ม
นี้เป็นผลงานชิ้นส�ำคัญของเขา ที่เขาพยายามจะเน้นให้เห็นว่าการฆ่าตัวตายนั้น
มีความสัมพันธ์กับความเป็นจริงทางสังคม เช่น ความผูกพันหรือการขาดความ
ผูกพันที่มีต่อศาสนา สังคม และกลุ่มอาชีพ

9789740329817

  • 1.
  • 2.
    10 ความรู้เบื้องต้นทางสังคมวิทยา ความเป็นมาของสังคมวิทยา Craig Calhoun (1994: 16) กล่าวว่าสังคมวิทยาเกิดขึนในปลายคริสต์ ้ ศตวรรษที่ 18 ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 ขณะนั้นโลกมีการเปลี่ยนแปลงทางสังคม ช่วงที่สังคมตะวันตกเรียกว่า “ยุคสมัยใหม่” (Modern Era) ในช่วงนั้นเกิดการ ปฏิวัติอุตสาหกรรม (industrial revolution) ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ท�ำให้ระบบ ของสังคมและเศรษฐกิจเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว เกิดมีโรงงานขึ้นมากมาย เกดความเปนเมองขนอยางรวดเรว คนสวนใหญจะอยในเมองมากกวาอยในชนบท ิ ็ ื ึ้ ่ ็ ่ ่ ู่ ื ่ ู่ ส่วน Ed Vaughan (2001: 2) กล่าวว่าสังคมวิทยาเกิดขึ้นในยุโรป ตะวันตกในศตวรรษที่ 18 สังคมวิทยาเกิดขึ้นมาในขณะที่มีการเปลี่ยนแปลง หลายอย่างในยุโรป เช่น การปฏิวัติอุตสาหกรรม การปฏิวัติในฝรั่งเศส และ สงครามนโปเลียน สิ่งที่เกิดขึ้นตามมาในขณะนั้นคือ เกิดกระบวนการการกลาย เป็นเมืองขึ้นมา (urbanization) กระจายไปทั่วยุโรปอย่างรวดเร็ว ช่วงระยะเวลา นั้นมีนักคิดมากมายที่เริ่มคิดว่าอะไรท�ำให้เกิดปรากฏการณ์เช่นนั้นขึ้นมา และ จ�ำเป็นต้องใช้วิธีทางวิทยาศาสตร์เข้ามาศึกษาสังคม สังคมวิทยาเริมท�ำความเข้าใจกับสังคมในภาพรวมทังหมด และพยายาม ่ ้ เขาใจถงธรรมชาตของการเปลยนแปลงทางสงคม สงคมเปนแนวคดทวไปทประกอบ ้ ึ ิ ี่ ั ั ็ ิ ั่ ี่ ไปด้วยโครงสร้าง และมีการจัดระเบียบทางสังคม โครงสร้างนั้นประกอบไปด้วย สถาบันต่าง ๆ เช่น สถาบันครอบครัว สถาบันศาสนา สถาบันการศึกษา ฯลฯ ซึ่งสถาบันต่าง ๆ เหล่านี้จะต้องคงอยู่และอยู่ต่อไปจากคนรุ่นหนึ่งไปยังคนอีกรุ่น หนึ่ง ในระยะแรก ๆ นักสังคมวิทยามีความสนใจในการล่มสลายของสังคมเก่า และการเกิดใหม่ของสังคมแบบใหม่ และสนใจว่าการเปลี่ยนแปลงทางสังคมนั้น มีผลกระทบต่อปัจเจกบุคคลอย่างไร
  • 3.
