Download to read offline
More Related Content
Similar to แปลโดยพยัญชนะเรื่อง จูเฬกสาฎก๑
แปลโดยพยัญชนะเรื่อง จูเฬกสาฎก๑
- 1. ๑ ๑. จูเฬกสาฏกพฺราหฺมณวตฺถุ ๒. “อภิตฺ ถ เรถ กลฺ ย าเณติ อิ มํ ธมฺ ม เทสนํ สตฺ ถ า เชตวเน วิ ห รนฺ โ ต จูเฬกสาฏกพฺราหฺมณํ อารพฺภ กเถสิ. ๓. วิปสฺสิทสพลสฺส กาลสฺมิฺหิ มหาเอกสาฏกพฺราหฺมโณ นาม อโหสิ. ๔. อยํ ปน เอตรหิ สาวตฺถิยํ จูเฬกสาฏโก นาม. ๕. ตสฺส หิ เอโก นิวาสนสาฏโก อโหสิ พฺราหฺมณิยาป เอโก. ๖. อุภินฺนมฺป เอกเมว ปารุปนํ พหิ คมนกาเล พฺราหฺมโณ วา พฺราหฺมณี วา ตํ ปา รุปติ. ๗. อเถกทิวสํ วิหาเร ธมฺมสฺสวเน โฆสิ เต พฺราหฺมโณ อาห “โภติ ธมฺมสฺสวนํ โฆสิตํ กึ ทิวา ธมฺมสฺสวนํ คมิสฺสสิ อุทาหุ รตฺตึ. ๘. ปารุปนสฺส หิ อภาเวน น สกฺกา อมฺเหหิ เอกโต คนฺตุ”นฺติ. ๙. พฺราหฺมณี “สามิ อหํ ทิวา คมิสฺสามี”ติ สาฏกํ ปารุปตฺวา อคมาสิ. ๑๐. พฺราหฺมโณ ทิวสภาคํ เคเห วีตินาเมตฺวา รตฺตึ คนฺตฺวา สตฺถุ ปุรโต นิสินฺโนว ธมฺมํ อสฺโสสิ. ๑. อ.เรื่องแหงพราหมณชื่อวาจูเฬกสาฎก (อันขาพเจา จะกลาว) ฯ ๒. อ.พระศาสดา เมือประทับอยู ในพระเชตะวัน ทรง ่ ปรารภ ซึ่งพราหมณชอวาจูเฬกสาฎก ตรัสแลว ซึ่งพระ ื่ ธรรมเทศนา นี้ วา อภิตฺถเร กลฺยาเณ ดังนี้เปนตน ฯ ๓. ดังจะกลาวโดยพิสดาร ชื่อ อ. พราหมณ ชื่อวามหาเอกสาฎก ไดมีแลว ในกาล แหงพระทศพล พระนามวาวิปสสี ฯ ๔. แตวา อ. พราหมณชื่อวามหาเอกสาฎกนี้ เปนผูชื่อวาจูเฬกสาฎก (ไดเปนแลว) ในเมืองชื่อวา สาวัตถี ในกาลนี้ ฯ ๕. ก็ อ. ผาสาฎกเปนเครื่องนุง ผืนหนึ่ง ของ พราหมณนั้น ไดมีแลว , ๖. (อ. ผาสาฎกเปนเครื่องนุง) ผืนหนึ่ง แม ของนางพราหมณี (ไดมีแลว), อ. ผาเปนเครื่องหม ผืนหนึ่งนั่นเทียว (ของชน ท.) แมทั้งสอง (ไดมีแลว) ฯ ในกาลเปนที่ไปในภายนอก อ. พราหมณหรือ หรือวา อ. นางพราหมณี ยอมหม ซึ่งผาเปนเครื่องหมผืนนั้น ฯ ๗. ครั้งนั้น ในวันหนึ่ง ครั้นเมื่อการฟงซึ่ง ธรรม ในวิหาร (อันบุคคล) ปาวรองแลว อ. พราหมณ กลาวแลววา แนะนางผูเจริญ อ. การฟงซึ่งธรรม (อัน บุคคล) ปาวรองแลว อ. เธอ จักไป สูที่เปนที่ฟงซึ่ง ธรรม ในเวลากลางวัน หรือ หรือวา (อ. เธอ จักไป สูที่ เปนฟงซึ่งธรรม) ในเวลากลางคืน ? ๘. เพราะวา อันเรา ท. ไมอาจ เพื่ออันไป โดยความเปนอันเดียวกัน เพราะความไมมี แหงผา เปนเครื่องหม ดังนี้ ฯ ๙. อ. นางพราหมณี (กลาวแลว) วา ขาแต นาย อ. ดิฉัน จักไป ในเวลากลางวัน ดังนี้ หมแลว ซึ่ง ผาสาฎก ไดไปแลว ฯ ๑๐. อ. พราหมณ ยังสวนแหงวัน ใหนอมไปลวง วิเศษแลว ในเรือน ไปแลว ในเวลากลางคืน นั่งแลว ขางพระพักตร ของพระศาสดา ไดฟงแลว ซึ่งธรรม ฯ
- 2. ๒ ๑. อถสฺส สรีรํผรมานา ปฺจวณฺณา ปติ อุปฺปชฺช.ิ ๒. โส สตฺถารํ ปูชิตุกาโม หุตฺวา “สเจ อิมํ สาฏกํ ทสฺสามิ เนว พฺราหฺมณิยา น มยฺหํ ปารุปนํ ภวิสฺสตี”ติ จินฺเตสิ. ๓. อถสฺส มจฺเฉรจิตฺตานํ สหสฺสํ อุปฺปชฺชิ ปุเนกํ สทฺธาจิตฺตํ อุปฺปชฺช.ิ ๔. ตํ อภิภวิตฺวา ปุน มจฺเฉรสหสฺสํ อุปฺปชฺช.ิ ๕. อิติสฺส พลวมจฺเฉรํ พนฺธิตฺวา คณฺหนฺตํ วิย สทฺธาจิตฺตํ ปฏิพาหติเยว. ๖. ตสฺส “ทสฺสามิ น ทสฺสามี”ติ จินฺเตนฺตสฺเสว ปฐมยาโม อปคโต มชฺฌิมยาโม สมฺปตฺโต. ๗. มชฺฌมยาเม สมฺปตฺเต ตสฺมิมฺป ิ ทาตุ นาสกฺขิ. ๑. ครั้งนั้น อ. ปติ มีวรรณะ ๕ เกิดขึ้นแลว แผไปอยู ตลอดสรีระ ของพราหมณนั้น ฯ ๒. อ. พราหมณนั้น เปนผูใครเพื่ออันบูชา ซึ่ง พระศาสดา เปน คิดแลว วา ถาวา อ. เรา จักถวาย ซึ่งผาสาฎกผืนนี้ไซร, (อ. ผาเปนเครื่องหม) ของนาง พราหมณี (จักมี) หามิไดนั่นเทียว อ. ผาเปนเครื่อง หม ของเรา จักมี หามิได ดังนี้ ฯ ๓. ครั้งนั้น อ. พัน แหงจิตดวงประกอบพรอม แลวดวยความตระหนี่ ท. เกิดขึ้นแลว แกพราหมณ นั้น, อ. จิตดวงประกอบพรอมแลวดวยศรัทธา ดวง หนึ่ง เกิดขึ้นแลว อีก, ๔. อ. พันแหงจิตดวงประกอบพรอมแลว ดวยความตระหนี่ เกิดขึ้นแลว ครอบงําอยู ซึ่งจิตดวง ประกอบพรอมแลวดวยศรัทธาแมนั้น อีก ฯ ๕. อ. ความตระหนี่มีกําลัง แหงพราหมณ นั้น ราวกะวาผูกถือเอาอยู ยอมหามซึ่งจิตดวง ประกอบพรอมแลวดวยศรัทธานั่นเทียว ดวยประการ ฉะนี้ ฯ ๖. เมื่อพราหมณนั้น คิดอยูวา อ. เรา จัก ถวาย อ. เรา จักไมถวาย ดังนี้นั่นเทียว อ. ปฐมยาม เปนไปลวงวิเศษแลว อ.มัชฌิมยาม ถึงพรอมแลว ฯ ๗. ในลําดับนั้น ครั้นเมื่อมัชฌิมยาม ถึง พรอมแลว อ. พราหมณนั้น ไมไดอาจแลว เพืออัน ่ ถวาย ในมัชฌิมยามนั้น ฯ
