Downloaded 167 times
การคุ้มครองผู้บริโภค
- 1. การคุ้มครองผู้บริโภค สุขภาพของผู้บริโภคสื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 2. ความหมาย การบริโภค หมายถึง การใช้ประโยชน์จากสิ่งของ(ทั้งของกิน ของใช้) และบริการต่าง ๆ เพื่อสนองตอบความต้องการของมนุษย์ใน ชีวิตประจาวัน การบริโภคมิได้หมายถึงการกินอาหารเท่านั้น แต่ หมายรวมถึงการใช้ผลิตภัณฑ์และบริการต่าง ๆ ด้วย สุขภาพ หมายถึง สภาวะความสมบูรณ์ทั้งทางร่างกาย จิตใจ และปราศจากโรคภัยไข้เจ็บ หรือความพิการ และดารงชีวิตอยู่ใน สังคมได้ดี สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 3. ผู้บริโภค ตามกฎหมาย หมายความว่าผู้ซื้อหรือได้รับ บริการจากผู้ประกอบธุรกิจ และหมายความรวมถึงผู้ซึ่งได้รับการ เสนอหรือการชักชวนจากผู้ประกอบธุรกิจ เพื่อให้ซื้อสินค้าหรือ รับบริการด้วย สุขภาพของผู้บริโภค จึงหมายถึง ความปลอดภัยทั้งต่อ ร่างกายและจิตใจของผู้ซื้อผลิตภัณฑ์ของกิน ของใช้ และการใช้ บริการต่าง ๆ ที่มีคุณภาพ และมีราคาถูก เพื่อการดารงชีวิตอยู่ อย่างเป็นปกติสุข สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 4. สาเหตุที่สาคัญที่ทาให้พฤติกรรมการบริโภคเปลี่ยนไป 1. ความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องต่อพฤติกรรมการบริโภค เนื่องจาก ความเจริญในการผลิตสินค้าและบริการทาให้ผู้ผลิตผู้บริโภคต้องพยายาม หาความรู้ต่อสินค้าและบริการให้มากขึ้น 2. ทัศนคติ ค่านิยม ความเชื่อต่อการใช้สินค้าและบริการ เช่น ค่านิยมในการใช้สินค้าต่างประเทศ ทั้งที่คุณภาพของสินค้าในประเทศก็ ทัดเทียมกัน แต่มีราคาถูกกว่าอีกด้วย เช่น โทรทัศน์ เสื้อผ้า เป็นต้น 3. ราคา สินค้าและบริการที่มีราคาถูกอาจจะได้รับความนิยมใน กลุ่มบุคคลที่มีรายได้น้อย แต่สินค้าและบริการที่มีราคาแพงก็อาจจะได้รับ ความนิยมในกลุ่มบุคคลที่นิยมใช้สินค้าและบริการที่มีราคาแพง สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 5. 4. การโฆษณาประชาสัมพันธ์สินค้าและบริการทางสื่อมวลชน ต่าง ๆทั้งทางวิทยุ โทรทัศน์ หนังสือ ฯลฯ ได้แก่การโฆษณาเครื่องดื่ม บารุงกาลัง น้าอัดลม ฯลฯ ก่อให้เกิดการมีพฤติกรรมการบริโภคที่ไม่ เหมาะสมได้ 5. เวลา เนื่องจากความเร่งรีบในการประกอบอาชีพการทางาน ทา ให้มีเวลาในการเลือกใช้สินค้าและบริการมีน้อย ความสะดวกรวดเร็วจึง เป็นที่สนองความต้องการของผู้บริโภค ทาให้พฤติกรรมของผู้บริโภค เปลี่ยนแปลงไป 6. ความต้องการของผู้บริโภคมีมากกว่าผลิตภัณฑ์และบริการ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 6. จากสาเหตุดังกล่าว ทาให้ผู้บริโภคมีพฤติกรรมต่าง ๆ ซึ่งแบ่งได้เป็น2 ประการ คือ 1. พฤติกรรมการบริโภคที่ดี สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 7. 2. พฤติกรรมการบริโภคที่ไม่ดี สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 8. พฤติกรรมผู้บริโภคที่ดี จากการแข่งขันกันทางด้านคุณภาพทาให้ผู้บริโภคสามารถเลือกใช้สินค้าแล บริการที่ดีสะดวกรวดเร็วได้ เช่น การใช้เครื่องซักผ้าเครื่องดูดฝุ่น ฯลฯ ทาให ผู้บริโภคทุ่นแรงและเวลาในการประกอบการงานเหล่านี้ได้ นอกจากนี้ การเผยแพ การประชาสัมพันธ์สินค้าและบริการต่าง ๆ ทางสื่อมวลชน ทาให้ประชาชนมีความ ความเข้าใจที่ถูกต้อง เพื่อเป็นแนวทางในการตัดสินใจหรือมีพฤติกรรมที่เหมาะสมไ เช่น การเลือกรับประทานอาหารในร้านที่สะอาดถูกสุขลักษณะ การสังเกตทะเบีย อาหารและยา การสังเกตมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม การสังเกตวันหมดอา ของสินค้า วัน เดือน ปีที่ผลิต การเลือกสินค้าที่อยู่ในสภาพที่ปกติ ฯลฯ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 9. พฤติกรรมผู้บริโภคที่ดี การประกาศและแจ้งราคาของสินค้า และบริการที่ถูกต้องตามราคา ที่กาหนด ก็จะทาให้ผู้บริโภคได้ซื้อสินค้าและบริการได้ในราคาประหยัด แต่มีคุณภาพดี ผู้บริโภคที่ดีจะต้องคานึงถึงประโยชน์ที่จะได้รับจากการบริโภค นั้นๆ ด้วย ควรคิดถึงความจาเป็นในชีวิตประจาวันและประโยชน์ใช้สอย อื่น ๆ ความประหยัดจึงจะเป็นผู้บริโภคที่ดีและใช้สินค้าและบริการได้อย่าง ฉลาด สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 10. พฤติกรรมผู้บริโภคที่ไม่ดี มีสาเหตุหลายประการที่ทาให้พฤติกรรมการบริโภคของประชาชน