![Η επιγραφή στο ποτήρι του
Νέστορα από τις Πιθηκούσες
«Είμαι το γλυκόπιοτο ποτήρι του Νέστορα. Όποιος λοιπόν πιει από
αυτό το ποτήρι, αυτόν αμέσως θα τον κυριέψει ο πόθος της
Αφροδίτης με το όμορφο στεφάνι».
"ΝΕΣΤΟΡΟΣ Ε[ΙΜ]Ι ΕΥΠΟΤΟΝ ΠΟΤΕΡΙΟΝ ΗΟΣ Δ ΑΝ ΤΟΔΕ Π[ΙΕ]Σ ΠΟΤΕΡΙΟ ΑΥΤΙΚΑ ΚΕΝΟΝ ΗΙΜΕΡ[ΟΣ
ΗΑΙΡ]ΕΣΕΙ ΚΑΛΛΙΣΤΕ[ΦΑ]ΝΟ ΑΦΡΟΔΙΤΕΣ"](https://image.slidesharecdn.com/2-150917165035-lva1-app6891/85/2-39-320.jpg)
![κῆπος [ keepos] χώρα [ hooraa] γλῶσσα [ gloossa]
(-) (-) (-) (υ)(-)(υ)](https://image.slidesharecdn.com/2-150917165035-lva1-app6891/85/2-44-320.jpg)
Η εκπαίδευση των παιδιών στην αρχαία Αθήνα, εν. 2 Αρχαίων Α΄ Γυμνασίου
Η εκπαίδευση των παιδιών στην αρχαία Αθήνα. Ενότητα 2 Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας Α΄ Γυμνασίου, σελ. 14-19 και 143 (Παράλληλο κείμενο)
More Related Content
Similar to Η εκπαίδευση των παιδιών στην αρχαία Αθήνα, εν. 2 Αρχαίων Α΄ Γυμνασίου
More from Τσατσούρης Χρήστος, Γυμνάσιο Μαγούλας Δυτικής Αττικής
Η εκπαίδευση των παιδιών στην αρχαία Αθήνα, εν. 2 Αρχαίων Α΄ Γυμνασίου
- 1. Τσατσούρης Χρήστος, ΦιλόλογοςΓυμνασίου Μαγούλας xtsat.blogspot.gr ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σελ. 14 – 19 Η εκπαίδευση των παιδιών στην αρχαία Αθήνα
- 2. Ποιος μόρφωνε ταπαιδιά στην αρχαία Αθήνα; Πήγαιναν σχολείο; Μάθαιναν γραφή και ανάγνωση; Τι άλλο μάθαιναν;
- 4. Ἐν Ἀθήναις τοὺςπαῖδας μετ’ ἐπιμελείας διδάσκουσι καὶ νουθετοῦσι. «Ἐν Ἀθήναις» οι γονείς δεν παραμελούν τα παιδιά!!! Τι κάνουν; Γλωσσικά σχόλια • νουθετοῦσι > του ρ. νουθετῶ = συμβουλεύω > νουθετούν, συμβουλεύουν • ἐπιμελείας > του ουσ. ἡ ἐπιμέλεια = φροντίδα
- 5. Πρῶτον μὲν καὶτροφὸς καὶ μήτηρ καὶ παιδαγωγὸς καὶ αὐτὸς ὁ πατὴρ ἐπιμελοῦνται ὅπως βέλτιστος γενήσεται ὁ παῖς, διδάσκοντες ὅτι τὸ μὲν δίκαιον, τὸ δὲ ἄδικον καὶ τόδε μὲν καλόν, τόδε δὲ αἰσχρόν ἐστι. Ποιοι ἐπιμελοῦνται την εκπαίδευση των παιδιών; Γλωσσικά σχόλια • ἐπιμελοῦνται > του ρ. ἐπιμελοῦμαι = φροντίζω > φροντίζουν • γενήσεται > του ρ. γίγνομαι = γίνομαι > θα γίνει • ὁ βέλτιστος = πολύ καλός • ἐστι > γ' εν. ενεστώτα του ρ. εἰμί = είμαι > είναι • τόδε = αυτό • ὁ καλός, ἡ καλή, τὸ καλόν = όμορφος, ωραίος • ὁ αἰσχρός, ἡ αἰσχρά, τὸ αἰσχρόν = άσχημος Με ποιο σκοπό; Τι διδάσκουν στα παιδιά;
- 6. Παιδαγωγός: άνδρας, συνήθως δούλος. Συνόδευετο παιδί ( παῖδα ἄγω ) σε περιπάτους και στο σχολείο. Παρακολουθούσε την επίδοση του παιδιού, φρόντιζε για τους καλούς του τρόπους και του επέβαλε με το ραβδί του σωματικές ποινές αν ήταν ατίθασο. Τροφός: γυναίκα δούλη (ή ελεύθερη αλλά φτωχή) που βοηθούσε τη μητέρα στην περιποίηση του μωρού.
