การตรวจสอบฉลากผลิตภัณฑ์สุขภาพ
• ยา
• อาหาร
• เครื่องสาอาง
• เครื่องมือแพทย์
• วัตถุอันตราย
ผลิตภัณฑ์สุขภาพได้แก่
ปัญหาผลิตภัณฑ์และบริการสุขภาพสวยซ่อนเสี่ยง
1. พบเครื่องสำอำงอันตรำยและมีผู้ที่ได้รับควำมเสียหำย
ครีมหน้ำเด้ง ดับสำวเขมร สั่งห้ำม
ขำยฝั่งไทย
ผิวหน้ำดำ เป็นฝ้ ำถำวร รักษำไม่
หำย
ปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพและบริการสวยซ่อนเสี่ยง
2. พบกำรจำหน่ำยกำแฟที่มียำลดน้ำหนักผสมยำลดน้ำหนัก
ปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพและบริการสวยซ่อนเสี่ยง
2. พบกำรจำหน่ำยกำแฟที่มียำลดน้ำหนักผสมยำลดน้ำหนัก
ปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพและบริการสวยซ่อนเสี่ยง
3. ลักลอบจำหน่ำยยำลดน้ำหนักโดยไม่ใช่แพทย์
ปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพและบริการสวยซ่อนเสี่ยง
4. พบกำรจำหน่ำยบิ๊กอำยในร้ำนชำ/แผงลอย
ปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพและบริการสวยซ่อนเสี่ยง
5. พบกำรจำหน่ำยกลูตำไธโอน วิตำมินซี ไม่มีอย.
เตือนวัยรุ่นไทยที่ฉีดกลูต้าไธโอน หวังให้ผิวขาวเหมือนดาราเกาหลี เสี่ยงตา
บอด-มะเร็ง แฉ อย.ไม่เคยรับรอง
ปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพและบริการสวยซ่อนเสี่ยง
6. พบกำรลักลอบจัดฟันแฟชั่นผิดกฎหมำย
- จับร้ำนดัดฟันแฟชั่นกลำงเมืองอุดรฯ-ลักลอบเปิดวัยรุ่นแห่ใช้บริกำรเพียบ
- ตำรวจภำค 5 บุกจับร้ำนดัดฟันแฟชั่นให้นักเรียน นักศึกษำ กลำงเมือง
เชียงใหม่ ตรวจสอบพบไม่ได้มำตรฐำน เสี่ยงต่อกำรติดเชื้อโรค โดยเปิดเป็น
ร้ำนรับดูดวงบังหน้ำ
ปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพและบริการสวยซ่อนเสี่ยง
7. พบกำรลักลอบฉีดกลูตำไธโอน/วิตำมินซี/โบท็อก
ปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพและบริการสวยซ่อนเสี่ยง
8. การเสริมความงามด้วยเทคนิคไอออนโตฯและโฟโนโฟเรสิส
• เครื่องไอออนโตโฟเรสิส และเครื่องโฟโนโฟเรสิส เป็นเครื่องมือ
แพทย์ที่ต้องใช้โดยแพทย์ หรือนักกายภาพบาบัด เนื่องจากมีข้อ
ควรระวัง และข้อห้ามใช้กับผู้ป่วยที่มีโรค หรือมีความผิดปกติ
ของร่างกายมากมาย นอกจากนี้สถานบริการเสริมความงาม
หลายแห่งที่มีการนาเทคนิคไอออนโตโฟเรสิสและ
• เทคนิคโฟโนโฟเรสิสมาผลักดันเครื่องสาอางเข้าสู่ผิวหนัง มักมี
การอวดอ้างโฆษณาเกินจริงโดยจูงใจลูกค้าว่า สามารถทาให้ผิว
ขาวใส เต่งตึง ลดรอยเหี่ยวย่น
โฆษณำเข็มขัดกระชับสัดส่วน
กำรขออนุญำตกับ อย.หรือสำนักงำนสำธำรณสุขจังหวัดโดยข้อบ่งใช้และใช้
ประโยชน์ของเข็มขัด คือ
• ช่วยผ่อนคลำยกล้ำมเนื้อเฉพำะที่หรือทำให้กล้ำมเนื้อหดตัวเป็นจังหวะ
• เพิ่มกำรไหลเวียนโลหิตเฉพำะที่
กำรโฆษณำโดยอ้ำงสรรพคุณต่ำง ๆ เช่น ลดน้ำหนัก ลดไขมัน ขจัดเซลลู
ไลท์ กระชับสัดส่วน สำมำรถใช้แทนกำรออกกำลังกำย อื่น ๆ เป็ นกำร
โฆษณำที่โอ้อวด เนื่องจำกไม่มีผลกำรทดลองหรือทดสอบทำงคลินิกหรือ
ทำงวิทยำศำสตร์ ที่น่ำเชื่อถือ อ้ำงอิง
ปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพและบริการสวยซ่อนเสี่ยง
8. กำรโฆษณำโอ้อวดเกินจริง
สิ่งที่ต้องช่วยกันทำ !!!
