Οι είναι τομεγαλύτερο σε έκταση και το πιο αξιόλογο
έργο της γεροντικής ηλικίας του . Περιέχει εκτός
από τις πολιτικές, παιδαγωγικές και ηθικές ιδέες του και
. Στις ποικίλες
διατάξεις που ορίζουν την επιθυμητή συμπεριφορά των
χρηστών πολιτών –αλλά και αυστηρές ποινές για τους
παραβάτες–
Σελ.
84
Ο Αινείας μεταφέρει τον πατέρα του μετά την άλωση της Τροίας
(Gian Lorenzo Bernini,1618-1619, Galleria Borghese, Ρώμη).
3.
Οι είναι έναςαπό τους σημαντικότερους διαλόγους των
τελευταίων χρόνων της ζωής του . Υποτίθεται ότι
διεξάγεται στην , όπου πρόκειται να ιδρυθεί μια νέα πόλη.
Συνομιλητές είναι ένας , ο
και ο .
και παρουσιάζει οι οποίες αφορούν τις που
πρέπει να επιβάλλονται σε αυτούς που δεν βοήθησαν κάποιον
άντρα ή γυναίκα που έπεσε θύμα βιαιοπραγίας από τα παιδιά
του ή τα εγγόνια του, αλλά και τους τρόπους με τους οποίους
πρέπει να , αν προσφέρουν τη βοήθειά τους στο
θύμα. Επίσης, αναφέρεται στην
.
4.
Βασικά θέματα κειμένου
Ηηθική υποχρέωση των
παιδιών να συμπεριφέρονται
με αγάπη και σεβασμό προς
τους γονείς τους (φαινόμενο
κακοποίησης ηλικιωμένων)
Η ανάγκη λειτουργίας ενός
συστήματος δικαιοσύνης με
ρυθμιστικές διατάξεις και
ποινές για όσους
βιαιοπραγούν
5.
What is that?
(Τιείναι
αυτό;)
Πατέρας και γιος
κάθονται σε ένα παγκάκι
όταν ξαφνικά έρχεται
ένα σπουργίτι. Μία
ταινία μικρού μήκους του
2007 από τον
Κωνσταντίνο Πιλάβιο με
ένα πολύ σημαντικό
μήνυμα αγάπης και τιμής
προς την τρίτη ηλικία
Σχολιάστε τη συμπεριφορά του νεαρού προς τον πατέρα του. Πώς πρέπει,
κατά τη γνώμη σας, να συμπεριφέρονται τα παιδιά προς τους γονείς τους
και, γενικότερα, οι νεότεροι προς τους ηλικιωμένους;
https://www.youtube.com/watch?v=mNK6h1dfy2o
Ο Κλέοβις καιο Βίτων ήταν γιοι
της ιέρειας Κυδίππης στο Άργος.
Σύμφωνα με την παράδοση,
ζεύθηκαν την άμαξα της μητέρας
τους, επειδή τα άλογά της
προχωρούσαν υπερβολικά αργά (ή
επειδή οι δύο λευκοί ταύροι που
περίμενε για να σύρουν την άμαξα
δεν έρχονταν) και οδήγησαν τη
μητέρα τους στον ναό. Εκεί
πέθαναν μετά από την ευχή της
να έχουν τον πιο ευτυχισμένο
(«μακαριώτερον») θάνατο (στην
αρχαία Ελλάδα θεωρούσαν τον
μακάριο θάνατο θεϊκή ανταμοιβή
για τους θνητούς)
Παραδείγματα σεβασμού προς τους γονείς από τη μυθολογία ή την ιστορία
Jean Bardin, Κλέοβις και Βίτων, 1764 Τσατσούρης Χρήστος, Φιλόλογος Γυμνασίου Μαγούλας
xtsat.blogspot.gr
8.
Ο Αινείας έλαβεμέρος στον Τρωικό
Πόλεμο επικεφαλής των Δαρδάνων,
ως σύμμαχος των Τρώων, και ήταν ο
γενναιότερος ήρωας στην πλευρά
τους μετά τον Έκτορα. Μετά την
άλωση και τη λεηλασία της Τροίας, ο
Αινείας με μερικούς Τρώες
εξακολούθησαν να αμύνονται σε
κάποια συνοικία της πόλης, ώσπου
οι Αχαιοί τους διεμήνυσαν ότι τους
δέχονται «υποσπόνδους», δηλαδή
ύστερα από συμφωνία να
αποχωρήσουν ανενόχλητοι, με την
άδεια να πάρουν ο καθένας τους ό,τι
μπορούσε να σηκώσει στα χέρια του
από την περιουσία του. Και ενώ όλοι
οι άλλοι γέμισαν και πήραν σακιά με
χρυσάφι, ασήμι, κοσμήματα,
χρήματα, κλπ., ο Αινείας σήκωσε
στους ώμους του τον γέροντα και
ανήμπορο πατέρα του, τον Αγχίση,
και τον μετέφερε έξω από την πόλη.
