БОЛОВСРОЛЫН 
ХҮРЭЭЛЭН 
ЗАХ ЗЭЭЛИЙН ЭРЭЛТ БА МЭРГЭЖЛИЙН 
БОЛОВСРОЛ, СУРГАЛТЫН ШИНЭЧЛЭЛ 
ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ БАГА ХУРАЛ 
2014-09-26
БОЛОВСРОЛЫН 
ХҮРЭЭЛЭН 
ШИНЭЧЛЭЛ ХИЙХ ЭРЭЛТ 
ХЭРЭГЦЭЭ
МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫН 
ОНЦЛОГ 
Мэргэжлийн боловсрол нь: 
 хүн амын ажил, хөдөлмөр эрхлэн орлогоо 
нэмэгдүүлж амьжиргаагаа дээшлүүлэх, 
БОЛОВСРОЛЫН 
ХҮРЭЭЛЭН 
 хөдөлмөрийн харилцаанд оролцон нийгэмшин 
төлөвших, 
 эдийн засгийн өсөлтийг хангахад шууд нөлөөлдөг, 
богино хугацаанд үр ашгаа өгөх 
 Улс орны хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлт, ажил 
олгогчдын оролцоон дээр тулгуурлан хөгждөг 
боловсролын дэд тогтолцоо.
МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫН 
ЗОРИЛГО 
БОЛОВСРОЛЫН 
ХҮРЭЭЛЭН 
Иргэнийг авьяас, сонирхол, хөдөлмөр 
эрхлэх хэрэгцээнд нь тулгуурлан 
боловсролын үндсэн зарчим, олон 
улсын нийтлэг жишиг, хандлагад 
нийцүүлэн мэргэжил, чадамж 
эзэмшүүлэх, мэргэшлийг дээшлүүлэх, 
хөдөлмөрийн болон бизнес эрхлэх 
чадвар төлөвшүүлж ажил, амьдралд 
бэлтгэхэд оршино.
МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛ 
ӨНӨӨДӨР 
Мэргэжлийн боловсролын сургалтын байгууллагын 
тоо 
71 44 75 79 
63 
49 49 
53 
19 
22 
26 
26 
180 
160 
140 
120 
100 
80 
60 
40 
20 
0 
2010-2011 2011-2012 2012-2013 2013-2014 
МСҮТ, Политехник коллеж Төрийн Төрийн бус 
Эх сурвалж. Хөдөлмөрийн яамны статистик /2013/
ЭЛСЭГЧ, СУРАЛЦАГЧДЫН ТОО 
12177 
19493 
15051 
21574 
23249 
22024 
37867 
24766 
44681 
46071 
48134 
45225 
42798 
3241 
7954 
5598 
10311 
9765 11137 
19234 
11361 
19754 
19358 19417 19607 
18556 
60000 
50000 
40000 
30000 
20000 
10000 
0 
суралцагчид элсэгчид 
Эх сурвалж. Хөдөлмөрийн яамны статистик /2013/
ТӨГСӨГЧДИЙН АЖИЛ 
ЭРХЛЭЛТ 
11240 
14836 
18705 
23120 23393 
5760 
7684 
10148 
11148 10148 
40000 
35000 
30000 
25000 
20000 
15000 
10000 
5000 
0 
2008-2009 2009-2010 2010-2011 2011-2012 2012-2013 
ажлын байртай болсон нийт төгсөгчид 
Эх сурвалж. Хөдөлмөрийн яамны статистик /2013/
МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫН 
БАГШ НАРЫН МЭРГЭЖИЛ 
ДЭЭШЛҮҮЛСЭН БАЙДАЛ 
1596 
2506 
1875 
3000 
2500 
2000 
1500 
1000 
500 
0 
2010 он 2011 он 2012 он 
Эх сурвалж Хөдөлмөрийн яамын статистик /2013/
МЭРГЭЖЛИЙН 
БОЛОВСРОЛЫН ЭРХ ЗҮЙН 
ШИНЭЧЛЭЛ 
МБС-н тухай 
хуулийг УИХ 
2002 онд анх 
батлан гаргаж, 
боловсролын 
энэхүү 
хүрээний шинэ 
тогтолцооны 
суурийг тавьсан 
юм. 