• ตรวจสอบเฝ้ ำระวังผลิตภัณฑ์สุขภำพสวยซ่อนเสี่ยงและบริกำร
ด้ำนควำมงำมผิดกฎหมำย
• ตรวจสอบเฝ้ ำระวังโฆษณำ (ทำงำนประจำแต่เน้นผลิตภัณฑ์
สุขภำพซ่อนเสี่ยง) ตำมแบบฟอร์มในเล่ม beautiful
• กำรรับและตรวจสอบเรื่องร้องเรียน
การตรวจสอบฉลาก
เน้นผลิตภัณฑ์สุขภำพสวยซ่อนเสี่ยง
การตรวจสอบฉลากเครื่องสาอาง
ฉลำกเครื่องสำอำงทุกชนิด จะไม่มีเครื่องหมาย อย. แต่ต้องแสดง
“เลขที่ใบรับแจ้ง” ซึ่งประกอบด้วยตัวเลข 10 หลัก ดังนี้
ฉลากเครื่องสาอางดูอะไรบ้าง
Herbal Shampoo ไพรพฤกษาแชมพู
ผสมสมุนไพรมะกรูด
(KAFFIRLIME SHAMPOO)
มีส่วนผสมของน้ามะกรูดและกลิ่นมะกรูดตามธรรมชาติ เนื้อครีม
เข้มข้น นุ่มละมุนช่วยให้ผมนุ่มสลวยมีน้าหนัก จัดทรงง่ายทะนุถนอม
เส้นผมให้แข็งแรงดูเงางามตามธรรมชาติ
วิธีใช้ : ชโลมแชมพูพอประมาณลงบนผมที่เปียก ขยี้เบา ๆ ให้ทั่วจน
เกิดฟอง แล้วล้างออกด้วยน้าสะอาด ควรใช้คู่กับครีมนวดผมผสม
สมุนไพรมะกรูด
ผลิตโดย : กลุ่มไพรพฤกษา114/1 หมู่ 8 ต.บ้านไร่ อ.บ้านไร่ จ.อุทัยธานี
ส่วนประกอบสาคัญ
น้ามะกรูด 75 %
Sodium lauryl ether sulfate 10 %
Cocamine diethanolamide 5 %
Amphoteric surfactants 5 %
Acrylate copolymer 5 %
ปริมาณสุทธิ 400 มิลลิลิตร
ผลิตวันที่ 8 พฤศจิกายน 2554
หมดอายุวันที่ 7 พฤศจิกายน 2555
เลขที่ผลิต 3/2554 ใบรับแจ้งเลขที่ 10-1-5400001
ไพรพฤกษา
แชมพู
ผสมสมุนไพรมะกรูด
เพิ่มความสดชื่นด้วยความมั่นใจในคุณค่า
ของสมุนไพรไทยจากธรรมชาติ
2.ประเภทหรือชนิดของเครื่องสาอาง
1. ชื่อเครื่องสาอางและชื่อ
ทางการค้า
4.วิธีใช้เครื่องสาอาง
5.ชื่อและที่ตั้ง
ของผู้ผลิต
3.ส่ ว น ป ร ะ ก อ บ
สาคัญ
6. ปริมาณสุทธิ
8. วันเดือนปีที่ผลิต
9. วันเดือนปีที่หมดอายุ
7. เลขที่แสดงครั้งที่ผลิต
11. เลขที่ใบรับแจ้ง
คาเตือน : ควรระวังไม่ให้แชมพูเข้าตาอาจทาให้ระคาย
เคืองตา
10.คาเตือน
ตัวอย่างฉลากเครื่องสาอาง
การตรวจสอบฉลากอาหาร
ฉลำกต้องมีเครื่องหมำย อย. ฉลำกไม่ต้องมีเครื่องหมำย อย.
