SlideShare a Scribd company logo
1 of 41
Download to read offline
FILIPINO 0201
MOrPOLOHIYA
Tawag sa pag-aaral ng straktyur ng
mga salita at ng relasyon nito sa mga
iba pang salita sa wika.
Sa linggwistika , kilala din sa katagang
palabuuan.
Tawag sa pag-aaral kung paanong ang
bawat bahagi ng salita ay
pinagsasama-sama upang makabuo
ng salita.
ANG SALITA
 Kadalasang kaagad binibigyan ng pansin kapag
pinag-uusapan ang isang wika.
 Isang katangian din ng tinatawag na salita ,
ang katangian na maaring bigkasin ito na
nakahiwalay sa iba pang salita
 Mey mga salita sa wika ng mundo na binubuo
ng higit sa isang salita tulad ng hampaslupa,
buntonghininga, kisapmata sa Tagalog.
 Ang mga sikwens ng mga tunog na mey
kahulugan sa isang wika’y di pareho o,
kadalasan, walang kahulugan sa ibang wika.
ANG MORPEMA O MORFIM
Pinaka maliit na yunit ng wika na
may kahulugan.
URI NG MORPEMA
a. Morpemang Malaya
Tinatawag na mga malayang
morfim ang mga salitang pwedeng
bigkasing nag-iisa at di laging
nakakabit pa sa ibang morfim.
Halimbawa:
ulo, bahay, pusa, isip
b. Di- Malayang Morpema
Mga morpema na laging nakakabit sa ibang
morpema
Tinatawag na panlapi ang mga morpema na
laging nakakabit sa ibang morpema
Di malayang morpema ang mga afiks o
panlapi
Hlimbawa:
dasal-nagdasal
bili- bumili
linis- nilinis
SALITANG -UGAT
Rut ay tintawag ding salitang –ugat.
Halimbawa:
pinagsaingan
*Ang isang rut at isa o higit pang afiks ay
tinatawag na stem kung dinadagdagan pa ito
ng iba pang afiks. Kaya ang stem ang bahagi ng
salitang kinakabitan ng afiks.
Halimbawa: ganda ang rut ng salitang
gandahan at ito rin ang stem dahil
kinakabitan ng afiks na han.
MGAAFIKS / Panlapi
 Ang mga PANLAPI na ikinakabit sa unahan
ng iba pang morpema ay tinatawag na
unlapi
halimbawa: pag- pagkain
ma- mabato
 Hulapi ang tawag sa mga morpema na
kinakabit sa dulo ng salita.
halimbawa: -an/han - kainan batuhan
 Tinatawag namang gitlapi ang morfim na
sinisingit sa iba pang morfim.
Repleysiv naman ang ang isa pang tayp
na gitlapi na isinisingit sa sunod-sunod
na tunog ng isa pang morfim.
Halimbawa: bawnd , baynd ,grawnd,
graynd,
*Pinalitan ng /aw/ ang nukleyus /ay/
na kapwa mga diptong.
PAGKILALA SA MORFIM o
MORPEMA
 Para malaman ang morfim ng isang wika,
kinokompara ang mga salitang mey mga
sikwens na mga tunog na magkapareho o halos
magkapareho at pareho din ang kahulugan
tulad ng ipinakita sa nakaraang diskasyon
tungkol Swahili.
Halimbawa:
pambato
batuhan
nabato
bumato
PONOLOHIYA AT MORPOLOHIYA
NA PAGKONDISYON
 Mga salitang plural sa Ingles o ang mga salitang
nagsasabing higit sa isa ang pinag-uusapan.
 Malalaman ang morfim ng plural kung ikukumpara
ang mga salitang nagsasabing isa lang ang pinag-
uusapan at ang mga salitang higit sa isa ang pinag-
uusapan.
Isa higit sa isa
boy-batang lalaki boys- mga batang lalaki
sæk-sako sæks- mga sako
kæb- taksi kæbz- mga taksi
bæg- lalagyan,bag bægz-mga bag
PONOLOHIYA NA PAGKONDISYON
 Iba pang ginagamit na panlapi para
makapagbuo ng kahulugang “higit sa isa”.
Halimbawa:
æks- palakol ækses-mga palakol
mætč-posporo mætčes- mga
posporo
rowz- rosas rowzes-mga rosas
jedĵ-hwes,jadj jedjes- mga hwes
MORPOLOHIYA NA PAGKONDISYON
 Mga alomorf na ang batayan ng paggamit ay hindi
isang tunog sa envayronment ng morpema kundi sa
iba pang morpema
 May mga salitang plural sa Ingles na binubuo sa
paraan ng alomorf na (-en) o ng vowel na repleysiv.
Halimbawa:
ox/oks/baka nagiging plural kapag nilagyan ng /-
en/,
isang alomorf na kinondisyon ng morfim
Zero-alomorf- hindi naririnig o walang
manifestesyong fonologikal tulad ng plural ng
/šiyp/”tupa” sa Ingles na /šiyp /din ang maririnig
kapag ‘mga tupa’ ang kahulugan.
MGA MORPEMA NA
DERIBESYUNAL AT INPLEKSYUNAL
 Kapag nababago ang kahulugan ng isang morfim
dahil sa pagkakabit ng iba pang morfim tinatawag
na mga salitang derayv ang resulta nito at ang
morfim o afiks na dahilan ng pagbabago ng
kahulugan ay tinatawag na derivesyunal-afiks.
Halimbawa:
Ingles: /-li/ man- manly ‘kilos lalake’
friend-friendly
‘mapagkaibigan’
Filipino/paη/ ‘gamit sa’ nagiging pantulog
 Inpleksyunal –morpema – morpema na
tumutukoy sa gramatikal-fangsyon na di
tulad ng deribesyunal –morpema, hindi
nababago ang kategorya ng morpema na
kinakabitan nito. Halimbawa ang mga
panlapi na nagiindikeyt ng aspek sa Filipino.
Halimbawa: nagluto,nagluluto,magluluto
Ingles: tense morphim
cheat- cheated, cheating,
KONTENT AT FANGSYON MORFIM
 Isa pang pagkakaiba sa pagitan ng mga tayp ng
mga morpema
 Karamihan sa mga morpema ay may semantik-
kontent ,i.e.,meron silang natatanging kahulugan
na madaling malaman. Tinatawag na konent-
morpema ang mga ganitong klaseng morfim.
Halimbawa: Fil. puno, katotohanan,takot,gawa
Ing. table “mesa”,good “mabuti”,run
‘takbo’
0
 Ang ibang morpema naman ay nagbibigay ng
impormasyon tungkol sa gramatikal na gamit
sa pamamagitan ng pag-uugnay ng mga salita
sa sentens. Tinatawag itong morpemang-
panksyon
Halimbawa: Fil. ang,ng,sa,ako,at,pero,dahil,-
um,mag-,in
Ing. in ‘sa’, for ‘para sa/kay’, the
‘ang’, I ‘ako’, but ‘pero’, although ‘kahit’
Tinatawag na open-klas ang
morpemang-kontent dahil pwede itong
dagdagan ng mga bagong
salita/myembro.
Sa kabilang dako, klows-klas naman
ang mga morpemang panksyon dahil
halos hindi nadadagdagan ito ng mga
bagong myembro.
MORPOPONEMIKO
 Mga pagbabagong Morpoponemiko
 1.Asimilasyon- Ito ang pagbabagong
karaniwang nangyari sa tunog na /ng/ sa mga
panlaping pang-,mang-,hing- o sing-,dahilan sa
impluwensya ng kasunod na tunog(unang
tunog ng salitang nilalapian)