- 3. ๓ ๑. ปจฺฉิมยาเม สมฺปตฺเตโส จินฺเตสิ “มม สทฺธาจิตฺเตน มจฺเฉรจิตฺเตน จ สทฺธึ ยุชฺฌนฺตสฺเสว ทฺเว ยามา วีติวตฺตา อิทํ มม เอตฺตกํ มจฺเฉรจิตฺตํ วฑฺฒมานํ จตูหิ อปาเยหิ สีสํ อุกฺขิปตุ น ทสฺสติ ทสฺสามิ น”นฺติ. ๒. โส มจฺเฉรสหสฺสํ อภิภวิตฺวา สทฺธา จิตฺตํ ปุเรจาริกํ กตฺวา สาฏกํ อาทาย สตฺถุ ปาทมูเล ฐเปตฺวา “ชิตํ เม ชิตํ เม”ติ ติกฺขตฺตุ มหาสทฺทมกาสิ. ๓. ราชา ปเสนทิ โกสโล ธมฺมํ สุณนฺโต ตํ สทฺทํ สุตฺวา “ปุจฺฉถ นํ กึ กิร เตน ชิต”นฺติ อาห. ๔. โส ราชปุริเสหิ ปุจฺฉิโต ตมตฺถํ อาโรเจสิ. ตํ สุตฺวา ราชา “ทุกฺกรํ กตํ พฺราหฺมเณน สงฺคหมสฺส กริสฺสามี”ติ เอกํ สาฏกยุคํ ทาเปสิ. ๕. โส ตมฺป ตถาคตสฺเสว อทาสิ. ปุน ราชา ทฺเว จตฺตาริ อฏฐ โสฬสาติ ทฺวิคุณํ กตฺวา ทาเปสิ. ๑. ครั้นเมื่อปจฉิมยาม ถึงพรอมแลว อ. พราหมณนั้น คิดแลว วา เมื่อเรา รบอยู กับ ดวยจิต ดวงประกอบดวยพรอมแลวดวยศรัทธาดวย ดวยจิต ดวงประกอบพรอมแลวดวยความตระหนี่ดวยนั่น เทียว อ. ยาม ท. ๒ เปนไปลวงวิเศษแลว , อ. จิตดวง ประกอบพรอมแลวดวยความตระหนี่ มีประมาณ เทานี้ ของเรา นี้ เจริญอยู จักไมให เพื่ออันยกขึน ซึ่ง ้ ศีรษะ จากอบาย ท. ๔ อ. เรา จักถวาย ซึ่งผาสาฎก ดังนี้ ฯ ๒. อ. พราหมณนั้น ครองงําแลว ซึ่งพันแหง จิตดวงประกอบพรอมแลวดวยความตระหนี่ กระทํา แลว ซึ่งจิตดวงประกอบพรอมแลวดวยศรัทธา ใหเปน จิตประกอบแลวดวยอันเที่ยวไปในกอน ถือเอาแลว ซึ่งผาสาฎก วางไวแลว ณ ที่ใกลแหงพระบาท ของ พระศาสดา ไดกระทําแลว ซึ่งเสียงใหญ ๓ ครัง วา ้ อันเรา ชนะแลว, อันเรา ชนะแลว ดังนี้เปนตน ฯ ๓. อ. พระราชา พระนามวาปเสนทิโกศล ทรงสดับอยู ซึ่งธรรม ทรงสดับแลว ซึ่งเสียง นั้น ตรัส แลว วา อ. เจา ท. จงถาม ซึ่งพราหมณนั้น, ไดยินวา อ.