- 8. Τα παιδιά ανατρέφονταιστο σπίτι μέχρι να γίνουν εφτά χρόνων. Έχουν κατοικίδια ζώα και πήλινα παιχνίδια. Τα μωρά τρώνε καθισμένα σε πήλινα διακοσμημένα καθίσματα. Οι καλύτερες τροφοί είναι οι Σπαρτιάτισσες. Αφήνουν τα παιδιά γυμνά, αφάσκιωτα.
- 9. Εἶτα δέ, ἐπειδὰνοἱ παῖδες εἰς ἡλικίαν ἔλθωσιν, οἱ γονεῖς εἰς διδασκάλων πέμπουσιν, ἔνθα οἱ μὲν γραμματισταὶ ἐπιμελοῦνται ὅπως γράμματα μάθωσιν καὶ τὰ γεγραμμένα ἐννοῶσι, οἱ δὲ κιθαρισταὶ τῷ κιθαρίζειν ἡμερωτέρους αὐτοὺς ποιεῖν πειρῶνται καὶ τὰς τῶν παίδων ψυχὰς πρὸς τὸν ῥυθμὸν καὶ τὴν ἁρμονίαν οἰκειοῦσι. Γλωσσικά σχόλια εἶτα = έπειτα ἐπειδὰν = όταν εἰς ἡλικίαν ἔλθωσιν = φτάσουν στην κατάλληλη ηλικία πέμπουσιν > του ρ. πέμπω = στέλνω (πρβλ. πομπός, πομπή) > στέλνουν γραμματισταὶ = ον. πληθ. του ουσ. ὁ γραμματιστής = ο δάσκαλος της ανάγνωσης και της γραφής κιθαρισταὶ = ον. πληθ. του ουσ. ὁ κιθαριστής = ο μουσικοδιδάσκαλος, (ο δάσκαλος της μουσικής που μάθαινε στα παιδιά να παίζουν λύρα ή αυλό, να τραγουδούν και να χορεύουν) Τι κάνουν οι γονείς όταν «οἱ παῖδες εἰς ἡλικίαν ἔλθωσιν»; Ποιοι είναι τώρα οι δάσκαλοι των παιδιών;
- 10. Εἶτα δέ, ἐπειδὰνοἱ παῖδες εἰς ἡλικίαν ἔλθωσιν, οἱ γονεῖς εἰς διδασκάλων πέμπουσιν, ἔνθα οἱ μὲν γραμματισταὶ ἐπιμελοῦνται ὅπως γράμματα μάθωσιν καὶ τὰ γεγραμμένα ἐννοῶσι, οἱ δὲ κιθαρισταὶ τῷ κιθαρίζειν ἡμερωτέρους αὐτοὺς ποιεῖν πειρῶνται καὶ τὰς τῶν παίδων ψυχὰς πρὸς τὸν ῥυθμὸν καὶ τὴν ἁρμονίαν οἰκειοῦσι. Γλωσσικά σχόλια ἔνθα = όπου ἐννοῶσι > του ρ. ἐννοῶ = καταλαβαίνω, εννοώ γεγραμμένα = τα γραμμένα τῷ κιθαρίζειν > του ρ. κιθαρίζω > με το να παίζουν λύρα ή αυλό ἡμερωτέρους = πιο ήμερους ποιεῖν > του ρ. ποιῶ = κάνω (πρβλ. ποίημα, ποίηση) = να τους κάνουν πειρῶνται > του ρ. πειρῶμαι = προσπαθώ > προσπαθούν οἰκειοῦσι > του ρ. οἰκειῶ = εξοικειώνω > εξοικειώνουν Τι διδάσκουν οι γραμματισταί; Τι διδάσκουν οι κιθαρισταί; Με ποιο σκοπό;
- 14. Ἔτι οἱ παῖδεςἐν γυμνασίοις καὶ παλαίστραις φοιτῶσιν, ἔνθα οἱ παιδοτρίβαι βελτίω τὰ σώματα αὐτῶν ποιοῦσι, ἵνα μὴ ἀναγκάζωνται ἀποδειλιᾶν διὰ τὴν τῶν σωμάτων πονηρίαν. Πού ἔτι οἱ παῖδες φοιτῶσιν; Γλωσσικά σχόλια γυμνασίοις > του ουσ. τὸ γυμνάσιον = το γυμναστήριο (η σχολή γυμναστικής) παλαίστραις > του ουσ. ἡ παλαίστρα = η παλαίστρα (η σχολή πάλης) φοιτῶσιν > του ρ. φοιτῶ = συχνάζω (πρβλ. φοιτητής) > συχνάζουν οἱ παιδοτρίβαι > ον. πληθ. του ουσ. ὁ παιδοτρίβης = ο γυμναστής, ο δάσκαλος της γυμναστικής βελτίω = καλύτερα, πιο δυνατά ἀποδειλιᾶν > του ρ. ἀποδειλιῶ = δειλιάζω > δειλιάζουν πονηρία = κακή κατάσταση Εκεί οι παιδοτρίβαι τι ποιούσι; Με ποιο σκοπό;
