Φιλοσοφία Β' Λυκείου

1. Λέξεις και νόημα

2.  Η γλώσσα αποτελείται από λέξεις.
 Λέξη = Το μικρότερο τμήμα της γλώσσας που
έχει νόημα. Με το συνδυασμό λέξεων
δημιουργούμε προτάσεις.
 Για παράδειγμα, η λέξη «Όλυμπος»
αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο βουνό.

4.  Δυνατότητα ορισμού κάποιων λέξεων με
άλλες λέξεις και αδυναμία ορισμού κάποιων
άλλων λέξεων.
 Αναφορά των λέξεων και σε έννοιες οι
οποίες σχετίζονται. (π.χ. «βιβλίο», μας
παραπέμπει σε μια ολόκληρη κατηγορία
πραγμάτων).

6.  Υπάρχει σχέση ανάμεσα στη λέξη και στα
πράγματα ;
 Οι λέξεις σχετίζονται με τις έννοιες και οι
έννοιες αναφέρονται σε σύνολα πραγμάτων.
 Οι έννοιες διαθέτουν καθολικότητα και
μπορούμε να τις μεταφράσουμε από γλώσσα
σε γλώσσα.

7.  Έννοιες:
α) Δηλώνουν ένα σύνολο ίδιων πραγμάτων
(π.χ. βιβλίο).
β) Δηλώνουν χαρακτηριστικά πραγμάτων (π.χ.
δικαιοσύνη, λευκότητα).

9. Πλατωνικός δυϊσμός:
 Ο Πλάτων διακρίνει τον αισθητό κόσμο της
εμπειρίας και τον υπεραισθητό κόσμο των
ιδεών.
 Οι ιδέες προσεγγίζονται μόνο με το νου και
όχι με τις αισθήσεις. Τις ονομάζει ουσίες
ιδέες.
 Οι ιδέες είναι αμετάβλητες, αιώνιες και
υπαρκτές.

11. Αριστοτέλης:
Αντιδρά στη θεωρία των ιδεών του Πλάτωνα.
Τα πράγματα ή ουσίες τις ονομάζει «καθόλου».
Εμείς τις ονομάζουμε καθολικές έννοιες. Δεν είναι
πράγματα ξεχωριστά από τα φυσικά αντικείμενα αλλά
προκύπτουν από αυτά, (= κοινά γνωρίσματα των
πραγμάτων) ενυπάρχουν στα φυσικά αντικείμενα.
Προκύπτουν και διαμορφώνονται με νοητική αφαιρετική
διαδικασία.

13. Εμπειριστές φιλόσοφοι (Τζον Λοκ – Ντέιβιντ Χιουμ):
 Εκφράζουν παρόμοιες απόψεις με τον Αριστοτέλη.
 Σκεπτόμενοι μία έννοια, χρησιμοποιούμε τα κοινά
χαρακτηριστικά όλων των εκδοχών της.
 Κάθε εικόνα που σχηματίζουμε είναι κάτι το ατομικό.
 Προβλήματα: Πώς η ατομική εικόνα εξηγεί τη
γενικότητα της καθολικής έννοιας;
 Αν οι καθολικές έννοιες είναι συστατικά της σκέψης,
τότε πώς διασφαλίζεται η αντικειμενικότητά τους,
αφού οι σκέψεις διαφέρουν από άνθρωπο σε
άνθρωπο;

16. Νομιναλισμός ή ονοματοκρατία:
 Δεν υπάρχουν καθολικές έννοιες.
 Υπάρχουν μόνο ατομικά πράγματα που
ονοματοθετούνται.
 Τα πράγματα ανήκουν σε ορισμένη
κατηγορία λόγω της ομοιότητάς τους.
Η έννοια όμως της ομοιότητας συνιστά
καθολική έννοια.

18.  Σελ. 41, Ερωτήσεις 1,2,3.

19. Επιμέλεια : Γεωργιάδου Αθηνά
Καθηγήτρια Φιλόλογος