1. ΕΝΟΣΗΣΑ 7
επιμέλεια :Αληγιάννη Βαρβάρα
ΓΡΑΜΜΑΣΙΚΗ
ΠΑΡΑΣΑΣΙΚΟ΢ ΚΑΙ ΑΟΡΙ΢ΣΟ΢ ΕΝΕΡΓΗΣΙΚΗ΢ ΦΩΝΗ΢ ΒΑΡΤΣΟΝΩΝ ΡΗΜΑΣΩΝ
ΠΑΡΑΣΑΣΙΚΟ΢
ρ. εἰ μί
ἦ και ἦν
ἦσθα
ἦν
ἦμεν
ἦτε
ἦσαν
Αύξηση
συλλαβική
ἐ-
παίρνουν όσα
ρήματα
αρχίζουν από
σύμφωνο
όσα ρήματα αρχίζουν
από ῥ-το
διπλασιάζουν
π. χ
ῥίπτω→ ἔρριπτον
χρονική
παίρνουν όσα ρήματα
αρχίζουν από φωνήεν και
είναι η έκταση του
βραχύχρονου αρχικού
φωνήεντος σε μακρόχρονο
α, ε→η
ο→ ω
αυ, ευ→ ηυ
ει, αι→ῃ
οι →ῳ
υ→υ
ι→ ι

2. ΢ΥΗΜΑΣΙ΢ΜΟ΢ ΠΑΡΑΣΑΣΙΚΟΤ
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ
ΠΡΟ΢ΟΧΗ + θέμα +
ἔ -λς-ον
ἠ -γόπες-ον
Αύξηση
- ον
→ όταν το ρήμα είναι σύνθετο με πρόθεση , η αύξηση δεν μπαίνει στηνἠ -γόπες-ερ
αρχή, αλλά
ἔ -λς-ες
-ες
ανάμεσα στο πρώτο και δεύτερο συνθετικό:
ἔ -λς-ε
ἠ -γόπες-ε
-ε
π. χ. καταλύω → κατ-έ-λυον
ἐ -λύ-ομεν
ἠ -γόπες-ομεν
-ομεν
κατονομάζω → κατ-ω-νόμαζον
΢την περίπτωση αυτή η αύξηση ονομάζεται εσωτερική
ἐ -λύ-ετε
ἠ -γόπες-ετε
-ετε
-ον
ἔ -λς-ον
ἠ -γόπες-ον
→ Η πρόθεση ἐ κ μπροστά από φωνήεν γίνεται ἐ ξ, π.χ. πέμπω → ἔ -πεμπον, ἐ κ πέμπω →
ἐ ξ-έ-πεμπον
Σο ν της πρόθεσης συν που τρέπεται σε διάφορα σύμφωνα, όταν λειτουργεί ως πρώτο
συνθετικό, επανέρχεται μπροστά από το ἐ - της συλλαβικής αύξησης, π.χ.
Γράφω → ἔ γραφον, συγγράφω → συν-έ-γραφον
λέγω → ἔ λεγον,
συλλέγω → συν-έ-λεγον
πίπτω → ἔ πιπτον
συμπίπτω → συν-έ-πιπτον
Κάποια ρήματα που αρχίζουν από ε έχουν αύξηση ει κι όχι η:
ἐ θίζω→ εἴ θιζον, ἐ λίττω→ εἵ λιττον,
ἕ λκω→ εἷ λκον, ἕ πομαι→ εἱ πόμην,
ἐ ργάζομαι→ εἰ ργαζόμην, ἕ ρπω→ εἷ ρπον,
ἑ στιῶ → εἱ στίων, ἔ χω → εἶ χον, ἐ ῶ →εἴ ων
΢ΧΗΜΑΣΙ΢ΜΟ΢ ΠΑΡΑΣΑΣΙΚΟΤ
Αύξηση+ θέμα + -ον
-ες
-ε
-ομεν
-ετε
-ον
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ
ἔ -λυ-ον
ἔ -λυ-ες
ἔ -λυ-ε
ἐ -λύ-ομεν
ἐ -λύ-ετε
ἔ -λυ-ον
ἠ -γόρευ-ον
ἠ -γόρευ-ες
ἠ -γόρευ-ε
ἠ -γόρευ-ομεν
ἠ -γόρευ-ετε
ἠ -γόρευ-ον