- 16. Κύλικα του Δούρι Σκηνήσχολείου, 490-480 π.Χ. Βερολίνο, Staatliche Museen Preussischer Kulturbesitz, Antikensammlung.
- 17. «Κιθαριστής", καθισμένος σε "δίφρο", διδάσκεισ' ένα μαθητή να παίζει λύρα Ο νέος έχει γυμνό τον ώμο του, επειδή αυτό απαιτούσε το ίδιο το μάθημα «Γραμματιστής", καθισμένος σε "κλισμό" (καρέκλα με πλάτη), ξετυλίγει ένα ειλητάριο στο οποίο διαβάζεται ένας στίχος που αποτελείται από λέξεις παρμένες από την Ιλιάδα. Ο στίχος εξυμνεί τα κατορθώματα του Αχιλλέα στην Τροία, κοντά στο Σκάμαδρο ποταμό: ΜΟΙΣΑ ΜΟΙ ΑΜΦΙ ΣΚΑΜΑΝΔΡΟΝ ΕΥΡΩΝ ΑΡΧΟΜΑΙ ΑΕΙΝΔΕΝ Μικρός μαθητής απαγγέλλει όρθιος. Είναι ντυμένος με ευπρέπεια, καθώς το ιμάτιο καλύπτει το σώμα του ως τον λαιμό. «Παιδαγωγός". Ο τρόπος που έχει διπλωμένα τα πόδια του δεν είναι και τόσο ευπρεπής, δηλωτικό της ταπεινής, ίσως βαρβαρικής, καταγωγής του Αρχαιογνωσία και Αρχαιογλωσσία στη Μέση Εκπαίδευση. Η Αρχαία Ελληνική Τέχνη και η Ακτινοβολία της, των Μανόλη Βουτυρά & Αλεξάνδρας Γουλάκη-Βουτυρά http://www.greek-language.gr/Resources/ancient_greek/history/art/page_069.html
- 18. Παιδαγωγός Μαθητής σεμνά ντυμένος «Γραμματιστής"διδάσκει γραφή ή διορθώνει με τη γραφίδα του όσα είχε γράψει ο μαθητής στο "γραμματείον".«Αυλοδιδάσκαλος» δείχνει σ' ένα παιδί πώς παίζουν "δίαυλο" http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/T heoria%20arxaia/metafraseis%20a%20gym/a02xm.htm
- 19. Ερωτήσεις για τοσπίτι: Ποιοι αναλάμβαναν τη διαπαιδαγώγηση των μικρών παιδιών στο οικογενειακό περιβάλλον και ποιες ηθικές αρχές τους δίδασκαν; Σε ποια σχολεία φοιτούσαν οι μικροί Αθηναίοι, από ποιες ειδικότητες δασκάλων εκπαιδεύονταν και τι μάθαιναν από τον καθένα; Ποια ήταν η σημασία της μουσικής στην εκπαίδευση των μαθητών; Ποιος ήταν ο σκοπός της σωματικής άσκησης;
- 20. Γράψε την παρακάτωφράση στα ΑΕ (Αρχαία Ελληνικά)
- 21. Γράψε την παρακάτωφράση στα ΑΕ (Αρχαία Ελληνικά)
