Fil1 morpema

21,926 views

Published on

0 Comments
6 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
21,926
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
322
Actions
Shares
0
Downloads
306
Comments
0
Likes
6
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Fil1 morpema

  1. 1. Morpema- ito ay ang pinakamaliit na yunitMorpema- ito ay ang pinakamaliit na yunitng wika na may kahulugan.ng wika na may kahulugan.Malayang morpema- ito ang mgaMalayang morpema- ito ang mgasalitang-ugat o tinatawag dingsalitang-ugat o tinatawag dingpayak ang anyo o kayarian dahilpayak ang anyo o kayarian dahilmay taglay itong tiyak namay taglay itong tiyak nakahulugan.kahulugan.Di-malayang morpema –Di-malayang morpema –kinakailangan pa itong ilapi sakinakailangan pa itong ilapi saibang morpema upang magingibang morpema upang magingmalinaw at tiyak ang kahulugan.malinaw at tiyak ang kahulugan.
  2. 2. Mga Anyo ng Morfema :Mga Anyo ng Morfema :►1. Morpemang binubuo ng salitang-ugat –1. Morpemang binubuo ng salitang-ugat –ito ay mga salitang payak, walangito ay mga salitang payak, walangkasamang panlapi. Halimbawa: tanim, sulat,kasamang panlapi. Halimbawa: tanim, sulat,gawa, itlog, bahay atbp.gawa, itlog, bahay atbp.►2. Morpemang binubuo ng panlapi – Kilala2. Morpemang binubuo ng panlapi – Kilalarin ito bilang di- malayang morpemarin ito bilang di- malayang morpemasapagkat inilalapi sa ibang morpema. Hal:sapagkat inilalapi sa ibang morpema. Hal:alamin, antukin, hikain atbp.alamin, antukin, hikain atbp.►3. Morpemang binubuo ng isang ponema –3. Morpemang binubuo ng isang ponema –Ito ay nangangahulugang kasariangIto ay nangangahulugang kasariangpambabae na isinasaad ng salitang-ugat.pambabae na isinasaad ng salitang-ugat.Hal: duktor-duktoraHal: duktor-duktora
  3. 3. Mga Uri ng Morpema:Mga Uri ng Morpema:►1. Morpemang Pangkayarian – Ito ay1. Morpemang Pangkayarian – Ito aynakapagpapalinaw ng kahulugan ng buongnakapagpapalinaw ng kahulugan ng buongpangungusap katulad ng: ang, si, ng, sa,pangungusap katulad ng: ang, si, ng, sa,pero, ka, ang, ba atbp.pero, ka, ang, ba atbp.►2. Morpemang Pangnilalaman – Ito ay mga2. Morpemang Pangnilalaman – Ito ay mgasalitang may tiyak na kahulugan atsalitang may tiyak na kahulugan atnagsisilbing mahalagang salita sa loob ngnagsisilbing mahalagang salita sa loob ngpangungusap. Hal: sipag, tiyaga, hirap atbp.pangungusap. Hal: sipag, tiyaga, hirap atbp.
  4. 4. Mga Pagbabagong Morpoponemiko:Mga Pagbabagong Morpoponemiko:►1. Asimilasyon – ito ay ang pagbabagong1. Asimilasyon – ito ay ang pagbabagongkaraniwang nangyari sa tunog na /ng/ sakaraniwang nangyari sa tunog na /ng/ samga panlaping pang-, mang-, hing- o sing-mga panlaping pang-, mang-, hing- o sing-dahilan sa impluwensiya ng kasunod nadahilan sa impluwensiya ng kasunod natunog ( unang tunog ng salitang nilalapian).tunog ( unang tunog ng salitang nilalapian).Halimbawa:Halimbawa:pang- + bansa = pangbansa = pambansapang- + bansa = pangbansa = pambansamang- + bola = mangbola = mambolamang- + bola = mangbola = mambolasing- + tamis = singtamis = sintamissing- + tamis = singtamis = sintamis
  5. 5. Dalawang uri ng asimilasyon:Dalawang uri ng asimilasyon:►1.1 Asimilasyong di-ganap – ito ang1.1 Asimilasyong di-ganap – ito angpagbabagong nagaganap sa pusisyongpagbabagong nagaganap sa pusisyongpinal ng isang morpema dahilan sapinal ng isang morpema dahilan saimpluwensiya ng kasunod na tunog.impluwensiya ng kasunod na tunog.Halimbawa:Halimbawa:pang- + dakot = pangdakot = pandakotpang- + dakot = pangdakot = pandakotsing- + puti = singputi = simputising- + puti = singputi = simputising- + rupok = singrupok = sinrupoksing- + rupok = singrupok = sinrupok
  6. 6. ►1.2 Asimilasyong di-ganap – nawawala ang1.2 Asimilasyong di-ganap – nawawala angunang tunog ng nilalapian.unang tunog ng nilalapian.Halimbawa:Halimbawa:pan- + talo = pantalo = panalopan- + talo = pantalo = panalomang- + kuha = mangkuha = manguhamang- + kuha = mangkuha = manguha
  7. 7. Pagkawala ng Ponema – sa uring ito,Pagkawala ng Ponema – sa uring ito,nawawala ang huling patinig ng salitang-ugatnawawala ang huling patinig ng salitang-ugatkapag nilagyan ito ng hulapikapag nilagyan ito ng hulapi►Halimbawa:Halimbawa: tira + -an = tirahan = tirhantira + -an = tirahan = tirhan dakip + -in = dakipin = dakpindakip + -in = dakipin = dakpin kamit + -an = kamitan = kamtankamit + -an = kamitan = kamtan
  8. 8. 3. Paglilipat-diin – ito ay nagaganap kapag3. Paglilipat-diin – ito ay nagaganap kapagang salitang-ugat ay hinuhulapianang salitang-ugat ay hinuhulapian..►Halimbawa:Halimbawa: sira:insira:in hawa:kanhawa:kan putu:linputu:lin
  9. 9. 4. Pagbabago ng Ponema- may mga tunog4. Pagbabago ng Ponema- may mga tunogna nababago sa pagbuo ng mga salitana nababago sa pagbuo ng mga salita..►Halimbawa:Halimbawa: ma- + dami = madami = maramima- + dami = madami = marami ka- + dagat + -an = kadagatan = karagatanka- + dagat + -an = kadagatan = karagatan ka- + palad + -an = kapaladan = kapalaranka- + palad + -an = kapaladan = kapalaran
  10. 10. 5. Pagkakaltas ng Ponema – nangyayari ang5. Pagkakaltas ng Ponema – nangyayari angpagbabagong ito kung ang huling ponemang patinigpagbabagong ito kung ang huling ponemang patinigng salitang-ugat ay nawawala kapag nilalagyan ngng salitang-ugat ay nawawala kapag nilalagyan nghulapi.hulapi.►Halimbawa:Halimbawa: bili + han = bilihan = bilhanbili + han = bilihan = bilhan bukas + an = bukasan = buksanbukas + an = bukasan = buksan
  11. 11. 6. Metatesis – ito ay ang pagpapalitan ng posisyon6. Metatesis – ito ay ang pagpapalitan ng posisyonng mga tunog sa isang salitang nilalapian.ng mga tunog sa isang salitang nilalapian.►Halimbawa:Halimbawa: lipad + -in = linipad = nilipadlipad + -in = linipad = nilipad yaya + -in = yinaya = niyayayaya + -in = yinaya = niyaya -in- + regalo + han = rinegaluhan = niregaluhan-in- + regalo + han = rinegaluhan = niregaluhan

×