Download as PDF, PPTX
สุรษฏรธานี 210355
- 1. โครงการจ ัดอบรมเชงปฏิบ ัติการหล ักสูตรการดูแลร ักษา และปองก ันการเกิดภาวะแทรกซอนในผูปวยเบาหวานและความด ันโลหิตสูง ิ ้ ้ ้่ 21 มีนาคม 2555 เรียวพลอย กาศพร้อม และ ธ ัญญชล พงษ์อม ิ่ นักกาหนดอาหาร โรงพยาบาลนพรัตนราชธานี 1
- 2. การควบคุมอาหารในผู้ป่วยเบาหวาน เกิดการเรียนรู้สู่ การปรับพฤติกรรมการบริโภคอาหารทีถูกต้ อง ่ เพือให้ ผู้ป่วยได้ รับสารอาหารอย่ างเพียงพอและเหมาะสม ่ ให้ ผู้ป่วยรู้จักวิธีทถูกต้ องในเรื่องการควบคุมอาหารเพือลดนาหนัก ี่ ่ ้ ผู้ป่วยนาไปปฏิบัตได้ เพือควบคุมระดับนาตาลในเลือดระยะยาว ิ ่ ้ 2
- 3. กระบวนการ การเผาผลาญอาหาร กระเพาะอาหาร ตับ ตับอ่อน – เบต้ าเซลล์ สร้ างอินสุ ลน ิ กล้ ามเนือ ้ เซลล์ไขมัน 3
- 4. กระบวนการ การเผาผลาญอาหาร กระเพาะอาหาร ตับ ตับอ่อน – เบต้ าเซลล์ สร้ างอินสุ ลน ิ กล้ ามเนือ ้ เซลล์ไขมัน 4
- 5. อะไรบ้างทีเ่ กียวข้องกับอาหารและผู ป่วยควรเรียนรู้ ่ ้ รู้จกอาหารหลัก 5 หมู่ ั รู้จกเลือกกินอาหารหลากหลาย ไม่ซ้ าซาก ั รู้จกวิธดูแลน้าหนักตัวให้เทมาะสม ั ี รู้ว่าอาหารชนิดใดย่อยแล้วให้น้าตาลบ้าง รู้ว่าคาร์ โบไฮเดรตมีในอะไรบ้าง 5
- 6.
- 7.
- 8.
- 9. ความหมายของการควบคุมอาหาร ่ - ไม่ใชการอดอาหาร ่ - ไม่ใชงดอาหาร แต่ ควบคุมคุณภาพอาหาร ควบคุมปริมาณอาหาร เวลาในการบริโภคอาหาร 9
- 10. ข้ าวกล้ องข้ าวโอ๊ต ข้ าวเหนียว ขนมจีน หมีกรอบ ข้ าวมัน ่ ข้ าวซ้ อมมือ วุ้นเส้ น เส้ นใหญ่ บะหมี่ คุกกี้ เค้ ก พาย โดนัท ขนมปังหยาบ(โฮลวีต) ขนมปังขาว มันทอด กล้ วยทอด เผือก มัน เส้ นหมี่ นาตาล แยม เยลลี่ ้ ทอฟฟี่ ขนมหวาน 10
- 11. ผลไม้สด ส้ม ชมพู่ ทุเรียน อาโวคาโด มะม่วงสุก กล้วย ฝรัง แคนตาลูป ่ ผลไม้ตากแห้ง ขนุน น้อยหน่า มะละกอ แตงโม สาลี่ ลาไยแห้ง มะขามสุก ละมุด ลาไย ลินจี่ ้ แก้วมังกร แอปเปิล สัปปะรด องุน ่ 11
- 12. ค่าดัชนีน้าตาล (GLYCEMIC INDEX) ดัชนีนาตาลบอกให้ รู้ว่าอาหารชนิดใดเมื่อรับประทานเข้ าไป ้ แล้วให้ นาตาลในเลือดสู ง ผักแทบทุกชนิดมีค่าดัชนีนาตาลต่า ควรกิน ้ ้ ผักให้ มาก ๆ โดยเฉพาะผักประเภทใบและถั่วสด เช่ น ผักกวางตุ้ง ผักคะน้ า ผักกาดขาว ผักบุ้ง ผักกระเฉด มะระ มะเขือยาว ถั่วงอก ถั่ว แขก ถั่วฝักยาว ฯลฯ อาหาร เปอร์ เซนต์ นาตาลในเลือด ้ าตา ก โค 100 ครอท คอร์เ ค ั ั เท า ง ฯ ฯ 80-90 ัง า้ 70-90 ัง า ก ้ กเกด 60-69 าเกตต า โ ด า ้ ้ า ้ 40-49 เ ถั ถั ดา อ เ ด 30-39 โ เกร์ต(ไ า ) ะเ อเท ถั ง ถั เ อง 10-19 12
- 13. อาหารทีมค่าดัชนีนาตาลสู ง และอาหารทีมค่าดัชนีนาตาลตา ่ ี ้ ่ ี ้ ่ อาหารทีมคาดัชนี ่ ี ่ อาหารทีมคาดัชนี ่ ี ่ น้ าตาลสูง น้ าตาลตา ่ 100% 40% Glucose Glucose Time Time Glucose, GI = 100 Lentils, GI = 40 13
- 14. กร๊ าฟของน ้าตาลในเลือดหลังกินคาร์โบไฮเดรตชนิดต่างๆ 14
- 15. น้าตาลต่า หากนาตาลในเลือดตากว่ า70mg/dl ให้ คาร์ โบไฮเดรต 15 กรัม ้ ่ 10-20 นาที ไม่ ดขนให้ เพิมอีก 15 กรัม ได้ จาก ี ึ้ ่ นาหวาน 1 ช.ต. ้ นาผลไม้ ½ แก้ ว ้ นาอัดลม 90 cc. ้ ลูกเกด 2 ช.ต. หากนาตาลในเลือดปกติ สามารถทานข้ าวได้ เลย ้ 15
- 16.