- 22. Ποια σημασία έχουνσήμερα οι λέξεις: παιδαγωγός, καλός, κιθάρα, κιθαριστής, φοιτώ, γυμνάσιο Σημασία στα Αρχ. Ελληνικά Σημασία στα Ν. Ελληνικά παιδαγωγός καλός κιθάρα κιθαριστής φοιτώ γυμνάσιο
- 23. Ποια σημασία έχουνσήμερα οι λέξεις: παιδαγωγός, καλός, κιθάρα, κιθαριστής, φοιτώ, γυμνάσιο Σημασία στα Αρχ. Ελληνικά Σημασία στα Ν. Ελληνικά παιδαγωγός καλός κιθάρα κιθαριστής φοιτώ γυμνάσιο Δούλος που παρακολουθούσε την επιμέλεια του παιδιού δάσκαλος όμορφος καλός άνθρωπος (ηθικό περιεχόμενο) λύρα κιθάρα δάσκαλος μουσικής (λύρα, τραγούδι, χορό) αυτός που παίζει κιθάρα συχνάζω / περνάω τον καιρό μου είμαι φοιτητής / σπουδάζω γυμναστήριο βαθμίδα εκπαίδευσης
- 24. Να αντιστοιχίσετε τιςλέξεις της στήλης Α με τη σημασία τους στη στήλη Β: ἵνα όμορφος πειρῶμαι συμβουλεύω νουθετῶ όταν ἔτι για να ἐπιμελοῡμαι προσπαθώ εἰμί άσχημος εἶτα ακόμα ἐπειδάν στέλνω πέμπω φροντίζω καλός όπου ἔνθα έπειτα αἰσχρός είμαι
- 25. Να αντιστοιχίσετε τιςλέξεις της στήλης Α με τη σημασία τους στη στήλη Β: ἵνα όμορφος πειρῶμαι συμβουλεύω νουθετῶ όταν ἔτι για να ἐπιμελοῡμαι προσπαθώ εἰμί άσχημος εἶτα ακόμα ἐπειδάν στέλνω πέμπω φροντίζω καλός όπου ἔνθα έπειτα αἰσχρός είμαι για να προσπαθώ συμβουλεύω ακόμα φροντίζω είμαι έπειτα όταν στέλνω όμορφος όπου άσχημος
- 26. Για καθεμία απότις λέξεις της στήλης Α του πίνακα που ακολουθεί να βρεις και να σημειώσεις μία συγγενική λέξη των αρχαίων ελληνικών από το κείμενο της σελίδας 14 του σχολικού βιβλίου. Α Β Παναθηναϊκός Ἀθήναις επιμελητής βελτιώνω παιχνίδι πομπή γραφείο ποίημα ένοικος
- 27. Για καθεμία απότις λέξεις της στήλης Α του πίνακα που ακολουθεί να βρεις και να σημειώσεις μία συγγενική λέξη των αρχαίων ελληνικών από το κείμενο της σελίδας 14 του σχολικού βιβλίου. Α Β Παναθηναϊκός Ἀθήναις επιμελητής βελτιώνω παιχνίδι πομπή γραφείο ποίημα ένοικος ἐπιμελείας, ἐπιμελοῦνται βέλτιστος, βελτίω παῖδας, παιδαγωγός πέμπουσιν γραμματισταί, γράμματα, γεγραμμένα ποιεῖν, ποιοῦσι οἰκειοῦσι
- 29. Σου δίνονται λέξειςτου κείμενου που είναι σχεδόν όμοιες με λέξεις της νέας ελληνικής γλώσσας. Ποιες διαφορές παρατηρείς σε κάθε ζεύγος; καί – και αὐτός – αυτός οἱ - οι γονεῖς – γονείς ὅπως – όπως πρός – προς τά – τα αὐτῶν – αυτών τῶν – των Συμπεραίνω ότι στα αρχαία ελληνικά υπάρχουν:
- 32.