เปลี่ยนแปลงไป โดยเฉพาะการโฆษณาประชาสัมพันธ์ การดาเนินชีวิตและ วัฒนธรรมที่เปลี่ยนไปการเข้าใจว่าบางสิ่งบางอย่างเป็นสิ่งโก้เก๋ ก่อให้เกิด พฤติกรรมที่ไม่ดีของบริโภคในที่สุด 1. พฤติกรรมที่ไม่ดีเกี่ยวกับสินค้าบริโภค การที่วัยรุ่นนิยมเข้าไป รับประทานอาหารในร้านประเภทฟาสต์ฟูดตามศูนย์การค้า หรือความเร่ง รีบในการงาน ทาให้เลือกรับประทานอาหารสาเร็จรูปต่าง ๆ เช่น บะหมี่ สาเร็จรูป แซนด์วิช เป็นต้น เหล่านี้ได้รับการพิสูจน์แล้วว่า ขาดคุณค่าทาง อาหารที่พอเพียงต่อการดารงชีวิต เป็นตัวอย่างที่ไม่ดีของผู้บริโภคอันเกิด จากการดาเนินชีวิตและวัฒนธรรมที่เปลี่ยนไปสื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 11. พฤติกรรมผู้บริโภคที่ไม่ดี การดื่มน้าอัดลม ที่ในปัจจุบันทั้งเด็กวัยรุ่นและผู้ใหญ่ได้ดื่ม น้าอัดลมกันจนเป็นปกติในชีวิตประจาวัน ซึ่งน้าอัดลมเหล่านี้ไม่ได้มี ประโยชน์ใดๆ ต่อร่างกายเลย นอกจากน้าอัดลมแล้ว เครื่องดื่มบารุงกาลัง ต่าง ๆ เครื่องดื่มเกลือแร่ก็กาลังได้รับความนิยมมากขึ้น ทั้งในหมู่ผู้ใช้ แรงงานและนักกีฬา ซึ่งพฤติกรรมการบริโภคสินค้าเหล่านี้เป็นพฤติกรรมที่ ไม่เหมาะสม ควรได้รับการปรับปรุงและเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมให้ดีขึ้น 2. พฤติกรรมที่ไม่ดีเกี่ยวกับสินค้าอุปโภค การเลือกซื้อสินค้าราคา ถูกหรือสินค้าลดราคา ผู้บริโภคจะต้องพิจารณาสินค้าอย่างรอบคอบ เพราะ อาจจะเลือกซื้อสินค้าจากการจูงใจด้วยการโฆษณาประชาสัมพันธ์ เช่น การ ซื้อเสื้อผ้า รองเท้า จากการลดราคา แล้วนามาเก็บไว้ เพราะไม่มีความ จาเป็นต้องใช้ก็เป็นพฤติกรรมที่ไม่ดีที่เกิดจากการโฆษณาประชาสัมพันธ์สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 12. พฤติกรรมผู้บริโภคที่ไม่ดี 3. พฤติกรรมที่ไม่ดีเกี่ยวกับบริการสุขภาพ การใช้บริการสุขภาพ เช่นเมื่อเจ็บป่วยแทนที่จะไปพบหมอในโรงพยาบาลหรือคลินิก เพื่อตรวจ และเข้ารับการรักษาอย่างถูกต้อง แต่กลับไปซื้อยาตามร้านขายยาต่าง ๆ ที่ ไม่มีเภสัชกรแนะนา หรือไปซื้อยาตามคาบอกเล่าของเพื่อน การซื้อยาชุด ไปปรึกษาหมอตี๋ หมอเถื่อนต่าง ๆ ซึ่งทาให้ได้รับอันตรายและผลกระทบ จากการใช้บริการเหล่านี้ การซื้อยาชุดจากรถขายยาที่เร่ขายตามหมู่บ้านในชนบทด้วยราคา ถูก และการโฆษณาสรรพคุณของยาว่าแก้สารพัดโรคนั้น ก็เป็นพฤติกรรม การบริโภคที่ผิดอย่างยิ่ง สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 13. การคุ้มครองสุขภาพของผู้บริโภค ผู้บริโภคนอกจากจะต้องมีหลักในการเลือกใช้บริการได้อย่างถูกต้อง ด้วยตนเอง เพื่อผู้บริโภคได้บริโภคสินค้าและบริการที่มีคุณภาพ อันจะก่อ ประโยชน์สูงสุดต่อผู้บริโภคเองแล้วผู้บริโภคก็ยังจะได้รับสิทธิและการ คุ้มครองดูแลและควบคุมสินค้าและบริการที่มีอยู่ในท้องตลาดโดยทั่วไป ตลอดจนการโฆษณาชวนเชื่อที่เกี่ยวกับสินค้าและบริการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง แต่อย่างไรก็ตาม สินค้าและบริการที่มีอยู่ในท้องตลาดนั้นมีจานวน มาก ดังนั้นผู้บริโภคจึงจะต้องได้รับสิทธิในการใช้สินค้าและบริการด้วยความ เป็นธรรมจากผู้ผลิตสินค้าและบริการ ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พุทธศักราช 2522 ที่ได้ระบุเรื่องสิทธิของผู้บริโภคไว้ดังนี้ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 14. สิทธิ 5 ประการของผู้บริโภค 1.สิทธิที่จะได้รับข่าวสาร 2. สิทธิที่จะมีอิสระในการเลือกซื้อสินค้าและบริการ 4.สิทธิที่จะได้รับความเป็นธรรมในการทาสัญญา 5. สิทธิที่จะได้รับการพิจารณาและชดเชยความเสียหาย 3. สิทธิที่จะได้รับความปลอดภัยจากการใช้สินค้าและบริการ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 15. หลักการเลือกผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ ในปัจจุบันได้มีการผลิตสินค้าและบริการจานวนมาก เพื่ออานวย ความสะดวกแก่ผู้บริโภค แต่ขณะเดียวกันก็มีผลิตภัณฑ์หลายชนิดที่ผู้ผลิต หรือผู้ขายหวังผลกาไรมากโดยไม่คานึงถึงอันตรายที่จะมีต่อสุขภาพของ ผู้บริโภค เช่น การปลอมปน การปลอมแปลงสินค้า เป็นต้น จึงจาเป็นที่ ผู้บริโภคจะต้องมีความรู้ ความเข้าใจ และมีหลักการในการเลือกซื้อหรือ เลือกใช้ผลิตภัณฑ์และบริการ เพื่อความปลอดภัยต่อสุขภาพของตนเองและ ครอบครัว สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 