- 17. เนือปลา ไข่ขาว ้ เนือติดมัน,หนัง ้ หมูเนือแดงเลาะมันออก ้ เนือไก่ตมไม่ตดหนัง ้ ้ ิ เครืองในสัตว์ ่ ไข่ทงฟอง ไก่ตดหนัง ั้ ิ เต้าหูขาว ถัวแดง ถัว ้ ่ ่ ไข่เจียว ไก่ทอด ปลากระป๋องในน้ามัน เหลือง ถัวปากอ้า ่ ปลาทอด แคปหมู ปู กุง ถัวลิสง ้ ่ หมูกรอบ ไส้กรอก ไข่เค็ม ถัวเปลือกแข็ง ่ เมล็ดพืช 17
- 18. การเลือกชนิดของไขมัน ไขม ันจากพืช น้ ามันข ้าวโพด น้ ามันมะกอก น้ ามันราข ้าว น้ ามันถั่วลิสง น้ ามันดอกทานตะวัน น้ ามันถั่วเหลือง น้ ามันดอกคาฝอย น้ ามันปาล์มโอเลอิน 18
- 19. คาโนล่า มะกอก ราข้าว ทานตะวัน SFA ข้าวโพด MUFA ถั่วเหลือง PUFA ปาล์ม มะพร้าว ปริมาณที่ WHO 0% 20% 40% 60% 80% 100% ั ่ อ้างอิงจากบทความ การเลือกบริโภคนาม ันพืชจากสดสวนของกรดไขม ัน ้ 19 โดย ล ัดดาว ัลย์ กรรณนุช ผูอานวยการสาน ักพ ัฒนาผลิตภ ัณฑ์ขาว กรมการข้าว ้ ้
- 20. การปรุงอาหารที่ใช้ไขมัน เขียว น้าสลัดชนิดไม่มนามัน ี ้ เหลือง น้าสลัดไขมันต่า แดง มาการีนแข็ง มายองเนสไร้ไขมัน มายองเนสไขมันต่า เนย เบคอน น้ามันพืช น้ามันหมู 20
- 21. การเลือกเครื่องดื่มต่างๆ เขียว น้าเปล่า ชาจีน เหลือง กาแฟร้อน แดง เหล้า เบียร์ ไวน์ น้าอัดลม น้าสมุนไพรทีไม่ ่ น้าตาล+ เติมน้าตาล น้าหวาน โอเลียง ้ ครีมเล็กน้อย ชาดาเย็น เครื่องดืมรสผลไม้ ่ 21
- 22. ดื่มอย่างไรถึงเรียกว่าดี การดื่มแอลกอฮอล์ 30 cc. /วัน หรือ เบียร์ 2 แก้ว/วัน จะมี ผลดีต่อหัวใจและหลอดเลือด แต่ถ้าดื่มเกิน 30cc. /วัน จะทาให้หัว ่ ใจเต้นผิดจังหวะ ทาให้ความดันสูง เพิมการสังเคราะห์ไตรกรีเซอไรด์ และทาให้ไขมันอิ่ มตัวเพิมขึ้นและถ้าใช้ยากินจะทาให้ คลื่นไส้ อาเจียน ปวด ่ ศรีษะ และถ้าใช้ยาฉีดจะไปยับยั้งการสร้างกูลโดสที่ตับ หากดื่ม ขณะท้องว่างจะทาให้น้าตาลต่าหมดสติได้ อ ้างอิง AM.J kidney Dis 1992,-33 22