    การศึกษาสังคมวิทยาเบื้องต้น 11 ในช่วงระยะเวลานันนักวิชาการหลายสาขาพยายามทีจะอธิบายปรากฏ ้ ่ การณ์ของสังคมที่เกิดขึ้นในขณะนั้น แต่ไม่สามารถกระท�ำได้ เพราะนักจิตวิทยา ก็มุ่งแต่จะศึกษาระดับปัจเจกบุคคล นักรัฐศาสตร์ก็ศึกษาระบบการเมืองการ ปกครอง นักมานุษยวิทยาก็ศึกษาลักษณะความหลากหลายของวัฒนธรรม นักเศรษฐศาสตร์ก็ศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจทั้งในระดับจุลภาคและ มหภาค มีเพียงนักสังคมวิทยาเท่านั้นที่จะศึกษาเน้นในเรื่องของพฤติกรรมของ กลุมคนในสังคมในภาพรวมทังหมด แต่อย่างไรก็ตาม ไม่เฉพาะศาสตร์ใดศาสตร์ ่ ้ หนงเทานนทจะศกษาหรออธบายชวงเปลยนถายของสงคมยโรปไดแตเพยงลำพง ึ่ ่ ั้ ี่ ึ ื ิ ่ ี่ ่ ั ุ ้ ่ ี � ั สังคมยุโรปที่ก�ำลังเปลี่ยนแปลงจากระบบศักดินาไปสู่ระบบเศรษฐกิจแบบ อุตสาหกรรม อาจกล่าวได้ว่าการเปลี่ยนแปลงจากสังคมแบบศักดินาเข้าสู่สังคม อุตสาหกรรม ท�ำให้เกิดปัญหาสังคมมากมาย เช่น ความยากจน ความไร้ระเบียบ ความยุตธรรม รวมถึงปัญหาเศรษฐกิจและการเมืองอืน ๆ สังคมวิทยาเกิดขึนก็เพือ ิ ่ ้ ่ ตอบปัญหาความไม่เป็นธรรมและความไม่ยตธรรมทีตามมากับสังคมอุตสาหกรรม ุ ิ ่ ทุนนิยมนั่นเอง สุพัตรา สุภาพ (2546 : 1) กล่าวว่าสังคมวิทยาจัดเป็นแขนงวิชาหนึ่ง ที่ถูกจัดไว้ในหมวดสังคมศาสตร์ เป็นศาสตร์ที่ศึกษาสังคมมนุษย์ วิชานี้มีอดีต อันยาวนานแต่กลับมีประวัตความเป็นมาอันสัน โดยตังแต่แรกเริมของอารยธรรม ิ ้ ้ ่ เรองสงคมเปนเรองทมนษยใหความสนใจมานาน พอจะกลาวไดวา บทความของ ื่ ั ็ ื่ ี่ ุ ์ ้ ่ ้่ เพลโต (The Republic of Plato) เป็นข้อเขียนที่ยิ่งใหญ่อันแรกเกี่ยวกับความรู้ ทางสังคมวิทยาในเรืองประเพณีของสังคมตะวันตก ขณะเดียวกันค�ำสอนของขงจือ ่ ๊ ก็เป็นเรืองของความรูทางสังคมวิทยาของสังคมตะวันออก แม้แต่พระพุทธเจ้าเอง ่ ้
  • 4.