อำหำรควบคุมเฉพำะ เช่น เครื่องดื่มและอำหำรใน
ภำชนะบรรจุที่ปิดสนิท นมพร้อมดื่ม (ผลิตจำก
นมโค) ไอศกรีม นมดัดแปลงสำหรับทำรก เป็น
ต้น
อำหำรที่กำหนดคุณภำพหรือมำตรฐำน เช่น เกลือ
บริโภค ผลิตภัณฑ์เสริมอำหำร น้ำบริโภคใน
ภำชนะบรรจุที่ปิดสนิท น้ำแข็ง น้ำมันพืช น้ำนม
ถั่วเหลืองในภำชนะบรรจุที่ปิ ดสนิทอำหำรกึ่ง
สำเร็จรูป น้ำปลำ ชำ กำแฟ เป็นต้น
อำหำรที่ต้องมีฉลำก เช่น ผลิตภัณฑ์จำกเนื้อสัตว์
หมำกฝรั่งและลูกอม อำหำรสำเร็จรูปที่พร้อม
บริโภคทันที อำหำรพร้อมปรุง เป็นต้น
อำหำรที่ได้รับกำรยกเว้น เช่น น้ำนมถั่ว
เหลือง และ น้ำผึ้งที่สถำนที่ผลิตไม่เข้ำข่ำย
โรงงำน เป็นต้น
อำหำรทั่วไปที่ไม่ผ่ำนกำรแปรรูป เช่น
ข้ำวสำร ผักสด เนื้อสัตว์สด เป็นต้น
ฉลำกไม่ต้องมีเครื่องหมำย อย. แต่หำกเป็น
อำหำรทั่วไปที่เป็ นอำหำรแปรรูปที่บรรจุใน
ภำชนะพร้อมจำหน่ำย เช่น เส้นก๋วยเตี๋ยวแห้ง
น้ำตำลทรำย พริกไทย พริกป่ น เป็นต้น อำจ
แสดงเครื่องหมำย อย. บนฉลำกได้ (กรณี
ผู้ผลิตยื่นขอเลขสำรบบอำหำร)
ฉลำกอำหำรดูอะไรบ้ำง
ชื่ออาหาร
แสดงชื่อสามัญที่ใช้เรียกอาหาร
ตามปกติช่วยให้เราซื้ออาหารได้
ตรงตามที่เราต้องการ เช่น
บะหมี่กึ่งสาเร็จรูป
เครื่องหมำย อย.