- 34.
- 36. Δεν υπήρχαν τόνοι, σημείαστίξης, δεν ξεχώριζαν οι λέξεις, το η δηλωνόταν με ε, ενώ με το ο δηλώνουν τα ο, ω, ου Η Η Η Γ ου θ ω ου
- 37. Ο Ζηνόθεμις μεαφιέρωσε. Αθηναϊκό μελανόμορφο κύπελλο από το ναό του Ποσειδώνα στη Μένδη, μέσα του 6ου αι. π.Χ. (Αρχαιολογικό μουσείο Θεσσαλονίκης)
- 39. Η επιγραφή στοποτήρι του Νέστορα από τις Πιθηκούσες «Είμαι το γλυκόπιοτο ποτήρι του Νέστορα. Όποιος λοιπόν πιει από αυτό το ποτήρι, αυτόν αμέσως θα τον κυριέψει ο πόθος της Αφροδίτης με το όμορφο στεφάνι». "ΝΕΣΤΟΡΟΣ Ε[ΙΜ]Ι ΕΥΠΟΤΟΝ ΠΟΤΕΡΙΟΝ ΗΟΣ Δ ΑΝ ΤΟΔΕ Π[ΙΕ]Σ ΠΟΤΕΡΙΟ ΑΥΤΙΚΑ ΚΕΝΟΝ ΗΙΜΕΡ[ΟΣ ΗΑΙΡ]ΕΣΕΙ ΚΑΛΛΙΣΤΕ[ΦΑ]ΝΟ ΑΦΡΟΔΙΤΕΣ"
- 44. κῆπος [ keepos]χώρα [ hooraa] γλῶσσα [ gloossa] (-) (-) (-) (υ)(-)(υ)
- 46. σδ Ἀθήνασδε = Ἀθήναζε κ,γ,χ +σ πίνακς = πίναξ π,β,φ + σ κώνωπς = κώνωψ
- 47. ᾆσμα, τῇ μάχῃ,τραγῳδία ηὕρισκον υἱοθεσία Οι δίφθογγοι αι και οι, όταν βρίσκονται εντελώς στο τέλος κλιτής λέξης είναι βραχύχρονες π.χ. στρατιῶται, χῶροι, ναῦται, κῆποι Προσοχή: ἐκείναις (το αι δεν βρίσκεται εντελώς στο τέλος της λέξης) (υ) (υ) (υ) (υ) (-)
- 48. Να σημειώσετε επάνωαπό τις συλλαβές των παρακάτω λέξεων το σημείο ˉ για τις μακρόχρονες και το σημείο ˘ για τις βραχύχρονες: ζω-ή, ἥ-βη (= η νεότητα), ἡ-δέ-ως (= με ευχαρίστηση), κοι-νός, κρό-τος, νω-θρός, νό-μος, οἰ-ω-νός (= μαντικό πτηνό ή σημείο), μή-τηρ, παῖ-δες, γο-νεῖς, πρῶ-τον.