- 23. ควบคุมปริมาณ คือ การกาหนดปริมาณการ รับประทานอาหารให้พอดีกับที่รางกาย ่ ควรได้รับ งดการกินจุบจิบตลอดเวลา 23
- 24. คานวณพล ังงานจากนาหน ักทีควรจะเปนและระดับกิจกรรม ้ ่ ็ กิจกรรมน้อย กิจกรรมปำนกลำง กิจกรรมมำก กิโลแคลอรี /น้ ำหนัก 1 กก กิโลแคลอรี /น้ ำหนัก 1 กก กิโลแคลอรี /น้ ำหนัก 1 กก อ้วน 20 25 30 ปกติ 25 30 40 ผอม 30 35 45 Ex. เช่น IBW = 60 kg. BMI=17 Kg/m2 ออกกาลังน้อย พลังงานทีควรจะได้รบ= 60x30 = 1,800 kcal. ่ ั 24
- 25. ตารางแนะนาปริมาณอาหารทีแต่ ละคนควรกินในแต่ ละวัน ่ กลุ่มอาหารที่ควร เด็กอายุ 6-13ปี วัยรุ่นหญิงชายอายุ14-25 ปี หญิงชายทีใช้ พลังงานมากๆ เช่ น ่ กินใน 1วัน หญิงวัยทางานอายุ25-60ปี ชายวัยทางานอายุ25-60 ปี เกษตรกร,นักกกีฬาควรได้ ผู้สูงอายุ 50 ปี ขึนไป ้ ควรได้ พลังงานวันละ พลังงาน ควรได้ พลังงานวันละ1,600 กิโล 2,000กิโลแคลอรี วันละ 2,400 กิโลแคลอรี่ แคลอรี ข้ าว-แปง ้ 8 ทัพพี 10 ทัพพี 12 ทัพพี ผัก 4(5) ทัพพี 5 ทัพพี 6 ทัพพี ผลไม้ 3(4)ส่ วน 4 ส่ วน 5 ส่ วน เนือสัตว์ ้ 6 ช้ อนกินข้ าว 9 ช้ อนกินข้ าว 12 ช้ อนกินข้ าว นม 2(1) แก้ว 1 แก้ว 1 แก้ว ้ ้ ้ นาม ัน นาตาล เกลือ ใชนอยเท่าทีจาเปน ้ ่ ็ 25
- 26.
- 27. ท ัพพี: ใชในการตวงนับปริมาณอาหาร ้ กลุมข้าว-แปง และกลุมผ ัก ่ ้ ่ 27
- 28. คาร์โบไฮเดรต 15 กรัม ให้โปรตีน 2-3 กร ัม ให้พล ังงาน 80 กิโลแคลลอรี่ 28
- 29. ผ ักสุก 1ท ัพพี ให้พล ังงาน 25 กิโลแคลอรี Prot 2 กร ัม CHO 5 กร ัม 29
- 30. ้ ้ ชอนกินข้าว : ใชในการตวงน ับปริมาณ ้ ั กลุมอาหารเนือสตว์ ่ 30
- 31.
- 32. ่ ้ สวน :ใชในการน ับปริมาณกลุมผลไม้ ่ 32
- 33. ่ ผลไม้ 1 สวนให้คาร์โบไฮเดรต15 กร ัม 33
- 34. หมวดไขมัน 34
- 35.