    12 ความรู้เบื้องต้นทางสังคมวิทยา อาจจะกล่าวได้วา ได้ให้ความรูทางสังคมวิทยามานานแล้วเช่นกันเพราะพระองค์ ่ ้ ทรงรู้แจ้งเห็นจริงในสภาพของชีวิตมนุษย์ในทุกแง่ทุกมุม โดยอาศัยการค้นคว้า หาความเป็นจริงทางสังคม (social fact) ชีวิตต้องอธิบายโดยข้อเท็จจริงทาง สังคมว่าอะไรดีอะไรชัว และให้ขอคิดในทางทีถกทีควรส�ำหรับสิงทีจะน�ำผลดีและ ่ ้ ู่ ่ ่ ่ ผลเสียมาสูสงคม ดังนันเราจะเห็นได้วาการแสดงความคิดเห็นเกียวกับสังคมมนุษย์ ่ั ้ ่ ่ มีมานานแล้วก็จริง แต่สังคมวิทยาเพิ่งมาแยกออกเป็นศาสตร์วิชาหนึ่ง ในฐานะ เป็นวิทยาศาสตร์แขนงหนึ่งเมื่อราวร้อยกว่าปีมานี้เอง เดิมนั้นวิทยาศาสตร์ทั้ง หลายเป็นส่วนหนึงของปรัชญา แล้วต่างก็แยกตัวออกเป็นวิชาหนึง ๆ ดาราศาสตร์ ่ ่ กับฟิสิกส์เป็นสาขาแรก ต่อมาก็เป็นเคมี ชีววิทยา และธรณีวิทยา พอในคริสต์ ศตวรรษที่ 19 มีวิทยาศาสตร์เกิดขึ้นใหม่สองแขนงได้แก่ จิตวิทยา ซึ่งเป็น วิทยาศาสตร์ว่าด้วยพฤติกรรมของมนุษย์และสังคมวิทยาซึ่งเป็นวิทยาศาสตร์ ว่าด้วยสังคมมนุษย์ สังคมวิทยา ประกอบด้วยค�ำ 2 ค�ำ คือ ค�ำว่า socius ซึ่งมีความ หมายว่าเพื่อนหรือผู้คบหาสมาคม และค�ำว่า logos มีความหมายว่าค�ำพูดหรือ ถ้อยค�ำ เมือรวมค�ำสองค�ำนีเข้าด้วยกันก็แปลว่า การพูดคุยเกียวกับสังคม อย่างไร ่ ้ ่ ก็ตาม ค�ำว่า socius เป็นค�ำภาษาละติน แต่ค�ำว่า logos เป็นค�ำภาษากรีก ศาสตร์แขนงใหม่นี้จึงเป็นการรวมค�ำที่ไม่ถูกต้องตามหลักภาษาศาสตร์เพราะ มาจากสองภาษา ต่อมาในศตวรรษที่ 19 นักปราชญ์ชาวอังกฤษชื่อ John Stuart Mill ได้เสนอให้ใช้ค�ำว่า ethnology (ชาติพันธุ์วิทยา) เพราะเป็นค�ำกรีกแท้ ๆ แต่ ไม่มีใครน�ำไปใช้ (John Stuart Mill อ้างในสุพัตรา สุภาพ 2546 : 1)
  • 5.
    การศึกษาสังคมวิทยาเบื้องต้น 13 ความหมายของสังคมวิทยา จากข้อมูลที่กล่าวมาข้างต้นท�ำให้เกิดความสงสัยต่อมาว่าสังคมวิทยา คืออะไร ศึกษาเกี่ยวกับอะไร และมีลักษณะต่างจากวิชาอื่นอย่างไร เป็นค�ำถามที่ เราจะต้องท�ำความเข้าใจกันก่อน ความหมายของสังคมวิทยาได้มผให้ความหมาย ี ู้ ไว้มากมาย เช่น Richard T. Schaefer (2004: 3) กล่าวว่า สังคมวิทยาคือการศึกษา พฤติกรรมทางสังคมของมนุษย์และศึกษากลุ่มคน นอกจากนั้นยังมุ่งศึกษาความ สัมพันธ์ทางสังคม ความสัมพันธ์ทางสังคมนั้นมีอิทธิพลต่อพฤติกรรมของคน อย่างไร ความสัมพันธ์ทางสังคมในรูปแบบต่าง ๆ เหล่านั้น จะมีการพัฒนาหรือ มีการเปลี่ยนแปลงทางสังคมอย่างไรบ้าง James W. & Vander Zanden (1993: 2) กลาววา สงคมวทยาเปนการ ่ ่ ั ิ ็ ศึกษาแบบวิทยาศาสตร์ ศึกษาเกี่ยวกับการกระท�ำระหว่างกันของมนุษย์ในสังคม และการจัดระเบียบทางสังคม (social interaction and organization) นอกจากนี้สุพัตรา สุภาพ (2546 : 4-5) ยังได้อ้างถึงนักสังคมวิทยา ท่านอื่น ๆ อีกที่กล่าวถึงความหมายของสังคมวิทยา ดังนี้ Pitirim A. Sorokin กล่าวว่า สังคมวิทยาเป็นวิทยาศาสตร์ทั่ว ๆ ไป เกี่ยวกับปรากฏการณ์ทางวัฒนธรรมของสังคม โดยดูจากรูปทั่ว ๆ ไป ชนิดและ ความสัมพันธ์อันซับซ้อน Georg Simmel นิยามสังคมวิทยาว่า เป็นวิทยาศาสตร์ของการศึกษา พฤติกรรมของมนุษย์
  • 6.