Παραδείγματα σεβασμού προς τους γονείς από τη μυθολογία ή την ιστορία
Ο Αινείας φεύγει από τη φλεγόμενη Τροία. Ζωγραφικός
πίνακας του Federico Barocci, 1598. Τσατσούρης Χρήστος, Φιλόλογος Γυμνασίου Μαγούλας
xtsat.blogspot.gr
9.
Ο Αινείας μεταφέρειτον πατέρα του μετά την άλωση της Τροίας.
Μελανόμορφη οινοχόη, περ. 520-510 π.Χ., Μουσείο του Λούβρου
10.
Το κείμενο τηςενότητας αναφέρεται σε όποιον
ἄν τολμήσῃ τύπτειν ……………………………………………………..
πατέρα ἤ μητέρα …………………………………………………………
ἤ τούτων πατέρας ἤ μητέρας ………………………………………….
11.
Το κείμενο τηςενότητας αναφέρεται σε όποιον
ἄν τολμήσῃ τύπτειν ……………………………………………………..
πατέρα ἤ μητέρα …………………………………………………………
ἤ τούτων πατέρας ἤ μητέρας ………………………………………….
τολμήσει να χτυπήσει
τον πατέρα του ή τη μητέρα του
ή τους πατέρες ή τις μητέρες αυτών
12.
Ο «προστυγχάνων» (=ο πρώτος τυχών, ο περαστικός) στην κακοποίηση ενός γονέα
από τα παιδιά του θα πρέπει να βοηθήσει. Αν το κάνει θα έχει επιβράβευση ενώ αν
δεν βοηθήσει θα τιμωρηθεί :
επιβράβευση
τιμωρία
13.
Ο «προστυγχάνων» (=ο πρώτος τυχών, ο περαστικός) στην κακοποίηση ενός γονέα
από τα παιδιά του θα πρέπει να βοηθήσει. Αν το κάνει θα έχει επιβράβευση ενώ αν
δεν βοηθήσει θα τιμωρηθεί :
επιβράβευση
τιμωρία
«καλείσθω εἰς προεδρίαν τῶν ἀγώνων» =
να καλείται σε τιμητική θέση στους
αγώνες
«φευγέτω ἀειφυγίαν ἐκ τῆς χώρας» = να
απελαύνεται για όλη του τη ζωή
από τη χώρα
14.
προεδρία:
Το δικαίωμα νακαταλαμβάνει κανείς την
πρώτη σειρά καθισμάτων, ακριβώς
μπροστά στην ορχήστρα, στις δραματικές
παραστάσεις τον αρχαίου θεάτρου. Το
προνόμιο αυτό απολάμβαναν στην αρχαία
Αθήνα οι ιερείς, οι ανώτατοι άρχοντες,
εξέχοντες πολίτες, οι απόγονοι όσων
είχαν πέσει στο πεδίο της μάχης
υπερασπιζόμενοι την πόλη και μέλη
αντιπροσωπειών ή πρεσβευτές άλλων
πόλεων σε ένδειξη τιμής.
Ερμηνευτικά σχόλια
Σελ.
85
15.
μέτοικος:
Οι μέτοικοι ήτανπολίτες άλλων
ελληνικών πόλεων που είχαν
εγκατασταθεί στην Αθήνα,
προσελκυόμενοι από την ιδιαίτερη
οικονομική ανάπτυξη. Η κύρια
ασχολία τους ήταν το εμπόριο και, για
να τους επιτραπεί να διαμένουν
ανεμπόδιστα στην Αθήνα, πλήρωναν
έναν ειδικό φόρο, το μετοίκιον.
Ιστορία Α΄ Γυμνασίου, Η ΣYΓΚΡΟΤΗΣΗ
ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ
ΚΟIΝΩΝIΑΣ - Η ΚΑΘΗΜΕΡIΝΗ ΖΩΗ
Ερμηνευτικά σχόλια
16.