อะไร อันพราหมณนั้น ชนะแลว ดังนี้ ฯ ๔. อ. พราหมณนั้น ผู อันราชบุรุษ ท. ถาม แลว บอกแลว ซึ่งเนื้อความ นั้น ฯ อ. พระราชา ทรง สดับแลว ซึ่งเนื้อความนั้น (ทรงดําริแลว) วา อ. กรรม อันบุคคลกระทําไดโดยยาก อันพราหมณ กระทํา แลว, อ. เรา จักกระทํา ซึ่งการสงเคราะห แก พราหมณนั้น ดังนี้ (ทรงยังราชบุรุษ ท.) ให พระราชทานแลว ซึ่งคูแหงผาสาฎก คูหนึ่ง ฯ ๕. อ. พราหมณนั้น ไดถวายแลว ซึ่งคูแหงผา สาฎก แมนั้น แกพระตถาคตเจานั่นเทียว ฯ อ. พระราชา (ทรงยังราชบุรุษ ท.) ใหพระราชทานแลว กระทําใหคูณดวย ๒ คือ (ซึ่งคูแหงผาสาฎก ท.) ๒ (ซึ่งคู แหงผาสาฎก ท.) ๔ (ซึ่งคูแหงผาสาฎก ท.) ๘ (ซึ่งคูแหง ผาสาฎก ท.) ๑๖ อีก ฯ
- 4. ๔ ๑. โส ตานิปตถาคตสฺเสว อทาสิ. อถสฺส ราชา ทฺวตฺตึส ยุคานิ ทาเปสิ. พฺราหฺมโณ “อตฺตโน อคฺคเหตฺวา ลทฺธํ ลทฺธํ วิสฺสชฺเชสิเย วา”ติ วาทโมจนตฺถํ ตโต เอกํ ยุคํ อตฺตโน เอกํ พฺราหฺมณิยาติ ทฺเว ยุคานิ คเหตฺวา ตึส ยุคานิ ตถาคตสฺเสว อทาสิ. ๒. ราชา ปน ตสฺมึ สตฺตกฺขตฺตุมฺป ททนฺเต ปุน ทาตุกาโมเยว อโหสิ. ปุพฺเพ มหาเอกสาฏโก จตุสฏฐิยา สาฏกยุเคสุ ทฺเว อคฺคเหสิ อยํ ปน ทฺวตฺตึสาย ลทฺธกาเล ทฺเว อคฺคเหสิ. ๓. ราชา ปุริเส อาณาเปสิ “ทุกฺกรํ ภเณ พฺราหฺมเณน กตํ อนฺเตปุเร มม ทฺเว กมฺพลานิ อาหราเปยฺยาถา”ติ. เต ตถา กรึสุ. ๔. ราชา สตสหสฺสคฺฆนเก ทฺเว กมฺพเล ทาเปสิ. ๑. อ. พราหมณนั้น ไดถวายแลว ซึ่งคูแหงผา สาฎก ท. แมเหลานั้น แกพระตถาคตเจานั่นเทียว ฯ ครั้งนั้น อ. พระราชา (ทรงยังราชบุรุษ ท.) ให พระราชทานแลว ซึ่งคู ๓๒ ท. แกพราหมณนั้น ฯ อ. พราหมณ ถือเอาแลว ซึ่งคู ท. ๒ คือ ซึ่งคู ๆ ๑ เพื่อ ตน (ซึ่งคู) คู ๑ เพื่อนางพราหมณี จากคู ๓๒ นั้น เพื่อ อันเปลื้องซึ่งวาทะ วา อ. พราหมณ ไมถือเอาแลว เพื่อตน สละวิเศษแลว (ซึ่งคู) อัน ๆ ตน ไดแลว ๆ นั่น เทียว ดังนี้ ไดถวายแลว ซึ่งคู ท. ๓๐ แกพระตถาคต เจานั่นเทียว ฯ ๒. สวนวา อ. พระราชา, ครั้นเมื่อพราหมณ นั้น ถวายอยู แม ๗ ครั้ง, เปนผูทรงประสงคเพื่ออัน พระราชทาน อีก เทียว ไดเปนแลว ฯ อ. พราหมณชื่อ วามหาเอกสาฎก ไดถือเอาแลว ในคูแหงผาสาฎก ท. ๖๔ หนา (ซึ่งคูแหงผาสาฏก ท.) ๒ ในกาลกอน ฯ สวนวา อ. พราหมณชอวาจูเฬกสาฎกนี้ ไดถือเอา ื่ แลว (ซึ่งคูแหงผาสาฎก ท.) ๒ ในกาลแหงคู ๓๒ อัน ตนไดแลว ฯ ๓. อ. พระราชา ทรงยังราชบุรุษ ท. ใหรูทั่ว แลว วา แนะพนาย อ. กรรมอันบุคคลกระทําไดโดย ยาก อันพราหมณ กระทําแลว, อ. เจา ท. (ยังกันและ กัน) พึงใหนํามา ซึ่งผากัมพล ท. ๒ ของเรา ใน ภายในแหงวัง ดังนี้ ฯ อ. ราชบุรุษ ท. เหลานั้น กระทําแลว อยางนั้น ฯ ๔. อ. พระราชา (ทรงยังราชบุรุษ ท.) ให พระราชทานแลว ซึ่งผากัมพล ท. ๒ มีคาแสนหนึ่ง แกพราหมณนั้น ฯ
- 5. ๕ ๑. พฺราหฺมโณ “นอิเม มม สรีเร อุปโยคํ อรหนฺติ พุทฺธสาสนสฺเสว เอเต อนุจฺฉวิกา”ติ เอกํ กมฺพลํ อนฺโตคนฺธกุฏิยํ สตฺถุ สยนสฺส อุปริ วิตานํ กตฺวา พนฺธิ เอกํ อตฺตโน ฆเร นิพทฺธํ ภฺุชนฺตสฺส ภิกฺขุโน ภตฺตกิจฺจฏฐาเน วิตานํ กตฺวา พนฺธิ. ๒. ราชา สายนฺหสมเย สตฺถุ สนฺติกํ คนฺตฺวา ตํ กมฺพลํ สฺชานิตฺวา “ภนฺเต เกน ปูชา กตา”ติ ปุจฺฉิตฺวา “เอกสาฏเกนา”ติ วุตฺเต “พฺราหฺมโณ มม ปสาทฏฐาเนเยว ปสีทตี”ติ วตฺวา “จตฺตาโร หตฺถี จตฺตาโร อสฺเส จตฺตาริ กหาปณสหสฺสานิ จตสฺโส อิตฺถิโย จตสฺโส ทาสิโย จตฺตาโร ปุริเส จตุโร คามวเร”ติ เอวํ ยาว สพฺพสตา จตฺตาริ จตฺตาริ กตฺวา สพฺพจตุกฺกํ นาม อสฺส ทาเปสิ. ๑. อ. พราหมณ (คิดแลว) วา อ. ผากัมพล ท. เหลานี้ ยอมควร ซึ่งอันประกอบเขา ในสรีระ ของ เรา หามิได, อ. ผากัมพล ท. เหลานั้น เปนของ สมควรแกพระพุทธศาสนานั่นเทียว (ยอมเปน) ดังนี้ ผูกแลว ซึ่งผากัมพล ผืนหนึ่ง กระทําใหเปนเพดาน ในเบื้องบน แหงที่เปนที่บรรทม ของพระศาสดา ใน ภายในแหงพระคันธกุฎี, ผูกแลว ซึ่งผากัมพล ผืน หนึ่ง กระทํา ใหเปนเพดาน ในที่เปนที่กระทําซึ่งกิจ ดวยภัตร ของภิกษุ รูปฉันอยู ในเรือน ของตน เนืองนิตย ฯ ๒. อ. พระราชา เสด็จไปแลว สูสํานัก ของ พระศาสดา ในสมัยคือเปนเวลาเย็นแหงวัน ทรงจําได แลว ซึ่งผากัมพล ทูลถามแลว วา ขาแตพระองคผู เจริญ อ. การบูชา อันใคร กระทําแลว ดังนี้, (ครั้นเมื่อ พระดํารัส) วา (อ. การบูชา) อันพราหมณชอวาเอก ื่ สาฎก (กระทําแลว) ดังนี้ (อันพระศาสดา) ตรัสแลว, (ทรงดําริแลว) วา อ. พราหมณ ยอมเลื่อมใส ในที่ เปนที่เลื่อมใส ของเรานั่นเทียว ดังนี้ (ทรงยังราชบุรุษ ท.) ใหพระราชทานแลว ชื่อซึ่งประมาณ ๔ แหงวัตถุ ทั้งปวง กระทํา ใหเปนวัตถุ ๔ ๆ เพียงใด แตรอยแหง วัตถุทั้งปวง อยางนี้ คือ ซึ่งชาง ท. ๔ ซึ่งมา ท. ๔ ซึ่งพัน แหงกหาปณะ ท. ๔ ซึ่งหญิง ท. ๔ ซึ่งทาสี ท. ๔ ซึ่งบุรุษ ท. ๔ ซึงบานสวย ท. ๔ แกพราหมณนั้น ฯ
- 6. ๖ ๑. ภิกฺขู ธมฺมสภายํกถํ สมุฏฐาเปสุ “อโห อจฺฉริยํ จูเฬกสาฏกสฺส กมฺมํ ตํมุหุตฺตเมว สพฺพจตุกฺกํ ลภิ อิทานิ กเตน กลฺยาณกมฺเมน อชฺชเมว วิปาโก ทินฺโน”ติ. ๒. สตฺถา อาคนฺตฺวา “กาย นุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา”ติ ปุจฺฉิตฺวา “อิมาย นามา”ติ วุตฺเต “ภิกฺขเว สจายํ เอกสาฏโก ปฐมยาเม มยฺหํ ทาตุ อสกฺขิสฺส สพฺพโสฬสกํ อลภิสฺส. ๓. สเจ มชฺฌิมยาเม อสกฺขิสฺส สพฺพฏฐกํ อลภิสฺส พลวปจฺฉิมยาเม ทินฺนตฺตา ปเนส สพฺพจตุกฺกํ ลภิ. ๔. กลฺยาณกมฺมํ กโรนฺเตน หิ อุปฺปนฺนํ จิตฺตํ อหาเปตฺวา ตงฺขณฺเญว กาตพฺพํ. ทนฺธํ กตํ กุสลฺหิ สมฺปตฺตึ ททมานํ ทนฺธเมว ททาติ. ๑. อ. ภิกษุ ท. ยังวาจาเปนเครื่องกลาว วา โอ ! อ. กรรม ของพราหมณชอวาจูเฬกสาฎก เปน ื่ กรรมอันนาอัศจรรย (ยอมเปน), อ. พราหมณชื่อวา จูเฬกสาฎกนั้น ไดแลว ซึ่งประมาณ ๔ แหงวัตถุทั้ง ปวง สิ้นกาลครูหนึ่งนั่นเทียว อ. วิบาก อันกรรมอัน งาม อัน ๆ พราหมณชื่อวาจูเฬกสาฎกนั้น กระทําแลว ในที่เพียงดังนา ในกาลนี้นั่นเทียว ใหแลว ในวันนี้นั่น เทียว ดังนี้ ใหตั้งขึ้นพรอมแลว ในโรงเปนที่กลาวกับ ดวยการแสดงซึ่งธรรม ฯ ๒. อ. พระศาสดา เสด็จมาแลว ตรัสถาม แลว วา ดูกอนภิกษุ ท. อ. เธอ ท. เปนผูนั่งพรอมกัน แลว ดวยวาจาเปนเครื่องกลาว อะไร หนอ ยอมมี ใน กาลนี้ ดังนี้, (ครั้นเมื่อคํา) วา (อ. ขาพระองค ท. เปน ผูนั่งพรอมกันแลวดวยวาจาเปนเครื่องกลาว) ชื่อนี้ (ยอมมี ในกาลนี้) ดังนี้ (อันภิกษุ ท. เหลานั้น) กราบ ทูลแลว ตรัสแลว วา ดูกอนภิกษุ ท. ถาวา อ. เอก สาฎก นี้ จักไดอาจแลว เพื่ออันถวาย แกเรา ใน ปฐมยามไซร, อ. เอกสาฎกนั้น จักไดแลว ซึ่ง ประมาณ ๑๖ แหงวัตถุทั้งปวง; ๓. ถาวา อ. เอกสาฎก