- 36. ตัวอย่ างอาหารแลกเปลี่ยน ขนมตะโก้ 1 ชิน ได้ งงา เทากับ ้ ั ข้าว 1 ทัพพี + ไขมัน 1 ช้อนชา ให้พลังงาน 125 กิโลแคลอรี่ + 36
- 37. ตัวอย่าง จานอาหาร PLATEMODEL - Plate model หรือ plate method เป็ นวิธีง่ายๆ ในการวางแผนอาหาร ในการ ป้ องกันและควบคุมเบาหวาน และเพือให้ ได้ สารอาหารโดยไม่ ต้องชั่งตวงอาหาร ่ - มาจาก Idaho Plate Method - จานขนาดเส้ นผ่ าศูนย์ กลาง 9 นิว หรือ 23 ซม. ้ - เติมผัก ½ จาน - เติมข้ าว / แป้ ง /ธัญพืชไม่ ขัดสี ¼ จาน - เติมเนือสั ตว์ ไขมันต่า /อาหารทดแทนเนือสั ตว์ ¼ จาน ้ ้ - ผลิตภัณฑ์ นมไขมันตา / นมถั่วเหลือง 240 มล. ่ - ผลไม้ 1 ส่ วน 37 ั อ ้างโดย ศลยา คงสมบรูณ์ สมาคมผู ้ให ้ความรู ้โรคเบาหวานแห่งประเทศไทย
- 38. หลักการจัดอาหารสาหรับผู้ป่วย DM ตามIdaho คือ ใ ้ งงา 1,400 กโ ค อร/ ั ั าเอา ทาง การ บคาร์โบไฮเดรต าร ใช้ ั ต ะ อใ คาร์ โบไฮเดรต 45 กรั ้ รอ 3 คาร์บ อา ารทตักใ จา ไ ค ร งเก 1/3 ั อ ้างโดย ศลยา คงสมบรูณ์ สมาคมผู ้ให ้ความรู ้โรคเบาหวานแห่งประเทศไทย
- 39. ั ่ แนะนาสดสวนอาหาร สาหรับผูเปนเบาหวาน ้ ็ ผ ัก ครึงจาน, ข้าว ¼ จาน, เนือสตว์ ¼ จาน ่ ้ ั 39
- 40. - แบบแผนการกินทีดต่อสุ ขภาพ ให้ สารอาหารทีสมดุล ่ ี ่ - มีไขมันต่า - ช่ วยให้ การกระจายปริมาณคาร์ โบไฮเดรตระหว่ างวันดีขน ึ้ - ให้ ใยอาหาร - ให้ วตามิน แร่ ธาตุ สารต้ านอนุมูนอิสระและพฤษเคมีสูงจาก ิ การเพิม ผัก ผลไม้ มาก ่ ั อ ้างโดย ศลยา คงสมบรูณ์ สมาคมผู ้ให ้ความรู ้โรคเบาหวานแห่งประเทศไทย 40
- 41. การเลือกผัก เลือกผักที่มีแปงน้ อย ปริมาณมากกว่ า หรือ เท่ ากับ 1 ถ้ วย ้ วิตามิน C / B แร่ ธาตุ สารแอนตีออกซิแดนซ์ ้ พฤษเคมี ใยอาหาร พลังงานต่า ช่ วยลดนาหนักได้ ้ ั อ ้างโดย ศลยา คงสมบรูณ์ สมาคมผู ้ให ้ความรู ้โรคเบาหวานแห่งประเทศไทย
- 42. ผูหญิงกินอย่างไร??? ้ ้ มือหล ัก ้ ้ มือว่าง 1 มือ ผูหญิง ้ 2- 3 ท ัพพี 1-2 ท ัพพี + 3-4ถอนโต๊ะ 42
- 43. ผูชายกินอย่างไร??? ้ ้ มือหล ัก ้ มือว่าง ผูชาย ้ 3-5ท ัพพี 2-3ท ัพพี นมจืดขาดม ันเนย 1 แก้ว ้ 3-4 ชอนโต๊ะ 43
- 44. การน ับคาร์บข้าว 1ท ัพพี + + ข้าว/แปง ้ = = = = = ผลไม้ = = = นม = = ผ ัก + + 44
- 45.
- 46. สารอาหารทีสาคัญกับโรคความดันโลหิตสู ง ่ สารอาหารที่ได้รับแล้วทาให้ความดันโลหิตสูงขึ้น - sodium - lipid - protein - carbohydrate 46
- 47. สารอาหารที่สาคัญกับโรคความดันโลหิตสูง (ต่อ) .สารอาหารที่ได้รับแล้วช่วยลดความดันโลหิต - potassium - magnesium - calcium - สมดุลของสารอาหาร 47
- 48. SODIUM กลไกของโซเดี ยมต่อการเพิมขึ้นของความดั นโลหิตเมื่อ ่ ได้รับมากกว่า 2.3 g/d มีผลทาให้ความโลหิตเพิมขึ้น่ 3-6 มิลลิเมตรปรอทโดย Na จะดึงน้าระหว่างเซลเข้าสู่ ่ หลอดเลือดเพือปรับสมดุล ต่อมหมวกไตจะกักเก็บน้าทา ให้ปสวะน้อยลงความดันโลหิตก็จะสูงขึ้นการใช้ยาก็จะได้ผล ั น้อยลงด้วย 48
- 49. SODIUM อาหารที่มโซเดี ยมสูง ี 2.3 กรัมได้จาก - เกลือ 1 1/4 ช้อนชา - น้าปลาหรือซอสที่มีเกลือ 10 % = 4.5 ช้อนชา 49
- 50.
- 51.
- 52.
- 53.