    14 ความรู้เบื้องต้นทางสังคมวิทยา Albion Small เห็นว่าเป็นการศึกษาเกี่ยวกับกระบวนการทางสังคม Robert E. Park เห็นว่าเป็นการศึกษาเกี่ยวกับพฤติกรรมร่วม Max Weber อธิบายว่า สังคมวิทยามุ่งศึกษาเพื่อก�ำหนดแบบแนว ความคิดต่าง ๆ และหาหลักเกณฑ์ทั่วไปเกี่ยวกับสิ่งที่ปรากฏเป็นแบบเดียวกับ ของกระบวนการที่เกิดขึ้นตามสภาพความเป็นจริง สังคมวิทยาแตกต่างจาก ประวัติศาสตร์ตรงที่ว่า ประวัติศาสตร์มุ่งศึกษาเหตุการณ์เฉพาะ ส่วนสังคมวิทยา มุ่งวิเคราะห์หาสาเหตุและอธิบายพฤติกรรมที่ส�ำคัญของบุคคล สถาบัน และ บุคลิกภาพพิเศษบางอย่าง ผู้รู้บางพวกถือว่า แม้สังคมวิทยาจะเป็นวิชาทางสังคมศาสตร์ แต่ก็ มุ่งศึกษาถึงกลุ่มทางสังคม สถาบันสังคม และแบบแผนความเกี่ยวพันต่อกันทาง สังคม โดยทวไป ความหมายทนยมหมายถง วชาการแขนงหนงททำการศกษา ั่ ี่ ิ ึ ิ ึ่ ี่ � ึ ระบบเกี่ยวกับความสัมพันธ์ทางสังคมของมนุษย์โดยทั่วไป และผลที่เกิดขึ้นจาก ความสัมพันธ์นั้น สรปแลว สงคมวทยาเปนการศกษาถงความสมพนธของมนษยในสงคม ุ ้ ั ิ ็ ึ ึ ั ั ์ ุ ์ ั ความสัมพันธ์เหล่านันไม่วาจะอยูในรูปแบบใดหรือเพือวัตถุประสงค์อนใด มีความ ้ ่ ่ ่ ั ส�ำคัญต่อสังคมในการด�ำรงอยู่ต่อไปของชีวิตมนุษย์ คุณลักษณะส�ำคัญของสังคมวิทยา ดวยเหตทวชาสงคมวทยาเปนวชาทศกษาถงความสมพนธของมนษยใน ้ ุ ี่ ิ ั ิ ็ ิ ี่ ึ ึ ั ั ์ ุ ์ สังคมหรือการกระท�ำระหว่างกันของมนุษย์ในสังคมด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์
  • 7.