จะมีตัวเลข 13 หลัก ในกรอบ
เครื่องหมำย อย. aa-x- 00000-y- 0000
แสดงว่ำอำหำรนั้นได้ผ่ำนกำรอนุญำต
จำก อย.ซึ่งผ่ำนขั้นตอนในกำร
ตรวจสอบควำมเหมำะสมของสถำนที่
ผลิต สถำนที่นำเข้ำ และคุณภำพของ
ผลิตภัณฑ์ตำมหลักเกณฑ์ที่กำหนด ทำ
ให้เรำเลือกซื้ออำหำรได้อย่ำงมั่นใจมำก
ขึ้น
วันเดือนปีที่ผลิต หรือ วันเดือน
ปีที่หมดอำยุบอกว่ำอำหำรนั้นมีกำร
ผลิตมำนำนเท่ำใด บอกอำยุของอำหำร
ให้รู้ว่ำอำหำรนั้นยังคงปลอดภัยต่อกำร
บริโภคหรือไม่
ชื่อและที่ตั้งผู้ผลิต
ช่วยให้ทราบว่าใครเป็นผู้ผลิตและผลิตที่
ใด กรณีมีปัญหาเกี่ยวกับอาหารนั้น จะ
สามารถติดต่อสอบถาม หรือร้องเรียน
กับ อย. ได้
ส่วนประกอบที่สำคัญ
บอกส่ วนประกอบเป็ นร้อยละ
เรี ยงจากมากไปน้อย ให้รู้ว่ามี
ส่วนประกอบอะไรในปริมาณเท่าไร
สามารถใช้เป็นข้อมูลเปรียบเทียบใน
การเลือกซื้อว่ายี่ห้อใดมีเนื้ออาหาร
มากว่าและตรงตามที่ต้องการได้
ปริมำณสุทธิ
บอกปริมาณอาหารส่วนทีไม่รวม
ภาชนะบรรจุช่วยให้เราเปรียบเทียบ
อาหารชนิดเดียวกันได้
คำเตือน
อาหารบางอย่างอาจก่อให้เกิดการ
แพ้หรืออันตรายต่อผู้บริโภค
จึงควรระบุคาเตือนไว้อย่างชัดเจน
วิธีปรุงหรือวิธีใช้และวิธีกำรเก็บ
รักษำ
อาหารบางชนิดต้องให้ความร้อนตาม
อุณหภูมิและเวลาที่กาหนดก่อนจึงจะ
บริโภคได้ และอาหารบางชนิดจะต้องเก็บ
รักษาที่อุณหภูมิเท่าไรเพื่อยืดอายุการเก็บ
รักษา เป็นต้น
ข้อควำมแสดงถึงกำรปรุงแต่ง
(ถ้ำมีกำรใช้)เช่น ข้อควำม “ใช้วัตถุกัน
เสีย” “เจือสีธรรมชำติ” “เจือสีสังเครำะห์”
ฯลฯ
ฉลำกโภชนำกำร
ข้อมูลในกรอบสี่เหลี่ยมที่จะ
บอกเราว่าหากเราบริโภคอาหาร
นั้นตามปริมาณที่ระบุไว้เราจะ
ได้พลังงานและสารอาหารเท่าใด
เครื่องดื่มน้าใบเตย
ตรา ใบเตยหอม
ปริมาณสุทธิ 200 มิลลิลิตร
ส่วนประกอบโดยประมาณ
น้าใบเตย 95% น้าตาล 5%
เก็บรักษาไว้ที่อุณหภูมิตู้เย็น
ควรบริโภคก่อน 25 เมษายน 2554
ผลิตโดย
กลุ่มชุมชนบ้านใหม่
75/2 ต.บ้านใหม่ อ. ปากเกร็ด จ.นนทบุรี
11120
10-1-11149-1-0100
ฉลำกต้องมีเครื่องหมำย อย. ฉลำกไม่ต้องมีเครื่องหมำย อย.