δούλος:
Οι δούλοι αποτελούσαντην πλειονότητα του πληθυσμού
της Αθήνας. Υπολογίζεται ότι κατά την εποχή του Περικλή
κατοικούσαν στην Αθήνα περίπου 200.000 δούλοι. Η
προέλευσή τους ήταν ποικίλη˙ άλλοι ήταν αιχμάλωτοι
πολέμου, άλλοι είχαν αγοραστεί στα δουλοπάζαρα και
άλλοι ήταν παιδιά δούλων. Ορισμένοι δούλοι εργάζονταν
ως υπηρέτες στα αθηναϊκά σπίτια ή τους αγρούς και
άλλοι υπηρετούσαν σε κρατικές υπηρεσίες ως
δεσμοφύλακες, λογιστές, αστυνόμοι ή εργάτες. Οι
μορφωμένοι δούλοι εκτελούσαν και χρέη παιδαγωγού σε
σπίτια πλούσιων Αθηναίων. Ιστορία Α΄ Γυμνασίου, Η
ΣYΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ
ΚΟIΝΩΝIΑΣ - Η ΚΑΘΗΜΕΡIΝΗ ΖΩΗ
Ερμηνευτικά σχόλια
Σκηνή από Αττικό μελανόμορφο αμφορέα που αναπαριστά δούλους να μαζεύουν ελιές
17.
Να βρείτε στοαπόσπασμα δύο τύπους προστακτικής της ενεργητικής
φωνής και να τους αναγνωρίσετε γραμματικά (χρόνος, αριθμός, πρόσωπο).
18.
Να βρείτε στοαπόσπασμα δύο τύπους προστακτικής της ενεργητικής
φωνής και να τους αναγνωρίσετε γραμματικά (χρόνος, αριθμός, πρόσωπο).
βοηθείτω ► προστακτική ΕΝΣΤ Ε.Φ. γ΄ ενικό (βοηθέω-βοηθῶ)
φευγέτω ► προστακτική ΕΝΣΤ. Ε.Φ. γ΄ ενικό (φεύγω)
επιβράβευση
τιμωρία
Ο«προστυγχάνων» (= ο πρώτος τυχών, ο περαστικός) στην κακοποίηση ενός γονέα
από τα παιδιά του θα πρέπει να βοηθήσει. Αν το κάνει θα έχει επιβράβευση ενώ αν
δεν βοηθήσει θα τιμωρηθεί :
επιβράβευση
τιμωρία
22.
επιβράβευση
τιμωρία
Ο«προστυγχάνων» (= ο πρώτος τυχών, ο περαστικός) στην κακοποίηση ενός γονέα
από τα παιδιά του θα πρέπει να βοηθήσει. Αν το κάνει θα έχει επιβράβευση ενώ αν
δεν βοηθήσει θα τιμωρηθεί :
επιβράβευση
τιμωρία
«ἐχέτω ἔπαινον» = να επαινείται
«(ἐχέτω) ψόγον» = να έχει μομφή (να ψέγεται)
«γιγνέσθω ἐλεύθερος» = να κερδίζει την
ελευθερία του
«τυπτέσθω ἑκατόν πληγάς τῇ μάστιγι» = να
δεχθεί εκατό χτυπήματα με το μαστίγιο
23.
Να βρείτε στοαπόσπασμα έναν τύπο προστακτικής της ενεργητικής φωνής
και να τον αναγνωρίσετε γραμματικά (χρόνος, αριθμός, πρόσωπο).
24.
Να βρείτε στοαπόσπασμα έναν τύπο προστακτικής της ενεργητικής φωνής
και να τον αναγνωρίσετε γραμματικά (χρόνος, αριθμός, πρόσωπο).
ἐχέτω ► προστακτική ΕΝΣΤ Ε.Φ. γ΄ ενικό (ἔχω)
Αν κάποιος ……………………………………………………………………….………………….....………….,
……………………………………………………………………………………….τιμωρείταιμε τρεις τρόπους:
1.φευγέτω …………………………………………………………………..………….……………………
δηλαδή
2.εἰργέσθω ……………………………………………………………………………………………………….
δηλαδή
3.ζημιούσθω ………………………………………………………………………………………..……………
δηλαδή
« ὄφλῃ δίκην αἰκίας γονέων» = καταδικαστεί για βιαιοπραγία
απέναντι στους γονείς του
ἀειφυγίαν
πάντων ἱερῶν
θανάτῳ κατελθών
να εξοριστεί για όλη του τη ζωή
να αποκλείεται από όλες τις ιερές τελετές
να τιμωρείται με την ποινή του θανάτου αν επιστρέψει από την εξορία
29.
