Εργασία στη Λογοτεχνία της Α΄ Λυκείου

2. * Η Στέλλα Βιολάντη είναι τρίπρακτο θεατρικό δράμα του Γρηγόρη
Ξενόπουλου. Γράφτηκε το 1901 ως διήγημα με τίτλο Έρως Εσταυρωμένος.
Το 1909 ο ίδιος συγγραφέας διασκεύασε το διήγημα σε θεατρικό έργο.
* Το έργο, μέσα από τον έρωτα της Στέλλας Βιολάντη με έναν νέο
διαπραγματεύεται τη σύγκρουση μεταξύ πατέρα που θέλει να επιβάλλει τον
δικό του τρόπο σκέψης και κόρης που θέλει να αποφασίζει η ίδια για τη ζωή
της. Στο έργο στιγματίζεται η αυταρχικότητα του πάτερ-φαμίλια, που τότε
είχε δικαίωμα ζωής και θανάτου προς τα υπόλοιπα εξαρτώμενα από αυτόν
μέλη της οικογένειάς του.

3. * Πρωτο-παρουσιάστηκε στην αθηναϊκή σκηνή το
καλοκαίρι του 1909 με πρωταγωνίστρια τη Μαρίκα
Κοτοπούλη και έγινε μεγάλη επιτυχία. Με το πέρασμα
του χρόνου έγινε από τα κλασσικά του ελληνικού
θεατρικού ρεπερτορίου.
* Το θεατρικό έγινε το 1931 και κινηματογραφική
ταινία, σε σενάριο του ίδιου του Ξενόπουλου, σε
σκηνοθεσία Ιωάννη Λούμου και με πρωταγωνίστρια την
Ελένη Παπαδάκη.

4. *Η υπόθεση του έργου
* Βρισκόμαστε στη Ζάκυνθο κάποια χρονιά της δεκαετίας του 1880, και
συγκεκριμένα στο σαλόνι του πλούσιου Παναγή Βιολάντη, σταφιδέμπορα
από τους ισχυρότερους του νησιού.
* Ο Βιολάντης ζει μαζί με τη γυναίκα του, την ανύπαντρη αδερφή του, τις
τρεις κόρες του, Στέλλα, Νένα και Κατίνα (οι δυο τελευταίες δεν
εμφανίζονται στο έργο) και τον μοναχογιό του Νταντή Βιολάντη.
* Ο Βιολάντης, ως γνήσιος πατριάρχης, έχει κανονίσει να παντρέψει την
πρωτότοκη κόρη του Στέλλα με έναν γέρο μεν (45 χρονών) και άσχημο
πλην πλουσιότατο έμπορο, τον Ντάντο Μένουλα.
* Η Στέλλα όμως, είναι κρυφά ερωτευμένη με έναν νέο από παλιά
αριστοκρατική μεν, αλλά ξεπεσμένη οικογένεια, που δουλεύει σαν
υπάλληλος στο αγγλικό τηλεγραφείο (το τηλεγραφείο για τους
πλούσιους) του νησιού, τον Χρηστάκη Ζαμάνο.
* Ο Ζαμάνος στη προσπάθειά του να κατακτήσει τη Στέλλα, κάνει το
λάθος να ζητήσει από αυτήν -και όχι πρώτα από τον πατέρα της- να τον
παντρευτεί. Αυτή η κίνηση εξαγριώνει τον Βιολάντη και καλεί στο σπίτι
του τον Ζαμάνο, υποδυόμενος τον ευχαριστημένο με την προοπτική του
γάμου, και εκεί, αφού εξευτελίζει τον νεαρό, τον διώχνει κακήν κακώς.

5. * Γεμάτος θυμό για το πείσμα της κόρης του να επιμένει να παντρευτεί κάποιον
που εκείνος δεν εγκρίνει, την φυλακίζει στη σοφίτα του σπιτιού, δίνοντάς της
μόνο ψωμί και νερό, περιμένοντας να αλλάξει γνώμη και να υπακούσει στο
θέλημά του.
* Όμως η Στέλλα, παρόλα τα παρακάλια της μητέρας και της θείας της, παρόλο
το μίσος και το θυμό του πατέρα της, δεν υποχωρεί, δηλώνοντας πως προτιμάει
να χάσει τη ζωή της παρά να απαρνηθεί τον Χρηστάκη. Και αυτό τελικά θα
συμβεί.
* Ύστερα από 12 περίπου μέρες εγκλεισμού ο πατέρας της γεμάτος χαρά της
ανακοινώνει οτι ο Χρηστάκης δεν την αγαπάει πια -στην πραγματικότητα δεν
την αγαπούσε ποτέ- αφού «κλέφτηκε» με μια άλλη κοπέλα και πλέον ανοίγει ο
δρόμος για να πραγματοποιηθούν τα σχέδιά του, εκείνη, ψυχικά και σωματικά
εξαντλημένη, προδομένη, απογοητευμένη, πεθαίνει.