1. ถุงยำงอนำมัย
2. ถุงมือสำหรับกำรตรวจโรค
3. ถุงมือสำหรับกำรศัลยกรรม
4. ชุดตรวจที่เกี่ยวข้องกับกำรติดเชื้อเอชไอวี
5. เลนส์สัมผัส (คอนแทคเลนส์)
ตัวอย่ำงเครื่องหมำย อย. เช่น
ควำมหมำย ผ. = ผลิต
น. = นำเข้ำ
กลุ่มที่ไม่มีเครื่องหมำย อย. แต่ต้องมีเลขที่แจ้งรำยกำร
ละเอียด เครื่องมือแพทย์บนฉลำก ได้แก่
1. เครื่องใช้หรือผลิตภัณฑ์ที่ใช้เพื่อกำยภำพบำบัด เช่น
เครื่องนวด เครื่องสั่นสะเทือน เครื่องอุลตรำซำวด์ เครื่อง
หรืออุปกรณ์ที่ให้ผลบำบัดด้วยกระแสไฟฟ้ ำ เป็นต้น
2. เครื่องตรวจวัดระดับหรือปริมำณ แอลกอฮอล์ในร่ำงกำย
3. เต้ำนมเทียมซิลิโคนใช้ฝังในร่ำงกำย
4. เครื่องหรืออุปกรณ์ที่ใช้ภำยนอกเพื่อเสริมหรือกระชับเต้ำ
นม
กลุ่มเครื่องมือแพทย์ทั่วไป
ไม่มีเครื่องหมำย อย. ได้แก่เครื่องมือแพทย์อื่นๆ
นอกเหนือจำกรำยกำรที่ระบุไว้
การตรวจสอบฉลากเครื่องมือแพทย์
บิ๊กอำย
• สังเกตจำกฉลำกภำษำไทยที่แสดงเครื่องหมำย อย. ที่มีเลขที่
ใบอนุญำตเครื่องมือแพทย์และสังเกตรำยละเอียดบนฉลำก เช่น
กำรใช้คอนแทคเลนส์ควรได้รับกำรสั่งใช้และตรวจติดตำมทุกปี
โดยจักษุแพทย์หรือผู้ประกอบโรคศิลปะโดยอำศัยทัศนมำตร
ศำสตร์เท่ำนั้น ค่ำสำยตำ ขนำดเส้นผ่ำนศูนย์กลำง รัศมีควำมโค้ง
ระยะเวลำใช้งำน เช่น “ใช้งำนได้ไม่เกิน 1 วัน” และ เดือน ปี ที่
หมดอำยุ
การตรวจสอบฉลากเครื่องมือแพทย์
ตัวอย่ำงฉลำกเลนส์สัมผัส
ฉลำกถุงยำงอนำมัย
• เป็นการแสดงว่าถุงยางอนามัยดังกล่าวได้รับอนุญาตจาก
สานักงานคณะกรรมการอาหารและยาแล้วหรือยัง โดยสังเกต
ข้อความที่แสดง ตามตัวอย่างด้านล่าง ใบอนุญาตเครื่องมือแพทย์
ที่ อย. ผ. ../ปี พ.ศ. ในกรณีที่เป็นการผลิตในประเทศ หรือ อย.
น…/ปี พ.ศ. ในกรณีที่เป็นการนาเข้า ฯ
ถุงมือสำหรับกำรตรวจโรค
การตรวจสอบฉลากยา
• ยำทุกชนิดจะไม่มีเครื่องหมำย อย. บนฉลำก แต่จะต้องแสดงเลขที่รหัส
ใบสำคัญกำรขึ้นทะเบียนตำรับยำ เช่น ทะเบียนยำเลขที่ 1A 99/46, 2A 91/46
Reg. No. 1C 55/54 เป็นต้น
• ยกเว้นยำที่ผลิตโดยหน่วยงำน กระทรวง ทบวง กรม ทีมี่หน้ำทีป้ องกัน
หรือบำบัดโรค อำทิ สภำกำชำดไทย องค์กำรเภสัชกรรม กฎหมำยยกเว้น
ให้ไม่ต้องยื่นขอใบอนุญำตกำรผลิตยำจำก อย. และไม่ต้องขึ้นทะเบียน
ตำรับยำ อำจไม่มีเลขทะเบียนตำรับยำปรำกฏบนฉลำก
การตรวจสอบฉลากยา
ตัวอักษรที่เลขทะเบียนยำ มีควำมหมำยดังต่อไปนี้
เช่น ทะเบียนยำเลขที่ G 70/48 หรือ Reg. No. 70/48
ทะเบียนยำเลขที่ 1 A 9999/46 ยำแผนปัจจุบัน
ยำแผนโบรำณ
ฉลากยาดูอะไรบ้าง
• ชื่อสำมัญทำงยำ หรือส่วนประกอบของยำ
• วันที่ผลิต วันหมดอำยุ
• ข้อห้ำมใช้ คำเตือน ข้อควรระวัง
• เลขทะเบียนตำรับยำ ที่แสดงบนฉลำก
• ข้อควำม ยำอันตรำย หรือ ยำควบคุมพิเศษ
• ชื่อและที่ตั้งของผู้ผลิต/นำสั่ง หรือผู้แทนจำหน่ำย
การตรวจสอบฉลากวัตถุอันตราย
ฉลำกต้องมีเครื่องหมำย อย. ฉลำกไม่ต้องมีเครื่องหมำย อย.