    การศึกษาสังคมวิทยาเบื้องต้น 15 ดังนั้นเราอาจจะจ�ำแนกคุณลักษณะส�ำคัญของวิชานี้ได้สองประการดังนี้ ประการ แรกคอการศกษาวชาสงคมวทยาโดยวธการทางวทยาศาสตร์ และประการทสอง ื ึ ิ ั ิ ิี ิ ี่ คือ การศึกษาสังคมวิทยาในส่วนที่เป็นเนื้อหาเกี่ยวกับการกระท�ำระหว่างกันใน ทางสังคม ประการแรก สังคมวิทยาเป็นวิทยาศาสตร์ ในอดีตการศึกษาสังคมมี ลักษณะเป็นแบบ normative approach กล่าวคือ เป็นการศึกษาสังคมโดยใช้ สามัญส�ำนึก หรือน�ำเอาอคติหรือความเห็นส่วนตัว (subjective approach) เข้ามาศึกษา โดยมีแนวความคิดมาจากขนบธรรมเนียมประเพณี บรรทัดฐานของ สังคม ระบบความเชื่อ ศาสนา เป็นต้น แนวโน้มของการศึกษาสังคมในปัจจุบัน จะใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์เข้ามาศึกษาสังคมมากขึ้น (scientififific method) ซึ่ง ประกอบด้วยการสังเกต การทดลอง และการเปรียบเทียบ แตอยางไรกตาม ในประเดนทวา จะใชวทยาศาสตรมาศกษาสงคมนน ่ ่ ็ ็ ี่ ่ ้ิ ์ ึ ั ั้ ในความเป็นจริงจะเห็นได้วา วิธการทางวิทยาศาสตร์ยงไม่สามารถใช้ศกษาสังคม ่ ี ั ึ ได้ทั้งหมด เช่น ในเรื่องค่านิยม ความเชื่อ ไสยศาสตร์ เป็นต้น ซึ่งเรื่องเหล่านี้ ยังคงต้องอาศัยจิตส�ำนึก สามัญส�ำนึก หรือความรู้สึกส่วนตัวค่อนข้างมากทีเดียว ฉะนัน ในการศึกษาสังคมจึงยังคงมีทงลักษณะทีเ่ ป็น normative approach และ ้ ั้ scientififific method ผสมอยู่ อนึง ในการศึกษาสังคมโดยใช้วธการทางวิทยาศาสตร์มพนฐานส�ำคัญ ่ ิี ี ื้ อกประการหนงกคอ การศกษาปรากฏการณตาง ๆ ในสงคมอยางเปน “วตถวสย” ี ึ่ ็ ื ึ ์ ่ ั ่ ็ ั ุิั (objective approach) ซึ่งหมายถึง การไม่น�ำเอาอคติส่วนตัวเข้าไปศึกษา หรือ ความคิดเห็นส่วนตัวเข้าไปศึกษาหรือตัดสินสิงต่าง ๆ ซึงประเด็นตรงนีคอนข้างที่ ่ ่ ้ ่
  • 8.
    16 ความรู้เบื้องต้นทางสังคมวิทยา จะท�ำใจได้ยากล�ำบาก เพราะมนุษย์ส่วนใหญ่มักจะมีอคติในตัวอยู่บ้างไม่มากก็ นอยมกจะมองสงตาง ๆ แลวประเมนตามความรสกของตนเองเปนเกณฑ์ สงหนง ้ ั ิ่ ่ ้ ิ ู้ ึ ็ ิ่ ึ่ ที่นักสังคมวิทยาพึงระวังให้มากที่สุดก็คือ พยายามลดอคติให้มากที่สุด หรือท�ำ อย่างไรเพื่อให้มีอคติน้อยที่สุดหรือไม่มีเลยยิ่งดี ประการที่สอง สังคมวิทยาเป็นการศึกษาเรื่องที่เกี่ยวกับการกระท�ำ ระหว่างกันของมนุษย์ในสังคม (social interaction) หรือเป็นการศึกษาเกี่ยวกับ ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ในสังคม (social relationship) หรือเป็นการศึกษา พฤติกรรมของมนุษย์ในสังคม สังคมวิทยาจัดเป็นวิชาหนึ่งในสังคมศาสตร์ (So- cial Sciences) โดยปกติทั่วไป สาขาวิชาต่าง ๆ ในสังคมศาสตร์ ล้วนแต่ศึกษา สังคมและพฤติกรรมของมนุษย์ด้วยกันทั้งสิ้น แต่ศึกษากันคนละด้าน สาขาของ สังคมศาสตร์ที่ส�ำคัญได้แก่ รัฐศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ มานุษยวิทยา