- 54. ไขมันสัตว์ กรดไขมัน กรดไขมัน อิ่มตัว กรดไขมัน ชนิดทรานส์ ไม่อิ่มตัว สัตว์บก • เนยเทียม สัตว์ปีก • เนือปลา ้ • ผลิตแปรรูป กุ้ง หอย ปู ปลาหมึก ั จากสตว์บก หนังสัตว์ ไข่ ไข่ปลา นม เนย เนยแข็ง 54
- 55. ไขมันพืช กรดไขมัน อิ่มตัว • น้ ามันพืชผ่าน • น้ ามัน ขบวนการเติม • ถั่วเหลือง , งา ไฮโดรเจน • ทานตะวัน ไอออน • ราข ้าว , ข ้าวโพด • มะกอก • อะโวคาโด 55
- 56. ตัวอย่ างอาหารที่มไี ขมันอิ่มตัวสูง 56
- 57. Protein มีงานวิจัยรายว่าคนที่กินอาหารที่มีโปรตี นสูง ่ มีผลต่อการเพิมขึ้นของดวามดันโลหิต 57
- 58. carbohydrate มีงานวิจัยทดลองให้คาร์โบไฮเดรตเชิ งเดี่ ยว แก่หนูทดลองทาให้ความดันโลหิตสูงขึ้นแต่ไม่ พบความผิดปกติในคน 58
- 59. อาหารทีมผลต่อการลดลงของความด ันโลหิต ่ ี ี โพแทสเซยม กลไกการที่มีผลต่อการลดลง ความดันโลหิตเพราะโพแทสเซียมจะช่วยขับ โซเดียมออกจากหลอดเลือดและน้าในหลอด เลือดจะลดลงด้วยจึงทาให้การไหลเวียนของ โลหิตเป็ นไปตามปกติความดันโลหิตจึงลดลง 59
- 60. ี ปริมาณความต้องการโพแทสเซยม ี โพแทสเซยม ปริมาณความต้องการ โพแทสเซียม ประมาณ 2 - 6 g/d ได้จาก ผักบุ้ง ชะอม ปวยเล็ง คะน้า บร็อคเคอรี่ ๋ 100 กรัมมีโพแทสเซียม 400 – 500 มิลลิกรัม 60
- 61. ี ปริมาณโพแทสเซยมในอาหาร - ถั่ว ข้าวกล้อง เมล็ดฟกทอง ั - กล้วยสุก มะละกอสุก ลาไย ขนุน 100 กรัมมีโพแทสเซียม 300-400mg 61
- 62. โพแทสเซียม 62
- 63. อาหารทีมผลต่อการลดลงของความด ันโลหิต ่ ี แมกนีเซี ยมกลไกการที่มีผลต่อการลดลง ความดันโลหิตเพราะแมกนีเซียมจะช่วยลด การหดตัวของหลอดเลือดและช่วยกระตุ้น การหลั่งฮอร์โมนprostaglandinเพือไป ่ ่ เพิมการขยายตัวของหลอดเลือดจึงลด ความดันโลหิตลงได้ 63
- 64. แมกนีเซียม • ปกติควรได้ร ับประมาณ20 -28 กร ัม/ว ัน 64
- 65. แคลเซียม ผูที่ได้รับแคลเซียมน้อยกว่า 600 Mg/d ้ จะมีความเสี่ยงต่อการมีความดันโลหิตเพราะถ้า แคลเซียมต่า พาราไทรอยด์ ฮอร์โมน จะเพิม่ ระดับสูงขึ้น มีผลทาให้หลอดเลือดหดตัวเพิม่ แรงดันโลหิตให้สงขึ้น ู 65
- 66. ่ ตารางแสดงปริมาณแคลเซียมในอาหาร อาหาร ปริมาณ ่ แคลเซียม(มก.) นมสดจืดพร่องมันเนย 200 ซี.ซี. 246 โยเกิรต ์ 150 ซี.ซี. 240 ปลาแก้วแห้ง 2 ช้อนโต๊ะ 292 กุงแห้ง ้ 1 ช้อนโต๊ะ 138 เต้าหูขาว ้ 60 กรัม 150 ผักสีเขียวเข้ม 100กรัม 120-250 66
- 67. แคลเซียม 67
- 68. อาหารที่ควรบริโภค - ผัก ผลไม้สดและถั่วเมล็ดแห้ง - อาหารประเภทแปง เช่น ข้าวกล้อง ก๋วยเตี๋ยว ้ - ปลา หมูเนื้อแดง ปลาทะเล - เนื้อไก่ เป็ ดที่ลอกหนังแล้ว 68
- 69. สรุปอาหารที่ควรงด - อาหารรสเค็มและเครื่องปรุงรส - อาหารหมักดอง - ไขมันอิ่ มตัว และผลิตภัณฑ์นมไขมันครบส่วน - อาหารว่างที่มันและหวานจัด เช่น เค้ก ขนมปงบิสกิต ั มันฝรั่งทอด ถั่วลิสง เม็ดมะม่วงหิมพานต์ - เนื้อสัตว์ที่มไี ขมันมาก เช่น หมูสามชั้น กุนเชียง ไส้ กรอก เบคอน - เครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ 69
- 70. ต ัวอย่างอาหาร ทีมขอมูลยืนย ันว่าลดความดันโลหิต ่ ี ้ 70
- 71.