Монгол улсын 
Боловсролын 
салбарыг хөгжүүлэх 
урт хугацааны 
стратеги, бодлогын 
тодорхой зорилго, 
зорилтуудыг бүрэн 
тусгасан 
МБС-г хөдөлмөрийн 
зах зээл, 
үйлдвэрлэлийн эрэлтэд 
нийцүүлэх, сургалтын 
агуулга арга зүйг 
суралцагчдын ур 
чадварыг өндөржүүлэх, 
төгсөгчдийг ажлын 
байртай холбох, төр, 
хувийн хэвшлийн 
түншлэлийн эрх зүйн 
орчныг бүрдүүлэх 
агуулгаар мөн хуульд 
2009 онд шинэчилсэн 
найруулга хийж 
хэрэгжүүлж ирсэн. 
“Мэргэжлийн боловсрол, 
сургалтын талаар авах 
зарим арга хэмжээний 
тухай” Засгийн газрын 326 
дугаар тогтоолын дагуу, 
мэргэжлийн боловсрол, 
сургалтыг 2012-2016 онд 
хөгжүүлэх мастер 
төлөвлөгөө боловсруулах, 
багш бэлтгэх, мэргэшүүлэх 
ажлыг шинэ шатанд гаргах, 
ажил олгогч нийгмийн 
түншүүдийн хамтын 
ажиллагааны бодит 
механизмыг бүрдүүлэх, 
мэргэжлийн өөрийн өртөгт 
суурилсан төсвийн шинэ 
тогтолцоог буй болгох, 
Мэргэжлийн 
боловсрол, 
сургалтыг 
хөдөлмөрийн 
сайдын эрхлэх чиг 
үүрэгт 
шилжүүлсэнтэй 
уялдуулан 2012 оны 
12 дугаар сард 
бүтэц, зохион 
байгуулалтын 
шинжтэй нэмэлт 
өөрчлөлтийг 
оруулсан юм. 
МБС тухай 
хууль 
2003 он 
Монгол улсын 
Боловсролыг 
2006-2015 онд 
хөгжүүлэх 
мастер 
төлөвлөгөө 
2006 он 
МБС тухай 
хуулийн 
шинэчилсэн 
найруулгын 
нэмэлт өөрчлөлт 
2009 он 
МБС-ын талаар 
авах зарим арга 
хэмжээний тухай 
ЗГ-ын 326-р тогтоол 
2011 он 
МБС –ын тухай хуулийн нэмэлт 
өөрчлөлт 
2012 он 
2013 он 
МБС-ыг олон улсын 
хэмжээнд жишиг болж 
буй чадамжид 
суурилсан сургалт, 
үнэлгээний шинэ 
тогтолцоонд 
шилжүүлэх, ажил 
олгогч, бусад 
түншүүдийн үр ашигтай 
хамтын ажиллагааг 
төлөвшүүлэх, иргэдэд 
эрэлттэй мэргэжил 
эзэмшүүлж төгсөгчдийн 
ур чадварыг 
өндөржүүлэх замаар 
хөдөлмөр эрхлэлтийг 
дэмжихэд чиглэнэ.
МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫН 
АГУУЛГА, АРГА ЗҮЙН ШИНЭЧЛЭЛ 
Эх үүсвэр: Б.Галбадрах “Чадамжид суурилсан сургалт үнэлгээ”
МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫН 
АГУУЛГА, АРГА ЗҮЙН 
ШИНЭЧЛЭЛ 
Эх үүсвэр: Б.Галбадрах “Чадамжид суурилсан сургалт үнэлгээ”
МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫН 
ҮНЭЛГЭЭНИЙ ШИНЭЧЛЭЛ 
Эх үүсвэр: Б.Галбадрах “Чадамжид суурилсан сургалт үнэлгээ” 
DACUM/Developing A CurriculUM 
Энэ нь тодорхой ажил мэргэжлийн хүрээнд 
ажилтны хийж гүйцэтгэх ёстой ажлын 
даалгавруудыг харьцангуй бага зардлаар 
тодорхойлох арга юм.