6. *Τα πρόσωπα του έργου
• ΠΑΝΑΓΗΣ ΒΙΟΛΑΝΤΗΣ, ο πατέρας της Στέλλας
• ΜΑΡΙΑ ΒΙΟΛΑΝΤΗ, σύζυγος του Παναγή
• ΣΤΕΛΛΑ ΒΙΟΛΑΝΤΗ, η πρωτότοκη κόρη
• ΝΤΑΝΤΗΣ ΒΙΟΛΑΝΤΗΣ, ο γιός
• ΘΕΙΑ ΝΙΟΝΙΑ, θεία της Στέλλας, αδερφή του Παναγή
• ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ ΖΑΜΑΝΟΣ, ο έρωτας της Στέλλας
• ΑΣΗΜΙΝΑ, η υπηρέτρια της οικογένειας

7. Η πρώτη παράσταση
* Η Μαρίκα Κοτοπούλη διαβλέποντας στο πρόσωπο της Στέλλας, έναν ρόλο
που θα μπορούσε να τον κάνει επιτυχία της, παρακάλεσε τον Κωνσταντίνο
Χρηστομάνο, να πείσει τον Ξενόπουλο να το διασκευάσει για το θέατρο. [8]
Έτσι και έγινε. Ο Ξενόπουλος δούλεψε το έργο το 1908 και στις αρχές του
1909 και συγκεκριμένα το Σάββατο 10 Ιανουαρίου 1909, δόθηκε η πρώτη
παράσταση – όχι όμως από την Κοτοπούλη, όπως θα περίμενε κανείς- αλλά
από την Κυβέλη, στη Πάτρα, στο θέατρο Απόλλων. Ωστόσο, στην θεατρική
ιστορία θα μείνει η παράσταση της Κοτοπούλη.
*Στην Αθήνα η πρώτη του έργου δόθηκε την Τετάρτη 10 Ιουνίου 1909 στο
Θέατρο Ομόνοιας, στέγη της Νέας Σκηνής.
*Εκτός από την Κοτοπούλη,
*το ρόλο του Χρηστάκη Ζαμάνου έπαιξε ο Κώστας Σαγιώρ,
*τον Παναγή Βιολάντη ο Αθανάσιος Περίδης,
*η γυναίκα του Αγαθή Περίδη έπαιξε τη θεία Νιόνια,
*η Σοφία Ταβουλάρη τη μητέρα της Στέλλας και
*ο Περικλής Γαβριηλίδης τον Νταντή Βιολάντη.
*Αυτή η παράσταση, που δόθηκε παρουσία και του Ξενόπουλου, άνοιξε με
την απαγγελία από την ηθοποιό Στέλλα Γαλάτη, του ποιήματος που ο
Παλαμάς έγραψε για το έργο. Η μουσική της παράστασης ήταν του Μανώλη
Καλομοίρη, που δεν αποδόθηκε βέβαια με πλήρη ορχήστρα αλλά με ένα
πιάνο και ένα βιολί .Η Βιολάντη θεωρήθηκε προσωπική επιτυχία της Μαρίκας
Κοτοπούλη όπως αναφέρει και ο κριτικός θεάτρου της εφημερίδας Εστίας