นี้ จักไดอาจแลว เพือ ่ อันถวาย (แกเรา) ในมัชฌิมยามไซร อ. เอกสาฎกนั้น จักไดไดแลว ซึ่งประมาณ ๘ (แหงผาสาฎก ท.) เปน ผา (อันเอกสาฎกนั้น) ถวายแลว ในกาลอันขจัด เฉพาะซึ่งมืดมีกําลัง ; ๔. จริงอยู อ. กรรมอันงาม (อันบุคคล) ผูเมื่อ กระทํา ยังจิตดวงเกิดขึ้นแลว ไมใหเสื่อมแลว พึง กระทําในขณะนั้นนั่นเทียว, ดวยวา อ. กุศล อัน ๆ บุคคลกระทําแลว ชา เมือให ซึ่งสมบัติ ยอมใหชานั่น ่ เทียว ;
- 7. ๗ ๑. ตสฺมา จิตฺตุปฺปาทสมนนฺตรเมว กลฺยาณกมฺมํกาตพฺพ”นฺติ วตฺวา อนุสนฺธึ ฆเฏตฺวา ธมฺมํ เทเสนฺโต อิมํ คาถมาห “อภิตฺถเรถ กลฺยาเณ ปาปา จิตฺตํ นิวารเย. ทนฺธฺหิ กโรโต ปฺุญํ ปาปสฺมึ รมตี มโน”ติ ฯ ๒. ตตฺถ อภิตฺถเรถาติ ตุริตตุริตํ สีฆสีฆํ กเรยฺยาติ อตฺโถ. ๓. คิหินา วา หิ “สลากภตฺตทานาทีสุ กิฺจิเทว กุสลํ กริสฺสามี”ติ จิตฺเต อุปฺปนฺเน ยถา อฺเญ โอกาสํ น ลภนฺติ เอวํ “อหํ ปุเร อหํ ปุเร”ติ ตุริตตุริตเมว กาตพฺพํ. ๔. ปพฺพชิเตน วา อุปชฺฌายวตฺตาทีนิ กโรนฺเตน อฺญสฺส โอกาสํ อทตฺวา “อหํ ปุเร อหํ ปุเร”ติ ตุริตตุริตเมว กาตพฺพํ. ๕. ปาปา จิตฺตนฺติ กายทุจฺจริตาทิปาปกมฺมโต วา อกุสลจิตฺตุปฺปาทโต วา สพฺพถาเมน จิตฺตํ นิวารเย. ๑. เพราะเหตุนั้น อ. กรรมอันงาม (อัน บุคคล) พึงกระทํา ในลําดับแหงความเกิดขึ้นแหงจิต นั่นเทียว ดังนี้ เมื่อ ทรงสืบตอ ซึ่งอนุสนธิ แสดง ซึ่ง ธรรม ตรัสแลว ซึ่งพระคาถา นี้ วา อ. บุคคล พึงขวนขวาย ในกรรมอันงาม, พึงหาม ซึ่ง จิ ต จากกรรมอั น ลามก, เพราะว า (เมื่ อ บุ ค คล) กระทําอยู ซึ่งบุญ ชา, อ. ใจ ยอมยินดี ในบาป ดังนี้ ฯ ๒. อ. อรรถ วา พึงกระทํา ดวน ๆ คือวา พลัน ๆ ดังนี้ (ในบท ท.) เหลานั้นหนา (แหงบท) วา อภิตฺถเรถ ดังนี้ ฯ ๓. จริงอยู, ครั้นเมื่อจิต วา อ. เรา จักกระทํา (ในกุศล ท.) มีการถวายซึ่งสลากภัตรเปนตนหนา ซึ่ง กุศล อะไร ๆ นั่นเทียว ดังนี้ เกิดขึ้นแลว , อ. ชน ท. เหล า อื่ น จะไม ไ ด ซึ่ ง โอกาส โดยประการใด, (อ. กุศล) อันคฤหัสถ พึงกระทํา ดวน ๆ นั่นเทียว (ดวย ความคิด) วา อ. เรา (จักกระทํา) ในกอน อ. เรา (จัก