- 49. Να σημειώσετε επάνωαπό τις συλλαβές των παρακάτω λέξεων το σημείο ˉ για τις μακρόχρονες και το σημείο ˘ για τις βραχύχρονες: ζω-ή, ἥ-βη (= η νεότητα), ἡ-δέ-ως (= με ευχαρίστηση), κοι-νός, κρό-τος, νω-θρός, νό-μος, οἰ-ω-νός (= μαντικό πτηνό ή σημείο), μή-τηρ, παῖ-δες, γο-νεῖς, πρῶ-τον. ˉˉˉ ˉ ˉ ˘ˉ ˉ ˘ ˘ ˘ ˉ ˘ ˘ ˘ ˉˉ ˘ ˉ ˉ ˉ ˘ ˘ ˉ ˉ ˘
- 50. Να κατατάξετε τασύμφωνα των παρακάτω λέξεων, όπως στο παράδειγμα: ρ
- 51. Να κατατάξετε τασύμφωνα των παρακάτω λέξεων, όπως στο παράδειγμα: π ρρκ ν μβ λν κ μ ζ ξλμ γκτ λμβ ν λθ ρ φ λ β λφ μ ρ
- 52. Βάλτε σε κύκλοτο γράμμα της απάντησης που θεωρείτε ορθή σε καθεμία από τις παρακάτω ερωτήσεις: 1.Τα ψιλόπνοα σύμφωνα είναι τα: α) κ,γ,χ β) κ,π,τ γ) κ,π,ζ δ) χ,φ,θ 2.Τα ημίφωνα σύμφωνα είναι τα: α) λ,ρ,μ,ν,σ β) β,γ,δ,ζ γ) ζ,ξ,ψ δ) μ,ν,σ,δ,θ 3.Τα δίχρονα φωνήεντα είναι τα: α) ο,η,α,ι β) α,ι,η γ) α,ι,υ δ) α,η,υ 4.Τα βραχύχρονα φωνήεντα είναι τα: α) ο,ε β) α,η γ) ο,α δ) ο,ω
- 53. Βάλτε σε κύκλοτο γράμμα της απάντησης που θεωρείτε ορθή σε καθεμία από τις παρακάτω ερωτήσεις: 1.Τα ψιλόπνοα σύμφωνα είναι τα: α) κ,γ,χ β) κ,π,τ γ) κ,π,ζ δ) χ,φ,θ 2.Τα ημίφωνα σύμφωνα είναι τα: α) λ,ρ,μ,ν,σ β) β,γ,δ,ζ γ) ζ,ξ,ψ δ) μ,ν,σ,δ,θ 3.Τα δίχρονα φωνήεντα είναι τα: α) ο,η,α,ι β) α,ι,η γ) α,ι,υ δ) α,η,υ 4.Τα βραχύχρονα φωνήεντα είναι τα: α) ο,ε β) α,η γ) ο,α δ) ο,ω
- 54. Βάλτε σε κύκλοτο γράμμα της απάντησης που θεωρείτε ορθή σε καθεμία από τις παρακάτω ερωτήσεις: 5.Τα χειλικά σύμφωνα είναι τα: α) π,β,ψ β) π,β,φ γ) κ,β,φ δ) π,κ,τ 6.Οι καταχρηστικοί δίφθογγοι είναι οι: α) α,ῃ,ῳ β) αι,υι,οι γ) ᾳ,ῃ,ῳ δ) ευ,αυ,ου 7.Τα διπλά σύμφωνα είναι τα: α) π,ψ,ξ β) ξ,ψ,τ γ) ξ,ζ,φ δ) ζ,ξ,ψ
- 55. Βάλτε σε κύκλοτο γράμμα της απάντησης που θεωρείτε ορθή σε καθεμία από τις παρακάτω ερωτήσεις: 5.Τα χειλικά σύμφωνα είναι τα: α) π,β,ψ β) π,β,φ γ) κ,β,φ δ) π,κ,τ 6.Οι καταχρηστικοί δίφθογγοι είναι οι: α) α,ῃ,ῳ β) αι,υι,οι γ) ᾳ,ῃ,ῳ δ) ευ,αυ,ου 7.Τα διπλά σύμφωνα είναι τα: α) π,ψ,ξ β) ξ,ψ,τ γ) ξ,ζ,φ δ) ζ,ξ,ψ
- 59. Με τη χρονομηχανή μας,μεταφερόμαστε στον 5ο αιώνα προ Χριστού, στην αρχαία Ελλάδα. Οι Περσικοί πόλεμοι έχουν τελειώσει, αλλά μια νέα σύγκρουση μοιάζει αναπόφευκτη, ανάμεσα στην Αθήνα και στη Σπάρτη. Εμείς την παρακολουθούμε παρέα με τον Εξεκία.
- 61. ΤΙ ΝΑ ΝΩΡΙΖΕΤΕ:Σπάρτη, μια ελληνική πόλη • Τον 5ο αιώνα π.Χ. την πόλη της Σπάρτης αποτελούσαν μικροί οικισμοί. Όλοι οι Έλληνες γνώριζαν αυτή την πόλη και τη φοβούνταν, γιατί οι Σπαρτιάτες ήταν οι καλύτεροι στρατιώτες της Ελλάδας. Λακεδαιμόνιος οπλίτης, στα τέλη του 5ου αι. π.Χ.