Halimbawa:
pang+bansa=pangbansa=pambansa
mang+bola=mangbola=mambola
sing+tamis=singtamis=sintamis
Dalawang uri ng asimilasyon:
Asimilasyong di-ganap—ito ang
pagbabagong nagaganap sa pusisyong
pinal ng isang morpema dahilan sa
impluwensiya ng kasunod na tunog.
Halimbawa:
pang+dakot=pangdakot=pandakot
sing+puti=singputi=simputi
sing+rupok=singrupok=sinrupok
Asimelasyong ganap—nawawala ang
unang tunog ng nilalapian.
Halimbawa:
pan+talo=pantalo=panalo
mang+kuha=mangkuha=manguha
2
.Pagkawala ng Ponema-sa uring ito,
nawawala ang huling patinig ng
salitang-ugat kapag nilagyan ng ito ng
hulapi.
Halimbawa:
tira+-han=tirahan=tirhan
dakip+-in=dakipin=dakpin
kamit+-an=kamitan=kamtan
3.Paglilipat-diin—ito ay nagaganap
kapag ang salitang-ugat ay
hinuhulapian.
Halimbawa:
sira:in hawa:kan putu:lin
4.Pagkakaltas ng Ponema—nangyayari
ang pagbabagong ito kung ang huling
ponemang patinig ng salitang-ugat ay
nawawala kapag nilalagyan ng hulapi.
Halimbawa:
bili:han=bilihan=bilhan
bukas+an=bukasan=buksan
5.Metatesis---Ito ay ang pagpapalitan ng
posisyon ng mga tunog sa isang salitang
nilalapian.
Halimbawa:
lipad:-in=linipad=nilipad
yaya+-in=yinaya=niyaya
in+regalo+han=rinegaluhan=niregaluhan
ANG PAGBUBUO NG SALITA
1.Analoji—isang epektibong paraan sa pagbuo
ng mga bagong salita. Nag-iimbento,
nagbubuo ng mga bagong salita o binabago ang
form ng dating salita base sa mga regular at
madalas gamiting mga patern ng wika.
*Nagagamit kaagad ng mga batang natututong
mag-Ingles ang pinakaregular na rul sa
pagsasabi ng plural, ang pagdagdag ng (-s) o (-
z) sa rut. Kaya pag di sakop ng rul na ito ang
salitang gagamitin, ang sasabihin nila ay
*mans at *foots dahil sa analoji sa regular na
rul na ito.
Stratehiyang analoji sa pagbuo ng mga
salitang bago na pulot sa Ingles tulad ng
kidnap—karnap
brownout– blackout
2.Back Formation o pagtanggal –
morpema—Ang panlapi ng salita ang
inaalis o di kaya, iniigsian ang morpema
para makabuo ng bagong salita.
Halimbawa:
television- telebisyon (tele at vision –
televise’televays)
edit-editor
sa Fil.
utol-kaputol-putol
3.Clipping o Pagkakaltas—Isa pang proses
ng pagpapaigsi ng salita.Ito ay madalas
ginagawa sa pagbuo ng mga bagong salita na
unay dumadaan muna sa status ng tinatawa
na slang o salitang kalye.
Halimbawa:
Ingles Filipino
math—mathematics insan--pinsan
lab---laboratory utol—kaputol
dorm- dormitory pare--kumpare
fan—fanatic mare-kumare
Nagkakaroon din ng mga bagong salitang
tinatawag na akronim na binubuo ng
mga unang tunog o silabol ng mga salita.
Halimbawa:
NATO- North Atlantis Treaty Organization
NAWASA-National Water System
Administration
4.Blending o Paghahalo– Isa pang
proseso ng pagbuo ng mga salita.Parang
pagbabawas din ito dahil pinagsasama
ang dalawang salita at binabawasan ang
isa nito o di kaya parehong binabawasan
ang pinagsamang morfim.
Halimbawa:
smog-kombinasyon ng smoke at fog
brunch-galing sa breakfast at lunch
tapsilog-tapa,sinangag at itlog
 5.fok-etimoloji– Pinuputol ang salita sa
akalang bawnderi ng silabol o morf.
Halimbawa:
hamburger— cheezeburger,steakburger,
chickenburger,mushroomburger
 6.Derivesyunal/fangsyunal –shif– maraming
salita ang nabubuo sa paraang ito na sa paliwana
na tyuretikal, kahit anong stem ay pwedeng
malagyan ng afiks kaya nababago ang gramatik –
kategori ng salita. Ang pagbabagong nangyayari
dahil sa pagshif o paglipat ng stres o di kaya ng
pusisyon nito sa sentens.
 Ganito nabuo ang mga salita sa Ingles na mga na
na nasa unang silabol ang stres pero verb o adjek
kapag nasa ibang silabol:
Halimbawa:
implant (verb)-ilagay
implant(nawn)-bagay na inilagay sa
paraan ng operasyon
content (nawn)-ang nilalaman ng ibang
bagay
content (adjektiv)-nasisyahan
implement(verb)-gumawa
implement(nawn)-gamit sa paggawa
 Salitang pinaraan sa prosesong derivesyon.
*Nagbabago ng kategori at nagiging salitang aksyon
kung lalagyan ng afiks na verbal na mag- ito’y
dahil sa analoji sa regular na gawain sa Filipino.
Halimbawa:
jet – magjet magjins
bakya- magbakya magbrash
suklay – magsuklay
magwasingmashin
walis - magwalis
 Nangyayari rin na nagkakaroon ng bagong
salita na galing sa pangalan ng mga imbentor
ng isng bagay o di kaya brand ng mga kalakal.
Halimbawa:
om – George Ohm
wat – James Watt
kolgeyt
kodak
prijider
 Meron ding mga salitang iniimbento o koynej.
Halimbawa:
salumpuwit– silya,upuan
 Ang mas laganap na proseso sa pagbuo ng mga bagong
salita sa wika’y panghihiram at ang kompawnding o
pagsasama-sama ng mga salita.
 Napapailalim sa mga mekanismo ng wikang
nanghihiramang mga ganitong salita na nagreresulta sa
pagbabago ng mga orihinal na tunog at/o kahulugan.
Halimbawa:
jet, nukleyar, saspek, so, reyp, oksyon, kudeta,
kompyuter
 Salitang kompawnd o magkasamang salita
tengang-daga
matambaka
*Sumusunod sa straktyur ng, o deskriptiv-preys,
na mey sintaktik-marker na ng.
mukang- pera
lutong-makaw
*Salitang kompawnd na walang mga sintaktik-
marker.
utakbiya, balatsibuyas
Salitang kompawnd na kuha sa mga
sangkap nito.
pilikmata, urungsulong,
panikpanaog
PAGKAKLASIPIKA NG MGA WIKA
 1. Wikang Analitik – Ito’y mga wikang di
gumagamit ng mga afiks at pawang mga malayang
morfim ang bumubuo ng mga sentens ng mga ito.
 2.Wikang Sintetik – nabubuo ang mga sentens sa
paraan ng malaya at di malayang mga morfim at
kombinasyon ng mga ito.
*Ang bawat salita sa analitik na wika’y binubuo ng
isang morfim tulad ng Mandarin pero sa Ingles at
Filipino na mga sintetik na wika, maaring isa o
higit pa rito ang mga morfim sa bawat salita.
MORPOLOHIYA