กระทํา) ในกอน ดังนี้ โดยประการนั้น ฯ ๔. อี กอย างหนึ่ง (อ. กุศ ล) อันบรรพชิต ผู เมื่อ กระทํา (ซึ่งวัตร ท.) มีวัตรเพื่ออุปชฌายเปนตน ไม ให แล ว ซึ่ง โอกาส แก บรรพชิต รูป อื่น พึ งกระทํ า ด ว น ๆ นั่ น เที ย ว (ด ว ยความคิ ด ) ว า อ. เรา (จั ก กระทํา) ในกอน อ. เรา (จักกระทํา) ในกอน ดังนี้ ฯ ๕. (อ. อรรถ) วา ก็ อ. บุคคล พึงหาม ซึ่งจิต จากกรรมอันลามก มีกายทุจริตเปนตนหรือ หรือวา จากความเกิดขึ้นแหงจิตดวงเปนอกุศล ในที่ทั้งปวง (ดังนี้ แหงหมวดสองแหงบท) วา ปาปา จิตฺตํ ดังนี้ ฯ
- 8. ๘ ๑. ทนฺธฺหิ กโรโตติโย ปน “ทสฺสามิ น ทสฺสามิ สมฺปชฺชิสฺสติ นุ โข เม โน”ติ เอวํ จิกฺขลฺลมคฺเคน คจฺฉนฺโต วิย ทนฺธํ ปฺุญํ กโรติ ตสฺส เอกสาฏกสฺส วิย มจฺเฉรสหสฺสํ ปาป โอกาสํ ลภติ. ๒. อถสฺส ปาปสฺมึ รมตี มโน กุสลกมฺมกรณกาเลเยว หิ จิตฺตํ กุสเล รมติ ตโต มุจฺจิตฺวา ปาปนินฺนเมว โหตีติ. ๓. คาถาปริโยสาเน พหู โสตาปตฺติ ผลาทีนิ ปาปุณึสูต.ิ ๔. จูเฬกสาฏกพฺราหฺมณวตฺถุ ๕. (นิฏฐิตํ) ๑. (อ. อรรถ) วา ก็ อ. บุคคล ใด (คิดอยู) อยางนี้ วา อ. เรา จักถวาย, อ. เรา จักระทํา, (อ. ผล) จักสําเร็จ แกเราหรือหนอแล (หรือวา) (อ. ผล จักสําเร็จ แกเรา) หามิได ดังนี้ ชื่อวายอมกระทํา ซึ่งบุญ ชา ราวกะ (อ. บุ ค คล) ผู ไ ปอยู โดยหนทางอั น ลื่ น , อ. บาป ของ บุคคลนั้น ยอ มได ซึ่งโอกาส ราวกะ อ. พันแหงจิ ต ดวงประกอบพร อ มแล ว ด ว ยความตระหนี่ ของ พราหมณชื่อวาเอกสาฎก (ไดอยู ซึ่งโอกาส) ฯ ๒. ครั้นเมื่อความเปนอยางนั้น (มีอยู) อ. ใจ ของบุคคลนั้น ยอ มยินดี ในบาป ฯ เพราะวา อ. จิต ยอ มยินดี ในกรรมอันเปนกุศล ในกาลเปนที่กระทํา ซึ่งกรรมอันเปนกุศลนั่นเทียว (อ. จิต) พนแลว จาก กาลเปนที่กระทําซึ่งกรรมอันเปนกุศลนั้น เปนธรรม ชาตนอมไปแลวในบาปนั่นเทียว ยอมเปน ดังนี้ (แหง หมวดสองแหงบท) วา ทนฺธํ หิ กรโต ดังนี้ ฯ ๓. ในการเปนที่สุดลงรอบแหงพระคาถา (อ. ชน ท.) มาก บรรลุแลว (ซึ่งอริยผล ท.) มีโสดาปตติ ผลเปนตน ดังนี้แล ฯ ๔. อ. เรื่องแหงพราหมณชื่อวาจูเฬกสาฎก ๕. (จบแลว) ฯ