16. ในการเลือกซื้อและเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ทั้งที่เป็นของกินและของใช้นั้น ควรพิจารณาดังนี้ 1. ผลิตภัณฑ์ดังกล่าวจะต้องมีมาตรฐานตามที่หน่วยราชการที่เกี่ยวข้อง กาหนด เช่น -ยารักษาโรค ต้องผ่านการรับรองและได้รับอนุญาตจากสานักงาน คณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข - อาหารและของใช้ต่าง ๆ ควรเลือกสินค้าที่ได้รับเครื่องหมาย มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม จากสานักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม เครื่องหมายมาตรฐานมี 2 แบบ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 17.
- 18. ส่วนเครื่องหมายมาตรฐานที่มีวงกลมล้อมรอบ แสดงว่า ผลิตภัณฑ์นั้น ๆมีพระราชกฤษฎีกากาหนดให้เป็นไปตาม มาตรฐาน สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 19. 1.2 เครื่องหมายฉลากอาหารที่ผ่านการฉายรังสีอาหาร จะต้องมี การถนอมโดยการใช้รังสีเช่น หอมหัวใหญ่ มะม่วง สตรอเบอรี่ เป็นต้น จะต้องมีฉลากและเครื่องหมายเป็นรูปวงกลมขอบหนาสีเขียว ขอบครึ่ง วงกลมช่วงบนไม่ติดกัน ขอบครึ่งวงกลมช่วงล่างจะเป็นขอบหนาทึบ ตลอดภายในครึ่งวงกลม ช่วงบนมีวงกลมทึบขนาดเล็กสีเหลือง ส่วน ภายในครึ่งวงกลมช่วงล่างจะมีเครื่องหมายเป็นรูปวงรีโปร่ง 2 วงแยกกัน ปลายด้านหนึ่งของแต่ละวงเชื่อมต่อกัน โดยเส้นรอบวงรีเป็นสีเขียว สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 20. 1.3 เครื่องหมายมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน (มผช.)แสดงได้เฉพาะ ผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการรับรองแล้วเท่านั้น โดยที่ผู้ผลิตต้องแจ้งรายละเอียดทุกข้อที่ ระบุไว้ในหัวข้อเครื่องหมายและฉลาก ในมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชนที่ได้รับ การรับรอง โดยให้ระบุไว้ที่ฉลากหรือ หีบห่อของผลิตภัณฑ์ทุกหน่วย ดังนี้ - ชื่อประเภทของสินค้าที่แสดงให้เข้าใจได้ว่าสินค้านั้นคืออะไร - ชื่อหรือเครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียนในประเทศไทยของผู้ผลิต - สถานที่ตั้งของสถานที่ผลิต สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 21. - ขนาด หรือปริมาณหรือปริมาตร หรือน้าหนักของสินค้านั้น - แสดงวิธีใช้เพื่อให้ผู้บริโภคเข้าใจว่าสินค้านั้นใช้เพื่อสิ่งใด เช่น ใช้ ทาความสะอาดพื้นไม้หรือพื้นกระเบื้อง - ข้อแนะนาในการใช้เพื่อความถูกต้องในการใช้ที่ให้ประโยชน์แก่ ผู้บริโภค เช่น ห้ามใช้ของมีคมทาการแซะน้าแข็งในตู้เย็น - คาเตือน (ถ้ามี) - วันเดือนปีที่ผลิต หรือวันเดือนปีที่หมดอายุการใช้ หรือวันเดือนปีที่ ควรใช้ก่อน วันเดือนปีที่ระบุนั้น ผู้ผลิตอาจจะระบุข้อความอื่นเพิ่มเติมนอกเหนือจากที่กาหนดได้ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 22. ปี 2547 นี้รัฐบาลประกาศให้เป็นปี " อาหารปลอดภัย " หรือ " Food Safety Year " กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในฐานะเป็นหน่วยงานที่ รับผิดชอบโดยตรงในการดูแลความปลอดภัยของอาหารตั้งแต่เริ่มต้นผลิต จนถึงโต๊ะอาหาร หรือที่เรียกว่า From Farm to Table จึงได้กาหนด เครื่องหมายรับรองมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารขึ้น เพื่อเป็นสัญลักษณ์ แสดงถึงคุณภาพและความปลอดภัยของสินค้าเกษตร หรืออาหารนั้น ๆ เป็น การสร้างความมั่นใจให้กับประชาชนในการเลือกซื้อสินค้าที่ได้มาตรฐาน และคุณภาพเป็นที่ยอมรับทั้งภายในและต่างประเทศ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 23. 2. เป็นผลิตภัณฑ์ที่เป็นประโยชน์ต่อสุขภาพมากที่สุด ได้แก่ -อาหารที่สะอาด ถูกสุขลักษณะ มีประโยชน์ต่อร่างกาย เช่น การเลือกดื่มนมถั่วเหลืองแทนเครื่องดื่มรสซ่าต่าง ๆ เป็นต้น - การเลือกของใช้ เช่น โต๊ะ เก้าอี้ทางาน จะต้องมีสัดส่วน เหมาะสมแก่การปฏิบัติงาน ไม่สูงเกินไปหรือเตี้ยเกินไป ทาให้เกิดโรค ปวดหลัง ปวดข้อได้ง่าย ฯลฯ 3. เลือกผลิตภัณฑ์ที่มีฉลากบอกส่วนประกอบ คาแนะนาในการ ใช้อย่างละเอียด วันที่ผลิต เลขทะเบียน และสถานที่ผลิต ตลอดจนข้อ ระวังในการใช้เป็นต้น สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 24. สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 25. 4. เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีสภาพสะอาดเรียบร้อย ไม่เสื่อมคุณภาพไม่มี สารปนเปื้อน เช่น อาหารสาเร็จรูปต้องบรรจุหีบห่อมิดชิด ไม่มีรอยฉีกขาด หรือขึ้นรา เป็นต้น 5. ต้องเป็นผลิตภัณฑ์ที่สะดวกปลอดภัยในการเก็บและใช้งาน เช่น อุปกรณ์ไฟฟ้ าต่าง ๆ ไม่ควรเลือกเพียงแค่ราคาถูกเท่านั้น แต่ต้องคานึงถึง ประโยชน์ใช้สอยให้พอเหมาะ ปลอดภัย และทนทาน ฯลฯ 6. กรณีที่เป็นผลิตภัณฑ์ที่จาเป็นต้องได้รับคาแนะนาเฉพาะ เช่น การใช้ยา ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ไม่ควรซื้อเองตามคาแนะนาของ เพื่อนหรือคนรู้จัก สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 26. หลักการเลือกบริการเพื่อสุขภาพ ในการเลือกบริการสุขภาพนั้น ทางที่ดีที่สุดนักเรียนควรจะปฏิบัติตน ให้มีสุขภาพอนามัยที่ดีในขณะที่ร่างกายปกติ เพื่อควบคุมดูแล และป้ องกัน อันตรายต่าง ๆ ที่จะเกิดขึ้นกับร่างกายและจิตใจ เช่น การระมัดระวังการเกิด อุบัติภัยต่าง ๆ การพยายามรักษาร่างกายให้แข็งแรงอยู่เสมอ โดยการออก กาลังกาย การรับประทานอาหารที่ดี มีคุณค่าและมีประโยชน์ต่อร่างกาย การ เลือกใช้สินค้าและบริการที่มีคุณภาพ รวมถึงการมีพฤติกรรมทางสุขภาพที่ดี สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้จะช่วยให้นักเรียนมีสุขภาพจิตที่ดีได้ แต่ถ้าเมื่อร่างกาย อ่อนแอหรือได้รับเชื้อโรคจนเกิดการเจ็บป่วยขึ้นมา นักเรียนก็ควรจะต้อง เลือกใช้บริการสุขภาพอย่างถูกต้องและเหมาะสมโดยควรพิจารณาดังนี้ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 27. 1. เมื่อมีอาการเจ็บป่วย ควรเลือกใช้บริการให้ตรงกับปัญหาของตน เช่นปวดฟันควรไปพบทันตแพทย์ มีปัญหาทางสายตาควรปรึกษาจักษุแพทย์ เป็นต้น 2. สถานบริการทางสุขภาพ เช่น ร้านขายยา สถานีอนามัย คลินิก โรงพยาบาล ฯลฯ นักเรียนควรเลือกบริการตามความจาเป็น กล่าวคือ หากมีอาการเจ็บป่วยเล็กน้อย เช่น ปวดศีรษะ เป็นไข้หวัด ก็อาจซื้อยา ตามร้านขายยาที่มีเภสัชกรประจามากินเอง หรือปรึกษากับแพทย์ในคลินิก หรือโรงพยาบาลต่าง ๆ หากสงสัยและมีอาการเจ็บป่วยมาก ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจรักษา และอยู่ภายใต้การควบคุมจากแพทย์โดยเคร่งครัด นากจากนี้แล้วการหมั่นตรวจสุขภาพเป็นประจาก็จะช่วยลดโอกาสที่ จะเกิดอันตรายกับสุขภาพได้มากขึ้น สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 28. การเลือกผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพบางชนิด การเลือกอาหาร พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522ได้ให้คาจากัดความของ “อาหาร” ไว้ดังนี้ “อาหาร” หมายความว่า ของกินหรือเครื่องค้าจุนชีวิต ได้แก่ 1. วัตถุทุกชนิดที่คนกิน ดื่ม อม หรือนาเข้าสู่ร่างกาย ไม่ว่าด้วยวิธีใด ๆ หรือในรูปลักษณะใด ๆ แต่ไม่รวมถึงยา วัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท หรือ สิ่งเสพย์ติดให้โทษตามกฎหมายว่าด้วยการนั้นแล้วแต่กรณี 2. วัตถุที่มุ่งหมายสาหรับใช้หรือใช้เป็นส่วนผสมในการผลิตอาหาร รวมถึงวัตถุเจือปนอาหาร สี และเครื่องปรุงแต่งกลิ่นรส สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 29. ก. อาหารไม่บริสุทธิ์ คืออาหารที่มีลักษณะดังต่อไปนี้ 1. อาหารที่มีสิ่งน่าจะเป็นอันตรายแก่สุขภาพเจือปนอยู่ด้วย 2. อาหารที่มีสารหรือวัตถุเคมีเจือปนอยู่ในอัตราที่อาจเป็นเหตุให้ คุณภาพของอาหารนั้นลดลง เว้นแต่การเจือปนเป็นการจาเป็นต่อกรรมวิธีผลิต การผลิต และได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่แล้ว 3. อาหารที่ได้ผลิต บรรจุ หรือเก็บรักษาไว้โดยไม่ถูกสุขลักษณะ 4. อาหารที่ผลิตจากสัตว์ที่เป็นโรคอันอาจติดต่อถึงคนได้ 5. อาหารที่มีภาชนะบรรจุประกอบด้วยวัตถุที่น่าจะเป็นอันตรายต่อ สุขภาพ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 30. ก. อาหารปลอม คืออาหารที่มีลักษณะดังต่อไปนี้ 1. อาหารที่ได้สับเปลี่ยนใช้วัตถุอื่นแทนบางส่วน หรือคัดแยกวัตถุที่มีคุณค่า ออกเสียทั้งหมด หรือบางส่วน และจาหน่ายเป็นอาหารแท้อย่างนั้น 2. วัตถุหรืออาหารที่ผลิตขึ้นเทียมอาหารอย่างหนึ่งอย่างใด และจาหน่ายเป็น อาหารอย่างแท้นั้น 3. อาหารที่ได้ผสมหรือปรุงแต่งด้วยวิธีใด ๆ โดยประสงค์จะปกปิดความด้อย คุณภาพของอาหารนั้น 4. อาหารที่มีฉลากเพื่อลวงหรือพยายามลงผู้ซื้อให้เข้าใจผิดในเรื่องคุณภาพ ปริมาณ ประโยชน์ 5. อาหารที่ผลิตขึ้นไม่ถูกต้องตามคุณภาพ จากผลวิเคราะห์ปรากฏว่า ส่วนประกอบที่เป็นคุณค่าทางอาหาร ขาดหรือเกินร้อยละ 30 จากเกณฑ์ต่าสุดหรือสูงสุด หรือแตกต่างจากคุณภาพหรือมาตรฐานที่ระบุไว้จนทาให้เกิดโทษหรืออันตราย สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 31. อาหารปลอมที่พบกันในปัจจุบัน ได้แก่ 1. น้าส้มสายชูปลอมซึ่งอาจทามาจากกรดแร่ หรืออาจเป็นน้าส้มสายชูที่มี กรดกามะถันหรือกรดเกลือผสมอยู่ ซึ่งโดยปกติแล้วน้าส้มสายชูจะมีกรดน้าส้มเท่านั้น 2. ผงชูรสปลอม โดยปกติแล้วผงชูรสจะมีสารโมโนโซเดียมกลูตาเมต (Monosodium glutamate) ในผงชูรสปลอมอาจมีการเจือปนสารเคมีพวกโซเดียมเมตา ฟอสเฟต (Sodium metaphosphate) หรือสารบอแรกซ์ (Borax) 3. สีผสมอาหาร มีการปลอมโดยการใช้สีย้อมผ้ามาผสมลงในอาหารต่าง ๆ จากลักษณะอาหารดังที่กล่าวมาข้างต้น การเลือกซื้อหรือบริโภคอาหาร จึง ควรหลีกเลี่ยงอาหารไม่บริสุทธิ์หรืออาหารปลอมตามลักษณะดังกล่าว ซึ่งอาจเป็นภัย ต่อสุขภาพของผู้บริโภค รวมทั้งการเสียเงินโดยเปล่าประโยชน์ด้วย สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 32. ดังนั้น การบริโภคอาหารจึงควรคานึงถึงภัยของอาหารในเรื่องต่าง ๆดังนี้ 1. สิ่งปนเปื้อนในอาหาร หมายถึง สิ่งที่ปะปนอยู่ในอาหาร ในกระบวนการผลิต การเก็บหรือการปรุงอาหารโดยไม่ตั้งใจ เช่น เชื้อบัคเตรีหรือจุลินทรีย์ เศษผม เศษแก้ว ฯลฯ 2. วัตถุเจือปนในอาหาร ซึ่งอยู่ในกรรมวิธีการผลิตอาหาร เช่น การใช่สารกันบูด ซึ่งถ้าใส่มากเกินกาหนดก็เป็นภัยแก่ผู้บริโภคได้ เป็นต้น 3. สิ่งปลอมปนในอาหาร หมายถึง การใช้สารที่ไม่มีกาหนดเป็นส่วนประกอบ ของอาหาร เช่น การใส่สีย้อมผ้าในอาหาร ทาให้เป็นอันตรายต่อผู้บริโภค 4. พิษตามธรรมชาติของอาหาร เช่น เห็ดพิษ แมงดาทะเล เป็นต้น 5. วัตถุเจือปนในอาหารเลี้ยงสัตว์ หมายถึง การเลี้ยงสัตว์ด้วยอาหารปนเปื้ อน ตกค้างในอาหาร สารเหล่านี้จะไปสะสมในตัวสัตว์เมื่อคนกินสัตว์นั้นเป็นอาหารก็เกิดพิษ ขึ้นได้ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 33. นอกจากภัยจากอาหารดังที่กล่าวมาแล้ว ผู้บริโภคควรพิจารณาเลือกซื้อ อาหาร ดังนี้ 1.อาหารที่มีภาชนะบรรจุ ควรเลือกพิจารณาเลือกอาหารที่ 1. ภาชนะบรรจุต้องสะอาด เรียบร้อย ไม่มีรอยรั่วฉีกขาด ถ้าเป็นอาหาร กระป๋ องต้องไม่เป็นสนิม ไม่บุบ ลักษณะการผนึกต้องเรียบร้อย 2. ต้องมีฉลาก ไม่ควรซื้ออาหารที่ไม่มีฉลาก และลักษณะขอบฉลากไม่ ฉีกขาด มีข้อความภาษาไทยที่ชัดเจน ดังนี้ - ชื่อประเภทอาหาร - ชื่อและที่ตั้งของผู้ผลิต หรือผู้แทนจาหน่าย - เลขที่อนุญาตฉลาก - ส่วนประกอบของอาหารและข้อมูลโภชนาการ - น้าหนักสุทธิ หรือปริมาตรสุทธิ - วันที่ผลิต หรือวันหมดอายุ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 34.
- 35. 2. อาหารทั่วไป 1. เลือกซื้ออาหารจากผู้ขายที่สะอาดสถานที่จาหน่ายถูกสุขลักษณะ 2. เลือกซื้อผักผลไม้ตามฤดูกาล เพื่อความประหยัด 3. ควรเลือกผักที่มีการฉีดพ่นสารกาจัดศัตรูพืชน้อย เช่น ผักบุ้ง ถั่วงอก เป็นต้น และอย่าเลือกผักที่สวยมากนัก เพราะอาจมีการฉีดพ่นสารกาจัดศัตรูพืชมากไป 4. ไม่ควรซื้อถั่วหรือเมล็ดพืชที่ขึ้นรา เพื่อหลีกเลี่ยงสารพิษจากเชื้อรา 5. อาหารประเภทเนื้อสัตว์ควรเลือกที่สด และไม่มีการอาบน้ายาหรือใช้ สารเคมีใด ๆ กับเนื้อนั้นมาก่อน 6. หลีกเลี่ยงอาหารที่มีสี ถ้าเลี่ยงไม่ได้ให้เลือกที่มีสีอ่อน ๆ จะปลอดภัยกว่า 7. หลีกเลี่ยงอาหารบางชนิดที่ใช้สารเคมีทาให้น่ารับประทานหรือเพิ่มรสชาติ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 36. อาหารควบคุมเฉพาะตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข ซึ่งออกตาม ความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ.2522 จานวน 35 ชนิด ได้แก่ ชา กาแฟ น้าแข็ง น้าบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท เครื่องดื่มใน ภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท น้าแร่ เครื่องดื่มเกลือแร่ อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิด สนิท น้ามันและไขมัน น้ามันถั่วลิสง น้ามันปาล์ม น้ามันมะพร้าว น้ามันเนย น้าส้มสายชู น้าปลา ซอสบางชนิด วัตถุที่ใช้ปรุงแต่งรสอาหาร สีผสมอาหาร วัตถุเจือปนในอาหาร อาหารกึ่งสาเร็จรูป นมโค ผลิตภัณฑ์ของนม