- 63. ΤΙ ΝΑ ΝΩΡΙΖΕΤΕ:Παιδιά στρατιώτες •Στη Σπάρτη, τα αγόρια ήταν υποχρεωμένα να αφήσουν την οικογένειά τους και να ζήσουν σε στρατόπεδα. Οι υποχρεώσεις τους ήταν πολλές και σοβαρές: έπρεπε να μάθουν να αντέχουν το κρύο, την πείνα και τον πόνο.
- 65. ΤΙ ΝΑ ΝΩΡΙΖΕΤΕ:Η στρατιωτική εκπαίδευση • Τα αγόρια μάθαιναν να χειρίζονται τα όπλα και να πολεμούν. Η πειθαρχία ήταν πολύ αυστηρή, όπως και οι τιμωρίες σε όσους έκαναν λάθη ή έπεφταν σε παραπτώματα. Όταν ολοκλήρωναν την εκπαίδευσή τους, γίνονταν οπλίτες, δηλαδή πεζοί στρατιώτες.
- 67. ΤΙ ΝΑ ΝΩΡΙΖΕΤΕ:Πολεμικές εκστρατείες • Οι Σπαρτιάτες συχνά στρέφονταν εναντίον άλλων πόλεων. Τους συνόδευαν σκλάβοι, που φρόντιζαν τα ζώα, τα οποία μετέφεραν τις προμήθειες και τα όπλα.
- 69. ΤΙ ΝΑ ΝΩΡΙΖΕΤΕ:Ένας στρατός στο δρόμο Εκατοντάδες άντρες, που δεν ήταν στρατιώτες, συνόδευαν το στρατό. Μπροστά πήγαιναν οι ανιχνευτές, που καθοδηγούσαν το στράτευμα. Ξυλουργοί, βυρσοδέψες, σιδηρουργοί κι ένα σωρό άλλοι φρόντιζαν τη σκευή, που μεταφερόταν μέσα σε άμαξες.
- 71. ΤΙ ΝΑ ΝΩΡΙΖΕΤΕ:Αθήνα, η αντίπαλη πόλη • Η Αθήνα, στην καρδιά της Ελλάδας, ήταν η πιο ισχυρή και πλούσια ελληνική πόλη. Τα «Μακρά τείχη» συνέδεαν με ασφάλεια την πόλη με το λιμάνι της, τον Πειραιά. Όμως η μεγάλη δύναμη των Αθηναίων βρισκόταν στη θάλασσα και στον ανίκητο στόλο της.
- 73. ΤΙ ΝΑ ΝΩΡΙΖΕΤΕ:Λίγες στιγμές πριν από τη μάχη • Οι δύο στρατοί είναι οργανωμένοι σε φάλαγγες. Οι στρατηγοί στέκονται στην πρώτη γραμμή. Στο πίσω μέρος της φάλαγγας, έμπειροι πολεμιστές επιβλέπουν τους ελιγμούς του στρατεύματος.
- 77. ΤΙ ΝΑ ΝΩΡΙΖΕΤΕ:Μάχη σώμα με σώμα • Οι οπλίτες συγκρούονταν αρχικά σε πυκνή παράταξη. Στη συνέχεια, μάχονταν εκ του συστάδην, δηλαδή σώμα με σώμα. Κάποιες φορές έρχονταν σε βοήθειά τους ιππείς.