ХӨРВӨХ УР ЧАДВАР 
ЮНЕСКО АЗИЙН ОРНУУД 
МУ17 СУРГУУЛИЙН 500 БАГШ 
ЧАДВАРУУД код 
Төлөвлөх чадвар В1 
Судалгаа хийх чадвар В2 
Үнэлэлт дүгнэлт гаргах чадвар В3 
Мэдээлэл олж авах ашиглах чадвар В4 
Харилцааны чадвар В5-6 
Багаар ажиллах чадвар В6 
Бүтээлч байх чадвар В7-1 
Асуудалд шүүмжлэлтэй хандах чадвар В8 
Хариуцлагаа ойлгож ухамсарлах В9 
Асуудал шийдвэрлэх эргэцүүлэн бодох В10 
Шинийг санаачлах эрэлхийлэх В11-5 
Хөдөлмөр эрхлэх ур чадвар В12-3 
Өөрийн удирдлага В13 
Зохион байгуулах чадвар В14-4 
Суралцах чадвар В15-2 /
МБС ТӨГСӨГЧДӨД ШААРДЛАГАТАЙ 
УР ЧАДВАРУУД БҮЛЭГЛЭН 
АНГИЛСАН БАЙДАЛ 
Бүтээлч байх Суралцах Хөдөлмөр эрхлэх 
Зохион 
байгуулах 
Технологийн 
Шинийг эрэлхийлэх 
Хариуцлага тай 
байх 
Харилцааны 
чадвар 
Төлөвлөсний 
дагуу ажиллах 
Мэд. технологийн 
чадвар 
Шинэ санаачлагыг 
бий болгох, түгээн 
дэлгэрүүлэх 
Зохион 
байгуулалттай 
байх 
Асуудал 
шийдвэрлэх 
Олон ажлыг 
зэрэг амжуулдаг 
ММ-ын хүнд болон 
цогц шийдлийг олох 
Таамаглалыг 
магадлах 
Өөрийн үзэл 
бодолтой байх 
Санаачлага-тай 
байх 
Хугацаандаа 
ажлаа хийдэг 
Машины гэмтлийг 
илрүүлэх, засах 
шийдлийг олох 
Зохион бүтээх 
Хамтран 
ажиллах 
Багаар ажиллах Төлөвлөх 
ТТ, багаж хэрэслийн 
аюулгүй байдлыг 
хангах 
Шинэ бүтээлийг 
ашиглах, 
сайжруулах 
Идэвх, 
санаачлага-тай 
байх 
Гэрээ хэлцэл хийх 
Цагийн 
менежмент 
Мэдлэгээ машин ТТ 
ажиллуулахад бүрэн 
ашиглах 
Эх сурвалж: МБ-ын хөрвөх ур чадварын судалгаа/2014/
ДҮГНЭЛТ 
 Мэргэжлийн боловсролын стратеги хөгжлийн бодлого 
дутагдалтай байна 
 Багш нарыг бэлтгэх, мэргэжил дээшлүүлэх тогтолцоо 
үгүйлэгдэж байна. 
 Мэргэжлийн боловсролыг нэг яамны харьяалалд бус салбар 
дундын зохицуулалттай бие даасан удирдлагатай болгох, 
Мэргэжлийн боловсрол: техникийн анхан ба дунд шат+ дээд 
боловсролыг оролцуулан салбар дундын нэг дэд тогтолцоог бий 
болгох 
 Техникийн бус ур чадваруудыг сургалтын аль ч шатны 
хөтөлбөрт тусгаж ажил олгогчдын шаардлагад нийцсэн 
мэргэжилтэн бэлтгэх
АНХААРАЛ ХАНДУУЛСАНД 
БАЯРЛАЛАА

ЗАХ ЗЭЭЛИЙН ЭРЭЛТ БА МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛ, СУРГАЛТЫН ШИНЭЧЛЭЛ

  • 1.
    БОЛОВСРОЛЫН ХҮРЭЭЛЭН ЗАХЗЭЭЛИЙН ЭРЭЛТ БА МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛ, СУРГАЛТЫН ШИНЭЧЛЭЛ ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ БАГА ХУРАЛ 2014-09-26
  • 2.
  • 3.
    МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫН ОНЦЛОГ Мэргэжлийн боловсрол нь:  хүн амын ажил, хөдөлмөр эрхлэн орлогоо нэмэгдүүлж амьжиргаагаа дээшлүүлэх, БОЛОВСРОЛЫН ХҮРЭЭЛЭН  хөдөлмөрийн харилцаанд оролцон нийгэмшин төлөвших,  эдийн засгийн өсөлтийг хангахад шууд нөлөөлдөг, богино хугацаанд үр ашгаа өгөх  Улс орны хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлт, ажил олгогчдын оролцоон дээр тулгуурлан хөгждөг боловсролын дэд тогтолцоо.
  • 4.
    МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫН ЗОРИЛГО БОЛОВСРОЛЫН ХҮРЭЭЛЭН Иргэнийг авьяас, сонирхол, хөдөлмөр эрхлэх хэрэгцээнд нь тулгуурлан боловсролын үндсэн зарчим, олон улсын нийтлэг жишиг, хандлагад нийцүүлэн мэргэжил, чадамж эзэмшүүлэх, мэргэшлийг дээшлүүлэх, хөдөлмөрийн болон бизнес эрхлэх чадвар төлөвшүүлж ажил, амьдралд бэлтгэхэд оршино.
  • 5.
    МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛ ӨНӨӨДӨР Мэргэжлийн боловсролын сургалтын байгууллагын тоо 71 44 75 79 63 49 49 53 19 22 26 26 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 2010-2011 2011-2012 2012-2013 2013-2014 МСҮТ, Политехник коллеж Төрийн Төрийн бус Эх сурвалж. Хөдөлмөрийн яамны статистик /2013/
  • 6.
    ЭЛСЭГЧ, СУРАЛЦАГЧДЫН ТОО 12177 19493 15051 21574 23249 22024 37867 24766 44681 46071 48134 45225 42798 3241 7954 5598 10311 9765 11137 19234 11361 19754 19358 19417 19607 18556 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 суралцагчид элсэгчид Эх сурвалж. Хөдөлмөрийн яамны статистик /2013/
  • 7.
    ТӨГСӨГЧДИЙН АЖИЛ ЭРХЛЭЛТ 11240 14836 18705 23120 23393 5760 7684 10148 11148 10148 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2008-2009 2009-2010 2010-2011 2011-2012 2012-2013 ажлын байртай болсон нийт төгсөгчид Эх сурвалж. Хөдөлмөрийн яамны статистик /2013/
  • 8.
    МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫН БАГШНАРЫН МЭРГЭЖИЛ ДЭЭШЛҮҮЛСЭН БАЙДАЛ 1596 2506 1875 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 2010 он 2011 он 2012 он Эх сурвалж Хөдөлмөрийн яамын статистик /2013/
  • 9.
    МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫН ЭРХЗҮЙН ШИНЭЧЛЭЛ МБС-н тухай хуулийг УИХ 2002 онд анх батлан гаргаж, боловсролын энэхүү хүрээний шинэ тогтолцооны суурийг тавьсан юм. Монгол улсын Боловсролын салбарыг хөгжүүлэх урт хугацааны стратеги, бодлогын тодорхой зорилго, зорилтуудыг бүрэн тусгасан МБС-г хөдөлмөрийн зах зээл, үйлдвэрлэлийн эрэлтэд нийцүүлэх, сургалтын агуулга арга зүйг суралцагчдын ур чадварыг өндөржүүлэх, төгсөгчдийг ажлын байртай холбох, төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх агуулгаар мөн хуульд 2009 онд шинэчилсэн найруулга хийж хэрэгжүүлж ирсэн. “Мэргэжлийн боловсрол, сургалтын талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” Засгийн газрын 326 дугаар тогтоолын дагуу, мэргэжлийн боловсрол, сургалтыг 2012-2016 онд хөгжүүлэх мастер төлөвлөгөө боловсруулах, багш бэлтгэх, мэргэшүүлэх ажлыг шинэ шатанд гаргах, ажил олгогч нийгмийн түншүүдийн хамтын ажиллагааны бодит механизмыг бүрдүүлэх, мэргэжлийн өөрийн өртөгт суурилсан төсвийн шинэ тогтолцоог буй болгох, Мэргэжлийн боловсрол, сургалтыг хөдөлмөрийн сайдын эрхлэх чиг үүрэгт шилжүүлсэнтэй уялдуулан 2012 оны 12 дугаар сард бүтэц, зохион байгуулалтын шинжтэй нэмэлт өөрчлөлтийг оруулсан юм. МБС тухай хууль 2003 он Монгол улсын Боловсролыг 2006-2015 онд хөгжүүлэх мастер төлөвлөгөө 2006 он МБС тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын нэмэлт өөрчлөлт 2009 он МБС-ын талаар авах зарим арга хэмжээний тухай ЗГ-ын 326-р тогтоол 2011 он МБС –ын тухай хуулийн нэмэлт өөрчлөлт 2012 он 2013 он МБС-ыг олон улсын хэмжээнд жишиг болж буй чадамжид суурилсан сургалт, үнэлгээний шинэ тогтолцоонд шилжүүлэх, ажил олгогч, бусад түншүүдийн үр ашигтай хамтын ажиллагааг төлөвшүүлэх, иргэдэд эрэлттэй мэргэжил эзэмшүүлж төгсөгчдийн ур чадварыг өндөржүүлэх замаар хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжихэд чиглэнэ.