More Related Content

What's hot

Mga Istruktura ng Wikang Filipino
Mga Istruktura ng Wikang FilipinoMga Istruktura ng Wikang Filipino
Mga Istruktura ng Wikang Filipinoeijrem
 
Ang ponolohiya o palatunugan
Ang ponolohiya o palatunuganAng ponolohiya o palatunugan
Ang ponolohiya o palatunuganMariz Balasoto
 
Mga pagbabagong morpoponemiko
Mga pagbabagong morpoponemikoMga pagbabagong morpoponemiko
Mga pagbabagong morpoponemikoarnielapuz
 
Introduksyon sa pag aaral ng wika (mga yugto sa pagkatuto ng wika)
Introduksyon sa pag aaral ng wika (mga yugto sa pagkatuto ng wika)Introduksyon sa pag aaral ng wika (mga yugto sa pagkatuto ng wika)
Introduksyon sa pag aaral ng wika (mga yugto sa pagkatuto ng wika)Antonnie Glorie Redilla
 
Introduksyon sa Pag- aaral ng Wika (Sintaks)
Introduksyon sa Pag- aaral ng Wika (Sintaks)Introduksyon sa Pag- aaral ng Wika (Sintaks)
Introduksyon sa Pag- aaral ng Wika (Sintaks)Shiela Mae Gutierrez
 
Morpoponemiko
MorpoponemikoMorpoponemiko
Morpoponemikorosemelyn
 
Mga teorya sa pagkatuturo at pagkatuto ng wika sa filipino
Mga teorya sa pagkatuturo at pagkatuto ng wika sa filipinoMga teorya sa pagkatuturo at pagkatuto ng wika sa filipino
Mga teorya sa pagkatuturo at pagkatuto ng wika sa filipinoTEACHER JHAJHA
 
Morpolohiya at pagbabagong morpoponemiko
Morpolohiya at pagbabagong morpoponemikoMorpolohiya at pagbabagong morpoponemiko
Morpolohiya at pagbabagong morpoponemikocayyy
 
Ponoloji, Morpoloji, Leksikal
Ponoloji, Morpoloji, LeksikalPonoloji, Morpoloji, Leksikal
Ponoloji, Morpoloji, LeksikalCarloPMarasigan
 
Alpabetong Filipino
Alpabetong FilipinoAlpabetong Filipino
Alpabetong FilipinoLadySpy18
 
4 na makrong kasanayan
4 na makrong kasanayan4 na makrong kasanayan
4 na makrong kasanayanRoel Dancel
 
Morpolohiya
MorpolohiyaMorpolohiya
Morpolohiyageli6415
 
Kayarian ng mga salita report
Kayarian ng mga salita reportKayarian ng mga salita report
Kayarian ng mga salita reportReybel Doñasales
 

What's hot (20)

Mga Istruktura ng Wikang Filipino
Mga Istruktura ng Wikang FilipinoMga Istruktura ng Wikang Filipino
Mga Istruktura ng Wikang Filipino
 
Ang ponolohiya o palatunugan
Ang ponolohiya o palatunuganAng ponolohiya o palatunugan
Ang ponolohiya o palatunugan
 
Mga pagbabagong morpoponemiko
Mga pagbabagong morpoponemikoMga pagbabagong morpoponemiko
Mga pagbabagong morpoponemiko
 
Mga uri ng diin
Mga uri ng diinMga uri ng diin
Mga uri ng diin
 
Introduksyon sa pag aaral ng wika (mga yugto sa pagkatuto ng wika)
Introduksyon sa pag aaral ng wika (mga yugto sa pagkatuto ng wika)Introduksyon sa pag aaral ng wika (mga yugto sa pagkatuto ng wika)
Introduksyon sa pag aaral ng wika (mga yugto sa pagkatuto ng wika)
 
Mga tuntunin sa pagbabaybay
Mga tuntunin sa pagbabaybayMga tuntunin sa pagbabaybay
Mga tuntunin sa pagbabaybay
 
Uri ng Pagbabagong Morpoponemiko
Uri ng Pagbabagong MorpoponemikoUri ng Pagbabagong Morpoponemiko
Uri ng Pagbabagong Morpoponemiko
 
Introduksyon sa Pag- aaral ng Wika (Sintaks)
Introduksyon sa Pag- aaral ng Wika (Sintaks)Introduksyon sa Pag- aaral ng Wika (Sintaks)
Introduksyon sa Pag- aaral ng Wika (Sintaks)
 