ἀειφυγίαν ἐκ τῆς
χώραςφευγέτω:
Ισόβια εξορία με δήμευση
της περιουσίας, επιβαλλόταν
στην αρχαιότητα σε αυτούς
που καταδικάζονταν για
φόνους και άλλα βαριά
εγκλήματα. Εκείνοι που
πρόβλεπαν ότι θα
καταδικαστούν σ’ αυτή την
ποινή συνήθως έφευγαν
μόνοι τους πριν από τη δίκη.
Ερμηνευτικά σχόλια
Σελ.
85
30.
Ερμηνευτικά σχόλια
ἀειφυγίαν ἐκτῆς
χώρας φευγέτω:
Η ἀειφυγία ήταν μια ιδιαίτερα αυστηρή ποινή,
καθώς επέφερε μεγάλη ατίμωση σε αυτόν
στον οποίο επιβαλλόταν. Στον αρχαίο ελληνικό
κόσμο μία από τις πιο ντροπιαστικές συμφορές
ήταν να είναι κάποιος ἄπολις. Ο Έλληνας
πολίτης αποκτούσε αξία και αξιοπρέπεια από
τη συμμετοχή του στην πόλη και, επομένως, η
ἀειφυγία ισοδυναμούσε με «πολιτικό θάνατο».
Γι’ αυτό άλλωστε και ο φιλόσοφος Σωκράτης
επέλεξε να καταδικαστεί σε θάνατο παρά να
υποστεί τη ντροπή που συνεπάγεται η φυγή
του από την πόλη.
«Ο Σωκράτης παίρνει το Κώνειο», Zacques Louis David -1787
31.
Να βρείτε στοαπόσπασμα έναν τύπο προστακτικής της ενεργητικής φωνής
και να τον αναγνωρίσετε γραμματικά (χρόνος, αριθμός, πρόσωπο).
32.
Να βρείτε στοαπόσπασμα έναν τύπο προστακτικής της ενεργητικής φωνής
και να τον αναγνωρίσετε γραμματικά (χρόνος, αριθμός, πρόσωπο).
φευγέτω ► προστακτική ΕΝΣΤ. Ε.Φ. γ΄ ενικό
(φεύγω)
33.
Να βρείτε στοαπόσπασμα όλα τα ουσιαστικά και να τα αναγνωρίσετε
γραμματικά (κλίση, γένος, πτώση, αριθμός).
Η κακοποίηση τωνγονέων από τα παιδιά τους θεωρείται μεγάλο έγκλημα. Για αυτό
απαγορεύεται στους ελεύθερους πολίτες να έρχονται σε οποιαδήποτε επαφή με όσους το
κάνουν. Έτσι δεν επιτρέπεται κανείς ελεύθερος να:
…………………………
……………………….
…………………………..
………………………………
36.
Η κακοποίηση τωνγονέων από τα παιδιά τους θεωρείται μεγάλο έγκλημα. Για αυτό
απαγορεύεται στους ελεύθερους πολίτες να έρχονται σε οποιαδήποτε επαφή με όσους το
κάνουν. Έτσι δεν επιτρέπεται κανείς ελεύθερος να:
…………………………
……………………….
…………………………..
………………………………
συμφάγῃ ►
φάει μαζί
του
συμπίῃ ►
πιει μαζί του
κοινωνήσῃ
► έχει
σχέση προσάπτηται
ἑκών ► έρθει σε
επαφή με τη
θέλησή του
37.
Ἐὰν δέ τιςἐλεύθερος τῷ τοιούτῳ συμφάγῃ ἤ συμπίῃ ἤ
τινα τοιαύτην ἄλλην κοινωνίαν κοινωνήσῃ ἤ καὶ
μόνον ἐντυγχάνων που προσάπτηται ἑκών, μήτε εἰς
ἱερὸν ἔλθῃ μηδὲν μήτ’ εἰς ἀγοράν μήτ’εἰς πόλιν ὅλως
πρότερον ἤ καθήρηται.
Αν ελεύθερος πολίτης σύμφωνα με τον Πλάτωνα έχει φιλικές σχέσεις με κάποιον που
έχει καταδικαστεί για βιαιοπραγία απέναντι στους γονείς του, τιμωρείται με το να μη
γίνεται δεκτός ούτε:
……………………….
…………………………..
………………………………
38.
Ἐὰν δέ τιςἐλεύθερος τῷ τοιούτῳ συμφάγῃ ἤ συμπίῃ ἤ
τινα τοιαύτην ἄλλην κοινωνίαν κοινωνήσῃ ἤ καὶ
μόνον ἐντυγχάνων που προσάπτηται ἑκών, μήτε εἰς
ἱερὸν ἔλθῃ μηδὲν μήτ’ εἰς ἀγοράν μήτ’εἰς πόλιν ὅλως
πρότερον ἤ καθήρηται.