สังคมวิทยา และจตวทยา สาขาทงหานมความสมพนธกน มความเหมอนความแตกตางอยางไร ิ ิ ั้ ้ ี้ ี ั ั ์ั ี ื ่ ่ บ้าง ดังที่ได้กล่าวไปแล้วในตอนต้น (James W. & Vander Zanden, 1993: 2) นอกจากนี้ Richard T. Schaefer (2004: 3) ยังได้กล่าวถึงจินตนาการ ทางสังคมวิทยา (The Sociological Imagination) ของ C. Wright Mills ว่าเขา ไดอธบายคำวาจนตนาการทางสงคมวทยาวา หมายถงความรความเขาใจเกยวกบ ้ ิ � ่ ิ ั ิ ่ ึ ู้ ้ ี่ ั ความสัมพันธ์ระหว่างปัจเจกบุคคลกับสังคม ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสังคม นั้นไม่ใช่เรื่องปัจเจกบุคคลเท่านั้น แต่เป็นเรื่องของสังคมด้วย C. Wright Mills ยกตัวอย่างเรื่องการหย่าร้าง การหย่าร้างไม่ใช่เรื่องเฉพาะปัจเจกบุคคลหรือเป็น ปญหาสวนตวของใครคนใดคนหนง แตเปนปญหาทเกยวของกบสงคมดวย สงคม ั ่ ั ึ่ ่ ็ ั ี่ ี่ ้ ั ั ้ ั จะต้องรับรู้และมีความตระหนักเรื่องดังกล่าวด้วยเช่นกัน อัตราการหย่าร้างที่สูง เพิ่มมากขึ้น มีส่วนสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับสถาบันสังคม โดยเฉพาะอย่างยิ่งสถาบัน
  • 9.
    การศึกษาสังคมวิทยาเบื้องต้น 17 ครอบครัว สถาบันครอบครัวทุกวันนี้นอกจากจะมีเรื่องการหย่าร้างแล้วยังมีเรื่อง อน ๆ อก เชน เรองพอเลยงแมเลยง การแตงงานใหม่ เรองเดกถกทอดทง เปนตน ื่ ี ่ ื่ ่ ี้ ่ ี้ ่ ื่ ็ ู ิ้ ็ ้ เหตุการณ์ 11 กันยายน 2001 ทีมผกอการร้ายโจมตีสหรัฐอเมริกาทีตก ่ ี ู้ ่ ่ ึ World Trade นั้น ก็เป็นตัวอย่างในเรื่องของ Sociological Imagination ด้วย เชนกน เพราะเหตการณครงนน ชาวโลกไมไดมองวาเปนเรองสวนตวระหวางใคร ่ ั ุ ์ ั้ ั้ ่ ้ ่ ็ ื่ ่ ั ่ กับใคร แต่ทุกคนกลับมองว่าเหตุการณ์ครั้งนั้นมีผลกระทบต่อทั่วโลกอย่างไรบ้าง นักสังคมวิทยาบางคนกลับมองเห็นว่าเหตุการณ์ 11 กันยายน 2001 นั้น มีเหตุมา จากทุกคน และเป็นความรับผิดชอบของทุกคนในโลกด้วย ขอบเขตของสังคมวิทยา สังคมวิทยาเป็นศาสตร์ที่ศึกษาระบบความสัมพันธ์ของมนุษย์ในสังคม ฉะนั้น ขอบเขตของสังคมวิทยาจึงกว้างขวางมาก เพราะพฤติกรรมของมนุษย์ไม่ ว่าจะมีรปแบบหรือลักษณะใดก็ตาม ย่อมเกียวข้องกับความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ ู ่ และระหว่างกลุ่มต่าง ๆ ในสังคมตลอดเวลาไม่ว่าจะเป็นทางตรงหรือทางอ้อม ก็ตาม กลุ่มต่าง ๆ เหล่านี้ได้แก่ สถาบันสังคมต่าง ๆ เช่น ครอบครัว เศรษฐกิจ การปกครอง ศาสนา การศึกษา สื่อมวลชน นันทนาการ เป็นต้น ด้วยเหตุที่สังคมวิทยามีเนื้อหาสาระที่กว้างขวางมาก จึงเป็นเหตุท�ำให้ มีเนื้อหาซ�้ำซ้อนกับศาสตร์อื่น ๆ แต่อย่างไรก็ตาม การซ�้ำซ้อนนั้นเป็นเพียงการ ซ�ำซ้อนเฉพาะประเด็นปัญหาเท่านัน ส่วนวิธการศึกษาหรือการอธิบายปรากฏการณ์ ้ ้ ี เหล่านั้น นักสังคมวิทยาก็จะมีแนวคิดหรือทฤษฎีหรือแนวการศึกษาวิเคราะห์ที่ ต่างไปจากศาสตร์อื่น ๆ
  • 10.