- 72.
- 73. การแลกเปลียนอาหาร ่ หมูชะมวง ได้พลังงานเท่ากับ หมูสามชั้น 8 ช้อนโต๊ะ (4ส่วน) + ไขมัน 7 ช้อนชา + เนื้อสัตว์ 8 ช้อนโต๊ะ + น้าตาลประมาณ 6 ช้อนชา ให้พลังงาน 520 กิโลแคลอรี่ + 73
- 74. การแลกเปลียนอาหาร ่ หมี่จนทบุรผดปู ได้พลังงานเท่ากับ ั ี ั ข้าว 5 ทัพพี + ไขมัน 5 ช้อนชา + เนื้อสัตว์ 4 ช้อนโต๊ะ + น้าตาลประมาณ 3 ช้อนชา ให้พลังงาน 815 กิโลแคลอรี่ + 74
- 75. ตัวอย่ างอาหารแลกเปลี่ยน ปาท่องโก๋ ได้พลังงานเท่ากับ ข้าว 1 ทัพพี + ไขมัน 1.5 ช้อนชา ให้พลังงานประมาณ 150 กิโลแคลอรี่ + 75
- 76. ตัวอย่ างอาหารแลกเปลี่ยน ขนมครก ได้พลังงานเท่ากับ ข้าว 2 ทัพพี + ไขมัน(กะทิ) 1 ช้อนโต๊ะ ให้พลังงานประมาณ 200 กิโลแคลอรี่ + 76
- 77.
- 78. ต ัวอย่าง การเคลือนไหวออกกาล ังกายปานกลางใชพลังงาน 150 แคลอรี /ครง ่ ้ ั้ กิจกรรมการเคลือนไหว ่ ระยะเวลา (นาที) ความแรงระด ับ ล ้าง และเชดขัดรถยนต์็ 45-60 นาที ้ เบา ใชเวลานาน ็ เชดถูบ ้าน หน ้าต่าง 45-60 นาที ทาสวน ขุดดิน 30-45 นาที เดิน 2.8 กิโลเมตร 35 นาที ขีจักรยาน 8 กิโลเมตร ่ 30 เต ้นราในจังหวะเร็ว 30 เดิน 3.2 กิโลเมตร 30 ออกกาลังกายแบบแอโรบิคใน 30 น้ า ว่ายน้ า 20 ขีจักรยาน 6.4 กิโลเมตร ่ 15-20 กระโดดเชอก ื 15 วิง 2.4 กิโลเมตร ่ 15 เดินขึนบันได ้ 15 ้ หนัก ใชเวลาน ้อย 78 ข ้อมูล : กองโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข และภาควิชาโภชนาการ
- 79.