- 81. Τον 5ο αιώναπ.Χ. τη Σπάρτη κυβερνούσαν δύο βασιλείς χωρίς σημαντική δύναμη, που βρίσκονταν κάτω από τον έλεγχο των Εφόρων. Αποφάσεις έπαιρνε και η Γερουσία. Οι κάτοικοι διακρίνονταν στους «ίσους», που είχαν πλήρη δικαιώματα, στους «είλωτες» (δούλους) και στους «περίοικους» ΣΠΑΡΤΗ: Ένα βασίλειο
- 82. Η Αθήνα είχεδημοκρατικό πολίτευμα: η εξουσία ανήκε στους πολίτες, που μαζεύονταν στην Εκκλησία του Δήμου. Εκεί συζητούσαν και αποφάσιζαν για όλα τα σημαντικά θέματα της πόλης, ψήφιζαν τους νόμους και εξέλεγαν τους πολιτικούς και στρατιωτικούς τους αρχηγούς. ΑΘΗΝΑ: Μία δημοκρατία
- 83. Έως τα 60τους, οι Σπαρτιάτες ζούσαν ομαδικά. Η ζωή τους ήταν αφιερωμένη στον πόλεμο. Αλλά και οι γυναίκες της Σπάρτης γυμνάζονταν, για να γεννούν ρωμαλέα και υγιή παιδιά Οι άντρες ασκούσαν διάφορα επαγγέλματα. Πολλοί ήταν αγρότες. Άλλοι ήταν τεχνίτες, έμποροι ή άνθρωποι των γραμμάτων. Οι γυναίκες δεν συμμετείχαν στις αποφάσεις. Δουλειά τους ήταν να φροντίζουν το σπίτι. ΣΠΑΡΤΗ: Ένας πολεμικός λαός ΑΘΗΝΑ: Ένας ελεύθερος λαός
- 84. Οι Σπαρτιάτες ζούσαν απομονωμένοιστη γη τους. Είχαν πάντα αρκετούς δούλους, αλλά και τους περίοικους, για να καλλιεργούν τα χωράφια, καθώς οι ίδιοι ασχολούνταν αποκλειστικά με τον πόλεμο. Οι Αθηναίοι είχαν πολυάριθμους δούλους. Στον πληθυσμό της Αθήνας περιλαμβάνονταν και πολλοί ξένοι, οι «μέτοικοι», που δεν είχαν τα ίδια δικαιώματα με τους αθηναίους πολίτες. ΣΠΑΡΤΗ:Μία απομονωμένη πόλη ΑΘΗΝΑ: Μία ανοιχτή πόλη
- 85. ΣΠΑΡΤΗ: Στρατιωτική αγωγή Από τα7 τους χρόνια, οι μικροί Σπαρτιάτες άρχιζαν τη στρατιωτική τους εκπαίδευση. Ασκούνταν στην πάλη, στο άλμα και στους αγώνες δρόμου και μάθαιναν να ψάλλουν ύμνους, παιάνες και πολεμικά τραγούδια.
- 86. ΑΘΗΝΑ: Ολοκληρωμένη παιδεία Οινεαροί Αθηναίοι ζούσαν με τις οικογένειές τους. Καθημερινά πήγαιναν στην παλαίστρα, όπου ασκούνταν στην πάλη, την πυγμαχία, τη δισκοβολία. Διδάσκονταν επίσης γραφή και ανάγνωση, διάβαζαν ποιήματα και μάθαιναν να γράφουν ρητορικούς λόγους. Πολλοί παρακολουθούσαν τη διδασκαλία φιλοσόφων και σοφιστών.
- 87. ΣΠΑΡΤΗ: Η εφηβείαενός μελλοντικού στρατιώτη ΑΘΗΝΑ: Η στρατιωτική θητεία Από τα 16 ως τα 20 χρόνια τους, οι έφηβοι εκτελούσαν δυσκολότερες ασκήσεις. Συχνά, για να σκληραγωγηθούν, ζούσαν πάνω στο βουνό, μακριά από την πόλη. Από τα 18 ως τα 20 χρόνια τους οι Αθηναίοι μάθαιναν να πολεμούν. Για ένα χρόνο ζούσαν στο στρατώνα. Έπειτα, αναλάμβαναν τη φρούρηση των εδαφών τους.
- 88. ΣΠΑΡΤΗ: Ενήλικες στη μάχη ΑΘΗΝΑ:Πολίτες και στρατιώτες Σε περιόδους ειρήνης, οι ενήλικες ασκούσαν τους νεότερους. Όταν οι άντρες έφταναν 60 χρόνων, έπαυαν να παίρνουν μέρος στον πόλεμο. Από τα 20 ως τα 60 τους χρόνια, οι Αθηναίοι ασκούσαν το επάγγελμα που είχαν διαλέξει. Ωστόσο, όποτε η πόλη τους τους χρειαζόταν, γίνονταν και πάλι στρατιώτες και πολεμούσαν.