Morpoponemiko
MorpoponemikoMorpoponemiko
Morpoponemiko
 
Ponema
PonemaPonema
Ponema
 
Mga teorya sa pagkatuturo at pagkatuto ng wika sa filipino
Mga teorya sa pagkatuturo at pagkatuto ng wika sa filipinoMga teorya sa pagkatuturo at pagkatuto ng wika sa filipino
Mga teorya sa pagkatuturo at pagkatuto ng wika sa filipino
 
Sintaks
SintaksSintaks
Sintaks
 
Kasaysayan ng ALPABETO at WIKA
Kasaysayan ng ALPABETO at WIKAKasaysayan ng ALPABETO at WIKA
Kasaysayan ng ALPABETO at WIKA
 
Morpolohiya at pagbabagong morpoponemiko
Morpolohiya at pagbabagong morpoponemikoMorpolohiya at pagbabagong morpoponemiko
Morpolohiya at pagbabagong morpoponemiko
 
Ponoloji, Morpoloji, Leksikal
Ponoloji, Morpoloji, LeksikalPonoloji, Morpoloji, Leksikal
Ponoloji, Morpoloji, Leksikal
 
Alpabetong Filipino
Alpabetong FilipinoAlpabetong Filipino
Alpabetong Filipino
 
PONEMANG MALAYANG NAGPAPALITAN
PONEMANG MALAYANG NAGPAPALITANPONEMANG MALAYANG NAGPAPALITAN
PONEMANG MALAYANG NAGPAPALITAN
 
4 na makrong kasanayan
4 na makrong kasanayan4 na makrong kasanayan
4 na makrong kasanayan
 
Morpolohiya
MorpolohiyaMorpolohiya
Morpolohiya
 
Kayarian ng mga salita report
Kayarian ng mga salita reportKayarian ng mga salita report
Kayarian ng mga salita report
 

Similar to MORPOLOHIYA

Similar to MORPOLOHIYA (20)

Proyekto sa Instrukura ng Wikang Filipino
Proyekto sa Instrukura ng Wikang FilipinoProyekto sa Instrukura ng Wikang Filipino
Proyekto sa Instrukura ng Wikang Filipino
 
Estruktura ng wikang filipno ponolohiya-morpo-inc.
Estruktura ng wikang filipno ponolohiya-morpo-inc.Estruktura ng wikang filipno ponolohiya-morpo-inc.
Estruktura ng wikang filipno ponolohiya-morpo-inc.
 
KABANATA 2 Gramar at Lingguwistika.ppt
KABANATA 2 Gramar at Lingguwistika.pptKABANATA 2 Gramar at Lingguwistika.ppt
KABANATA 2 Gramar at Lingguwistika.ppt
 
Ang mga pagbabago ng mga morfofonemiko(blacboard theme)
Ang mga pagbabago ng mga morfofonemiko(blacboard theme)Ang mga pagbabago ng mga morfofonemiko(blacboard theme)
Ang mga pagbabago ng mga morfofonemiko(blacboard theme)
 
427233070-Ponema-Morpema-at-Leksikon.pdf
427233070-Ponema-Morpema-at-Leksikon.pdf427233070-Ponema-Morpema-at-Leksikon.pdf
427233070-Ponema-Morpema-at-Leksikon.pdf
 
MGA ANYO AT URI NG MOPEMA.pdf
MGA ANYO AT URI NG MOPEMA.pdfMGA ANYO AT URI NG MOPEMA.pdf
MGA ANYO AT URI NG MOPEMA.pdf
 
Morfofonimiks
MorfofonimiksMorfofonimiks
Morfofonimiks
 
Ponema 110207003034-phpapp01
Ponema 110207003034-phpapp01Ponema 110207003034-phpapp01
Ponema 110207003034-phpapp01
 
Asimilasyon
AsimilasyonAsimilasyon
Asimilasyon
 
MORPOLOHIYA.pptx
MORPOLOHIYA.pptxMORPOLOHIYA.pptx
MORPOLOHIYA.pptx
 
Ponolohiya.pptx
Ponolohiya.pptxPonolohiya.pptx
Ponolohiya.pptx
 
Wika
WikaWika
Wika
 
Slide show
Slide showSlide show
Slide show
 
morpolohiya
morpolohiyamorpolohiya
morpolohiya
 
KAYARIAN NG SALITA.pdf
KAYARIAN NG SALITA.pdfKAYARIAN NG SALITA.pdf
KAYARIAN NG SALITA.pdf
 
Morpolohiya
MorpolohiyaMorpolohiya
Morpolohiya
 
Istruktura ng wikang filipino
Istruktura ng wikang filipinoIstruktura ng wikang filipino
Istruktura ng wikang filipino
 
Ponema
PonemaPonema
Ponema
 
Morpolohiya_for_lecture_1.ppt
Morpolohiya_for_lecture_1.pptMorpolohiya_for_lecture_1.ppt
Morpolohiya_for_lecture_1.ppt
 
PONEMA
PONEMAPONEMA
PONEMA
 

Recently uploaded

4th quarter Modyul 1.Grade 8 Values Education
4th quarter Modyul 1.Grade 8 Values Education4th quarter Modyul 1.Grade 8 Values Education
4th quarter Modyul 1.Grade 8 Values EducationMayAnnCorpuz2
 
Kabanata 34 Ang kasal ni Paulita ng El Fili
Kabanata 34 Ang kasal ni Paulita ng El FiliKabanata 34 Ang kasal ni Paulita ng El Fili
Kabanata 34 Ang kasal ni Paulita ng El Filijuliusmirador1
 
El Filibusterismo Kabanata 7-10 (Grade10
El Filibusterismo Kabanata 7-10 (Grade10El Filibusterismo Kabanata 7-10 (Grade10
El Filibusterismo Kabanata 7-10 (Grade10cathyrinebuhisan2
 
EDUKASYON SA PANGPAPAKATAO DETAILED LESSON PLAN
EDUKASYON SA PANGPAPAKATAO DETAILED LESSON PLANEDUKASYON SA PANGPAPAKATAO DETAILED LESSON PLAN
EDUKASYON SA PANGPAPAKATAO DETAILED LESSON PLANImilyAcma
 
1. PAGKAMAMAMAYAN-third quarter araling panlipunan
1. PAGKAMAMAMAYAN-third quarter araling panlipunan1. PAGKAMAMAMAYAN-third quarter araling panlipunan
1. PAGKAMAMAMAYAN-third quarter araling panlipunanArlieCerezo1
 
filipino 10_kasaysayan-ng-el-filibusterismo.pptx
filipino 10_kasaysayan-ng-el-filibusterismo.pptxfilipino 10_kasaysayan-ng-el-filibusterismo.pptx
filipino 10_kasaysayan-ng-el-filibusterismo.pptxMarcChristianNicolas
 