8. Άλλες παραστάσεις
*1928 ΘΙΑΣΟΣ ΕΛΕΝΗΣ ΧΑΛΚΟΥΣΗ στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Στο ρόλο του Χρηστάκη
ο Μάνος Κατράκης
*1937 ΘΙΑΣΟΣ ΜΑΡΙΚΑΣ ΚΟΤΟΠΟΥΛΗ στο ΡΕΞ σε σκηνικά και κοστούμια Γιάννη Τσαρούχη.
Στέλλα η Μαρίκα Κοτοπούλη
*1943-1944 ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ. Σκηνοθεσία Κάρολος Κουν. Στέλλα η Καίτη Λαμπροπούλου
και πατέρας ο Λυκούργος Καλλέργης
*1948-1949 ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ. Σκηνοθ. Δημήτρης Ροντήρης. Στέλλα η Μαίρη Αρώνη,
Παναγής Βιολάντης ο Θεόδωρος Αρώνης
*1964 ΘΙΑΣΟΣ ΠΑΓΟΥΛΑΤΟΥ- ΑΠΕΡΓΗ, Θέατρο Γιώργου Παππά
*1966 ΚΘΒΕ, σκηνοθ. Σωκράτης Καραντινός, με Αντιγόνη Βαλάκου (Στέλλα) και Θάνο
Τζενεράλη (πατέρας)
*1973 στο ΜΕΓΑΛΟ ΘΕΑΤΡΟ (τηλεόραση- ΥΕΝΕΔ). Στέλλα η Άννα Βενέτη, και πατέρας ο
Λυκούργος Καλλέργης. Σκηνοθ. Κώστας Μπάκας
*1976 στο ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ (τηλεόραση) Στέλλα η Νίκη Τριανταφυλλίδη, Παναγής
Βιολάντης Ιάκωβος Ψαρράς. Σκηνοθ. Πάνος Γλυκοφρύδης
*1982-1983 ΚΘΒΕ, σκηνοθ.Νίκος Παπαδάκης. Στέλλα η Λένα Κουρούδη, πατέρας ο
Γιώργος Βελέντζας
*1986-1987 ΚΘΒΕ σκηνοθ. Κώστας Τσιάνος. Στέλλα η Λένα Κουρούδη κα πατέρας ο
Ανδρέας Ζησιμάτος
*1994 ΘΙΑΣΟΣ ΕΛΣΑΣ ΒΕΡΓΗ και ΧΡΗΣΤΟΥ ΦΡΑΓΚΟΥ στο Θέατρο Βεργή
*1995-1996 ΘΕΣΣΑΛΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ σκηνοθ. Κώστα Τσιάνου. Στέλλα η Τζίνη Παπαδοπούλου
και Παναγής Βιολάντης ο Γιώργος Ζωγράφος
*1996-1997 ΔΗΠΕΘΕ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ, σκηνοθ. Βασίλης Νικολαϊδης . Στέλλα η Νίκη
Παλληκαράκη και πατέρας ο Δημήτρης Γιαννακόπουλος
*2000-2001 ΚΘΒΕ, σκηνοθ. Γιάννης Παρασκευόπουλος. Στέλλα η Μαρία Καραμήτρη,
πατέρας ο Αλέξανδρος Μουκάνος
*2014 ΙΟΝΙΟ ΘΕΑΤΡΟ (Ζάκυνθος) Σκηνοθ. Θοδωρής Καμπίτσης . Στέλλα η Μαρία
Αρβανιτάκη, πατέρας ο Θοδωρής Καμπίτσης

9. * Αγαπητό μου ημερολόγιο,
* Ο πατέρας μου σήμερα έμαθε για την ανταλλαγή γραμμάτων μου με τον
Χριστάκη Ζαμάνο . Όταν με είδε, έβαλε τις φωνές. Προσπάθησα να του
εξηγήσω πως τον αγαπώ , μα κάθε μου πρόταση σαν τενεκές λαδού που
ρίχνεται στη φωτιά, τον εξόργιζε ολοένα και περισσότερο .Εκείνη την
στιγμή ήταν το λιγότερο που με ενδιέφερε .Το μόνο που είχα στο μυαλό
μου ήταν να διεκδικήσω το δικαιώματά μου . Είμαι σίγουρη πως αν με
έβλεπε ο Χριστάκης θα ήταν περήφανος για μένα . Μετά από κάποια ώρα
ο πατέρας μου είπε ότι αρκετά με ανέχτηκε . Με έσυρε από τα μαλλιά
μέχρι το δωμάτιο μου και άρχισε να με χτυπάει . Τα χτυπήματα όμως δεν
πονούσαν . Όταν , βλέπεις κάποιον να πονά για τις απόψεις του και τα
πιστεύω του , το λιγότερο που τον νοιάζει εκείνη την στιγμή είναι ο
σωματικός πόνος .Έπειτα από αυτό με κλείδωσε μέσα , από όπου και
γράφω . Δεν ξέρω πόσο καιρό θα είμαι εδώ και ούτε με νοιάζει , όχι όσο
ξέρω πως ο Χριστάκης με περιμένει.

10. *Πηγές:
* Wikipedia
* https://el.wikipedia.org/wiki/Στέλλα_Βιολάντη
* Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
* http://www.ntng.gr/default.aspx?lang=el-GR&page=2&production=4376