- 80. การประเมินสภาวะโภชนาการ 1. ค่าด ัชนีมวลกาย(BMI) =นาหน ัก(เปนกิโลกร ัม) ้ ็ ่ สวนสูง(เมตร)² ่ เชน นายนพร ัตน หน ัก 77.5 kg. สูง 170.5 cm. ค่าด ัชนีมวลกาย = 77.5 1.705² = 26.65 กก./ ม² = อ้วนระด ับ 1 80
- 81. ค่าดัชนีมวลกายของคนไทย น้ อยกว่ า18.5 kg/m นาหนักตัวน้ อย ้ 18.5 – 22.9 kg/m ปกติ 23.0 – 24.9 kg/m ท้ วม 25.0 – 29.9 kg/m อ้ วน มากกว่ า 30 kg/m อ้ วนอันตราย 81
- 82. ไม่ ควรมากกว่ า80 เซนติเมตร หรือ 32 นิว ้ 82
- 83. ไม่ ควรมากกว่ า 90เซนติเมตร หรือ 36 นิว ้ 83
- 84. วิธีคานวณนาหนักมาตรฐาน (Desirable bodyweight) ้ การหาน้าหนักมาตรฐาน (อย่างง่าย) - ชาย - ส่วนสูงเป็ นเซนติเมตร - 100 - หญิง - ส่วนสูงเป็ นเซนติเมตร - 105 ค่าที่ได้ คือ น้าหนักตัวที่ควรจะเป็น 84
- 85. คานวณพล ังงานจากนาหน ักทีควรจะเปนและระดับกิจกรรม ้ ่ ็ กิจกรรมน้อย กิจกรรมปำนกลำง กิจกรรมมำก กิโลแคลอรี /น้ ำหนัก 1 กก กิโลแคลอรี /น้ ำหนัก 1 กก กิโลแคลอรี /น้ ำหนัก 1 กก อ้วน 20 25 30 ปกติ 25 30 40 ผอม 30 35 45 Ex. เช่น IBW = 60 kg. BMI=17 Kg/m2 ออกกาลังน้อย พลังงานทีควรจะได้รบ= 60x30 = 1,800 kcal. ่ ั 85
- 86. www.themegallery.com น.ส.คนดี หน ัก 85 Kg. สูง 159 Cm. BMI(ด ัชนีมวลกาย) 85 = 33.62 กก./ ม² 1.59² = อ้วนอ ันตราย IBW(นาหน ักทีควรเป็น)159-105 ้ ่ = 54 ทางานปานกลาง = 25 Kcal พลังงานที่ควรจะได้รบ = 54x25 = 1,350 kcal. ั
- 87. ตารางแนะนาปริมาณอาหารทีแต่ ละคนควรกินในแต่ ละวัน ่ กลุ่มอาหารที่ควร เด็กอายุ 6-13ปี วัยรุ่นหญิงชายอายุ14-25 ปี หญิงชายทีใช้ พลังงานมากๆ เช่ น ่ กินใน 1วัน หญิงวัยทางานอายุ25-60ปี ชายวัยทางานอายุ25-60 ปี เกษตรกร,นักกกีฬาควรได้ ผู้สูงอายุ 50 ปี ขึนไป ้ ควรได้ พลังงานวันละ พลังงาน ควรได้ พลังงานวันละ1,600 กิโล 2,000กิโลแคลอรี วันละ 2,400 กิโลแคลอรี่ แคลอรี ข้ าว-แปง ้ 8 ทัพพี 10 ทัพพี 12 ทัพพี ผัก 4(5) ทัพพี 5 ทัพพี 6 ทัพพี ผลไม้ 3(4)ส่ วน 4 ส่ วน 5 ส่ วน เนือสัตว์ ้ 6 ช้ อนกินข้ าว 9 ช้ อนกินข้ าว 12 ช้ อนกินข้ าว นม 2(1) แก้ว 1 แก้ว 1 แก้ว ้ ้ ้ นาม ัน นาตาล เกลือ ใชนอยเท่าทีจาเปน ้ ่ ็ 87
- 88. ข้าว แปง้ คาร์โบไฮเดรต เนื้อสัตว์ ไขมัน ให้พลังงาน ผัก- ผลไม้ โปรตีน ไขมัน ให้ วิตามิน นม เกลือแร่ น้าตาล ใยอาหาร เกลือ-โซเดียม
- 89. โปรตีน ให้พลังงาน 4 กิโลแคลอรีต่อกรัม คาร์โบไฮเดรตให้พลังงาน 4 กิโลแคลอรีต่อกรัม ไขมัน ให้พลังงาน 9 กิโลแคลอรีต่อกรัม
- 90. ตารางแสดงปริมาณพลังงานและสารอาหารหลัก ในรายการอาหารแลกเปลี่ยน 1 ส่วน 18 2 ้ ้ **ไขมัน 5 กรัม = 1 ชอนชา , ข ้าว 55 กรัม = 1 ทัพพี(ประมาณ5 ชอน)