1Q- ESP 4- LESSON 4- PAGIGING MAPANURI.pptx
1Q- ESP 4- LESSON 4- PAGIGING MAPANURI.pptx1Q- ESP 4- LESSON 4- PAGIGING MAPANURI.pptx
1Q- ESP 4- LESSON 4- PAGIGING MAPANURI.pptxChristineJaneWaquizM
 
kahalagahan ng kulturang popularsa pilipino
kahalagahan ng kulturang popularsa pilipinokahalagahan ng kulturang popularsa pilipino
kahalagahan ng kulturang popularsa pilipinoChristineIgnas2
 
PAGGAWA NG DOKUMENTASYON SA FILIPINO (GABAY SA PAGGAWA).pptx
PAGGAWA NG DOKUMENTASYON SA FILIPINO (GABAY SA PAGGAWA).pptxPAGGAWA NG DOKUMENTASYON SA FILIPINO (GABAY SA PAGGAWA).pptx
PAGGAWA NG DOKUMENTASYON SA FILIPINO (GABAY SA PAGGAWA).pptxJEANELLEBRUZA
 
Kabanata 6 El Filibusterismo.pptx buod lamang ito
Kabanata 6 El Filibusterismo.pptx buod lamang itoKabanata 6 El Filibusterismo.pptx buod lamang ito
Kabanata 6 El Filibusterismo.pptx buod lamang itobryandomingo8
 
Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino - Lesson 1
Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino - Lesson 1Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino - Lesson 1
Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino - Lesson 1JudyAnnTongol
 
Tula at Maikling kuwento na kailangang nating maintindihan
Tula at Maikling kuwento na kailangang nating maintindihanTula at Maikling kuwento na kailangang nating maintindihan
Tula at Maikling kuwento na kailangang nating maintindihanMedizaTheresseTagana1
 
PAGBASA-AT-PAGSUSURI-NG-IBAT-IBANG-TEKSTO-TUNGO.pptx
PAGBASA-AT-PAGSUSURI-NG-IBAT-IBANG-TEKSTO-TUNGO.pptxPAGBASA-AT-PAGSUSURI-NG-IBAT-IBANG-TEKSTO-TUNGO.pptx
PAGBASA-AT-PAGSUSURI-NG-IBAT-IBANG-TEKSTO-TUNGO.pptxJeremyPatrichTupong
 
FILIPINO 6 PPT Q4 - Kahulugan ng Pamilyar at Di-Pamilyar na Salita.pptx
FILIPINO 6 PPT Q4 - Kahulugan ng Pamilyar at Di-Pamilyar na Salita.pptxFILIPINO 6 PPT Q4 - Kahulugan ng Pamilyar at Di-Pamilyar na Salita.pptx
FILIPINO 6 PPT Q4 - Kahulugan ng Pamilyar at Di-Pamilyar na Salita.pptxKimberlyValdez19
 
Filipino-CG (1).pdf k-12 Gabay pangkurikulum
Filipino-CG (1).pdf k-12 Gabay pangkurikulumFilipino-CG (1).pdf k-12 Gabay pangkurikulum
Filipino-CG (1).pdf k-12 Gabay pangkurikulumDanicaHipulanHinol1
 
Simuno at Panaguri kahulugan at kahalagahan
Simuno at Panaguri kahulugan at kahalagahanSimuno at Panaguri kahulugan at kahalagahan
Simuno at Panaguri kahulugan at kahalagahanChristineJaneWaquizM
 
demo teaching Edukasyon sa Pagpapakatao Lesson plan
demo teaching Edukasyon sa Pagpapakatao Lesson plandemo teaching Edukasyon sa Pagpapakatao Lesson plan
demo teaching Edukasyon sa Pagpapakatao Lesson planREDENJAVILLO1
 
Pangungusap: mga halimbawa, bahagi, Kayarian, ayos, at iba pa.
Pangungusap: mga halimbawa, bahagi, Kayarian, ayos, at iba pa.Pangungusap: mga halimbawa, bahagi, Kayarian, ayos, at iba pa.
Pangungusap: mga halimbawa, bahagi, Kayarian, ayos, at iba pa.Gerald129734
 
Edukasyon sA pAGPAPAKATAO 10_Modyul 11 Pagmamahal sa bayan.pptx
Edukasyon sA pAGPAPAKATAO 10_Modyul 11 Pagmamahal sa bayan.pptxEdukasyon sA pAGPAPAKATAO 10_Modyul 11 Pagmamahal sa bayan.pptx
Edukasyon sA pAGPAPAKATAO 10_Modyul 11 Pagmamahal sa bayan.pptxAzirenHernandez
 
araling panlipunan 5 periodical testpt.pptx
araling panlipunan 5 periodical testpt.pptxaraling panlipunan 5 periodical testpt.pptx
araling panlipunan 5 periodical testpt.pptxJOHNNYGALLA2
 

Recently uploaded (20)

4th quarter Modyul 1.Grade 8 Values Education
4th quarter Modyul 1.Grade 8 Values Education4th quarter Modyul 1.Grade 8 Values Education
4th quarter Modyul 1.Grade 8 Values Education
 
Kabanata 34 Ang kasal ni Paulita ng El Fili
Kabanata 34 Ang kasal ni Paulita ng El FiliKabanata 34 Ang kasal ni Paulita ng El Fili
Kabanata 34 Ang kasal ni Paulita ng El Fili
 
El Filibusterismo Kabanata 7-10 (Grade10
El Filibusterismo Kabanata 7-10 (Grade10El Filibusterismo Kabanata 7-10 (Grade10
El Filibusterismo Kabanata 7-10 (Grade10
 
EDUKASYON SA PANGPAPAKATAO DETAILED LESSON PLAN
EDUKASYON SA PANGPAPAKATAO DETAILED LESSON PLANEDUKASYON SA PANGPAPAKATAO DETAILED LESSON PLAN
EDUKASYON SA PANGPAPAKATAO DETAILED LESSON PLAN
 
