Oyutnuudad zoriulav

1. LOGO
“Үйлдэлд суурилсан өртгийн
систем”
Лекц

2. Байгууллага аж ахуй нэгжүүдэд обьекттэй шууд болон шууд бус зардлууд
бий болж байдаг. Захиалгат ажил, үе шатаар өртөг тооцох аргуудаар
аливаа бүтээгдэхүүний өртгийг тооцдог. Гэвч үүнд удирдлага борлуулалт,
үндсэн үйл ажиллгаанаас бусад гарч байгаа зардлыг хараахан тооцдоггүй
дутагдалтай. Иймээс эдгээр зардлуудыг бүтээгдэхүүнд хувиарлах нь нэн
чухал асуудал. Хэрэв буруу хувиарлаваас бүтээгдэхүүн үйлчилгээний
өртөг худлаа тодорхойлогдож ашгийн тооцоололтонд сөргөөр нөлөөлнө.

3. www.themegallery.com
Үйлдвэрлэлийн шинэ орчинд ҮНЗ-ийг хэмжих удирдах талаар олон санал
дэвшигдэх болсны нэг нь үйлдэлд суурилсан өртгийн систем юм
Үйлдэлд суурилсан өртөг тооцох нь АНУ-
аас гаралтай арга бөгөөд тэд зардлыг
хэмжих тал руу нь илүү анхаарсан. Японд
энэ аргыг авч хэрэглэхдээ зардлын
удирдлага, хямдралт, бизнесийн эрүүл
орчин бүрдүүлж үйлдвэрийн газрыг
өөрчлөн байгуулах зэрэгт чиглүүлж ирсэн.

4. www.themegallery.com
Үйлдэлд суурилсан өртөг тооцох АВС арга :
Үйлдэлд суурилсан өртөг тооцох (ABC) аргыг
АНУ-н эрдэмтэн Робен Купер, Роберт Каплан нат
1980-аад оны сүүлчээр анх боловруулсан. 1989
оноос Германд “Үйл ажиллагааны зардлын
бүртгэл” нэртэй хөгжүүлсэн.

5. Activity based costing арга нь шуудбус зардлыг тухайн
бүтээгдэхүүн үйлчилгээг бий болгох үйлдэлд нь
суурилан бодитоор хуваарилах боломжтой арга юм.
Энэхүү арга бүтээгдэхүүний өртгийг
тооцохдоо 8-н үе шаттай.

6. Хуваарилагдах шууд бус зардал =ҮНЗ +
удир.зар + Бор.зар + бусад ү.а-ны зардлууд.
зардал
Зардал
чиглүүлэгч үйлдэл
Зардал
чиглүүлэгч
Өртгийн
объект
АВС аргын хувьд:

7.  Шууд бус зардал өндөртэй
 Үр ашиггүй зардал их гардаг
 Өрсөлдөгч олонтой болон тухайн зах зээлд нэвтрэх
боломж багатай
 Олон нэр төрлийн бүтээгдэхүүн
үйлдвэрлэдэг
АВС –г ямар тохиолдолд хэрэглэх вэ?

8. ,
 Бүтээгдэхүүн тус бүрийн бүрэн өртгийг зөв
тодорхойлох
 Үр ашиг бий болгодог үйл ажиллагааг
таньж мэдэх
 Ашиг алдагдлыг бүтээгдэхүүн тус бүрээр
гаргах боломжтой
 Хэт их зардал гардаг үйлдлийг хянан,
хэрэгжүүлэхгүй байх

9. Өртгийн объектыг тодорхойлох
Бүтээгдэхүүн тус бүрийн хувьд үйл
явц болон үйл ажиллагааг тодорхойлх:
Байгууллага нь нийлүүлэх бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэхтэй
холбоотой маш олон үйлдлүүдийг хэрэгжүүлдэг боловч тэдгээрт
өртөг зардал тооцох боломжгүй, ач холбогдол багатай учираас ижил
төстэй үйлдлүүдийг бүлэглэж, илүү ерөнхий үйл явцуудыг
тодорхойлно. Ерөнхий үйл явцуудыг үүргээр нь нэгтгэснээр
бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэх үндсэн ү.а-г тодорхойлно.
Үе шатууд:
1-р үе шат:
2-р үе шат:

10. Үйл ажиллагааны аргын гол зарчим ёсоор бүтээгдэхүүний
үйлдвэрлэлийн зардлыг үндсэн ү.а-нуудад ноогдуулах учраас
тэдгээр үндсэн ү.а- нууд нь ман зардлын төвүүд болно.
Үйл ажиллагаанд шууд хуваарилах боломжгүй зардлуудыг нэгж
албадад суурилсан зардлын төвүүдэд хуримтлуулан улмаар үндсэн
ү.а-нуудад хуваарилдаг.
3-р үе шат: Зардал хуримтлуулах төвүүдийг тодорхойлох:

11. Байгууллага нь нийлүүлэх бүтээгдэхүүний өртгийг
тооцохтой холбоотой нэгж, албад болон үйл
ажиллагаанд суурилсан зардлын төвүүдийг илэрхийлж
чадахүйцаар дансны жагсаалтыг гаргаж, дансныг
кончилсон байх шаардлагтай.
Зардлыг зардлын дансдын ерөнхий
дэвтэрт хуримтлуулан бүртгэх болон
шууд зардлыг ноогдуулах:
4-р үе шат:

12. Нэгж анги, албадад нийтлэг байдлаар гарсан шууд бус
зардлуудыг нэгж анги, албадуудад хуваарилах бөгөөд
тэдгээрийг үндэслэлтэй хуваарилах зардал чиглүүлэгчийг
тодорхойлох шаардлагатай.
5-р үе шат:
Шууд бус зардал хуваарилахад ашиглах
суурь үзүүлэлт болох зардал
чиглүүлэгчийг сонгох:

13. Шууд бус зардал хуваарилахад ашиглах
суурь үзүүлэлт болох зардал
чиглүүлэгчийг сонгох:
Шууд бус зардлыг хуваарилах зардал чиглүүлэгчдийг
тодорхойлсоны дараа тэдгээрийг ашиглан нэгж анги,
албадад суурилсан зардлын төвүүдэд хуваарилна.
6-р үе шат:

14. Нэгж албадад суурилсан зардлын төвүүдэд шууд ногдсон
зардлууд, мөн зардал чиглүүлэгчээр хуваарилагдсан
зардлуудыг нэгтгэн бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэх үндсэн үйл
ажиллагаануудад “Хүн өдрийн зарцуулалт” гэсэн зардал
чиглүүлэгчийг ашиглан хуваарилна.
7-р үе шат:
Нэгж анги,албадад ногдсон
болон хуваарилагдсан шууд бус
зардлуудыг үйл ажиллагаанд
хуваарилах:

15. Нийлүүлсэн бүтээгдэхүүний өртгийн нэг бүрэлдэхүүн хэсэг
нь “дотоодын бүтээгдэхүүн”- ий өртөг юм. Дотоодын
бүтээгдэхүүн нь байгууллагын нэгж анги, албаны дотооддоо
үзүүлж байгаа нийтлэг үйлчилгээ бөгөөд энэ эцэстээ
нийлүүлэх бүтээгдэхүүний өртөг хуваарилагдан шингээгддэг.
Бүтээгдэхүүний тус бүрийн
өртгийг тооцох:
8-р үе шат:

16. LOGO