Αν ελεύθερος πολίτης σύμφωνα με τον Πλάτωνα έχει φιλικές σχέσεις με κάποιον που
έχει καταδικαστεί για βιαιοπραγία απέναντι στους γονείς του, τιμωρείται με το να μη
γίνεται δεκτός ούτε:
……………………….
…………………………..
………………………………
εἰς ἱερόν μηδέν
► σε κάποιο ιερό
εἰς ἀγοράν ►
στην αγορά εἰς πόλιν ►
στην πόλη
39.
Ἐὰν δέ τιςἐλεύθερος τῷ τοιούτῳ συμφάγῃ ἤ συμπίῃ
ἤ τινα τοιαύτην ἄλλην κοινωνίαν κοινωνήσῃ ἤ καὶ
μόνον ἐντυγχάνων που προσάπτηται ἑκών, μήτε εἰς
ἱερὸν ἔλθῃ μηδὲν μήτ’ εἰς ἀγοράν μήτ’εἰς πόλιν ὅλως
πρότερον ἤ καθήρηται.
Να αναγνωρίσετε συντακτικά όλες τις κίτρινες λέξεις της πρότασης.
40.
Ἐὰν δέ τιςἐλεύθερος τῷ τοιούτῳ συμφάγῃ ἤ συμπίῃ
ἤ τινα τοιαύτην ἄλλην κοινωνίαν κοινωνήσῃ ἤ καὶ
μόνον ἐντυγχάνων που προσάπτηται ἑκών, μήτε εἰς
ἱερὸν ἔλθῃ μηδὲν μήτ’ εἰς ἀγοράν μήτ’εἰς πόλιν ὅλως
πρότερον ἤ καθήρηται.
Να αναγνωρίσετε συντακτικά όλες τις κίτρινες λέξεις της πρότασης.
συμφάγῃ ► Ρήμα
ἐλεύθερος ►
Υποκείμενο
τῷ τοιούτῳ► Αντικείμενο
τίς ► επιθετικός
προσδ. στο ἐλεύθερος
Άλλο ένα παράδειγμασεβασμού προς τους γεροντότερους της οικογένειας: Ο Ακάμας
και ο Δημοφών οδηγούν τη γιαγιά τους Αίθρα μετά την πτώση της Τροίας (αττικός
ερυθρόμορφος κρατήρας, 500 π.Χ., Βρετανικό Μουσείο Λονδίνου).
43.
Μένανδρος, Γνῶμαι μονόστιχαι
Οιπιο σημαντικοί θεοί για τους συνετούς είναι οι γονείς τους
Ο Αινείας κουβαλάει στην πλάτη του τον πατέρα του, τον Αγχίση.
Ακολουθεί η σύζυγος του Αινεία, η Κρέουσα, ενώ προηγείται ένας
στρατιώτης. Ζωγράφος της Altamura,Καλυκωτός Κρατήρας, 470-
460 π.Χ. ύψος 48 εκ., στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστόνης
(mfa Boston), 59.178
Τσατσούρης Χρήστος, Φιλόλογος Γυμνασίου Μαγούλας
xtsat.blogspot.gr
44.
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
Σε πόσες κατηγορίεςχωρίζει τους πολίτες ο Πλάτωνας;
Ποια είναι η επιβράβευση για κάθε κατηγορία πολιτών σε
περίπτωση που βοηθήσουν τους γονείς που χτυπήθηκαν
από τα παιδιά τους και ποια η τιμωρία τους, σε
περίπτωση που δεν βοηθήσουν;
Πώς πρέπει να αντιμετωπίζεται κάποιος που
καταδικάζεται για βιαιοπραγία εναντίον των γονιών του;
Ποια πρέπει να είναι, σύμφωνα με τον Πλάτωνα, η ποινή
για κάποιον που έχει φιλικές σχέσεις με αυτόν που
βιαιοπράγησε εναντίον των γονιών του;
Από τις ποινές που προβλέπει ο νόμος για όσους
συμπεριφέρονται άσχημα στους γονείς τους ποια σας
φαίνεται πιο αυστηρή; Να αιτιολογήσετε την άποψή σας.
45.
Ο Αινείας κουβαλάειστην πλάτη του τον πατέρα του, τον Αγχίση. Jose Daniel Pena
Τσατσούρης Χρήστος, Φιλόλογος Γυμνασίου Μαγούλας
xtsat.blogspot.gr