นมปรุงแต่ง นมดัดแปลงสาหรับทารก อาหารทารก อาหารเสริมสาหรับเด็ก นมเปรี้ยว เนย เนยแข็ง เนยเทียม ไอศกรีม ครีม กี น้ามันถั่วเหลือง ในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท และแยม เยลลี มาร์มาเลต ในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 37. อาหารควบคุมเฉพาะนี้ ผู้ใดมีความประสงค์จะผลิต จาหน่ายหรือสั่งเข้ามาใน ราชอาณาจักร จะต้องขออนุญาตจากกระทรวงสาธารณสุขเสียก่อน ถ้าผู้ใดมิได้รับอนุญาต แล้วกระทาการ ต้องระวางโทษจาคุกไม่เกิน 2 ปี หรือ ปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจาทั้งปรับ ในที่นี้จะกล่าวถึงอาหารควบคุมเฉพาะบางชนิดที่ใช้ในชีวิตประจาวัน ได้แก่ 1. น้าส้มสายชู แบ่งน้าส้มสายชูเป็น 3 ชนิด คือ - น้าส้มสายชูหมัก ได้จากการนาธัญพืชหรือน้าตาลมาหมักกับส่าเหล้า แล้ว หมักกับเชื้อน้าส้มสายชูตามวิธีธรรมชาติ - น้าส้มสายชูกลั่น เป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการนาแอลกอฮอล์เจือจางมาหมัก กับเชื้อน้าส้มสายชู - น้าส้มสายชูเทียม เป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการนาเอากรดน้าส้มมาเจือจางด้วย น้า สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 38. 2. ผงชูรส เป็นสารเคมีที่ชื่อว่าโมโนโซเดียม กลูตาเมต (Monosodium glutamate) ใช้ปรุงอาหารเพื่อแต่งรสหรือเสริมรสอาหาร ลักษณะของ โมโนโซเดียมกลูตาเมตจะเป็นผลึกสีขาวรูปเข็ม มีรสหวานอ่อน ๆ ปนเค็มเล็กน้อย ละลายน้าได้ดี ในทางโภชนาการผงชูรสไม่มีคุณค่าทางอาหารเลย สาเหตุที่ทาให้ผู้บริโภค รู้สึกอร่อยในอาหารที่ใส่ผงชูรสนั้น เนื่องจากสารในผงชูรสจะไปกระตุ้นต่อมรับรสที่ ลิ้นของผู้บริโภคให้ขยายตัวขึ้น จนทาให้อาหารที่ใส่ผงชูรสมีรสชาติอร่อยขึ้น แต่ บุคคลบางคนที่มีความไวต่อสารบางอย่างเป็นพิเศษอาจทาให้เกิดอาการแพ้ได้ ฉะนั้น จึงควรระมัดระวังในการบริโภค นอกจากนี้ยังปรากฏว่ามีพ่อค้าบางคนที่หวังกาไรเกินควร ทาการเจือปน สารเคมีพวกโซเดียมเมตาฟอสเฟต หรือสารบอแรกซ์ ที่เรียกกันว่า น้าประสานทองลง ไปในผงชูรสเพื่อให้มีปริมาณมากขึ้น ซึ่งสารเคมีทั้งสองชนิดนี้ไม่ปลอดภัยต่อ ผู้บริโภค อาจทาให้ท้องร่วง หรืออาจช็อกถึงตายได้ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 39. 2. โดยวิธีการทางเคมี - ตรวจดูว่ามีน้าประสานทองอยู่หรือไม่โดยนาผงชูรสขนาด เท่าเม็ดถั่วเขียวละลายน้า 1 ช้อนชา เอากระดาษขมิ้นจุ่มสารละลายถ้า กระดาษไม่เปลี่ยนสี แสดงว่าเป็นผงชูรสแท้ถ้าเปลี่ยนเป็นสีแดงแสดงว่ามี น้าประสานทองผสมอยู่ และถ้ามีน้าประสานทองผสมอยู่มาก จะ เปลี่ยนเป็นสีม่วงเข้ม - ตรวจดูว่ามีโซเดียมเมตาฟอสเฟตอยู่หรือไม่ โดยใช้น้าปูนขาว 1 ช้อนกาแฟ ผสมน้าส้มสายชู 1 ช้อนโต๊ะ ปล่อยทิ้งไว้ให้ตกตะกอน แล้ว นาส่วนที่ใส 1 ช้อนกาแฟใส่ลงไปในสารละลาย ถ้าเป็นผงชูรสแท้จะไม่มี ตะกอนเกิดขึ้น ถ้ามีสารโซเดียมเมตาฟอสเฟตผสมอยู่แล้ว สารละลายจะ ตกตะกอนขุ่นขาวทันที สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 40. 3. สีผสมอาหาร ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขแบ่งออกเป็น ก. สีอินทรีย์ที่ได้จากการสังเคราะห์ เช่น ปองโซ 4 อาร์ (สีแดง) ตาร์ตาซีน (สีเหลือง) บริลเลียนท์บลู เอฟซีเอฟ (สีน้าเงิน) เป็นต้น ข. สีอนินทรีย์ ได้แก่ ผงถ่านที่ได้จากการเผาพืช ไทเทเนียม ออกไซด์ ค. สีที่ได้จากธรรมชาติโดยการสกัดพืชที่ใช้บริโภคได้โดยไม่เกิด อันตราย เช่น สีน้าเงินจากดอกอัญชัน สีเขียวจากใบเตย สีผสมอาหารที่ผลิตเพื่อจาหน่าย นาเข้าเพื่อจาหน่ายที่จาหน่าย ต้องมี ฉลาก ข้อความในฉลากต้องเป็นภาษาไทยอ่านได้ชัดเจน และอย่างน้อยต้องมี ข้อความดังต่อไปนี้ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 41. 1. คาว่า “สีผสมอาหาร” 2.