1. PAGKAMAMAMAYAN-third quarter araling panlipunan
1. PAGKAMAMAMAYAN-third quarter araling panlipunan1. PAGKAMAMAMAYAN-third quarter araling panlipunan
1. PAGKAMAMAMAYAN-third quarter araling panlipunan
 
filipino 10_kasaysayan-ng-el-filibusterismo.pptx
filipino 10_kasaysayan-ng-el-filibusterismo.pptxfilipino 10_kasaysayan-ng-el-filibusterismo.pptx
filipino 10_kasaysayan-ng-el-filibusterismo.pptx
 
1Q- ESP 4- LESSON 4- PAGIGING MAPANURI.pptx
1Q- ESP 4- LESSON 4- PAGIGING MAPANURI.pptx1Q- ESP 4- LESSON 4- PAGIGING MAPANURI.pptx
1Q- ESP 4- LESSON 4- PAGIGING MAPANURI.pptx
 
kahalagahan ng kulturang popularsa pilipino
kahalagahan ng kulturang popularsa pilipinokahalagahan ng kulturang popularsa pilipino
kahalagahan ng kulturang popularsa pilipino
 
PAGGAWA NG DOKUMENTASYON SA FILIPINO (GABAY SA PAGGAWA).pptx
PAGGAWA NG DOKUMENTASYON SA FILIPINO (GABAY SA PAGGAWA).pptxPAGGAWA NG DOKUMENTASYON SA FILIPINO (GABAY SA PAGGAWA).pptx
PAGGAWA NG DOKUMENTASYON SA FILIPINO (GABAY SA PAGGAWA).pptx
 
Kabanata 6 El Filibusterismo.pptx buod lamang ito
Kabanata 6 El Filibusterismo.pptx buod lamang itoKabanata 6 El Filibusterismo.pptx buod lamang ito
Kabanata 6 El Filibusterismo.pptx buod lamang ito
 
Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino - Lesson 1
Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino - Lesson 1Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino - Lesson 1
Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino - Lesson 1
 
Tula at Maikling kuwento na kailangang nating maintindihan
Tula at Maikling kuwento na kailangang nating maintindihanTula at Maikling kuwento na kailangang nating maintindihan
Tula at Maikling kuwento na kailangang nating maintindihan
 
PAGBASA-AT-PAGSUSURI-NG-IBAT-IBANG-TEKSTO-TUNGO.pptx
PAGBASA-AT-PAGSUSURI-NG-IBAT-IBANG-TEKSTO-TUNGO.pptxPAGBASA-AT-PAGSUSURI-NG-IBAT-IBANG-TEKSTO-TUNGO.pptx
PAGBASA-AT-PAGSUSURI-NG-IBAT-IBANG-TEKSTO-TUNGO.pptx
 
FILIPINO 6 PPT Q4 - Kahulugan ng Pamilyar at Di-Pamilyar na Salita.pptx
FILIPINO 6 PPT Q4 - Kahulugan ng Pamilyar at Di-Pamilyar na Salita.pptxFILIPINO 6 PPT Q4 - Kahulugan ng Pamilyar at Di-Pamilyar na Salita.pptx
FILIPINO 6 PPT Q4 - Kahulugan ng Pamilyar at Di-Pamilyar na Salita.pptx
 
Filipino-CG (1).pdf k-12 Gabay pangkurikulum
Filipino-CG (1).pdf k-12 Gabay pangkurikulumFilipino-CG (1).pdf k-12 Gabay pangkurikulum
Filipino-CG (1).pdf k-12 Gabay pangkurikulum
 
Simuno at Panaguri kahulugan at kahalagahan
Simuno at Panaguri kahulugan at kahalagahanSimuno at Panaguri kahulugan at kahalagahan
Simuno at Panaguri kahulugan at kahalagahan
 
demo teaching Edukasyon sa Pagpapakatao Lesson plan
demo teaching Edukasyon sa Pagpapakatao Lesson plandemo teaching Edukasyon sa Pagpapakatao Lesson plan
demo teaching Edukasyon sa Pagpapakatao Lesson plan
 
Pangungusap: mga halimbawa, bahagi, Kayarian, ayos, at iba pa.
Pangungusap: mga halimbawa, bahagi, Kayarian, ayos, at iba pa.Pangungusap: mga halimbawa, bahagi, Kayarian, ayos, at iba pa.
Pangungusap: mga halimbawa, bahagi, Kayarian, ayos, at iba pa.
 
Edukasyon sA pAGPAPAKATAO 10_Modyul 11 Pagmamahal sa bayan.pptx
Edukasyon sA pAGPAPAKATAO 10_Modyul 11 Pagmamahal sa bayan.pptxEdukasyon sA pAGPAPAKATAO 10_Modyul 11 Pagmamahal sa bayan.pptx
Edukasyon sA pAGPAPAKATAO 10_Modyul 11 Pagmamahal sa bayan.pptx
 
araling panlipunan 5 periodical testpt.pptx
araling panlipunan 5 periodical testpt.pptxaraling panlipunan 5 periodical testpt.pptx
araling panlipunan 5 periodical testpt.pptx
 