3. ΢ΧΗΜΑΣΙ΢ΜΟ΢ ΑΟΡΙ΢ΣΟΤ
Αύξηση +θέμα + -σ(ξ, ψ)α
-σ(ξ, ψ)ας
-σ(ξ, ψ)ε
-σ(ξ, ψ)αμεν
-σ(ξ, ψ)ατε
-σ(ξ, ψ)αν
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ
ἔ -λυ-σα
ἠ -γόρευ-σα
ἔ -λυ-σ-ας
ἠ -γόρευ-σας
ἔ -λυ-σ-ε
ἠ -γόρευ-σε
ἐ -λύ-σ-αμεν
ἠ -γόρευ-σαμεν
ἐ -λύ-σ-ατε
ἠ -γόρευ-σατε
ἔ -λυ-σ-αν
ἠ -γόρευ-σαν
Α΢ΚΗ΢ΕΙ΢
► Να σχηματίσετε τον παρατατικό και τον αόριστο των ρημάτων
Ενεστώτας
δουλεύω
θηρεύω
κηρύττω
φυτεύω
ῥ ίπτω
βλάπτω
ἁ λιεύω
ἐ λέγχω
ἱ δρύω
ἀ λλάττω
ὑ βρίζω
οἰ κίζω
ὁ ρίζω
παρασκευάζω
συμπράττω
ἐ κπέμπω
διακινδυνεύω
καθυβρίζω
ἐ πιτάττω
Παρατατικός
Αόριστος
► Να συμπληρώσετε τις φράσεις με τον κατάλληλο τύπο του ρήματος εἰ μί:
α. Ὁ χρηστός ἀ νήρ εὐ δαίμων ………(παρατ. ).
β. Ἡμεῖ ς ………… (ενεστ. ) τῆ ς πόλεως ἄ ρχοντες.
γ. Οὐ κ ……….. (παρατ.) οὗ τοι οἱ υἱ οί Περικλέους;
δ. ΢ύ ………. (παρατ. ) ἱ κανός καί ἀ γαθός.
ε. Οἱ δειλοί ….……… (ενεστ.) προδόται τῆ ς πατρίδος.
στ. Δέκα ………… (παρατ.)αἱ εντολαί τοῦ θεοῦ .
ζ. Σο χωρίον τοῦ το ἱ ερόν ………..(παρατ.)

4. η. ἖ γώ ……… (παρατ. ) ὁ πατήρ.
θ. Ἡμεῖ ς φίλοι καὶ σύμμαχοι τῶν Ἀ θηναίων ………………
ι. Ὁ Δημοσθένης μέγας ρήτωρ καὶ σοφιστής ………………….
ια. Ἅ παντες γιγνώσκουσιν ὅ τι ἡ μεῖ ς οὐ κ ………………….. πολέμιοι ὑ μῶν.
► Να μεταφέρετε στον παρατατικό και στον αόριστο τα ρήματα των προτάσεων:
α. Ὁ στρατηγός κηρύττει τον πόλεμον. ----------------------,------------------------β. Πέμπουσι οἱ Ἀ θηναῖ οι τούς κήρυκας. ----------------------, ----------------------γ. ΢ύ συμβουλεύεις ἡ μῖ ν τά ἄ ριστα. ---------------------------, ----------------------δ. Ὁ Ἀ λέξανδρος προστάττει τούς στρατιῶτας. -------------------------,---------------------ε. Ὁ βασιλεύς φυλάττει τά νομίσματα ἐ ν τῇ σκηνῇ . ------------------------, -----------------στ. Οἱ ἀ γρόται τούς ἀ γρούς θεραπεύουσιν.----------------------------, ------------------------ζ. Ὁ κυνηγός τήν ἔ λαφον διώκει. --------------------------, -----------------------η. Οἱ στρατιῶται τρόπαιον ἐ πί τοῦ λόφου ἱ δρύουσι. ---------------------, -------------------θ. Σό χωρίον τοῦ το Κούναξα ὀ νομάζουσιν. ---------------------------, ------------------------ι. Ἡ ἀ ναρχία πόλεις καταστρέφει. --------------------------, ---------------------------► Να συμπληρώσετε τις φράσεις με τον κατάλληλο τύπο του ρήματος
α. Ὑμεῖ ς τήν πόλιν …………… (σῳζω, αόρ.)
β.Θηβαῖ οι πρῶτοι τάς σπονδάς ……………..( λώω, αόρ.)
γ. Μεγαρεῖ ς στράτευμα ………………. ( ἐ κπέμπω, αόρ.)
δ. …………….. (ἀ κούω, παρατ. )κρότον μέγαν καί ἐ ταράττοντο.
ε. Ὁ στρατηγός ……………….(ἐ λπίζω, παρατ.)μεταπείσειν τούς κήρυκας.
στ. Ὑμεῖ ς δεινά ………………( πράττω, αόρ. ) και δεινά ἐ πάθετε.