ชื่อสามัญ 3. เลขทะเบียนอาหาร 4. ปริมาณสุทธิเป็นระบบเมตริก 5. ชื่อและที่ตั้งของสถานที่ผลิต 6. ชนิดของพืชที่เป็นต้นกาเนิดของสีธรรมชาติ ในปัจจุบันพบว่ามีการใช้สีผสมอาหารกันอย่างแพร่หลายเพื่อดึงดูด ความสนใจของผู้บริโภค แต่ปรากฏว่ามีผู้ผลิตอาหารจานวนมากนาเอาสี ย้อมผ้าซึ่งเป็นวัตถุมีพิษมาผสมในอาหารที่ตนผลิต อาจเนื่องจากความไม่รู้ หรือเพื่อลดต้นทุนการผลิต นอกจากนี้บางรายก็นาสีผสมอาหารโดยเจตนา ปิดบังข้อบกพร่องของอาหาร ซึ่งล้วนแต่ก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้บริโภค ทั้งนั้น สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 42. อันตรายจากสีสังเคราะห์ 1. ถ้าบริโภคอาหารที่ใช้สีสังเคราะห์อาจเกิดพิษในระยะยาว เช่น สีเหลือง(Tratazine) ถ้ากินเกิน 7.5 มิลลิกรัมต่อน้าหนักตัว 1 กิโลกรัม และสีแดง (Amaranth) ถ้ากินเกิน 1.5 มิลลิกรัมต่อน้าหนักตัว 1 กิโลกรัม จะ ทาให้เยื่อบุกระเพาะอาหารทาการดูดซึมอาหารบกพร่องไป สีส้ม (Sunset Yellow FCF) ถ้ากินเกิน 0.5 มิลลิกรัมต่อน้าหนักตัว 1 กิโลกรัม จะทาให้ท้องเดินและน้าหนักตัวลด 2. พิษที่เกิดจากโลหะที่ผสมมากับสีผสมอาหาร เช่น - ตะกั่ว ทาให้ร่างกายอ่อนเพลีย เบื่ออาหาร ปวดศีรษะ เลือดจาง - สารหนู ทาอันตรายต่อระบบประสาทส่วนกลาง และระบบ ทางเดินอาหาร ทาให้ตับอักเสบ และมีอันตรายต่อวงจรเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจ ทา ให้หัวใจวายได้ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 43. การป้ องกัน - หลีกเลี่ยงการบริโภคอาหารที่ใส่สีที่สดใสเข้มข้น -สร้างความนิยมในการบริโภคอาหารที่มีคุณค่าโดยไม่ต้องใส่สี ผสมอาหาร - เก็บตัวอย่างอาหารที่สงสัยส่งวิเคราะห์ที่สานักงานคณะกรรมการ อาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข 4. น้าปลา ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข น้าปลา หมายความว่า ผลิตภัณฑ์ที่เป็นของเหลวซึ่งได้จากการหมักปลากับเกลือ หรือกากปลาที่ เหลือจากการหมักครั้งแรกกับน้าเกลือตามกรรมวิธีทาน้าปลา แต่ไม่รวมถึง น้าบูดู สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 44. น้าปลาที่จาหน่ายตามท้องตลาดทั่วไปมีอยู่ 2 ชนิดคือ 1. น้าปลาแท้หรือหัวน้าปลา ได้จากการหมักปลากับเกลือทิ้งไว้ ประมาณ 1 ปี จะได้น้าปลาที่มีลักษณะใส สีน้าตาลแดง มีกลิ่นคาวของปลา มาก และมักจะจาหน่ายในราคาค่อนข้างสูง 2. น้าปลาผสม ได้จากน้าปลาแท้ น้าปลาวิทยาศาสตร์ หรือกาก ปลาที่เหลือจากการหมักน้าปลาแท้ แล้วนามาผสมกับน้าเกลือ แล้วแต่งสี กลิ่น รส ก่อนจาหน่าย หรือนาน้าที่เหลือจากการแยกสกัดผงชูรสออกแล้ว ที่เรียกกันว่า น้าบีเอกซ์ ซึ่งมีสีดาคล้ายน้าปลามาผสมแล้วปรุงแต่งกลิ่น รส น้าปลาผสมนี้จะมีคุณค่าทางโภชนาการน้อยและจาหน่ายในราคาถูกกว่า น้าปลาแท้ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 45. ดังนั้น ในการพิจารณาเลือกซื้อน้าปลาจึงควรเลือกน้าปลาแท้ซึ่งจะมี คุณค่าทางโภชนาการ คือโปรตีน แร่ธาตุ และวิตามิน โดยเฉพาะวิตามินบี 1 บี 2 หรืออาจใช้เกลือในการปรุงอาหาร ซึ่งจะประหยัดและปลอดภัย 5. น้ามันพืช ในปัจจุบันนี้แม่บ้านนิยมใช้น้ามันพืชมากขึ้นเพราะใช้ สะดวกกว่า ไม่ต้องหั่นเจียวเหมือนน้ามันหมู และเชื่อกันว่าไม่ทาให้เกิดสาร คอเลสเทอรอลในหลอดเลือดมากเหมือนน้ามันหมู น้ามันพืชที่ผลิตขายใน ปัจจุบัน อาจผลิตจากถั่วเหลือง ถั่วลิสง ราข่าว เมล็ดฝ้าย ข้าวโพด ดอก คาฝอย ฯลฯ ซึ่งส่วนใหญ่ก็อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน เมื่อซื้อน้ามันพืชจึงควรสนใจอ่านรายละเอียดที่แจ้งในฉลาก และ เลือกซื้อน้ามันตามประเภทที่ต้องการ เช่น ถ้าต้องการน้ามันที่มีกรดไขมัน อิ่มตัว อาจพิจารณาเลือกน้ามันที่ผลิตจากดอกคาฝอย ฯลฯ สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 46. การเลือกผลิตภัณฑ์บรรจุอาหาร ในปัจจุบันเรานิยมใช้ผลิตภัณฑ์ที่ทาด้วยพลาสติกในชีวิตประจาวันกัน อย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะการใช้ถุงพลาสติกบรรจุของต่าง ๆซึ่งถ้านามาใช้บรรจุ อาหารร้อน ๆ อาจทาให้เกิดอันตรายแก่สุขภาพ เนื่องจากสารต่าง ๆ ที่อยู่ในเนื้อ พลาสติกละลายลงสู่อาหารได้เช่น อันตรายจากสีซึ่งทาจากโลหะหนักจาพวกตะกั่ว และสารเคมีบางชนิดที่ผสมลงในเนื้อพลาสติก เป็นต้น ดังนั้นในการเลือกผลิตภัณฑ์ บรรจุอาหาร ควรมีหลักในการเลือก ดังนี้ 1. วัสดุ ก. วัสดุที่นามาใช้ทาภาชนะหรือเครื่องใช้ต่าง ๆ ต้องเป็นวัสดุที่ไม่เป็น พิษหรืออาจเป็นอันตรายต่อร่างกาย โดยหลุดออกมาปนเปื้อนกับอาหารได้เช่น จาน ที่ตกแต่งลวดลายดอก ตะเกียบทาสี ซึ่งสีที่ตกแต่งอาจหลุดมาปนเปื้ อนอาหารได้ เป็นต้น สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 47. ข. ควรเป็นวัสดุที่ทนต่อการกัดกร่อนจากอาหารที่มีฤทธิ์เป็นกรด หรือด่าง เช่นอาหารที่มีรสเปรี้ยวจัดหรือเค็มจัด