MORPOLOHIYA

  • 2. MOrPOLOHIYA Tawag sa pag-aaral ng straktyur ng mga salita at ng relasyon nito sa mga iba pang salita sa wika. Sa linggwistika , kilala din sa katagang palabuuan. Tawag sa pag-aaral kung paanong ang bawat bahagi ng salita ay pinagsasama-sama upang makabuo ng salita.
  • 3. ANG SALITA  Kadalasang kaagad binibigyan ng pansin kapag pinag-uusapan ang isang wika.  Isang katangian din ng tinatawag na salita , ang katangian na maaring bigkasin ito na nakahiwalay sa iba pang salita  Mey mga salita sa wika ng mundo na binubuo ng higit sa isang salita tulad ng hampaslupa, buntonghininga, kisapmata sa Tagalog.  Ang mga sikwens ng mga tunog na mey kahulugan sa isang wika’y di pareho o, kadalasan, walang kahulugan sa ibang wika.
  • 4. ANG MORPEMA O MORFIM Pinaka maliit na yunit ng wika na may kahulugan.
  • 5. URI NG MORPEMA a. Morpemang Malaya Tinatawag na mga malayang morfim ang mga salitang pwedeng bigkasing nag-iisa at di laging nakakabit pa sa ibang morfim. Halimbawa: ulo, bahay, pusa, isip
  • 6. b. Di- Malayang Morpema Mga morpema na laging nakakabit sa ibang morpema Tinatawag na panlapi ang mga morpema na laging nakakabit sa ibang morpema Di malayang morpema ang mga afiks o panlapi Hlimbawa: dasal-nagdasal bili- bumili linis- nilinis
  • 7. SALITANG -UGAT Rut ay tintawag ding salitang –ugat. Halimbawa: pinagsaingan *Ang isang rut at isa o higit pang afiks ay tinatawag na stem kung dinadagdagan pa ito ng iba pang afiks. Kaya ang stem ang bahagi ng salitang kinakabitan ng afiks. Halimbawa: ganda ang rut ng salitang gandahan at ito rin ang stem dahil kinakabitan ng afiks na han.
  • 8. MGAAFIKS / Panlapi  Ang mga PANLAPI na ikinakabit sa unahan ng iba pang morpema ay tinatawag na unlapi halimbawa: pag- pagkain ma- mabato  Hulapi ang tawag sa mga morpema na kinakabit sa dulo ng salita. halimbawa: -an/han - kainan batuhan  Tinatawag namang gitlapi ang morfim na sinisingit sa iba pang morfim.
  • 9. Repleysiv naman ang ang isa pang tayp na gitlapi na isinisingit sa sunod-sunod na tunog ng isa pang morfim. Halimbawa: bawnd , baynd ,grawnd, graynd, *Pinalitan ng /aw/ ang nukleyus /ay/ na kapwa mga diptong.
  • 10. PAGKILALA SA MORFIM o MORPEMA  Para malaman ang morfim ng isang wika, kinokompara ang mga salitang mey mga sikwens na mga tunog na magkapareho o halos magkapareho at pareho din ang kahulugan tulad ng ipinakita sa nakaraang diskasyon tungkol Swahili. Halimbawa: pambato batuhan nabato bumato
  • 11. PONOLOHIYA AT MORPOLOHIYA NA PAGKONDISYON  Mga salitang plural sa Ingles o ang mga salitang nagsasabing higit sa isa ang pinag-uusapan.  Malalaman ang morfim ng plural kung ikukumpara ang mga salitang nagsasabing isa lang ang pinag- uusapan at ang mga salitang higit sa isa ang pinag- uusapan. Isa higit sa isa boy-batang lalaki boys- mga batang lalaki sæk-sako sæks- mga sako kæb- taksi kæbz- mga taksi bæg- lalagyan,bag bægz-mga bag
  • 12. PONOLOHIYA NA PAGKONDISYON  Iba pang ginagamit na panlapi para makapagbuo ng kahulugang “higit sa isa”. Halimbawa: æks- palakol ækses-mga palakol mætč-posporo mætčes- mga posporo rowz- rosas rowzes-mga rosas jedĵ-hwes,jadj jedjes- mga hwes
  • 13. MORPOLOHIYA NA PAGKONDISYON  Mga alomorf na ang batayan ng paggamit ay hindi isang tunog sa envayronment ng morpema kundi sa iba pang morpema  May mga salitang plural sa Ingles na binubuo sa paraan ng alomorf na (-en) o ng vowel na repleysiv. Halimbawa: ox/oks/baka nagiging plural kapag nilagyan ng /- en/, isang alomorf na kinondisyon ng morfim Zero-alomorf- hindi naririnig o walang manifestesyong fonologikal tulad ng plural ng /šiyp/”tupa” sa Ingles na /šiyp /din ang maririnig kapag ‘mga tupa’ ang kahulugan.
  • 14. MGA MORPEMA NA DERIBESYUNAL AT INPLEKSYUNAL  Kapag nababago ang kahulugan ng isang morfim dahil sa pagkakabit ng iba pang morfim tinatawag na mga salitang derayv ang resulta nito at ang morfim o afiks na dahilan ng pagbabago ng kahulugan ay tinatawag na derivesyunal-afiks. Halimbawa: Ingles: /-li/ man- manly ‘kilos lalake’ friend-friendly ‘mapagkaibigan’ Filipino/paη/ ‘gamit sa’ nagiging pantulog
  • 15.  Inpleksyunal –morpema – morpema na tumutukoy sa gramatikal-fangsyon na di tulad ng deribesyunal –morpema, hindi nababago ang kategorya ng morpema na kinakabitan nito. Halimbawa ang mga panlapi na nagiindikeyt ng aspek sa Filipino. Halimbawa: nagluto,nagluluto,magluluto Ingles: tense morphim cheat- cheated, cheating,
  • 16. KONTENT AT FANGSYON MORFIM  Isa pang pagkakaiba sa pagitan ng mga tayp ng mga morpema  Karamihan sa mga morpema ay may semantik- kontent ,i.e.,meron silang natatanging kahulugan na madaling malaman. Tinatawag na konent- morpema ang mga ganitong klaseng morfim. Halimbawa: Fil. puno, katotohanan,takot,gawa Ing. table “mesa”,good “mabuti”,run ‘takbo’
  • 17. 0  Ang ibang morpema naman ay nagbibigay ng impormasyon tungkol sa gramatikal na gamit sa pamamagitan ng pag-uugnay ng mga salita sa sentens. Tinatawag itong morpemang- panksyon Halimbawa: Fil. ang,ng,sa,ako,at,pero,dahil,- um,mag-,in Ing. in ‘sa’, for ‘para sa/kay’, the ‘ang’, I ‘ako’, but ‘pero’, although ‘kahit’
  • 18. Tinatawag na open-klas ang morpemang-kontent dahil pwede itong dagdagan ng mga bagong salita/myembro. Sa kabilang dako, klows-klas naman ang mga morpemang panksyon dahil halos hindi nadadagdagan ito ng mga bagong myembro.
  • 19. MORPOPONEMIKO  Mga pagbabagong Morpoponemiko  1.Asimilasyon- Ito ang pagbabagong karaniwang nangyari sa tunog na /ng/ sa mga panlaping pang-,mang-,hing- o sing-,dahilan sa impluwensya ng kasunod na tunog(unang tunog ng salitang nilalapian) Halimbawa: pang+bansa=pangbansa=pambansa mang+bola=mangbola=mambola sing+tamis=singtamis=sintamis