- 91. ตัวอย่ างการกาหนดอาหาร 1,500กิโลแคลอรี่ โดยมีโซเดียมไม่ เกิน 1,000 มิลลิกรัม/วัน หมวดอาหาร ปริมาณ นาหนัก ้ โปรตีน ไขมัน คาร์ โบไฮเดรต โซเดียม พลังงาน (ส่ วน) (กรัม) (กรัม) (กรัม) (กรัม) (มิลลิกรัม) (กิโลแคลอรี่) นมพร่ องมันเนย 1 240 8 - 12 120 80 ผัก 3 - 6 - 15 45 84 ผลไม้ 4 - - - 40 8 160 นาตาลทราย ้ 8 40 - - 40 - 160 ธัญพืช 8 - 16 - 120 40 544 เนือสัตว์ ้ 4 120 28 20 - 100 292 ไขมัน 4 - - 20 - - 180 เกลือ 0.5 ชช. - - - - 500 - รวม 58 40 227 813 1,500 91
- 92. ตัวอย่างรายการอาหารสาหรับผูปวย ้่ ที่มภาวะไขมันในเลือดสูงและจากัดโซเดียม ี อาหารแลกเปลี่ยน รายการอาหาร มื้อเช้า ผลไม้ 1 ส่วน ส้ม 1 ลูก ผัก ก.ตามชอบ ผัดผักบุง 1 ถ้วย ้ ผัก ข. 1 ส่วน ผัดเห็ด ½ ถ้วยตวง ธั ญพืช 3 ส่วน ข้าวกล้อง 1 ½ ถ้วยตวง เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน 1 ส่วน เนื้อหมู 2 ช้อนโต๊ะ ผัดเห็ด ไขมัน 3 ช้อนชา น้ามันพืช 3 ช้อนชา 92
- 93. มื้อกลางวัน ผลไม้ 1 ส่วน กล้วยน้ าว้า 1 ผล ผัก ก. ตามชอบ แกงจืดผักตาลึง 1 ถ้วย ผัก ข. 1 ส่วน ผัดฟักทอง ½ ถ้วยตวง ธัญพืช 4 ส่วน ข้างกล้อง 2 ถ้วยตวง เนื้ อสัตว์ไม่ตดมัน 1 ½ ส่วน ิ ปลากะพงนึ่ ง 2 ½ ช้อนโต๊ะ ไขมัน 3 ช้อนชา น้ ามันพืช 3 ช้อนชา มื้อว่าง ผลไม้ 1 ส่วน ฝรัง่ 8 ชิ้นขนาดคา 93
- 94. มื้อเย็น ผลไม้ 1 ส่วน มะละกอสุก 6-8 ชิ้นพอคา ผัก ก. ตามชอบ ผักกาดขาว ½ ถ้วยตวง ผัก ข. 1 ส่วน ผักคะน้า แครอท และข้าวโพด ½ ถ้วย เนื้ อสัตว์ไม่ตดมัน 1 ส่วน ิ หมูแดง 2 ช้อนโต๊ะ ธัญพืช 3 ส่วน ข้าวสวย 1 ½ ถ้วยตวง ไขมัน 2 ส่วน น้ ามันพืช 2 ช้อนชา 94
- 95. ข้อมูลโภชนาการ 1. “หนึ่งหน่ วยบริโภค”า ถง “ก ครัง ะ” ั เอง ร าณ จะจะใก เ้ ค งกั า รับอา ารช ด เด กั จงเ ร บเท บได้งา ดังตั อ าง 2. “จานวนหน่ วยบริโภคต่ อภาชนะบรรจุ” า ถง ก ได้กครังใ ง บรโภค 3. “คุณค่ าทางโภชนาการต่ อหนึ่งหน่ วยบริโภค” า ถง 1 ก อง ร าณ 160 กรั ใ ้ งงา ั 110 กโ ค อร ( 1 บรโภค) งงา ะ ารอา ารใ กรอบ ค า าคัญ ตอภา ะโภช าการ องค ไท ั 4. “ร้ อยละของปริมาณทีแนะนาต่ อวัน” ่ า ถง คดเท บ า รับ ทต้องการ ้ งงา ั ะ 2,000 กโ ค อร ั 5. “Thai RDI” า ถง ททากจกรร ระเภทงา กตอ ั ้ ั ร าณ งงา จะเ ากก า ต ตา เก อ ก็ไ ตางจากเด ั
- 97. การคานวณน้าตาลในฉลากโภชนาการ PEPSI 1 กระป๋อง (ขนาดปริมาณสุทธิ 325 มล.) มีน้าตาล 10.5 % 10.5 * 325 = 34.2 กรัม 100 34.2 / 5 =6.87 ช้อนชา = 7 ช้อนชา (น้าตาล 1 ช้อนชา = น้าหนัก 5 กรัม 97
- 98.
- 99.
- 100.
- 101.
- 102.
- 103.
- 104.
- 105.
- 106.
- 107.
- 108.
- 109.
- 110.
- 111. การคานวณโซเดียมในอาหาร เกลือ 1 กรัม = โซเดียม 400 มก. เกลือ 1 ชช. = 5 กรัม 400*5= 2000 มก. หากอาหารทีมปริมาณเกลือเป็ น % ให ้คิดเกลือเป็ นกรัมก่อน ่ ี ซอสมะเขือเทศ(ขนาดปริมาณสุทธิ 10 กรัม) มีเกลือ 3 % 10 * 3 = 0.3 กรัม 100 0.3*400 = 120 มก. ซอสมะเขือเทศ มีโซเดียม 120 มก. 111
- 112.