วัสดุที่ควรเลือกใช้ ได้แก่ แก้ว สเตนเลส กระเบื้องเคลือบขาว เป็นต้น ค. แข็งแรง ทนทาน ไม่แตกร้าว กะเทาะง่าย และไม่ดูดซึมเร็ว เช่น ควรใช้ไม้เนื้อแข็งทาเขียง เป็นต้น ง. สิ่งที่ใช้ห่อหรือบรรจุอาหารที่หาได้ง่ายจากธรรมชาติ ได้แก่ ใบไม้ชนิดต่าง ๆ เช่น ใบตอง ใบบัว จะต้องล้างทาความสะอาดให้ดีเสียก่อน จ. กระดาษชนิดต่าง ๆ ที่นามาพับเป็นถุงใส่อาหาร จะต้องไม่มี สารพิษปะปนหรือตกค้างอยู่ เช่น กระดาษหนังสือพิมพ์ ซึ่งมีสารพิษผสมอยู่ ในหมึกพิมพ์เมื่อคนนาอาหารมารับประทานทาให้ได้รับสารพิษเข้าสู่ร่างกาย ได้เป็นต้น สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 48. ฉ. พลาสติกที่นามาใช้ทาภาชนะต่าง ๆเช่น ถุง แก้ว ถ้วยชาม ซึ่ง มีทั้งสาหรับใส่อาหารเย็นและอาหารร้อน สาหรับพลาสติกที่ใส่อาหารร้อน มักเคลือบด้วยสารพิเศษ โดยสารนี้อาจทาปฏิกิริยากับอาหารบางชนิด เมื่อ ได้รับความร้อนสูงถึงอุณหภูมิของน้าเดือด แล้วละลายเจือปนมาในอาหาร เมื่อสะสมอยู่ในร่างกายมากพอก็จะทาให้เกิดพิษขึ้นได้ และถุงพลาสติกที่ ใช้แล้ว เมื่อถูกนามาหลอมใช้ใหม่มักจะสกปรกและมีสารพิษเจือปน ไม่ ควรนามาใส่อาหาร 2. การออกแบบ ต้องเป็นแบบที่ทาความสะอาดได้ง่าย มีผิวเรียบ ไม่เป็ นร่อง ไม่มีซอกหรือมุมแหลมคม ไม่มีรอยต่อสามารถถอด ส่วนประกอบออกมาล้างทาความสะอาดได้ทั่วถึง ปากไม่แคบและไม่ลึก เมื่อมีเศษอาหารเข้าไปติดจะทาความสะอาดได้ง่าย สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 49. 3. การใช้งาน ก. อยู่ในสภาพที่สะอาดปราศจากการปนเปื้อน ข. ไม่เคยใช้บรรจุสิ่งของอื่นใดที่อาจเป็นอันตรายมาก่อน เช่น สารเคมี ปุ๋ ย สารฆ่าแมลง ฯลฯ ถุงปุ๋ ยที่เกษตรกรใช้ปุ๋ ยหมดแล้ว ถุงปูนซีเมนต์ที่บรรจุปูนใช้ในการก่อสร้าง เมื่อนามาบรรจุอาหารผักสด ต่าง ๆ นับว่าเป็นอันตราย เนื่องจากยังมีสารพิษอยู่ในถุงปูนซีเมนต์ ถุงปุ๋ ย และเกิดการปนเปื้ อนมาในอาหาร เมื่อคนนาเอาอาหารดังกล่าวมา รับประทาน ทาให้ได้รับสารพิษซึ่งจะเป็นอันตรายต่อสุขภาพได้ ค. ภาชนะประเภทใช้เพียงครั้งเดียว เช่น จานหรือถ้วยกระดาษ แผ่นพลาสติก ควรมีวัสดุห่อหุ้มให้มิดชิดก่อนใช้งาน และเมื่อใช้แล้วห้าม นากลับมาใช้อีก โดยการทาลายไม่ให้อยู่ในสภาพเดิม สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 50. การเลือกเครื่องสาอาง ในปัจจุบันเราทุกคนไม่อาจหลีกเลี่ยงการใช้เครื่องสาอางได้เลย อย่างน้อยที่สุดก็คือการใช้สบู่และแชมพูสระผม นอกจากนี้มีการเลือกใช้ ครีมประเทืองผิว แป้ง น้ามันใส่ผม ตลอดจนน้าหอม เป็นต้น ประเภทของ เครื่องสาอางที่มีปัญหา ทาให้เกิดอันตรายที่พบค่อนข้างมากและพบบ่อย ๆ คือ เครื่องสาอางที่มีตัวยาเป็นส่วนผสม เพราะตัวยาบางชนิดออกฤทธิ์แรง และอาจเป็นอันตรายต่อผู้ใช้ได้ ซึ่งอันตรายที่อาจเกิดขึ้นต่อผู้ใช้เครื่อง- สาอาง ได้แก่ การแพ้สารเคมี การติดเชื้อเนื่องจากมีเชื้อโรคต่าง ๆ ติดปนใน เครื่องสาอาง และอันตรายที่เกิดกับผู้ใช้เครื่องสาอางไม่ถูกวิธีหรือใช้อย่าง ผิด ๆ โดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์ หรือใช้ตามคาโฆษณาอวดอ้างสรรพคุณที่เกิน ความเป็นจริง อาการพิษที่เกิดแก่ผู้ใช้เครื่องสาอางเท่าที่พบมากที่สุด คือ ผิวหนังแพ้สารเคมี ทาให้ผิวหนังอักเสบเป็นผื่นแดง หรือมีอาการคันสื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข
- 51. ดังนั้น ในการเลือกใช้เครื่องสาอางจึงควรหลีกเลี่ยงการใช้เครื่องสาอางที่มี ลักษณะไม่ปลอดภัยดังกล่าวข้างต้น ควรเลือกใช้เครื่องสาอางเฉพาะที่จาเป็นไม่ควร ใช้เครื่องสาอางมากเกินไป หรือนาไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ที่กาหนดไว้ในเครื่องสาอาง นั้น ๆ นอกจากนี้ต้องระมัดระวังในเรื่องอุบัติเหตุอันอาจจะเกิดขึ้น เช่น เครื่องสาอาง เข้านัยน์ตา หรือปาก ก่อนใช้เครื่องสาอางควรทดสอบการแพ้เสียก่อนโดยการแต้มเครื่องสาอาง บนผิวหนังบาง ๆ หรืออาจทดสอบบริเวณท้องแขนก็ได้ ทิ้งไว้ประมาณ 24 - 48 ชั่วโมง ถ้าแพ้เครื่องสาอางจะเกิดปฏิกิริยาการแพ้ขึ้นตรงบริเวณที่ทดสอบ เช่น เกิด ผื่นแดง หรือมีตุ่มเล็ก ๆ เกิดขึ้น ควรงดใช้เครื่องสาอางนั้นทันที รวมทั้งงดใช้ เครื่องสาอางอื่น ๆ จนกว่าอาการแพ้จะหายจึงอาจเปลี่ยนมาใช้เครื่องสาอางของ บริษัทอื่นต่อไป สื่อการสอนวิชาสังคมพื้นฐาน ส 22102 นางสาวพจีกานต์ หว่านพืข