เช่น ผลิตภัณฑ์ป้ องกันกำจัด/ไล่แมลง
ผลิตภัณฑ์กำจัดหนู ผลิตภัณฑ์ทำควำม
สะอำดพื้นผิวประเภท กรด-ด่ำง ผลิตภัณฑ์
ฆ่ำเชื้อที่ใช้ในบ้ำนเรือน ผลิตภัณฑ์ลบคำผิด
น้ำยำล้ำงจำน ผลิตภัณฑ์น้ำมันตระไคร้หอม
พ่นยุง เป็นต้น
ตัวอย่ำง เครื่องหมำย อย. เช่น
ผลิตภัณฑ์ที่ได้รับกำรยกเว้นไม่ต้องแสดงเครื่องหมำย
อย. ได้แก่ ก้อนดับกลิ่น/ลูกเหม็น ผลิตภัณฑ์ลบหรือแก้
คำผิดที่มีน้ำเป็นตัวทำละลำย เทปลบคำผิด
ผลิตภัณฑ์ที่ไม่ต้องมีเครื่องหมำย อย.แต่ต้องมีเลขที่รับ
แจ้ง (“เลขที่รับแจ้ง xxx/25xx”) ได้แก่
1. ผลิตภัณฑ์ที่ใช้ในบ้ำนเรือนหรือทำงสำธำรณสุขเพื่อ
ประโยชน์แก่กำรทำควำมสะอำดพื้น ฝำผนัง เครื่อง
สุขภัณฑ์ และวัสดุต่ำงๆหรือกำรแก้ไขกำรอุดตันของท่อ
หรือทำงระบำยสิ่งปฏิกูล
2. ผลิตภัณฑ์ที่ใช้เพื่อประโยชน์ในกำรทำให้เกิดกำรยึด
หรือติดกันของพื้นผิวของวัสดุ
3. ผลิตภัณฑ์ที่ใช้เพื่อประโยชน์ในกำรฆ่ำเชื้อโรคหรือ
กำจัดกลิ่นในสระว่ำยน้ำ
สรุปฉลากผลิตภัณฑ์สุขภาพ
• สังเกตฉลำกผลิตภัณฑ์
• อำหำร >>>> เครื่องหมำย อย. (เลขสำรบบ)
• ยำ >>>> เลขทะเบียนยำ
• เครื่องสำอำง >>>> เลขที่ใบรับแจ้ง
• เครื่องมือแพทย์ >>>>เครื่องหมำย อย. เครื่องมือแพทย์
• วัตถุอันตรำย >>>> เครื่องหมำย อย. วัตถุอันตรำย
>>>> เลขที่รับแจ้ง xxx/25xx
aa-x- 00000-y- 0000
1 A 9999/46
10-1-53-99999

เนื้อหาบท5 การตรวจฉลากผลิตภัณฑ์สุขภาพ