  • 10.
    МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫН АГУУЛГА,АРГА ЗҮЙН ШИНЭЧЛЭЛ Эх үүсвэр: Б.Галбадрах “Чадамжид суурилсан сургалт үнэлгээ”
  • 11.
    МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫН АГУУЛГА,АРГА ЗҮЙН ШИНЭЧЛЭЛ Эх үүсвэр: Б.Галбадрах “Чадамжид суурилсан сургалт үнэлгээ”
  • 12.
    МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСРОЛЫН ҮНЭЛГЭЭНИЙШИНЭЧЛЭЛ Эх үүсвэр: Б.Галбадрах “Чадамжид суурилсан сургалт үнэлгээ” DACUM/Developing A CurriculUM Энэ нь тодорхой ажил мэргэжлийн хүрээнд ажилтны хийж гүйцэтгэх ёстой ажлын даалгавруудыг харьцангуй бага зардлаар тодорхойлох арга юм.
  • 13.
    ХӨРВӨХ УР ЧАДВАР ЮНЕСКО АЗИЙН ОРНУУД МУ17 СУРГУУЛИЙН 500 БАГШ ЧАДВАРУУД код Төлөвлөх чадвар В1 Судалгаа хийх чадвар В2 Үнэлэлт дүгнэлт гаргах чадвар В3 Мэдээлэл олж авах ашиглах чадвар В4 Харилцааны чадвар В5-6 Багаар ажиллах чадвар В6 Бүтээлч байх чадвар В7-1 Асуудалд шүүмжлэлтэй хандах чадвар В8 Хариуцлагаа ойлгож ухамсарлах В9 Асуудал шийдвэрлэх эргэцүүлэн бодох В10 Шинийг санаачлах эрэлхийлэх В11-5 Хөдөлмөр эрхлэх ур чадвар В12-3 Өөрийн удирдлага В13 Зохион байгуулах чадвар В14-4 Суралцах чадвар В15-2 /
  • 14.
    МБС ТӨГСӨГЧДӨД ШААРДЛАГАТАЙ УР ЧАДВАРУУД БҮЛЭГЛЭН АНГИЛСАН БАЙДАЛ Бүтээлч байх Суралцах Хөдөлмөр эрхлэх Зохион байгуулах Технологийн Шинийг эрэлхийлэх Хариуцлага тай байх Харилцааны чадвар Төлөвлөсний дагуу ажиллах Мэд. технологийн чадвар Шинэ санаачлагыг бий болгох, түгээн дэлгэрүүлэх Зохион байгуулалттай байх Асуудал шийдвэрлэх Олон ажлыг зэрэг амжуулдаг ММ-ын хүнд болон цогц шийдлийг олох Таамаглалыг магадлах Өөрийн үзэл бодолтой байх Санаачлага-тай байх Хугацаандаа ажлаа хийдэг Машины гэмтлийг илрүүлэх, засах шийдлийг олох Зохион бүтээх Хамтран ажиллах Багаар ажиллах Төлөвлөх ТТ, багаж хэрэслийн аюулгүй байдлыг хангах Шинэ бүтээлийг ашиглах, сайжруулах Идэвх, санаачлага-тай байх Гэрээ хэлцэл хийх Цагийн менежмент Мэдлэгээ машин ТТ ажиллуулахад бүрэн ашиглах Эх сурвалж: МБ-ын хөрвөх ур чадварын судалгаа/2014/
  • 15.
    ДҮГНЭЛТ  Мэргэжлийнболовсролын стратеги хөгжлийн бодлого дутагдалтай байна  Багш нарыг бэлтгэх, мэргэжил дээшлүүлэх тогтолцоо үгүйлэгдэж байна.  Мэргэжлийн боловсролыг нэг яамны харьяалалд бус салбар дундын зохицуулалттай бие даасан удирдлагатай болгох, Мэргэжлийн боловсрол: техникийн анхан ба дунд шат+ дээд боловсролыг оролцуулан салбар дундын нэг дэд тогтолцоог бий болгох  Техникийн бус ур чадваруудыг сургалтын аль ч шатны хөтөлбөрт тусгаж ажил олгогчдын шаардлагад нийцсэн мэргэжилтэн бэлтгэх
  • 16.