  • 20. Dalawang uri ng asimilasyon: Asimilasyong di-ganap—ito ang pagbabagong nagaganap sa pusisyong pinal ng isang morpema dahilan sa impluwensiya ng kasunod na tunog. Halimbawa: pang+dakot=pangdakot=pandakot sing+puti=singputi=simputi sing+rupok=singrupok=sinrupok
  • 21. Asimelasyong ganap—nawawala ang unang tunog ng nilalapian. Halimbawa: pan+talo=pantalo=panalo mang+kuha=mangkuha=manguha
  • 22. 2 .Pagkawala ng Ponema-sa uring ito, nawawala ang huling patinig ng salitang-ugat kapag nilagyan ng ito ng hulapi. Halimbawa: tira+-han=tirahan=tirhan dakip+-in=dakipin=dakpin kamit+-an=kamitan=kamtan
  • 23. 3.Paglilipat-diin—ito ay nagaganap kapag ang salitang-ugat ay hinuhulapian. Halimbawa: sira:in hawa:kan putu:lin
  • 24. 4.Pagkakaltas ng Ponema—nangyayari ang pagbabagong ito kung ang huling ponemang patinig ng salitang-ugat ay nawawala kapag nilalagyan ng hulapi. Halimbawa: bili:han=bilihan=bilhan bukas+an=bukasan=buksan
  • 25. 5.Metatesis---Ito ay ang pagpapalitan ng posisyon ng mga tunog sa isang salitang nilalapian. Halimbawa: lipad:-in=linipad=nilipad yaya+-in=yinaya=niyaya in+regalo+han=rinegaluhan=niregaluhan
  • 26. ANG PAGBUBUO NG SALITA 1.Analoji—isang epektibong paraan sa pagbuo ng mga bagong salita. Nag-iimbento, nagbubuo ng mga bagong salita o binabago ang form ng dating salita base sa mga regular at madalas gamiting mga patern ng wika. *Nagagamit kaagad ng mga batang natututong mag-Ingles ang pinakaregular na rul sa pagsasabi ng plural, ang pagdagdag ng (-s) o (- z) sa rut. Kaya pag di sakop ng rul na ito ang salitang gagamitin, ang sasabihin nila ay *mans at *foots dahil sa analoji sa regular na rul na ito.
  • 27. Stratehiyang analoji sa pagbuo ng mga salitang bago na pulot sa Ingles tulad ng kidnap—karnap brownout– blackout
  • 28. 2.Back Formation o pagtanggal – morpema—Ang panlapi ng salita ang inaalis o di kaya, iniigsian ang morpema para makabuo ng bagong salita. Halimbawa: television- telebisyon (tele at vision – televise’televays) edit-editor sa Fil. utol-kaputol-putol
  • 29. 3.Clipping o Pagkakaltas—Isa pang proses ng pagpapaigsi ng salita.Ito ay madalas ginagawa sa pagbuo ng mga bagong salita na unay dumadaan muna sa status ng tinatawa na slang o salitang kalye. Halimbawa: Ingles Filipino math—mathematics insan--pinsan lab---laboratory utol—kaputol dorm- dormitory pare--kumpare fan—fanatic mare-kumare
  • 30. Nagkakaroon din ng mga bagong salitang tinatawag na akronim na binubuo ng mga unang tunog o silabol ng mga salita. Halimbawa: NATO- North Atlantis Treaty Organization NAWASA-National Water System Administration
  • 31. 4.Blending o Paghahalo– Isa pang proseso ng pagbuo ng mga salita.Parang pagbabawas din ito dahil pinagsasama ang dalawang salita at binabawasan ang isa nito o di kaya parehong binabawasan ang pinagsamang morfim. Halimbawa: smog-kombinasyon ng smoke at fog brunch-galing sa breakfast at lunch tapsilog-tapa,sinangag at itlog
  • 32.  5.fok-etimoloji– Pinuputol ang salita sa akalang bawnderi ng silabol o morf. Halimbawa: hamburger— cheezeburger,steakburger, chickenburger,mushroomburger
  • 33.  6.Derivesyunal/fangsyunal –shif– maraming salita ang nabubuo sa paraang ito na sa paliwana na tyuretikal, kahit anong stem ay pwedeng malagyan ng afiks kaya nababago ang gramatik – kategori ng salita. Ang pagbabagong nangyayari dahil sa pagshif o paglipat ng stres o di kaya ng pusisyon nito sa sentens.  Ganito nabuo ang mga salita sa Ingles na mga na na nasa unang silabol ang stres pero verb o adjek kapag nasa ibang silabol:
  • 34. Halimbawa: implant (verb)-ilagay implant(nawn)-bagay na inilagay sa paraan ng operasyon content (nawn)-ang nilalaman ng ibang bagay content (adjektiv)-nasisyahan implement(verb)-gumawa implement(nawn)-gamit sa paggawa
  • 35.  Salitang pinaraan sa prosesong derivesyon. *Nagbabago ng kategori at nagiging salitang aksyon kung lalagyan ng afiks na verbal na mag- ito’y dahil sa analoji sa regular na gawain sa Filipino. Halimbawa: jet – magjet magjins bakya- magbakya magbrash suklay – magsuklay magwasingmashin walis - magwalis
  • 36.  Nangyayari rin na nagkakaroon ng bagong salita na galing sa pangalan ng mga imbentor ng isng bagay o di kaya brand ng mga kalakal. Halimbawa: om – George Ohm wat – James Watt kolgeyt kodak prijider
  • 37.  Meron ding mga salitang iniimbento o koynej. Halimbawa: salumpuwit– silya,upuan  Ang mas laganap na proseso sa pagbuo ng mga bagong salita sa wika’y panghihiram at ang kompawnding o pagsasama-sama ng mga salita.  Napapailalim sa mga mekanismo ng wikang nanghihiramang mga ganitong salita na nagreresulta sa pagbabago ng mga orihinal na tunog at/o kahulugan. Halimbawa: jet, nukleyar, saspek, so, reyp, oksyon, kudeta, kompyuter
  • 38.  Salitang kompawnd o magkasamang salita tengang-daga matambaka *Sumusunod sa straktyur ng, o deskriptiv-preys, na mey sintaktik-marker na ng. mukang- pera lutong-makaw *Salitang kompawnd na walang mga sintaktik- marker. utakbiya, balatsibuyas
  • 39. Salitang kompawnd na kuha sa mga sangkap nito. pilikmata, urungsulong, panikpanaog
  • 40. PAGKAKLASIPIKA NG MGA WIKA  1. Wikang Analitik – Ito’y mga wikang di gumagamit ng mga afiks at pawang mga malayang morfim ang bumubuo ng mga sentens ng mga ito.  2.Wikang Sintetik – nabubuo ang mga sentens sa paraan ng malaya at di malayang mga morfim at kombinasyon ng mga ito. *Ang bawat salita sa analitik na wika’y binubuo ng isang morfim tulad ng Mandarin pero sa Ingles at Filipino na mga sintetik na wika, maaring isa o higit pa rito ang mga morfim sa bawat salita.