Istruktura ng wikang filipino

81,683 views

Published on

Published in: Sports, Technology
  • Be the first to comment

Istruktura ng wikang filipino

  1. 1. Istruktura ng Wikang Filipino Fonema, Morfema, at bp.
  2. 2. Istruktura ng Wikang Filipino Ang pangungusap ay isang sambit lang na may patapos na himig sa dulo. Ito ang nagsasaad na naipahayag na ng nagsasalitya ang isang diwa o kaisipang nais niyang ipaabot sa kausap.
  3. 3. Ang wika ay isang masistemang Ponolohiya o fonoloji – pag-balangkas dahil ito ay binubuo ng aaral ng fonema o ponema;mga makabuluhang tunog ang fonema ay tawag sa(fonema) na kapag pinagsama- makabuluhang yunit ngsama sa makabuluhang sikwens binibigkas na tunog saay makalilikha ng mga salita isang wika.(morfema) na bumabagay sa iba Halimbawa ay ang mgapang mga salita (semantiks) fonemangupang makabuo ng mga /l/, /u/, /m/, /i/, /p/, /pangungusap. Ang pangungusap a/ at /t/ na kung pagsama-ay may istraktyur (sintaks) na samahin sa makabuluhangnagiging basehan sa ayos ay mabubuo angpagpapakahulugan sa paggamit salitang [lumipat].ng wika.
  4. 4. Salitang-ugat =Morpolohiya o morfoloji– pag-aaral ng morfema; tao, laba, saya, bulaklak, singsang morfema ay tawag sa ing, doktor, dentistapinamakamaliit na Panlapi = mag-, -in-, -um-,makabuluhang yunit ng -an/-hansalita sa isang wika. Sa Fonema = aFilipino ang tatlong uri *tauhan, maglaba, dng morfema ay ang oktorasalitang-ugat, panlapi atfonema.
  5. 5. Sintaksis – pag-aaral ng Hal.sintaks; sintaks ay ang tawag Mataas ang puno.sa formasyon ng mga Ang puno ay mataas.pangungusap sa isang wika. The tree is tall. (hindiSa Filipino, maaaring mauna maaaring ‘Tall is the tree.’ oang paksa sa panaguri at ‘Tall the tree.’)posible namang pagbaligtaranito. Samantalang sa Ingleslaging nauuna ang paksa.
  6. 6. Hal.Semantiks – pag-aaral ng Inakyat niya ang puno.relasyon ng salita sa bawat Umakyat siya sa puno.isa sa iisang pangungusap; Makikita na nang ginamit angang mga salita sa pagbuo ng pandiwang [inakyat] ang panghalip ngpangungusap ay bumabagay aktor sa pangungusap ay [niya] at angsa iba pang salita sa pantukoy sa paksa ay [ang]. Samantalang sa ikalawangpangungusap upang maging pangungusap ang pandiwa aymalinaw ang nais ipahayag. napalitan ng [umakyat] kaya nakaapekto ito sa panghalip ng aktor na dati’y [niya] ngayo’y [siya] na. Imbis na pantukoy na [ang] ay napalitan na ng pang-ukol na [sa]. Nagkaiba na ang kahulugan ng dalawang pangungusap.
  7. 7. Istruktura ng Wikang Filipino Sintax
  8. 8. Parirala – Ito ang tawag sa lipon ng mga salita naSintaks – Ito ay tumutukoy walang paksa at panagurisa set ng mga tuntunin na na ginagamit para makabuopumapatnubay kung paano ng pangungusap.maaaring pagsama-samahino pag-ugnay-ugnayin angmga salita sa pagbuo ng Sugnay – Ito ay lipon din ngparirala o pangungusap. mga salita na maaring may diwa at maari ring wala. Maari rin itong magkaroon ng paksa at pang- uri at maari ring wala.
  9. 9. Dalawang Uri ng Sugnay: Pantulong na Sugnay/Di – Malayang Sugnay/SugnayPunong na di makapag – iisa. WalaSugnay/Malayang itong diwa kung di isasama saSugnay/Sugnay na isang punong sugnay.Makapagiisa(Payak na Nagsisimula ito sa isangPangungusap). Ito ang pangatnig.sugnay na may diwa.Hal. Hal.Gumagamit ng mga piling Datapwat di naman kailangansalita ang pormal na sulatin maging matalinghaga kungisang sining ang bagamat minamana, pinag –pagsusulat. aaralan din.