    18 ความรู้เบื้องต้นทางสังคมวิทยา ทฤษฎีทางสังคมวิทยาคืออะไร Richard T. Schaefer (2004: 8) ไดตงคำถามไววาทฤษฎทางสงคมวทยา ้ ั้ � ้่ ี ั ิ คืออะไร (What is sociological theory?) เขาเลยเสนอให้ลองคิดกันดูวา ถ้าหาก ่ ถามวา ทำไมคนจงฆาตวตาย คำตอบแบบสามญสำนกคงจะตอบวาคนฆาตวตาย ่ � ึ ่ ั � ั � ึ ่ ่ ั เพราะเขาต้องการฆ่าตัวตายเอง ในแง่มุมของนักสังคมวิทยาไม่ได้สนใจว่าท�ำไม ปัจเจกชนจึงฆ่าตัวตาย แต่นักสังคมวิทยากลับมองว่าอะไรคือปัจจัยหรือสาเหตุ ทางสงคมททำใหคนฆาตวตาย นกสงคมวทยาตองคดอยางเปนระบบ และทำการ ั ี่ � ้ ่ ั ั ั ิ ้ ิ ่ ็ � วิจัย ต้องอาศัยทฤษฎีทางสังคมวิทยามาอธิบายเรื่องพฤติกรรมการฆ่าตัวตาย ทฤษฎี คือ ค�ำอธิบายปัญหา การกระท�ำ หรือพฤติกรรมของคนในสังคม อย่างเป็นระบบ ทฤษฎีสามารถใช้ในการอธิบายและท�ำนายปรากฏการณ์ต่าง ๆ ในสังคมได้ Durkheim ใช้ทฤษฎีในการอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างการฆ่าตัวตาย กบความเปนจรงทางสงคม Durkheim ไมไดสนใจเรองบคลกภาพของปจเจกบคคล ั ็ ิ ั ่ ้ ื่ ุ ิ ั ุ เกี่ยวกับการฆ่าตัวตาย แต่เขาสนใจอัตราการฆ่าตัวตายในแต่ละประเทศ เช่น ประเทศอังกฤษ อัตราการฆ่าตัวตายเพียง 67 คนต่อล้านคน ประเทศฝรั่งเศส อตราการฆาตวตายคอ 135 คนตอลานคน ประเทศเดนมารกอตราการฆาตวตาย ั ่ ั ื ่ ้ ์ ั ่ ั คือ 277 คนต่อล้านคน มีค�ำถามเกิดขึ้นว่า ท�ำไมประเทศเดนมาร์กเมื่อเปรียบ เทียบกับประเทศอื่นแล้วจึงมีอัตราการฆ่าตัวตายที่สูงมากกว่า Durkheim ตีพิมพ์หนังสือเรื่อง Suicide ใน ค.ศ. 1897 หนังสือเล่ม นี้เป็นผลงานชิ้นส�ำคัญของเขา ที่เขาพยายามจะเน้นให้เห็นว่าการฆ่าตัวตายนั้น มีความสัมพันธ์กับความเป็นจริงทางสังคม เช่น ความผูกพันหรือการขาดความ ผูกพันที่มีต่อศาสนา สังคม และกลุ่มอาชีพ