  10. 10. Ang pangungusap ay PAYAK - nagpapahayag ng isang kaisipan lamang.maaaring mauri batay salayon. Hal. Katakut-takot naIto ay maaaring maging deadline ang hinahabol ngpaturol, pautos o FFM1 sa midterm paperpakiusap, patanong o nila.padamdam. TAMBALAN - Nagpapahayag ng dalawangMay iba’t ibang anyo ang magkaugnay na kaisipanpangungusap: Hal. Pumunta kami sa Mall of Asia at nakita naming lahat si Piolo Pascual.
  11. 11. HUGNAYAN - LANGKAPAN - Isangnagpapahayag ng isang punong kaisipan o dalawa opunong kaisipan at isang higit pang pantulong napantulong na kaisipan. kaisipan.Hal. Magiting na Hal. Nagalit sa amin si Siripinagtanggol ni Bob ang Hilario dahil maingay kami kanyang kakayahang at hindi nakikinig. sumayaw nang siya’y pagtawananng buong klase.
  12. 12. Pangungusap – bahagi ng Pangungusap na Walangpananalitang nagsasaad ng Tiyak na Paksabuong diwa. 1. Pangungusap na eksistensiyal – ito ay pagpapahayag ng pagka-Simuno o Paksa- ang mayroon o wala.bahaging nagpapahayag ng Hal: May mga raliyista ngayonpinag-uusapan sa sa Edsa.pangungusap. Wala na. 2. Pangungusap na Pahanga –Panaguri – ito naman ang Ito ay nagpapahayag ngbahaging nagbibigay ng damdamin ng paghanga.kaalaman o impormasyon Hal: Kayganda talaga ng tanawintungkol sa paksa. sa Boracay! Ang galing mo!
  13. 13. 3. Maikling sambitla – mga 5. Mga Pormulasyongiisahin o dadalawahing pantig panlipunan – ito ay mgana nagpapahayag ng matinding pagbati, pagbibigay-galang atdamdamin. iba pa na nakagawian na saHal: Ay! Wikang Filipino.Aray! Hal: Mano po. Salamat po.4. Pangungusap na 6. Modal – NangangahuluganPamanahon – nagsasaad ng ng gusto/nais/ ibig.oras o uri ng panahon ang mga Hal: Nais kong makapag-ganitong pangungusap. aral.Hal: Maulan na naman. Ha’ gusto kong mahiga.Napakainit!
  14. 14. 7. Penomenal – nagsasaad ng 9. Pagyaya- nagsasaad ngmga pangyayari sa pagyaya o pagyakag.kalikasan, walang simuno o Hal: Tayo na.panaguri ang mga sumusunod Halika na.na pangungusap.Hal: Babaha na naman sa 10. Ka-Pandiwa – nagsasaad ng katatapos na kilos.Maynila. Hal: Kaaalis lang niya.Niyanig ng lindol ang Japan. Kakakain ko lang.8. Pautos – sinusundan ng 11. Panawag – panawag napanghalip na mo at o pang- pangkamag-anak.abay. Hal: Hoy!Hal: Dalian mo. Psst!Sige pa. Tena! Manang!Alis.
  15. 15. Pokus ng Pandiwa
  16. 16. a. Mga Paningit Bilang Pampalawak Mga paningit o ingkliotik ang tawag natin sa mga katagangPagpapalawak isinasama sa pangungusap upang higit na maging malinaw ang ng kahulugan nito. Hal. Ba, na, pa, lamang, muna, Kasi, nPangungusap aman, din, lang, sana, Kaya, nga, h o, man, tuloy, Yata
  17. 17. b. Mga Panuring c. Mga Kaganapan ng PandiwaPampalawak Bilang Pampalawak Dalwang kategorya ang iba’t ibang uri ngna mga salita ang kaganapan ng pandiwa ay mgamagagamit na panuring, ang pampalawak.pang-uri na panuring sa Hal.pangalan o panghalip at ang Tumakbo ang tao patungo sapang-abay. liblib na lugar.Hal.Ang magaling na mag-aaralay laging una sa klase.

×